Lêi nãi ®Çu
Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh thÞ trêng ph¸t triÓn nh b·o, ®Êt níc
®ang trªn ®µ ph¸t triÓn theo con ®êng c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ th×
cµng cÇn nhiÒu c¸c doanh nghiÖp, c¸c c«ng ty. §Ó qu¶n ®îc ph¶i nhê
®iÒu hµnh cña Nhµ níc to¸n víi t ch c«ng qu¶n ngµy cµng
®îc khai th¸c tèi ®a søc m¹nh uyÓn chuyÓn cña nh»m ®iÒu chØnh
kiÓm so¸t sù vËn hµnh cña nÒn kinh trong hiÖn thùc phong phó ®a
chiÒu. MÆt kh¸c, kÕ to¸n cßn c«ng cô kh«ng thÓ thiÕu ®îc trong thèng
c¸c c«ng qu¶n vèn, tµi s¶n mäi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña
doanh nghiÖp ®ång thêi nã nguån cung cÊp th«ng tin ®¸ng tin cËy ®Ó Nhµ
níc ®iÒu chØnh vÜ m« nÒn kinh tÕ.
Gi¸ thµnh s¶n phÈm còng nh ph¹m trï kinh tÕ kh¸c cña s¶n xuÊt cã vai
trß to lín trong qu¶n lý vµ s¶n xuÊt. Nã lµ nh©n tè t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn gi¸ c¶
hµng ho¸, ®Ó tiÕn nh ho¹t ®éng kinh doanh hiÖu qu¶ th× kh«ng thÓ kh«ng
ho¹ch ho¸ h¹ch to¸n mäi chi phÝ sao cho ®¹t i nhuËn cao nhÊt víi chi phÝ
thÊp nhÊt. V× y, h¹ch to¸n chi ps¶n xuÊt nh gi¸ thµnh ®óng ®ñ, chÝnh
c, kÞp thêi lµ nh©n tè quan träng trong quyÕt ®Þnh doanh lîi cho c«ng ty.
Bíc sang mét thÕ kû míi - thÕ kû XXI - thÕ kû cña nh©n lo¹i ph¸t triÓn
cña khoa häc thuËt ®Êt níc l¹i cµng ph¶i ®æi míi vµ c¸c c«ng tr×nh kiÕn
tróc tÇng ngµy l¹i y dùng nhiÒu. C«ng ty Th¹ch Bµn qua nhiÒu giai ®o¹n
ph¸t triÓn ®· ®øng v÷ng ®îc trong nÒn kinh thÞ trêng ®Çy tÝnh c¹nh tranh
nµy. n phÈm cña C«ng ty kh«ng c®îc biÕt ®Õn ë trong níc cßn
ngoµi níc. §Ó C«ng ty lín m¹nh ph¸t triÓn nh hiÖn nay lµ nhê cã thay
®æi cqu¶n lý. §Ó th©m nhËp s¶n phÈm cña m×nh ra ngoµi thÞ trêng víi
chÊt lîng tèt, gi¸ thµnh h¹ ®em l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao th× p hîp chi phÝ
s¶n xuÊt tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®· thùc tthµnh kh©u trung m
quan träng cho toµn bé c«ng t¸c kÕ to¸n ë C«ng ty.
NhËn thøc ®îc m quan träng cña viÖc tËp hîp chi phÝ tÝnh gi¸
thµnh còng nh hiÓu ®îc môc ®Ých kinh doanh a c c«ng ty thùc
ë C«ng ty Th¹ch Bµn em ®· m¹nh d¹n ®i m hiÓu vÊn ®Ò nµy. §©y yªu
cÇu kh¸ch quan vµ cã tÝnh thêi sù cÊp b¸ch ®Æc biÖt cã ý nghÜa khi s¶n xuÊt
cña c¸c doanh nghiÖp ®·n chÆt víi c¬ chÕ thÞ trêng.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n nhiÖt t×nh cb¶o gióp ®ì cña thÇy
gi¸o phßng Tµi chÝnh - tn cña ng ty Th¹ch Bµn ®· gióp em hoµn
thµnh b¸o c¸o nµy.
Néi dung, kÕt cÊu ®Ò tµi gåm:
PhÇn I: lý luËn chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt tÝnh gi¸
thµnh s¶n phÈm.
PhÇn II: Thùc tr¹ng c«ng t¸c chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt tÝnh
gi¸ thµnh s¶n phÈm g¹ch èp l¸t Granit t¹i C«ng ty Th¹ch Bµn.
PhÇn III: Mét ý kiÕn nh»m hoµn thiÖn c«ng c tËp hîp chi phÝ s¶n
xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm g¹ch èp l¸t Granit t¹i C«ng ty Th¹ch Bµn.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
PhÇn I
C¬ së lý luËn tæ chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh
gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c doanh nghiÖp s¶n xuÊt
I. Chi phÝ s¶n xuÊt vµ ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt
1. Chi phÝ s¶n xuÊt:
1.1. B¶n chÊt vµ néi dung kinh tÕ cña chi phÝ s¶n xuÊt
Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh trong doanh nghiÖp biÓu hiÖn b»ng tiÒn
cña toµn c¸c chi phÝ lao ®éng ng vµ lao ®éng vËt ho¸ cÇn thiÕt
doanh nghiÖp ra liªn quan ®Õn ho¹t ®éng n xuÊt kinh doanh. c
doanh nghiÖp cÇn ph¶i c¸c yÕu tè c¬ b¶n vÒ chi phÝ vµ chi phÝ lao ®éng, chi
phÝ vËt t lao ®éng ®èi tîng lao ®éng. tham gia a c yÕu n
xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp sù kh¸c nhau h×nh thµnh c¸c
kho¶n chi phÝ t¬ng øng.
Chi phÝ s¶n xuÊt g¾n liÒn víi dông i s¶n, vËt t, lao ®éng, tiÒn vèn.
V× thÕ, qu¶n chi phÝ s¶n xuÊt thùc chÊt lµ viÖc qu¶n lý, viÖc dông p lý,
tiÕt kiÖm c¸c lo¹i tµi s¶n, vËt t... cña doanh nghiÖp trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt
kinh doanh. MÆt kh¸c, chi phÝ s¶n xuÊt c¬ t¹o nªn gi¸ thµnh s¶n phÈm,
lao vô, dÞch vô hoµn thµnh nªn qu¶n chÆt cchi phÝ s¶n xuÊt môc tiªu
h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm.
Nh vËy, trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh thÞ trêng, nÒn kinh hµng ho¸
th× biÓu hiÖn b»ng tiÒn a nh÷ng hao phÝ lao ®éng vËt ho¸ lao ®éng sèng
cÇn thiÕt cña doanh nghiÖp ph¶i chi ra trong mét kú ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt kinh
doanh ®îc gäi chi phÝ s¶n xuÊt. Néi dung cña bao gåm c¸c yÕu tè nh:
chi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung,
chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp.
Do ®ã, viÖc p hîp chi p n xuÊt cÇn ph¶i ®îc tiÕn hµnh trong
nh÷ng kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh kh«ng ph©n biÖt s¶n phÈm ®· hoµn thµnh
hay cha. §Ó qu¶n chi ps¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc chÆt chÏ,
lµm cho viÖc ph©n tÝch qu¸ tr×nh ph¸t sinh chi phÝ s¶n xuÊt h×nh thµnh
gi¸ thµnh s¶n phÈm còng nh kÕt cÊu träng a chi ps¶n xuÊt, ngêi ta
cÇn tiÕn hµnh ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo mét sè tiªu thøc kh¸c nhau.
2. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt.
Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt lµ mét yªu cÇu tÊt yÕu ®Ó h¹ch to¸n chÝnh x¸c
chi phÝ sn xuÊt, phÊn ®Êu h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm.
Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh thÓ ®îc ph©n lo¹i theo nhiÒu tiªu thøc
kh¸c nhau vµ tuú thuéc vµo môc ®Ých yªu cÇu qu¶n lý. Tuy nhiªn, vÒ mÆt h¹ch
to¸n chi phÝ s¶n xuÊt thêng ®îc ph©n theo c¸c tiªu thøc kh¸c nhau.
2.1. Ph©n lo¹i theo yÕu tè chi phÝ
Theo quy ®Þnh hiÖn nh, toµn chi phÝ ®îc chi thµnh 7 u chi
phÝ sau:
- YÕu tè nguyªn liÖu, vËt liÖu
- YÕu tè nhiªn liÖu, ®éng lùc
- YÕu tè tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n phô cÊp l¬ng
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
- YÕu tè BHXH, BHYT, KDC§
- YÕu tè khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh
- YÕu tè chi phÝ dÞch vô mua ngoµi
- YÕu tè chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c.
2.2. Ph©n lo¹i theo kho¶n môc chi phÝ trong gi¸ thµnh s¶n phÈm.
§Ó thuËn lîi cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh toµn chi p ®îc ph©n theo
kho¶n môc, c¸ch ph©n lo¹i nµy dùa vµo c«ng dông cña chi phÝ vµ møc ph©n bæ
chi phÝ cho tõng ®èi tîng. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt (gi¸ thµnh c«ng xëng) ë ViÖt
Nam bao gåm 3 kho¶n môc chi phÝ: - Chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp
- Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp
- Chi phÝ s¶n xuÊt chung.
Ngoµi ra, khi tÝnh chØ tiªu gi¸ thµnh toµn (gi¸ thµnh ®Çy ®ñ) tchØ
tiªu gi¸ thµnh cßn bao gåm kho¶n môc chi phÝ qu¶n doanh nghiÖp chi
phÝ b¸n hµng.
2.3. Ph©n lo¹i theo c¸ch thøc kÕt chuyÓn chi phÝ.
Toµn chi ps¶n xuÊt kinh doanh ®îc chia thµnh chi ps¶n phÈm
vµ chi phÝ thêi kú.
- Chi phÝ s¶n phÈm: nh÷ng chi pn liÒn víi c s¶n phÈm ®îc
s¶n xuÊt ra hoÆc ®îc mua.
- Chi phÝ thêi kú: nh÷ng chi plµm gi¶m lîi tøc trong mét kú.
kh«ng ph¶i lµ mét phÇn gi¸ trÞ s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt ra hoÆc ®îc mua nªn
®îc xem c phÝ tæn cÇn ®îc khÊu trõ ra lîi tøc cña thêi chóng
ph¸t sinh (bao gåm chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp).
2.4. Ph©n lo¹i theo quan cña chi phÝ khèi lîng c«ng viÖc s¶n
phÈm hoµn thµnh.
§Ó viÖc lËp ho¹ch kiÓm tra chi pthuËn tiÖn ®ång thêi m c¨n
®Ó ra c quyÕt ®Þnh kinh doanh, toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ®îc
ph©n theo quan hÖ víi khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh. Theo c¸ch nµy chi phÝ
®îc chia thµnh biÕn phÝ vµ ®Þnh phÝ.
- BiÕn phÝ: nh÷ng chi pthay ®æi tæng sè, so i c«ng
viÖc hoµn thµnh (ch¼ng h¹n chi pnguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng trùc
tiÕp). Tuy nhiªn, c chi phÝ biÕn ®æi nÕu tÝnh trªn mét ®¬n vÞ s¶n phÈm l¹i
tÝnh cè ®Þnh.
- §Þnh phÝ: nh÷ng chi phÝ kh«ng ®æi vÒ tæng sè, so víi c«ng
viÖc hoµn thµnh (ch¼ng h¹n chi phÝ khÊu hao tµi s¶n ®Þnh, chi phÝ thuª mÆt
b»ng, ph¬ng tn kinh doanh...). C¸c chi pnµy nÕu nh cho mét ®¬n vÞ s¶n
phÈm th× l¹i biÕn ®æi nÕu nh sè lîng s¶n phÈm thay ®æi.
II. Gi¸ thµnh s¶n phÈm.
Gi¸ thµnh s¶n phÈm biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn c¸c hao phÝ
lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ liªn quan ®Õn khèi lîng c«ng c, s¶n
phÈm lao vô, dÞch vô ®· hoµn thµnh.
1. Ph©n lo¹i gi¸ thµnh
Gi¸ thµnh ho¹ch c¨n vµo thêi ®iÓm tÝnh nguån sè liÖu ®Ó tÝnh
gi¸ thµnh, gi¸ thµnh ho¹ch ®îc tÝnh tríc khi s¶n xuÊt kinh doanh trªn
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
gi¸ thµnh thùc cña tríc c¸c ®Þnh møc, c to¸n chi phÝ cña
kÕ ho¹ch.
- Gi¸ thµnh thùc s¶n phÈm, dÞch toµn hao phÝ, cña c¸c u tè
dïng ®Ó t¹o ra s¶n phÈm, dÞch trong ®ã bao gåm qu¶n NVLTT, chi phÝ
nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung tÝnh cho s¶n phÈm dÞch hoµn
thµnh
Gi¸ thµnh sn phÈm s¶n xuÊt ®îc tÝnh:
Gi¸ thµnh
s¶n xuÊt thùc
cña s¶n phÈm
Chi phÝ
s¶n xuÊt s¶n
phÈm dë dang
®Çu
Chi p
s¶n xuÊt ph¸t
sinh trong
Chi phÝ s¶n
xuÊt s¶n phÈm dë
dang cuèi kú.
- Gi¸ thµnh ®Þnh c: Lµ gi¸ thµnh ®îc x¸c ®Þnh tríc khi b¾t ®Çu s¶n
xuÊt s¶n phÈm vµ ®îc x©y dùng trªn c¬ së c ®Þnh møc chi phÝ hiÖn hµnh t¹i
thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh trong ho¹ch thêng vµo ngµy ®Çu th¸ng, gi¸ thµnh
®Þnh møc thÓ thay ®æi do gthµnh ®Þnh møc lu«n thay ®æi phï hîp víi
thay ®æi cña c¸c ®Þnh møc chi phÝ ®¹t ®îc trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm.
- Gi¸ thµnh toµn bé: lµ chi pthùc cña s¶n phÈm, dÞch vô tiªu thô
chi phÝ n hµng, chi phÝ qu¶n doanh nghiÖp cña mét n phÈm dÞch
vô ®ã.
C«ng thøc tÝnh:
Gi¸ thµnh
toµn
=
G thµnh s¶n
xuÊt thùc tÕ cña
s¶n phÈm dÞch vô
®· tiªu thô
+
Chi phÝ b¸n hµng
ph©n bæ cho s¶n
phÈm, dÞch vô ®·
tiªu thô
+
Chi phÝ QLDN
ph©n bæ cho
s¶n phÈm, dÞch
vô ®· tiªu thô
2. ý nghÜa cña chØ tiªu gi¸ thµnh.
Gi¸ thµnh mét ph¹m trï kinh g¾n liÒn víi sn xuÊt hµng ho¸, ®ã
mét ph¹m trï kinh kh¸ch quan, ®ång thêi ®Æc tÝnh chñ quan trong mét
giíi h¹n nhÊt ®Þnh. Gi¸ thµnh cßn chØ tiªu kinh tæng hîp ph¶n ¸nh chÊt
lîng toµn bé ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh qu¶n kinh tÕ, tµi chÝnh cña
doanh nghiÖp. §Ó xem xÐt viÖc qu¶n lý gi¸ thµnh, ngêi tan cø chØ tiªu møc
h¹ gi¸ thµnh vµ tû lÖ h¹ gthµnh. Th«ng qua hai chØ tiªu nµy cã thÓ thÊy ®îc
tr×nh ®é sö dông hîp lý, tiÕt kiÖm chi phÝ nguyªn vËt liÖu, kh¶ n¨ng tËn dông
c«ng suÊt m¸y mãc thiÕt bÞ s¶n xuÊt møc ®é trang ¸p dông kü thuËt s¶n
xuÊt tiªn tiÕn t qu¶ cña viÖc sö dông hîp lý søc lao ®éng, t¨ng ng suÊt lao
®éng tr×nh ®é qu¶n kinh - tµi chÝnh, tr×nh ®é h¹ch to¸n cña doanh
nghiÖp.
3. Mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm.
VÒ thùc chÊt chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh lµ hai mÆt kh¸c nhau cña qu¸
tr×nh n xuÊt. TÊt nh÷ng kho¶n chi phÝ ph¸t sinh chi phÝ tÝnh tríc
liªn quan ®Õn khèi lîng s¶n phÈm, lao vô dÞch ®· hoµn thµnh trong
t¹o nªn chØ tiªu gi¸ thµnh s¶n phÈm. Nãi c¸ch kh¸c, gthµnh s¶n phÈm
biÓu toµn kho¶n chi pdoanh nghiÖp bá ra ë t kú nµo nhng
liªn quan ®Õn khèi lîng c«ng viÖc s¶n phÈm ®· hoµn thµnh trong kú.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
®å mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm.
A B
CPSX
dang ®Çu kú
CPSX ph¸t sinh trong
Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm
hoµn thµnh
CPSX dë dang cuèi
C D
Qua s¬ ®å ta thÊy: AC = AB + BD - CD
Tæng gi¸ thµnh
s¶n phÈm
=
CPSX dë dang
®Çu kú
+
Chi phÝ s¶n xuÊt
ph¸t sinh trong
-
Chi phÝ s¶n xuÊt
dë dang cuèi kú
Khi gi¸ trÞ s¶n phÈm dang ®Çu cuèi b»ng nhau hoÆc c¸c
ngµnh s¶n xuÊt kh«ng cã s¶n phÈm dang th× tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm b»ng
tæng chi phÝ ph¸t sinh trong kú.
4. ý nghÜa cña c«ngc h¹ch to¸n chi ps¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n
phÈm
H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ mét h×nh thøc qu¶n lý kinh tÕ cã kÕ ho¹ch
cña doanh nghiÖp. ®ßi hái ph¶i dïng ®Õn tiÒn ®Ó ®o lêng, ®¸nh gi¸ kÕt
qu¶ ho¹t ®éng kinh tÕ, ph¶i bï ®¾p ®îc nh÷ng chi phÝ bá ra b»ng chÝnh doanh
thu cña m×nh trªn c¬ tiÕt kiÖm vèn vµ ®¶m b¶o cã l·i. H¹ch to¸n kinh
thóc ®Èy tiÕt kiÖm thêi gian lao ®éng, ®¶m b¶o tÝch luü, o ®iÒu kiÖn cho viÖc
réng kh«ng ngõng t¸i n xuÊt réng trªn ¸p dông khoa häc c«ng
nghÖ tiªn tiÕn nh»m tho¶ m·n nhu cÇu ngµy cµng cao vµ n©ng cao phóc lîi cho
ngêi lao ®éng.
5. NhiÖm vô kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm.
§Ó ®¸p øng ®îc nh÷ng yªu cÇu qu¶n chi phÝ s¶n xuÊt tÝnh gi¸
thµnh s¶n phÈm, kÕ to¸n ph¶i thùc hiÖn tèt c¸c nhiÖm vô sau:
- X¸c ®Þnh ®óng ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng
tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm.
- chøc to¸n tËp hîp c¸c chi phÝ n xuÊt theo ®óng ®èi tîng ®·
c ®Þnh ph¬ng ph¸p to¸n tËp hîp chi phÝ thÝch hîp. - c ®Þnh chÝnh
c chi phÝ vÒ s¶n phÈm lµm dë cuèi kú.
- Thùc hiÖn tÝnh gi¸ thµnh sn phÈm kÞp thêi, chÝnh c theo ®óng ®èi
tîng tÝnh gi¸ thµnh vµ ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh hîp lý.
-- Thùc hiÖn ph©n tÝch t×nh h×nh thùc hiÖn ®Þnh møc, dù tn chi ps¶n
xuÊt, t×nh h×nh thùc hiÖn ho¹ch gi¸ thµnh s¶n phÈm ®Ó cã nh÷ng kiÕn nghÞ
®Ò suÊt cho nh ®¹o doanh nghiÖp ra c quyÕt ®Þnh thÝch hîp tríc m¾t còng
nh l©u dµi ®èi víi sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp.
III. §èi tîng, ph¬ng pp h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh
s¶n phÈm
1. §èi tîng vµ ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt:
§èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt ë doanh nghiÖp ®îc c ®Þnh tuú
thuéc vµo ®Æc ®iÓm quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¶n phÈm, vµo yªu cÇu cña
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.