intTypePromotion=1
ADSENSE

Tiểu luận: Phân tích nội dung qui luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại

Chia sẻ: Nguyên Khê | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:13

304
lượt xem
34
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tiểu luận với đề tài "Phân tích nội dung qui luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại" có kết cấu gồm 3 phần: phần 1 những vấn đề lý luận của quy luật, từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại, phần 2 vận dụng vào quá trình hình thành và phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt nam, phần 3 kết luận.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tiểu luận: Phân tích nội dung qui luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại

  1. MỞ ĐẦU Trong đời sống hàng ngày, đằng sau các hiện tượng muôn hình muôn vẻ, con người dần dần nhận thức được tính trật tự và mối liên h ệ có tính lặp lại của các hiện tượng, từ đó hình thành nên khái niệm “quy luật”. Với tư cách là phạm trù của lý luận nhận thức, khái niệm “quy luật” là sản phẩm của tư duy khoa học, phản ánh sự liên hệ của các sự vật và tính chỉnh thể của chúng. Các quy luật của tự nhiên, của xã hội cũng như của tư duy con ng ười đều mang tính khách quan. Con người không thể tạo ra hoặc tự ý xoá bó được quy luật mà chỉ nhận thức và vận dụng nó trong thực tiễn. Quy luật “từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại” là một trong ba quy luật của phép biện chứng duy vật, nó cho biết phương thức của sự vận động, phát triển. Nhận thức được quy luật này có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động thực tiễn khi chúng ta xem xét các sự vật, hiện tượng. Nếu nhận thức không đúng quy luật này sẽ dẫn đến tư tưởng tả khuynh, hữu khuynh. Tả khuynh là phủ nhận sự tích luỹ về lượng, muốn có ngay sự thay đổi về chất, còn hữu khuynh là khi chất đã biến đổi vượt quá giới hạn độ nhưng không dám thực hiện sự thay đổi căn bản về chất. Nước ta đang quá độ lên CNXH, bỏ qua giai đoạn phát triển của CNTB, việc nhận thức đúng đắn quy luật lượng- chất sẽ có ý nghĩa rất lớn trong quá trình hình thành và phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN. Trong phạm vi của tiểu luận này, tôi xin được trình bày nh ứng cơ s ở lý luận chung về nội dung của quy luật lượng- ch ất, trên c ơ sở đó rút ra ý 1
  2. nghĩa thực tiễn của việc nhận thức quy luật này, sự vận dụng quy lu ật này để phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt nam. "Phân tích nội dung qui luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại. Việc nhận thức và vận d ụng vào trong hoạt động thực tiễn của anh chị vào trong hoạt động thực tiễn" Kết cấu của tiểu luận gồm 3 phần: Phần mở đầu Phần I: Những vấn đề lý luận của quy luật, từ những thay đ ổi v ề lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại. Phần II: Vận dụng vào quá trình hình thành và phát triển kinh t ế th ị trường định hướng XHCN ở Việt nam. Phần Kết luận. Do trình độ nhận thức về vấn đề này nên tiểu luận không tránh kh ỏi những thiếu sót, rất mong nhận được những nhận xét góp ý của cô giáo. 2
  3. PHẦN I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUY LUẬT TỪ NHỮNG THAY ĐỔI VỀ LƯỢNG DẪN ĐẾN SỰ THAY ĐỔI VỀ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI Quy luật những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về ch ất và ngược lại là một trong những quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật. Quy luật này chỉ rõ tính chất và cách thức của sự phát triển. 1- Các khái niệm 1.1- Khái niệm về chất Chất là tính quy định vốn có của sự vật hiện tượng được biểu hiện thông qua các thuộc tính và đặc điểm cấu trúc của sự vật. Tính quy đ ịnh là cái vốn có của sự vật, hiện tượng để phân biệt sự vật này với sự vật khác. Tính quy định này được thể hiện thông qua các thuộc tính. Có thu ộc tính cơ bản và không cơ bản. Thuộc tính cơ bản quy định ch ất c ủa sự v ật. Nếu thuộc tính cơ bản mất đi thì chất của sự vật thay đổi. Còn thu ộc tính không cơ bản thì trong quá trình tồn tại của sự vật, có nh ững thuộc tính không cơ bản mới nảy sinh vàcó những thuộc tính không cơ bản mất đi nhưng chất của sự vật không thay đổi. Thuộc tính ch ỉ bộc l ộ thông qua quan hệ với sự vật khác. Trong sự vật, hiện tượng, chất không tách rời với lượng 1.2-Lượng của sự vật 3
  4. Là tính quy định vốn có của sự vật, hiện tượng, chỉ rõ về mặt quy mô, tốc độ, trình độ phát triển của sự vật, hiện tượng. Nói đến lượng sự vật tức là sự vật đó lớn hay bé, tốc độ phát triển nha nh hay chậm, trình độ cao hay thấp..v..v..đo bằng các đại lượng cụ thể, bằng số tuyệt đối nh ư trong lượng, thể tích hoặc so sánh với vật thể khác, thời kỳ này với th ời kỳ khác. Ví dụ tốc độ của ánh sáng là 300.000km/giây, một cái bàn có chiều cao 80 phân, một nước có 50 triệu dân..v..v 1.3- Khái niệm về Độ Độ là giới hạn mà trong đó lượng biến đổi chưa gây nên sự thay đổi căn bản về chất. Sự vật vẫn là nó, mọi sự vật hiện tượng đều t ồn t ại trong một độ thích hợp khi lượng biến đổi vượt quá giới hạn độ thì sự vật không còn là nó. Trong phạm vi một độ nhất định hai mặt chất và lượng tác động qua lại lẫn nhau làm cho sự vật vận động. Mọi sự thay đổi về lượng đều có ảnh hưởng đến trạng thái chất của sự vật, nhưng không ph ải những thay đổi về lượng nào cũng dẫn đến thay đổi về chất. Chỉ trong trường hợp khi sự thay đổi về lượng đạt tới mức phá vỡ độ cũ thì chất c ủa s ự vật mới thay đổi, sự vật chuyển thành sự vật khác. 1.4-Điểm nút Là điểm mà tại đó lượng biến đổi đã gây nên sự thay đổi căn bản, tập hợp những điểm nút gọi là đường nút. 1-5-Bước nhảy Sự thay đổi căn bản về chất, cái cũ mất đi cái mới ra đời phải thông qua bước nhảy. 4
  5. Bước nhảy là một phạm trù triết học dùng để chỉ sự biến đổi căn bản từ chất sự vật này sang chất của sự vật khác. + Bước nhảy đốt biến là bước nhảy xảy ra trong thời gian ngắn làm thay đổi bản chất của sự vật. Bước nhảy này diễn ra bằng m ột sự bùng nổ mãnh liệt. VD cách mạng tháng Mười Nga là một bước nhảy đột biến. + Bước nhảy dần dần là bước nhảy được thực hiện bằng việc loại bỏ dần những yếu tố, những bộ phận chất cũ xảy ra trong một th ời gian dài mới loại bỏ hoàn toàn chất cũ thành chất mới. 2- Nội dung quy luật từ những thay đổi dần về lượng d ấn đến sự thay đổi về chất và ngược lại. Sự phát triển của mọi sự vật, hiện tượng tron g tự nhiên và xã hội cũng như sự phát triển nhận thức tư duy con người đều đi từ sự thay đổi dần về lượng được tích luỹ lại khi vượt quá giới hạn độ t ới đi ểm nút thì thì gây nên sự thay đổi căn bản về chất. Sự vật cũ mất đi, sự vật mới ra đời thay thế. Sở dĩ như vậy là vì chất và lượng là hai mặt đối lập vốn có của sự vật hiện tượng. Lượng thì thường xuyên biến đổi, còn chất t ương đ ối ổn định. Do đó sự phát triển của lượng tới một lúc nào đó thì mâu thuẫn với chất cũ. Khi chất cũ kìm hãm thì qua đó nảy sinh yêu cầu t ất y ếu ph ải phá vỡ chất cũ, mở ra một độ mới để mở đường cho lượng phát tri ển. S ự chuyển hoá từ những thay đổi về lượng dẫn đến nh ững thay đ ổi vê ch ất, diễn ra một cách phổ biến trong tự nhiên, xã hội và tư duy. Quy luật này còn có chiều ngược lại, tức là không ch ỉ thay đổi v ề lượng dẫn đến thay đổi về chất mà sau khi chất mới ra đời do sự biến đổi về lượng gây nên thì chất đó lại quy định sự biến đổi về lượng, ảnh h ởng 5
  6. của chất mới đến lượng thể hiện ở quy mô, mức độ, nh ịp điệu phát tri ển mới. Nội dung duy luật này được phát biểu như sau Mọi sự vật hiện tượng dều vận động, phát triển bằng cách thay đổi dần về lượng, lượng thay đổi đến một lúc nào đó vượt quá độ tồn t ại của sự vật tới điểm nút thì diễn ra bước nhảy, tạo sự thay đổi về chất c ủa s ự vật. Kết quả là sự vật cũ, chất cũ mất đi và sự vật mới, ch ất m ới ra đ ời. Chất mới lại tác động trở lại lượng mới, lượng mới lại tiếp t ục thay đ ổi dần, đến lúc nào đó, vượt quá độ tồn tại của sự vật tới điểm nút thì l ại diễn ra bước nhảy tạo sự thay đổi về chất, cứ như vậy sự tác động qua lại giữa hai mặt chất và lượng tạo ra con đường vận động, phát triển không ngừng của mọi sự vật, hiện tượng. 6
  7. Điều cần chú ý là: -Quy luật này chỉ được thể hiện trong mối quan hệ giữa chất và lượng hoàn toàn xác định, mối quan hệ này hình thành một cách khách quan chứ không thể gán ghép một cách tuỳ tiện. đồng thời s ự chuy ển hoá lượng và chất bao giờ cũng phụ thuộc vào những điều kiện nhất định. -Quy luật lượng-chất được vận dụng trong xã hội thể hiện ở mối quan hệ giữa tiến hoá và cách mạng. Trong sự phát triển của xã hội, sự thay đổi dần về lượng gọi là tiến hoá, còn sự thay đổi về chất theo hướng tiến hoá lên gọi là cách mạng, tiến hoá chuẩn bị cho cách m ạng. Trong giai đoạn tiến hoá, chế độ xã hội chưa có sự thay đổi căn bản về ch ất, còn cách mạng là kết quả của quá trình tiến hoá, chấm dứt một quá trình này, mở ra một quá trình tiến hoá mới cao hơn, chế độ xã hội cũ bị xoá bỏ, chế độ xã hội mới ra đời thay thế. Cách mạng xã h ội là ph ương th ức thay thế xã hội này bằng xã hội khác, bạo lực là hình thức c ơ b ản c ủa cách mạng. 3- Ý nghĩa phương pháp luận -Trong hoạt động nhận thức thực tiễn, cần phải coi trọng quá trình tích luỹ về lượng, nếu không coi trọng quá trình này thì s ự không có s ự biến đổi về chất. -Quy luật này có chiều ngược lại, chất mới ra đời thì làm biến đổi tốc độ, quy mô lượng mới. Cho nên khi chất mới ra đời phải bi ết xác đ ịnh t ốc độ, quy mô phát triển về lượng cho thích h ợp, không đ ược b ảo th ủ, d ừng lại -Cần phải chống quan điểm tả khuynh, hữu khuynh. Tả khuynh là phủ nhận tích luỹ về lượng muốn có ngay sự thay đổi về chất, còn h ữu 7
  8. khuynh là thì ngược lạikhi lượng biến đổi đã tới vượt quá độ nh ưng không dám thực hiện sự thay đổi căn bản về chất. PHẦN II VẬN DỤNG VÀO THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở VIỆT NAM 1-Tính tất yếu khách quan của kinh tế thị tr ường định hướng CNXH ở nước ta Kinh tế thị trường định hướng XHCNthực chất là phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ ch ế th ị trường có s ự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN nh ưng được di ến đ ạt gọn hơn, nói rõ được mô hình hinh tế tổng quát của nước ta trong th ời kỳ quá độ. Nói nền kinh tế thị trường định hướng XHCN có nghĩa là nền kinh tế của chúng ta không phải là kinh tế hiện vật, tự cấp, tự túc, quản lý theo kiểu tập trung, quan liêu, bao cấp. Nhưng đó cũng không ph ải là n ền kinh tế thị trường tự do theo cách nói của tư bản, tức là không phải nền kinh tế thị trường TBCN, và cũng chưa hoàn toàn là kinh tế th ị trường XHCN, còn có sự đan xen và đấu tranh giữa cái cũ và cái mới, v ừa có l ại v ừa ch ưa có đầy đủ các yếu tố CNXH. Phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta là một tất yếu khách quan. Bởi vì. 8
  9. - Kinh tế thị trường định hướng XHCN là kết quả của sự nhận thức và vận dụng quy luật vè sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất. Cùng với CNH, HĐH đất nước, nền kinh tế thị trường định hướng XHCN là con đường kinh tế cơ bản đưa nước ta quá độ lên CNXH. - Nước ta trong thời kỳ quá độ lên CNXH, là th ời kỳ đang th ực hi ện hoá dần dần CNXH, thời kỳ xuất hiện nhiều hình th ức kinh t ế quá đ ộ, vừa có CNXH vừa còn CNTB. Chủ trương xây dựng kinh tế th ị trường định hướng XHCN là phù hợp với bản chất của thời kỳ lịch sử đặc bi ệt này. - Chúng ta đã biết thời kỳ quá độ là một thời kỳ l ịch s ử đ ặc bi ệt, trong đó kết cấu kinh tế - xã hội vừa bao hàm nh ững yếu t ố của xã h ội cũ đang suy thoái dần, vừa bao hàm những yếu tố của xã hội m ới ra đ ời đang lớn lên từng bước nhưng chưa dành toàn thắng. Thời kỳ quá độ là thời kỳ mà xã hội đang chuyển từ chế độ này sang chế độ khác, ở đó chưa có phương thức sản xuất nào giữ vị trí thống trị tuyệt đối, trong đó mỗi phương thức chỉ là một “mảnh” một “bộ phận” của kết cấu kinh tế xã hội, vừa độc lập tương đối, vừa h ợp tác và đ ấu tranh với nhau. Mỗi “mảnh”, mỗi “bộ phận” ấy là một thành phần kinh tế. Thành phần kinh tế khác phương thức sản xuất ở chỗ khi nó chưa vươn lên đóng vai trò thống trị, nhưng cũng không ở vào vị trí chi ph ối, nó tồn tại như một bộ phận tương đối độc lập, đan xen với các bộ phận khác của kết cấu kinh tế-xã hội. Do vậy, nền kinh tế nhiều thành ph ần là đặc trưng riêng có của thời kỳ quá độ lên CNXH. Phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN chính là thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách phát triển kinh t ế hàng hoá nhi ều thành 9
  10. phần, qua đó tiềm năng của các thành phần kinh tế được khai thác đ ể phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của CNXH, nâng cao đời sống nhân dân, đảm bảo xây dựng thành công CNXH. Như vậy, phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN là một t ất yếu khách quan, là sự nhận thức đúng đắn quy luật từ những thay đổi về lượng sẽ dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại. Điều đó có nghĩa là khi chúng cha chưa tích luỹ được đầy đủ những điều kiện vật chất cho CNXH thì chúng ta chưa thể nóng vội xây dựng quan hệ sản xu ất XHCN ngay như trước năm 1986 chúng ta đã làm, mà chúng ta ph ải ti ến hành dần dần, hay nói cách khác, chúng ta phải có một thời kỳ quá độ. 2-Những thành tựu mà chúng ta đã đạt được sau 15 năm đ ổi mới. Sau năm 1975 khi đất nước được thống nhất, cả nước đi lên CNXH, chúng ta đã nóng vội và nhất loạt xây dựng quan hệ sản xuất một thành phần dựa trên cơ sở công hữu XHCN về tư liệu sản xuất, mọi thành phần kinh tế khác bị coi là bộ phận đối lập với kinh tế XHCN, vì v ậy nằm trong diện phải cải tạo, xoá bỏ, làm như vậy là chúng ta đã đẩy quan hệ sản xuất đi quá xa so với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, tạo ra mâu thuẫn giữa một bên là lực lượng sản xuất thấp kém với m ột bên là quan hệ sản xuất được xã hội hoá giả tạo, dẫn đến kìm hãm s ự phát triển của lực lượng sản xuất, hay nói cách khác khi lực lượng sản xuất của chúng ta còn quá thấp kém chưa tích luỹ đủ v ề l ượng (tính ch ất và trình độ) đã vội vã thay đổi chất (quan hệ sản xuất XHCN) làm cho đ ất nước lâm vào tình trang khủng hoảng kinh tế – xã hội. Từ đại hội VI của đảng cộng sản Việt nam đến nay, kh ắc ph ục sai lầm trên chúng ta thực hiện xây dựng nền kinh tế hàng hoá nhiều thành 10
  11. phần, xuất phát từ tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất n ước ta là đa dạng, không đồng đều và chưa cao. Thực tiễn sau 15 năm đổi mới đã khẳng định ch ủ trương xây dựng kinh tế nhiều thành phần là phù họp với phát triển lực l ượng s ản xu ất ở nước ta. Nó đã thực sự giải phóng , phát triển và khơi dậy các tiềm năng của sản xuất. Khơi dậy năng lực sáng tạo ch ủ động của các ch ủ th ể kinh tế trong sản xuất đưa nước ta ra khỏi thời kỳ kh ủng hoảng kinh t ế- xã hội. PHẦN KẾT LUẬN Như vậy, lượng và chất là hai mặt thống nhất biện chứng của sự vật, chỉ khi nào lượng được tích luỹ tới một độ nhất định mới làm thay đổi về chất, nên trong chỉ đạo hoạt động thực tiễn cũng như trong nhận thực khoa học phải chú ý tích luỹ dần dần những thay đổi về lượng, đồng thời phải biết thực hiện và thực hiện kịp thời nh ững b ước nh ảy khi có điều kiện chín muồi. Thời kỳ quá độ từ CNTB lên CNXH chính là bước nh ảy d ần d ần t ừ chất cũ sang chất mới. Trong quá trình tiến hoá cách mạng, m ột m ặt ph ải chống khuynh hướng bảo thủ, trị trệ, nhằm tạo ra những bước nhảy để đẩy nhanh sự phát triển, mặt khác, lại phải chống tư tưởng nóng vội, 11
  12. muốn đưa nhanh sự phát triển, tiến hành những bước nhảy khi ch ưa có điều kiện chín muồi, bất chấp những quy luật khách quan. 12
  13. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Giáo trình triết học Mác - Lênin 2. Nghị quyết đại hội Đảng lần 8 - 9 3. Vận dụng nghị quyết 9. 4. Tạp chí cộng sản. 13
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2