ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN VĂN CẢNG
SỬ DỤNG PHẦN MỀM GEOGEBRA TRONG
DẠY HỌC KHÁM PHÁ CHƢƠNG
“PHÉP DỜI HÌNH VÀ PHÉP ĐỒNG DẠNG” LỚP 11
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM TOÁN
Chuyên ngành: Lý luận và Phƣơng pháp dạy học bộ môn Toán
Mã số: 60.14.01.11
Cán bộ hƣớng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Chí Thành
HÀ NỘI - 2015
i
LỜI CẢM ƠN
Với tất cả lòng chân thành và tình cảm của mình, tác giả xin trân trọng gửi
lời cảm ơn đến các thầy, cô giáo của Trƣờng Đại học Giáo dục - Đại học Quốc
gia Hà Nội đã nhiệt tình giảng dạy, hết lòng giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình
học tập và nghiên cứu.
Đặc biệt, xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới PGS.TS.
Nguyễn Chí Thành - ngƣời Thầy đã trực tiếp hƣớng dẫn, tận tình chỉ bảo và
động viên tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu, thực hiện đề tài này.
Xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy cô giáo và các em học
sinh Trƣờng THPT Nguyễn Du – Thanh Oai – Hà Nội đã giúp đỡ và tạo điều
kiện thuận lợi cho tác giả trong quá trình học tập và thực hiện thực nghiệm sƣ
phạm hoàn thành luận văn.
Cảm ơn sự quan tâm, giúp đỡ của các bạn trong lớp Cao học Toán K9
Trƣờng Đại học Giáo dục – ĐHQGHN. Đặc biệt, gia đình tôi chính là nguồn
động viên to lớn về vật chất và tinh thần đã tạo mọi điều kiện tôt nhất cho tôi
trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài hoàn thành luận văn.
Trong quá trình thực hiện đề tài tác giả đã cố gắng rất nhiều, tuy nhiên
luận văn vẫn không tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả rất mong đƣợc nhận
những ý kiến đóng góp quý báu của các quý thầy cô và bạn bè để luận văn đƣợc
hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn.
Hà Nội, ngày 30 tháng 10 năm 2015
Tác giả
Nguyễn Văn Cảng
ii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Câu hỏi của giáo viên
[?]
Công nghệ thông tin
CNTT
Đại học Giáo dục
ĐHGD
Đại học Quốc gia Hà Nội
ĐHQGHN
Giáo viên
GV
Học sinh
HS
Phƣơng pháp dạy học
PPDH
Sách bài tập
SBT
Sách giáo khoa
SGK
Trung học phổ thông
THPT
Nhà xuất bản
NXB
iii
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................ i
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT ........................................ ii
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. vii
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ............................................................................ viii
MỞ ĐẦU ............................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài .............................................................................................. 1
2. Lịch sử nghiên cứu ............................................................................................ 2
3. Mục đích nghiên cứu ......................................................................................... 4
4. Câu hỏi nghiên cứu ........................................................................................... 4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ........................................................................................ 4
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn ........................................................... 4
5.2. Sử dụng phần mềm GeoGebra trong dạy học khám phá chương “Phép dời
hình và phép đồng dạng” lớp 11 Trung học phổ thông ........................................ 4
5.3. Thực nghiệm sư phạm để kiểm nghiệm tính khả thi của đề tài ...................... 5
6. Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu .................................................. 5
6.1. Đối tượng nghiên cứu ..................................................................................... 5
6.2. Phạm vi nghiên cứu ........................................................................................ 5
7. Giả thuyết khoa học........................................................................................... 5
8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài .......................................................... 5
8.1. Ý nghĩa lý luận ................................................................................................ 5
8.2. Ý nghĩa thực tiễn ............................................................................................ 5
9. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................................... 6
9.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận ................................................................... 6
9.2. Phương pháp điều tra – quan sát ................................................................... 6
9.3. Thực nghiệm sư phạm - thống kê Toán học ................................................... 6
10. Cấu trúc của luận văn ...................................................................................... 6
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN .................................................. 7
1.1. Phƣơng pháp dạy học khám phá .................................................................... 7
iv
1.1.1. Khái niệm về dạy học khám phá ................................................................. 7
1.1.2. Tình huống dạy học khám phá .................................................................. 10
1.1.3. Thuận lợi và thách thức trong dạy học khám phá .................................... 14
1.2. Nội dung dạy học chƣơng “Phép dời hình và phép đồng dạng” lớp 11 Trung
học phổ thông ...................................................................................................... 15
1.2.1. Nội dung chương trình chương “Phép dời hình và phép đồng dạng” lớp
11 Trung học phổ thông (ban cơ bản) ................................................................ 15
1.2.2. Các khái niệm và phương pháp giải toán ................................................. 17
1.2.3. Thuận lợi và thách thức khi dạy học chương “Phép dời hình và phép đồng
dạng” ................................................................................................................... 19
1.3. Khảo sát một phần thực trạng dạy học chƣơng “Phép dời hình và phép đồng
dạng” ở trƣờng Trung học phổ thông ................................................................. 20
1.3.1. Khảo sát thực trạng dạy học chương “Phép dời hình và phép đồng dạng”
ở trường Trung học phổ thông Nguyễn Du – Thanh Oai ................................... 21
1.3.2. Khảo sát thực trạng sử dụng phần mềm GeoGebra trong dạy học chương
“Phép dời hình và phép đồng dạng” lớp 11 ở trường Trung học phổ thông
Nguyễn Du – Thanh Oai...................................................................................... 22
1.4. Sử dụng phần mềm GeoGebra trong dạy học khám phá ............................. 23
1.4.1. Dạy học khám phá tích hợp Công nghệ thông tin ..................................... 24
1.4.2. Giới thiệu về phần mềm GeoGebra .......................................................... 25
1.4.3. Sử dụng phần mềm GeoGebra trong hình học ......................................... 26
Kết luận chƣơng 1 ............................................................................................... 28
Chƣơng 2. THIẾT KẾ MỘT SỐ TÌNH HUỐNG SỬ DỤNG PHẦN MỀM
GEOGBRA TRONG DẠY HỌC KHÁM PHÁ CHƢƠNG “PHÉP DỜI HÌNH
VÀ PHÉP ĐỒNG DẠNG” LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ................... 29
2.1. Nguyên tắc thiết kế tình huống dạy học khám phá ...................................... 29
2.2. Một số cách thức thiết kế tình huống dạy học khám phá bằng phần mềm
GeoGebra ............................................................................................................. 30
2.3. Quy trình dạy học khám phá ........................................................................ 32