M C L CỤ Ụ
A. M c đích, s c n thi t c a vi c "L a ch n n i dung và ph ngụ ự ầ ế ủ ệ ự ọ ộ ươ
pháp d y h c sinh gi i qu c gia chuyên đ quan h qu c t t nămạ ọ ỏ ố ề ệ ố ế ừ
1945 đn năm 2000"ế
2
B. Ph m vi tri n khai th c hi n sáng ki nạ ể ự ệ ế 3
C. N i dungộ3
I. Tình tr ng gi i pháp đã bi tạ ả ế 3
II. N i dung gi i phápộ ả 3
Ph n I: S hình thành tr t t th gi i m i sau Chi n tranh th gi i thầ ự ậ ự ế ớ ớ ế ế ớ ứ
hai (1945 - 1949)
3
Ph n II: Quan h qu c t trong Chi n tranh l nhầ ệ ố ế ế ạ 9
Ph n III: Quan h qu c t sau Chi n tranh l nhầ ệ ố ế ế ạ 19
Ph n IV: Ph ng pháp d y h cầ ươ ạ ọ 21
Ph n V: M t s bài t p ôn luy n h c sinh gi i qu c giaầ ộ ố ậ ệ ọ ỏ ố 23
III. Kh năng áp d ng c a sáng ki n ả ụ ủ ế "L a ch n n i dung và ph ngự ọ ộ ươ
pháp d y h c sinh gi i qu c gia chuyên đ quan h qu c t t nămạ ọ ỏ ố ề ệ ố ế ừ
1945 đn năm 2000"ế
34
IV. Hi u qu , l i ích t sáng ki n ệ ả ợ ừ ế "L a ch n n i dung và ph ng phápự ọ ộ ươ
d y h c sinh gi i qu c gia chuyên đ quan h qu c t t năm 1945ạ ọ ỏ ố ề ệ ố ế ừ
đn năm 2000"ế
35
V. Ph m vi nh h ng c a sáng ki n "L a ch n n i dung và ph ngạ ả ưở ủ ế ự ọ ộ ươ
pháp d y h c sinh gi i qu c gia chuyên đ quan h qu c t t nămạ ọ ỏ ố ề ệ ố ế ừ
1945 đn năm 2000"ế
35
VI. Ki n ngh , đ xu tế ị ề ấ 36
VII. Danh sách đng tác giồ ả 36
L A CH N N I DUNG VÀ PH NG PHÁP D Y H C SINH GI I Ự Ọ Ộ ƯƠ Ạ Ọ Ỏ
QU C GIA CHUYÊN Đ QUAN H QU C T T NĂM 1945 ĐN NĂM 2000Ố Ề Ệ Ố Ế Ừ Ế
1
A. M c đích, s c n thi t c a vi c "L a ch n n i dung và ph ngụ ự ầ ế ủ ệ ự ọ ộ ươ
pháp d y h c sinh gi i qu c gia chuyên đ quan h qu c t t năm 1945ạ ọ ỏ ố ề ệ ố ế ừ
đn năm 2000"ế
Vi c l a ch n chuyên đ Quan h qu c t t năm 1945 đn năm 2000,ệ ự ọ ề ệ ố ế ừ ế
xu t phát t vi c th c hi n đúng tinh th n, đng l i đi m i c a Đng phùấ ừ ệ ự ệ ầ ườ ố ổ ớ ủ ả
h p v i hoàn c nh l ch s , quan h đi ngo i c a n c ta ngày càng m r ngợ ớ ả ị ử ệ ố ạ ủ ướ ở ộ
theo ph ng châm đa ph ng hóa, đa d ng hóa trên tinh th n Vi t Nam mu n làươ ươ ạ ầ ệ ố
b n và là đi tác tin c y c a t t c các n c trong c ng đng qu c t ph n đuạ ố ậ ủ ấ ả ướ ộ ồ ố ế ấ ầ
vì hòa bình, h p tác và phát tri n. Do đó, vi c hi u bi t v l ch s quan h qu cợ ể ệ ể ế ề ị ử ệ ố
t là đi u vô cùng c n thi t, quan tr ng.ế ề ầ ế ọ
Xu t phát t v trí nh h ng c a chuyên đ Quan h qu c t t nămấ ừ ị ả ưở ủ ề ệ ố ế ừ
1945 đn năm 2000 đi v i ch ng trình d y h c t i các l p chuyên s .ế ố ớ ươ ạ ọ ạ ớ ử
N i dung chuyên đ, nh m cung c p cho h c sinh nh ng ki n th c cộ ề ằ ấ ọ ữ ế ứ ơ
b n v l ch s quan h qu c t t năm 1945 đn năm 2000; v m i quan hả ề ị ử ệ ố ế ừ ế ề ố ệ
gi a các qu c gia, nh ng bi n đng l n trong quan h qu c t hi n nay.... N iữ ố ữ ế ộ ớ ệ ố ế ệ ộ
dung chuyên đ đm b o chu n ki n ch c và chu n ki n th c kĩ năng c a mônề ả ả ẩ ế ứ ẩ ế ứ ủ
h c, v a đm b o nh ng tri th c v l ch s , v a g i m nh ng suy nghĩ v hi nọ ừ ả ả ữ ứ ề ị ử ừ ợ ở ữ ề ệ
t i và t ng lai; v a mang tính lí thuy t, v a có ý nghĩa th c ti n đi v i s h iạ ươ ừ ế ừ ự ễ ố ớ ự ộ
nh p qu c t c a đt n c. H th ng các câu h i liên quan m t thi t v i ki nậ ố ế ủ ấ ướ ệ ố ỏ ậ ế ớ ế
th c c b n, mang tính th c t cao và đc tr l i m t cách khoa h c, logic... ứ ơ ả ự ế ượ ả ờ ộ ọ
M t khác, chuyên đ này càng có ý nghĩa quan tr ng h n, quy t đnh đnặ ề ọ ơ ế ị ế
ch t l ng thi h c sinh gi i qu c gia môn L ch s : hàng năm n i dung liên quanấ ượ ọ ỏ ố ị ử ộ
t i Quan h qu c t đc v n d ng nhi u trong các đ thi h c sinh gi i qu cớ ệ ố ế ượ ậ ụ ề ề ọ ỏ ố
gia nh năm 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013. ư
Đ nâng cao ch t l ng thi h c sinh gi i qu c gia,ể ấ ượ ọ ỏ ố tôi ch n đ tài: “L aọ ề ự
ch n ọ
2
n i dung và ph ng pháp d y h c sinh gi i qu c gia chuyên đ Quan h qu c tộ ươ ạ ọ ỏ ố ề ệ ố ế
t năm 1945 đn năm 2000”.ừ ế
B. Ph m vi tri n khai th c hi n sáng ki nạ ể ự ệ ế
N i dung sáng ki n đã đc th c hi n trong ôn luy n h c sinh gi i c pộ ế ượ ự ệ ệ ọ ỏ ấ
t nh l p 12 và h c sinh gi i qu c gia tr ng trung h c ph thông chuyên Lêỉ ớ ọ ỏ ố ở ườ ọ ổ
Quý Đôn t nh Đi n Biên.ỉ ệ
C. N i dungộ
I. Tình tr ng gi i pháp đã bi tạ ả ế
Quan h qu c t (1945 – 2000), là m t đ tài khó trong ôn t p và b iệ ố ế ộ ề ậ ồ
d ng h c sinh gi i Qu c gia môn l ch s tr ng ph thông. Trong các kì thiưỡ ọ ỏ ố ị ử ở ườ ổ
ch n h c sinh gi i Qu c gia môn L ch s nh ng năm g n đây, c u trúc đ thiọ ọ ỏ ố ị ử ữ ầ ấ ề
hay đ c p đn v n đ quan h qu c t th i hi n đi gây không ít khó khănề ậ ế ấ ề ệ ố ế ờ ệ ạ
lúng túng cho h c sinh cũng nh giáo viên d y ph n này.ọ ư ạ ầ
Đ gi i quy t khó khăn đó, tôi đã t p h p tài li u đ vi t đ tài : “ L aể ả ế ậ ợ ệ ể ế ề ự
ch n n i dung và ph ng pháp ôn t p cho h c sinh gi i qu c gia chuyên đọ ộ ươ ậ ọ ỏ ố ề
Quan h qu c t t năm 1945 đn năm 2000", nh m cung c p cho giáo viên b iệ ố ế ừ ế ằ ấ ồ
d ng và h c sinh d thi h c sinh gi i Qu c gia môn L ch s nh ng ki n th cưỡ ọ ự ọ ỏ ố ị ử ữ ế ứ
và ph ng pháp căn b n khi gi ng d y và h c t p ph n này. ươ ả ả ạ ọ ậ ầ
II. N i dung gi i phápộ ả
PH N IẦ
S HÌNH THÀNH TR T T TH GI I M I SAUỰ Ậ Ự Ế Ớ Ớ
CHI N TRANH TH GI I TH HAI (1945 - 1949)Ế Ế Ớ Ứ
1. H i ngh Ianta (2.1945) và nh ng tho thu n c a ba c ng qu cộ ị ữ ả ậ ủ ườ ố
a. Hoàn c nh ả
3
Đu 1945, Chi n tranh th gi i th hai b c vào giai đo n k t thúc, H ngầ ế ế ớ ứ ướ ạ ế ồ
quân Liên Xô đang ti n v Béc-lin, nhi u v n đ quan tr ng, c p bách đt raế ề ề ấ ề ọ ấ ặ
ph i gi i quy t, trong đó n i lên 3 v n đ: nhanh chóng đánh b i hoàn toàn cácả ả ế ổ ấ ề ạ
n c phát xít; t ch c l i th gi i sau chi n tranh; phân chia khu v c đóng quânướ ổ ứ ạ ế ớ ế ự
theo ch đ quân qu n các n c phát xít chi n b i và thành qu chi n th ngở ế ộ ả ở ướ ế ạ ả ế ắ
gi a các n c th ng tr n.ữ ướ ắ ậ
T ngày 4 đn ngày 11.2.1945, H i ngh qu c t đc tri u t p t i Iantaừ ế ộ ị ố ế ượ ệ ậ ạ
(Liên Xô).Tham d h i ngh g m Xtalin, Rud ven, S csin - đi di n ba c ngự ộ ị ồ ơ ơ ạ ệ ườ
qu c tr c t trong chi n tranh ch ng phát xít.ố ụ ộ ế ố
b. Nh ng tho thu n c a ba c ng qu cữ ả ậ ủ ườ ố
H i ngh di n ra trong b u không khí căng th ng, nh ng cu i cùng đa raộ ị ễ ầ ẳ ư ố ư
nh ng quy t đnh quan tr ng:ữ ế ị ọ th ng nh t tiêu di t t n g c ch nghĩa phát xítố ấ ệ ậ ố ủ
Đc và ch nghĩa quân phi t Nh t B n. Liên Xô s tham gia chi n tranh ch ngứ ủ ệ ậ ả ẽ ế ố
Nh t sau khi đánh b i phát xít Đc t 2 đn 3 tháng;ậ ạ ứ ừ ế thành l p t ch c Liên h pậ ổ ứ ợ
qu c nh m duy trì hòa bình và an ninh th gi i, d a trên nguyên t c nh t trí c aố ằ ế ớ ự ắ ấ ủ
c ng qu c Liên Xô, Anh, Pháp, Mĩ, Trung Qu c; Tho thu n vi c đóng quânườ ố ố ả ậ ệ
t i các n c nh m gi i giáp quân đi phát xít và phân chia ph m vi nh h ng ạ ướ ằ ả ộ ạ ả ưở ở
châu Âu, châu Á.
châu Âu: Quân đi Liên Xô chi m đóng Đông Đc, Đông Béc-lin và cácỞ ộ ế ứ
n c Đông Âu. Quân đi Mĩ, Anh, Pháp chi m đóng Tây Đc, Tây Béclin và cácướ ộ ế ứ
n c Tây Âu. Vùng Đông Âu thu c ph m vi nh h ng c a Liên Xô, vùng Tâyướ ộ ạ ả ưở ủ
Âu thu c ph m vi nh h ng c a Mĩ. Áo và Ph n Lan tr thành nh ng n cộ ạ ả ưở ủ ầ ở ữ ướ
trung l p.ậ
châu Á: H i ngh ch p nh n nh ng đi u ki n c a Liên Xô đ tham giaỞ ộ ị ấ ậ ữ ề ệ ủ ể
ch ng Nh t B n:ố ậ ả
Gi nguyên tr ng Mông C .ữ ạ ổ
4
Tr l i cho Liên Xô mi n Nam đo Xakhalin và các đo xung quanh, qu cả ạ ề ả ả ố
t hóa th ng c ng Đi Liên c a Trung Qu c. Khôi ph c vi c Liên Xô thuêế ươ ả ạ ủ ố ụ ệ
c ng L Thu n làm căn c h i quân, Liên Xô cùng Trung Qu c khai thác đngả ữ ậ ứ ả ố ườ
s t Nam Mãn Châu – Đi Liên, Liên Xô chi m 4 đo thu c qu n đo Curin.ắ ạ ế ả ộ ầ ả
Quân đi Mĩ chi m đóng Nh t B n.ộ ế ậ ả
T i b n đo Tri u Tiên: Quân đi Liên Xô chi m đóng mi n B c, quânạ ả ả ề ộ ế ề ắ
đi Mĩ chi m đóng mi n Nam, l y vĩ tuy t 38 là gianh gi i.ộ ế ề ấ ế ớ
Trung Qu c tr thành qu c gia th ng nh t, dân ch , quân đi Mĩ, Liên Xôố ở ố ố ấ ủ ộ
rút ra kh i Trung Qu c, Trung Qu c ti n t i thành l p Chính ph Liên hi p. Trỏ ố ố ế ớ ậ ủ ệ ả
l i cho Trung Qu c vùng Mãn Châu, đo Đài Loan và qu n đo Bành H .ạ ố ả ầ ả ồ
Các vùng còn l i c a châu Á nh Đông Nam Á, Tây Á, Nam Á v n thu cạ ủ ư ẫ ộ
ph m vi nh h ng c a các n c ph ng Tây.ạ ả ưở ủ ướ ươ
c. Ý nghĩa: Nh ng quy t đnh c a h i ngh và nh ng tho thu n sau đó trữ ế ị ủ ộ ị ữ ả ậ ở
d n tr thành khuôn kh c a tr t t th gi i m i, t ng b c đc thi t l pầ ở ổ ủ ậ ự ế ớ ớ ừ ướ ượ ế ậ
trong nh ng năm 1945 - 1949 g i là tr t t hai c c Ianta.ữ ọ ậ ự ự
2. S thành l p liên h p qu cự ậ ợ ố
a. Hoàn c nh ra đi và s thành l pả ờ ự ậ
Đu 1945, chi n tranh th gi i th hai s p k t thúc, phe phát xít đang điầ ế ế ớ ứ ắ ế
t i th t b i hoàn toàn, các n c Đng minh và nhân dân th gi i có nguy nớ ấ ạ ướ ồ ế ớ ệ
v ng gi gìn hòa bình, ngăn ch n nguy c chi n tranh chi n tranh m i.ọ ữ ặ ơ ế ế ớ
T i h i ngh Ianta, nh ng ng i đng đu ba c ng qu c Liên Xô, Mĩ,ạ ộ ị ữ ườ ứ ầ ườ ố
Anh kh ng đnh thành l p m t t ch c qu c t đ gi gìn hòa bình, an ninh vàẳ ị ậ ộ ổ ứ ố ế ể ữ
tr t t th gi i sau chi n tranh và nguyên t c ho t đng c a nó d a trên nguyênậ ự ế ớ ế ắ ạ ộ ủ ự
t c nh t trí gi a năm c ng qu c Liên Xô, Anh, Pháp, Mĩ, Trung Qu c.ắ ấ ữ ườ ố ố
5
