Phương Thị Hương - Lớp CNSHK52 - ĐHNN Hà Nội Tiểu luận Công nghệ nuôi trồng nấm
1
ĐỀ TÀI
Tiểu luận Công nghệ nuôi trồng nấm
Giáo viên thực hiện :
Sinh viên thực hiện :
Phương Thị Hương - Lớp CNSHK52 - ĐHNN Hà Nội Tiểu luận Công nghệ nuôi trồng nấm
2
PHẦN I...........................................................................................................................3
TỔNG QUAN VỀ NẤM................................................................................................3
I.1. Tình hình phát triển của ngành trồng nấm trên thế giới và ở Việt Nam:.............3
I.2. Đặc điểm sinh học và yêu cầu sinh thái của Nấm trồng: .......................................4
I.2.1. Đặc điểm sinh học: ...............................................................................................4
I.2.2. Yêu cầu ngoại cảnh của nấm trồng [3] ..............................................................11
Yêu cầu về nhiệt độ: .....................................................................................................11
I.3. Gía trị của nấm trồng............................................................................................13
I.3.1. Gía trị kinh tế:....................................................................................................13
I.3.2. Gía trị dinh dưỡng: ............................................................................................13
I.3.3. Gía trị dược liệu:................................................................................................17
I.3.4. Vai trò trong vấn đề bảo vệ môi trường:...........................................................22
PHẦN II........................................................................................................................23
KHÓ KHĂN, THUẬN LỢI VÀ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA NGÀNH NẤM
VIỆT NAM VÀ TRÊN THẾ GIỚI.............................................................................23
II.1. Thuận lợi..............................................................................................................23
II.2. Khó khăn..............................................................................................................31
II.3. Xu hướng phát triển nghề nấm ở Việt Nam và trên thế giới .............................39
II.3.1. Xu hướng phát triển nghề trồng nấm ở Việt Nam ..........................................39
II.3.2. Xu hướng phát triển của nghề trồng nấm trên thế giới ..................................40
PHẦN III .....................................................................................................................42
KẾT LUẬN..................................................................................................................42
PHẦN IV......................................................................................................................43
TÀI LIỆU THAM KHẢO...........................................................................................43
Phương Thị Hương - Lớp CNSHK52 - ĐHNN Hà Nội Tiểu luận Công nghệ nuôi trồng nấm
3
PHẦN I
TỔNG QUAN VỀ NẤM
I.1. Tình hình phát triển của ngành trồng nấm trên thế giới và ở
Việt Nam:
Ngành sản xuất nấm ăn đã hình thành và phát triển trên thế giới từ
hàng trăm năm. Hiện nay có khoảng 2.000 loài nấm ăn được, trong đó có 80
loài nấm ăn ngon và được nghiên cứu nuôi trồng nhân tạo (UNESSCO-
2004). Việc nghiên cứu và sản xuất nấm ăn trên thế giới ngày càng phát triển
mạnh mẽ và đã trở thành một ngành công nghiệp thực phẩm thực thụ.
Ở châu Âu và Bắc Mỹ, công nghiệp nấm đã được cơ giới hóa toàn bộ
nên năng suất và sản lượng rất cao.
Ở nhiều nước châu Á, trồng nấm còn mang tính chất thủ công, chủ
yếu là trên quy mô gia đình và trang trại, sản lượng chiếm 70% tổng sản
lượng nấm ăn toàn thế giới.
Ở Nhật Bản, nghề trồng nấm truyền thống là nấm hương - Donko
(Lentinula edodes), mỗi năm đạt 1 triệu tấn.
Hàn Quốc nổi tiếng với nấm Linh chi (Ganoderma), mỗi năm xuất
khẩu thu về hàng trăm triệu USD.
Năm 1960, Trung Quốc đã bắt đầu trồng nấm, áp dụng các biện pháp
cải tiến kĩ thuật, năng suất tăng 4-5 lần, sản lượng tăng vài chục lần. Tổng
sản lượng nấm ăn của Trung Quốc chiếm 60% sản lượng nấm ăn của thế
giới gồm nhiều loại nấm như: nấm mỡ, nấm hương, mộc nhĩ, nấm sò, nấm
kim châm,… và một số loại nấm khác chỉ có ở Trung Quốc như Đông trùng
hạ thảo, tuyết nhĩ. Hàng năm Trung Quốc xuất khẩu hàng triệu tấn nấm sang
các nước phát triển, thu về nguồn ngoại tệ hàng tỷ đô la. Hiện nay ở Trung
Quốc đã dùng kỹ thuật “Khuẩn thảo học” để trồng nấm nghĩa là dùng các
Phương Thị Hương - Lớp CNSHK52 - ĐHNN Hà Nội Tiểu luận Công nghệ nuôi trồng nấm
4
loại cỏ, cây thân thảo để trồng nấm thay cho gỗ rừng và nguồn nguyên liệu
tự nhiên ngày càng cạn kiệt.
Ở Việt Nam đang nuôi trồng 6 loại nấm phổ biến ở các địa phương:
nấm rơm, mộc nhĩ, nấm mỡ, nấm sò, nấm hương, nấm dược liệu (Linh chi,
Vân chi, Đầu khỉ,…) và một số nấm khác đang trong thời kỳ nghiên cứu và
thử nghiệm. Nghề trồng nấm ở nước ta đang phát triển nhưng ở quy mô nhỏ
lẻ hộ gia đình, trang trại. Tổng sản lượng các loại nấm ăn và nấm dược liệu
của Việt Nam hiện nay đạt khoảng trên 150.000 triệu tấn/năm. Kim ngạch
xuất khẩu khoảng 60 triệu USD/năm.
I.2. Đặc điểm sinh học và yêu cầu sinh thái của Nấm trồng:
I.2.1. Đặc điểm sinh học:
Đặc điểm cấu tạo
Hầu hết nấm trồng là nấm đảm, cơ
quan sinh sản có cấu tạo đặc biệt gọi là tai
nấm. Tai nấm chủ yếu gồm mũ và cuống.
Mũ thường có dạng nón hay phễu, với cuống
dính ở giữa hay bên. Mặt dưới mũ của nhóm
này cấu tạo bởi các phiến mỏng xếp sát vào
nhau như hình nan quạt. Ở một số trường
hợp, phiến còn kéo dài từ mũ xuống cuống
như nấm sò. [1]
Đặc trưng về sinh sản và chu trình sống của nấm trồng
Đa số nấm trồng đều sinh sản bằng bào tử. Số lượng bào tử sinh ra là
rất lớn, ví dụ: một tai nấm rơm trưởng thành có thể phóng thích hàng tỉ bào
tử. Nhờ vậy, nấm phát triển rất nhanh và phân bố rất rộng. Bào tử của nấm
Phương Thị Hương - Lớp CNSHK52 - ĐHNN Hà Nội Tiểu luận Công nghệ nuôi trồng nấm
5
phổ biến có hai dạng: vô tính và hữu tính. Nấm ăn, bào tử sinh ra ở phía
dưới cấu trúc đặc biệt gọi là mũ nấm hay tai nấm. Mũ nấm thường có cuống
nâng lên cao để có thể nhờ giá đưa bào tử bay xa. Bào tử nảy mầm lại cho hệ
sợi mới. [1]
Người ta chia đời sống của nấm trồng ra 2 giai đoạn là: giai đoạn tăng
trưởng (hay sinh dưỡng) là tản dinh dưỡng, và giai đoạn quả thể (hay cơ
quan sinh bào tử hữu tính của nấm, giai đoạn sinh thực) là tản nấm sinh sản.
Hầu hết nấm trồng là nấm đảm: Gồm những nấm bậc cao, hệ sợi phát
triển, sợi nấm có vách ngăn ngang.
Sinh sản vô tính bằng đính bào tử, sinh sản hữu tính bằng bào tử đảm
mọc bên ngoài đảm. Đảm có thể hình thành trực tiếp trên thể sợi hoặc trong
những cơ quan đặc biệt gọi là thể quả (ta thường gọi là “cây nấm”).
Chu trình sống của nấm đảm
1. Sợi cấp một (n); 2. Sợi cấp hai (n+n); 3. Thể quả; 4. Phiến với các đảm;