TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ TP.HỒ CHÍ MINH
KHOA LUẬT KINH TẾ
Bài tiểu luận môn Luật Hành chính
Đề tài:
HỆ THỐNG CƠ QUAN
HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
GVHD: TS-LS Lê Minh Nhựt
Nhóm 01:
1. Trần Hoài Nam
2. Nguyễn Minh Thanh
3. Huỳnh Trường An
4. Trương Thị Thúy Hằng
5. Dương Nguyễn Trần Nam
6. Vũ Thị Phong Châu
7. Nguyễn Thị Cẩm Vân
Tháng 04/2012
Hệ thống cơ quan hành chính Việt Nam LUẬT HÀNH CHÍNH
NHÓM 1 Trang 2/21
Lời mở đầu
iến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 (đã được sửa đổi, bổ
sung năm 2001) quy định Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội và là cơ
quan hành chính Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Điều 109).
Hệ thống hành chính Việt Nam là tổng thể các cơ quan trong bộ máy hành pháp tạo
thành một thể thống nhất, mỗi cơ quan là một mắc xích quan trọng có mối quan hệ ràng buộc lẫn
nhau.
Các cơ quan hành chính Nhà nước là các chủ thể chủ yếu của quan hệ pháp luật hành
chính. Các cơ quan này là một bộ phận của bộ máy Nhà nước, do Nhà nước thành lập để thực
hiện chức năng quản lý hành chính Nhà nước. Đó là những cơ quan thực hiện các hoạt động
chấp hành, điều hành các mặt hoạt động của đời sống xã hội. Chính vì vậy, hệ thống các cơ quan
hành chính Nhà nước cũng chính là hệ thống các cơ quan quản lý Nhà nước
Chính vì vậy, nhóm chúng tôi chọn đề tài là “Hệ thống các cơ quan hành chính Nhà
nước là đối tượng nghiên cứu”.
Mục đích đề tài: Tìm hiểu về cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm
quyền và cơ cấu tổ chức, hoạt động của các cơ quan hành chính Nhà nước có trong hệ thống các
cơ quan hành chính Việt Nam.
Từ đó, chúng ta có thể hiểu được phương hướng phát triển của chính phủ trong chương
trình tổng thể cải cách hành chính Nhà nước. Đồng thời đóng góp ý kiến, góp phần xây dựng,
đổi mới một bộ máy hành chính Nhà nước năng động và hiệu quả, phù hợp với tiến trình hội
nhập thế giới.
Do giới hạn của một bài tiểu luận nên chúng tôi chỉ chọn Các cơ quan hành chính Nhà
nước là đối tượng nghiên cứu chính.
Phương pháp nghiên cứu:
Tìm hiểu, thu thập thông tin, phân tích và tổng hợp các nội dung cần nghiên cứu.
Nội dung phân tích các vấn đề chính sau:
1. Bộ máy hành chính Nhà nước
2. Các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính Nhà nước.
3. Tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Hy vọng bài tiểu luận này sẽ giúp các anh/chị có thể hiểu được “Hệ thống các cơ quan
hành chính Việt Nam”, đồng thời mong nhận được các ý kiến đóng góp từ Thầy và các bạn
Nhóm 1
H
Hệ thống cơ quan hành chính Việt Nam LUẬT HÀNH CHÍNH
NHÓM 1 Trang 3/21
Mục lục
LỜI MỞ ĐẦU ........................................................................................................................................ 2
I. BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC ...................................................................................... 5
1. Khái niệm chung ........................................................................................................................ 5
2. Bộ máy hành chính Nhà nước thực hiện quyền hành pháp .......................................................... 5
2.1 Quyền lập quy: .................................................................................................................. 5
2.2 Quyền hành chính: ............................................................................................................. 6
II. CÁC NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ
NƯỚC ................................................................................................................................................... 6
1. Các nguyên tắc chung: ............................................................................................................... 6
2. Các nguyên tắc tổ chức hoạt động của bộ máy hành chính Nhà nước Việt Nam .......................... 7
III. TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
VIỆT NAM (VIẾT TẮT LÀ CHXHCNVN) ........................................................................................ 7
1. Tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước ở Trung ương ................................................................. 7
1.1 Chính phủ .......................................................................................................................... 7
1.2 Nhiệm vụ và quyền hạn của Chính phủ .............................................................................. 8
1.3 Tổ chức và hoạt động của Chính phủ ................................................................................. 9
1.4 Nhiệm vụ và quyền hạn của Thủ tướng Chính phủ ........................................................... 10
1.5 Bộ và cơ quan ngang Bộ .................................................................................................. 12
a. Bộ là cơ cấu tổ chức của Chính phủ ................................................................................. 12
b. Phân loại Bộ .................................................................................................................... 12
c. Nhiệm vụ và quyền hạn của Bộ........................................................................................ 13
1.6 Nhiệm vụ, quyền hạn Bộ trưởng ........................................................................................ 13
1.7 Cơ cấu tổ chức của Bộ ..................................................................................................... 14
2 Tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước ở địa phương ................................................................ 15
2.1 Nhiệm vụ, quyền hạn của UBND ..................................................................................... 15
2.2 Cơ cấu tổ chức của UBND ............................................................................................... 16
2.3 Hoạt động của UBND ...................................................................................................... 16
2.4 Các cơ quan chuyên môn thuộc UBND : .......................................................................... 17
Hệ thống cơ quan hành chính Việt Nam LUẬT HÀNH CHÍNH
NHÓM 1 Trang 4/21
a. Vị trí, vai trò: ................................................................................................................... 17
b. Nhiệm vụ, quyền hạn: ...................................................................................................... 17
c. Chế độ làm việc của cơ quan chuyên môn: ....................................................................... 18
KẾT LUẬN ......................................................................................................................................... 20
NGUỒN TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................................... 21
Hệ thống cơ quan hành chính Việt Nam LUẬT HÀNH CHÍNH
NHÓM 1 Trang 5/21
I. BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
1. Khái niệm chung
Tổ chức bộ máy Nhà nước của một quốc gia là một hệ thống các cơ quan Nhà
nước có vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn cơ cấu tổ chức quan hệ mật thiết với
nhau, tạo thành một thể thống nhất. Được tổ chức và hoạt động theo những nguyên tắc
chung do pháp luật quy định, trong đó Hiến pháp là luật cơ bản, có giá trị pháp lý cao
nhất của quốc gia.
Bộ máy Nhà nước có 3 loại công việc lớn: làm luật, thi hành luật và xét xử các vi
phạm. Nhà nước tiến hành các hoạt động đó dựa trên 3 loại quyền lực khác nhau mà Nhà
nước có được: quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.
Quyền lập pháp được trao cho Quốc hội.
Quyền tư pháp được trao cho hệ thống các cơ quan thuộc Toà án và Viện kiểm
sát.
Quyền hành pháp được trao cho Chính phủ với hệ thống của các cơ quan tạo nên
bộ máy hành chính Nhà nước.
Quyền hành pháp là quyền thi hành pháp luật do lập pháp ban hành và tổ chức
thực hiện những chính sách cơ bản về đối nội, đối ngoại của quốc gia, quyền điều hành
công việc chính sự hàng ngày của quốc gia. Quyền hành pháp được thực thi thông qua bộ
máy hành pháp.
2. Bộ máy hành chính Nhà nước thực hiện quyền hành pháp
Quyền hành pháp là quyền thi hành pháp luật. Quyền này thuộc về chính phủ mà
đứng đầu là Tổng thống hoặc Thủ tướng. Để thi hành pháp luật, hành pháp có quyền lập
quy và quyền hành chính.
2.1 Quyền lập quy:
Là quyền ban hành các văn bản pháp quy (còn gọi là văn bản dưới luật). Tùy theo
từng giai đoạn, tuỳ từng nước mà có thể có những tên gọi khác nhau cho loại văn bản
này. Ở nước ta có các loại như: Nghị định, Quyết định …, để cụ thể hoá luật, thực hiện
luật nhằm điều chỉnh những quan hệ kinh tế - xã hội thuộc phạm vi quyền hành pháp.
Dưới góc độ pháp luật, có thể xem đây là sự uỷ quyền của lập pháp cho hành pháp để
điều hành các hoạt động cụ thể của quyền lực Nhà nước.
