
3
Chương 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
1.1. Nghiên cứu văn học từ lí thuyết Đa văn hoá
1.1.1. Văn hoá và hướng phê bình văn học từ văn hoá
Hướng nghiên cứu văn học từ văn hoá đã được công nhận rộng rãi, nhờ
tính khoa học và chân xác trong việc nhìn nhận, đánh giá một tác phẩm
văn học. Thêm nữa, Đa văn hóa là thuộc tính bản chất, quy luật trong sự
phát triển của loài người, đã xuất hiện trong từ các nền văn minh cổ đại.
Sự ra đời của chủ nghĩa Đa văn hoá (Multiculturalism) dựa trên ba tiền đề
chính: phong trào dân chủ, làn sóng di cư và xu hướng toàn cầu hoá.
Đa văn hóa có thể định nghĩa dựa trên ý tưởng về đa nguyên văn hóa,
bình đẳng giữa tất cả các nhóm và tôn trọng sự đa dạng văn hóa, nhưng
cũng có thể giới thuyết khái niệm dựa vào lợi ích của nhóm thiểu số. Trong
luận án này, chúng tôi sẽ sử dụng định nghĩa Đa văn hoá là sự chung sống
hoà bình và bình đẳng của các giá trị văn hoá trong bối cảnh xã hội đa
chủng tộc, tôn giáo, văn hoá, ở đó con người có thể duy trì bản sắc, tự hào
về tổ tiên, truyền thống và có cảm giác gắn bó máu thịt với nơi mình thuộc
về. Khác với Liên văn hoá nhấn mạnh quá trình tương liên và giao thoa
văn hoá, ngầm chỉ sự pha trộn, tiếp biến các hệ giá trị văn hoá khác nhau,
Đa văn hoá hướng tới giải trung tâm. Đa văn hoá là một thuật ngữ liên
ngành, mang tính ứng dụng cao, đặc biệt là trong khoa học nhân văn.
1.1.2. Đa văn hoá, từ các nhà dân tộc học đầu thế kỉ XX đến nay
Đặc trưng Đa văn hoá ngày càng trở nên rõ nét hơn bao giờ hết trong
văn học thế kỷ XX, đánh dấu một kỉ nguyên toàn cầu hoá và sự ra đời của
trường phái hậu hiện đại - giải cấu trúc, phân tích những đổ vỡ cũng như
tính đan xen của nhiều lớp diễn ngôn trong văn bản. Bên cạnh đó, phương
pháp nghiên cứu văn hoá, và lí thuyết nghiên cứu đa văn hóa, lí thuyết hậu
thuộc địa chính là tiền đề mở đường cho lí thuyết văn học thông qua đa
văn hóa.
Tình hình nghiên cứu văn chương từ lí thuyết Đa văn hoá trên thế giới
đang diễn ra khá sôi động, với các phương pháp phân tích văn bản Đa văn
hoá dựa trên các quan điểm của các nhà tư tưởng có ảnh hưởng nhất trong
thuyết đa văn hoá như Stuart Hall, Charles Taylor và Will Kymlicka, Avtar
Brah, Benedict Anderson, Stephen Greenblatt, C.W.Watson, Peter McLaren,
David Theo Goldberg, Edward Said, Tariq Modood, và một số nhà nghiên
cứu khác. Trong khuôn khổ luận án, chúng tôi sẽ trình bày vắn tắt một số lí
thuyết gia có nhiều ảnh hưởng nhất đến chủ nghĩa Đa văn hoá: Edward Said