S GIÁO D C VÀ ĐÀO T O THANH HOÁ Ở Ụ Ạ
TR NG THPT TRI U S N 4ƯỜ Ệ Ơ
SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ
T O H NG THÚ CHO H C SINH Ạ Ứ Ọ
TÌM L I GI I BÀI TOÁN HÌNH H C THU N TÚY Ờ Ả Ọ Ầ
B NG PH NG PHÁP T A Đ HÓAẰ ƯƠ Ọ Ộ
Ng i th c hi n: Lê Xuân Th ngườ ự ệ ắ
Ch c v : Giáo viênứ ụ
SKKN môn: Toán
M C L CỤ Ụ
N i dungộTrang
1. M đuở ầ 1
- Lí do ch n đ tàiọ ề 1
- M c đích nghiên c uụ ứ 1
- Đi t ng nghiên c uố ượ ứ 1
- Ph ng pháp nghiên c uươ ứ 2
2. N i dung sáng ki n kinh nghi mộ ế ệ 2
2.1. C s lí lu n c a sáng ki n kinh nghi m.ơ ở ậ ủ ế ệ 2
2.2. Th c tr ng c a v n đ nghiên c u.ự ạ ủ ấ ề ứ 3
2.3. Các gi i pháp đã s d ng đ gi i quy t v n đ.ả ử ụ ể ả ế ấ ề 3
2.3.1. Xây d ng h t a đự ệ ọ ộ 3
2.3.2. M t s bài toán áp d ng ph ng pháp t a đ hóa trongộ ố ụ ươ ọ ộ
m t ph ngặ ẳ
2.3.3. M t s bài t p t luy nộ ố ậ ự ệ
5
14
2.4. . Hi u qu c a sáng ki n kinh nghi m đi v i ho t đngệ ả ủ ế ệ ố ớ ạ ộ
giáo d c, v i b n thân, đng nghi p và nhà tr ngụ ớ ả ồ ệ ườ 16
3. K t lu n và ế ậ đ xu tề ấ
3.1. K t qu th c hi n đ tàiế ả ự ệ ề
3.2. Ki n nghế ị
4 Ph l cụ ụ
16
16
16
18
1. M đuở ầ
- Lí do ch n đ tàiọ ề
+ THPT, các em h c sinh đã đc ti p c n v i ph ng pháp t a đỞ ọ ượ ế ậ ớ ươ ọ ộ
trong m t ph ng và trong không gian. Th nh ng các bài toán mà sách giáoặ ẳ ế ư
khoa đa ra ch nh m m c đích giúp h c sinh b c đu bi t đc có cái g iư ỉ ằ ụ ọ ướ ầ ế ượ ọ
là ph ng pháp t a đ và áp d ng ph ng pháp này vào các bài toán đn gi nươ ọ ộ ụ ươ ơ ả
nh : l p ph ng trình đng th ng, đng elip, đng tròn, m t ph ng, m tư ậ ươ ườ ẳ ườ ườ ặ ẳ ặ
c u... và các bài toán v kho ng cách và góc. Do đó, h c sinh ch a th y đcầ ề ả ọ ư ấ ượ
kh năng gi i quy t c a ph ng pháp t a đ.ả ả ế ủ ươ ọ ộ
+ Trong các k thi THPT Qu c gia, ch n h c sinh gi i c p t nh, các emỳ ố ọ ọ ỏ ấ ỉ
h c sinh th ng xuyên g p ph i các bài toán hình h c s d ng các tính ch tọ ườ ặ ả ọ ử ụ ấ
hình h c thu n túy nh ng có th dùng ph ng pháp t a đ hóa đ gi i quy tọ ầ ư ể ươ ọ ộ ể ả ế
ch ng minh các tính ch t này.ứ ấ
- Khi g p các bài toán hình h c s d ng đn các tính ch t hình h cặ ọ ử ụ ế ấ ọ
thu n túy ầcác em không bi t b t đu t đâu, d a vào đâu đ suy lu n tìm l iế ắ ầ ừ ự ể ậ ờ
gi i. Nguyên nhân c a v n đ trên là m t ph n vì h c sinh ng i hình h cả ủ ấ ề ộ ầ ọ ạ ọ
ph ng vì c nghĩ hình h c ph ng là khó nên “ l i’’ t duy, m t ph n vì giáoẳ ứ ọ ẳ ườ ư ộ ầ
viên khi d y cũng không chú tr ng khai thác h ng d n cho h c sinh,ạ ọ ướ ẫ ọ ch aư
phân tích kĩ tìm l i gi i cho các bài toán, các bài t p minh h a cũng đn đi u,ờ ả ậ ọ ơ ệ
r i r c, thi u s c lôi cu n, đi u này không gây đc h ng thú h c t p và sờ ạ ế ứ ố ề ượ ứ ọ ậ ự
sáng t o cho các em ạvà d n đn k t qu h c t p c a h c sinh còn nhi u h nẫ ế ế ả ọ ậ ủ ọ ề ạ
ch .ế
+ Gi i pháp thu n túy hình ph ng th ng phù h p h n v i nh ng h cả ầ ẳ ườ ợ ơ ớ ữ ọ
sinh khá, gi i, nh ng h c sinh có ki n th c v ng vàng v hình h c ph ng ỏ ữ ọ ế ứ ữ ề ọ ẳ ở
THCS.
Vì v y tìm ra m t cách ti p c n làm sao đ gi i quy t các v n đ trênậ ộ ế ậ ể ả ế ấ ề
đ h c sinh h c m t cách t nhiên, d hi u là s trăn tr c a tác gi , làm saoể ọ ọ ộ ự ễ ể ự ở ủ ả
đ h c sinhể ọ không còn s môn h c này n a và đc bi t là có h ng thú khi g pợ ọ ữ ặ ệ ứ ặ
các bài toán d ng này. ạ
T nh ng lí do trên tôi ch n đ tài: ừ ữ ọ ề T o h ng thú cho h c sinh tìm l iạ ứ ọ ờ
gi i bài toán hình h c thu n túy b ng ph ng pháp t a đ hóa.ả ọ ầ ằ ươ ọ ộ
- M c đích nghiên c uụ ứ
Nghiên c u n i dung ch ng trình hình h c THPT, các bài toán dànhứ ộ ươ ọ
cho h c sinh khá, gi i t đó xây d ng các thao tác c n thi t đ giúp h c sinhọ ỏ ừ ự ầ ế ể ọ
s d ng t t ph ng pháp t a đ vào gi i các bài toán t ng h p.ử ụ ố ươ ọ ộ ả ổ ợ
- Đi t ng nghiên c uố ượ ứ
Đi t ng nghiên c u mà đ tài h ng t i là:ố ượ ứ ề ướ ớ
1
- Hình thành cô đng l ng ki n th c thi t y u, n n t ng làm c sọ ượ ế ứ ế ế ề ả ơ ở
cho gi i pháp s d ng công c t a đ.ả ử ụ ụ ọ ộ
- Xây d ng nguyên t c xác đnh h tr c t a đ đ các t ng ng v iự ắ ị ệ ụ ọ ộ ề ươ ứ ớ
m i lo i hìnhỗ ạ
- Khám phá, phân tích nhi u l i gi i trên m t bài toán, làm rõ quan hề ờ ả ộ ệ
h u c , s h tr b sung cho nhau gi a các cách gi i, t đó hoàn thi n ki nữ ơ ự ỗ ợ ổ ữ ả ừ ệ ế
th c và n m b t bài toán m t cách th u đáo và có chi u sâu.ứ ắ ắ ộ ấ ề
- Ph ng pháp nghiên c uươ ứ
+ Ph ng pháp nghiên c u lý lu n: nghiên c u tài li u, sách tham kh oươ ứ ậ ứ ệ ả
liên quan đn v n đ s d ng ph ng pháp t a đ, nghiên c u ch ng trìnhế ấ ề ử ụ ươ ọ ộ ứ ươ
giáo khoa c a b môn.ủ ộ
+ Ph ng pháp nghiên c u th c t : thông qua vi c d y và h c phânươ ứ ự ế ệ ạ ọ
môn Hình h c THPT rút ra m t s nh n xét và ph ng pháp giúp h c sinhọ ở ộ ố ậ ươ ọ
rèn luy n k năng gi i toán b ng ph ng pháp t a đ hóa.ệ ỹ ả ằ ươ ọ ộ
+ Ph ng pháp ki m ch ng s ph m: ti n hành d y và ki m tra khươ ể ứ ư ạ ế ạ ể ả
năng ng d ng c a h c sinh nh m minh ch ng b c đu cho kh năng gi iứ ụ ủ ọ ằ ứ ướ ầ ả ả
quy t m nh m c a ph ng pháp t a đ hóa và vi c áp d ng ph ng phápế ạ ẽ ủ ươ ọ ộ ệ ụ ươ
t a đ hóa vào gi i toán.ọ ộ ả
2. N i dung sáng ki n kinh nghi mộ ế ệ
2.1. C s lí lu n c a sáng ki n kinh nghi mơ ở ậ ủ ế ệ
Các bài toán hình h c thu n túy là ph n ki n th c r t đa d ng đòi h i ki nọ ầ ầ ế ứ ấ ạ ỏ ế
th c logic t ng h p. Đ h c t t đc ph n này h c sinh ph i n m ch c cácứ ổ ợ ể ọ ố ượ ầ ọ ả ắ ắ
ki n th c, kĩ năng. H c sinh ph i th ng xuyên s u t m các bài t p m i l ,ế ứ ọ ả ườ ư ầ ậ ớ ạ
th ng xuyên làm bài t p đ h c h i, trau r i ph ng pháp, kĩ năng khi bi nườ ậ ể ọ ỏ ồ ươ ế
đi. Th nh ng làm đc đi u này th t không đn gi n b i m t s nguyênổ ế ư ượ ề ậ ơ ả ở ộ ố
nhân sau:
-Các bài t p SGK c a ph n này không có, các bài t p trong các đ thiậ ủ ầ ậ ề
n m m c đ v n d ng cao. ằ ở ứ ộ ậ ụ
- Có quá nhi u d ng toán và đi kèm v i đó là nhi u ph ng pháp, d n t iề ạ ớ ề ươ ẫ ớ
vi c các em c m th y lúng túng khi g p d ng toán l . Kĩ năng nh n bi t,ệ ả ấ ặ ạ ạ ậ ế
bi n đi quy l v quen còn h n ch .ế ổ ạ ề ạ ế
-Ph n l n các em không bi t v n d ng th nào, b t đu ra làm sao.ầ ớ ế ậ ụ ế ắ ầ
-H c sinh r t thích thú, c m th y ph n ch n khi làm quen v i cách làmọ ấ ả ấ ấ ấ ớ
m i.ớ
Do đó tôi luôn luôn có ý đnh tìm ra m t ph ng pháp m i, đ truy n d yị ộ ươ ớ ể ề ạ
cho h c sinh, m t ph ng pháp đn gi n d làm, m t ph ng pháp mà h cọ ộ ươ ơ ả ễ ộ ươ ọ
sinh c m th y ph n ch n khi h c, m t ph ng pháp gi i quy t đc nhi uả ấ ấ ấ ọ ộ ươ ả ế ượ ề
d ng toán khó mà các em g p ph i trong quá trình ôn luy n.ạ ặ ả ệ
2