- Th a bà, cho đ n th i đi m này, nhi u ng i v n "mù m " v th tr ngư ế ờ ể ề ườ ẫ ờ ề ị ườ
ch ng khoán (TTCK) khi tham gia đ u t vào lĩnh v c trên. V y Lu t Ch ngứ ầ ư ự ậ ậ ứ
khoán s t p trung ch tài nh ng n i dung gì?ẽ ậ ế ữ ộ
- Vi c xây d ng Lu t Ch ng khoán s t o c s cho TTCK phát tri n nhanh vàệ ự ậ ứ ẽ ạ ơ ở ể
n đ nh, t o tâm lý yên tâm cho các t ch c, cá nhân khi tham gia kinh doanh, đ uổ ị ạ ổ ứ ầ
t . ưĐồng th i, giúp cho công chúng d dàng hi u bi t v ch ng khoán, TTCK vàờ ễ ể ế ề ứ
có c s pháp lý đ công chúng tham gia th tr ng khi có đi u ki n.ơ ở ể ị ườ ề ệ
Lu t Ch ng khoán ra đ i s giúp vi c phân đ nh rõ vai trò c a t ng th tr ngậ ứ ờ ẽ ệ ị ủ ừ ị ườ
v n dài h n và ng n h n trong c c u TTCK nói chung, cũng nh thúc đ y vi cố ạ ắ ạ ơ ấ ư ẩ ệ
t ch c a doanh nghi p khi huy đ ng v n trên TTCK. Bên c nh đó s gi mự ủ ủ ệ ộ ố ạ ẽ ả
gánh n ng trong vi c dùng v n ng n h n cho vay dài h n c a h th ng ngânặ ệ ố ắ ạ ạ ủ ệ ố
hàng hi n nay.ệ
Ngoài ra, vi c chúng ta xây d ng Lu t Ch ng khoán cũng nh m đáp ng các camệ ự ậ ứ ằ ứ
k t qu c t trong quá trình h i nh p, đ c bi t là các cam k t v h th ng phápế ố ế ộ ậ ặ ệ ế ề ệ ố
lu t ph c v quá trình đàm phán gia nh p T ch c Th ng m i th gi i (WTO).ậ ụ ụ ậ ổ ứ ươ ạ ế ớ
- Hi n nay đã xu t hi n trái phi u Chính ph , trái phi u đ a ph ng, trái phi uệ ấ ệ ế ủ ế ị ươ ế
doanh nghi p... nh ng d th o Lu t l i không đ c p đ n v n đ này. Ý ki nệ ư ự ả ậ ạ ề ậ ế ấ ề ế
c a bà?ủ
- Tôi cho r ng vi c phát hành các lo i trái phi u Chính ph và trái phi u chínhằ ệ ạ ế ủ ế
quy n đ a ph ng đ c th c hi n trên c s cân đ i ngân sách nhà n c hàngề ị ươ ượ ự ệ ơ ở ố ướ
năm, và đã đ c đi u ch nh b i các quy đ nh c a Lu t Ngân sách nhà n c.ượ ề ỉ ở ị ủ ậ ướ
Do v y, Lu t Ch ng khoán không đi u ch nh vi c phát hành các lo i trái phi uậ ậ ứ ề ỉ ệ ạ ế
trên là phù h p. Tuy nhiên, vi c niêm y t, giao d ch các lo i trái phi u trên v nợ ệ ế ị ạ ế ẫ
ph i tuân theo Lu t Ch ng khoán. Nghiên c u kinh nghi m các n c cho th y,ả ậ ứ ứ ệ ướ ấ
Lu t Ch ng khoán c a h đ u quy đ nh trái phi u Chính ph đ c mi n trậ ứ ủ ọ ề ị ế ủ ượ ễ ừ
đăng ký v i y ban Ch ng khoán. Riêng đ i v i trái phi u doanh nghi p thì vi cớ Ủ ứ ố ớ ế ệ ệ
chào bán ra công chúng ph i đ c đăng ký v i y ban Ch ng khoán theo quyả ượ ớ Ủ ứ
đ nh c a d th o lu t cũng là phù h p.ị ủ ự ả ậ ợ
- Qua các cu c h i th o tr c đây, nhi u ý ki n cho r ng các quy đ nh trong dộ ộ ả ướ ề ế ằ ị ự
th o Lu t v thanh tra đ i v i ho t đ ng ch ng khoán và th tr ng ch ngả ậ ề ố ớ ạ ộ ứ ị ườ ứ
khoán còn quá s sài, ch a t o thành công c b o v th tr ng ho t đ ng anơ ư ạ ụ ả ệ ị ườ ạ ộ
toàn và hi u qu . Ý ki n c a bà v v n đ này ra sao?ệ ả ế ủ ề ấ ề
- Theo tôi, đ b o đ m th tr ng này ho t đ ng có hi u qu , ngăn ng a nh ngể ả ả ị ườ ạ ộ ệ ả ừ ữ
hành vi vi ph m và gi m thi u nh ng r i ro, h n ch đ n m c th p nh t vi cạ ả ể ữ ủ ạ ế ế ứ ấ ấ ệ
hình s hóa các quan h kinh t trong lĩnh v c nh y c m này, d th o Lu t c nự ệ ế ự ạ ả ự ả ậ ầ
có nh ng quy đ nh c th v quy n h n c a c quan qu n lý Nhà n c trongữ ị ụ ể ề ề ạ ủ ơ ả ướ
vi c th c hi n các bi n pháp thanh tra, giám sát th tr ng và x lý các hành vi việ ự ệ ệ ị ườ ử
ph m.ạ
Theo đó, d th o Lu t c n quy đ nh rõ các căn c , đi u ki n, bi n pháp ti nự ả ậ ầ ị ứ ề ệ ệ ế
hành thanh tra, giám sát v ho t đ ng ch ng khoán và th tr ng ch ng khoánề ạ ộ ứ ị ườ ứ
gi ng nh trong lĩnh v c ki m tra hàng hóa xu t nh p kh u sau thông quan đ cố ư ự ể ấ ậ ẩ ượ
quy đ nh trong Lu t h i quan. Đ ng th i, ph i quy đ nh c th quy n h n, tráchị ậ ả ồ ờ ả ị ụ ể ề ạ
nhi m c a c quan qu n lý nhà n c, đây là y ban Ch ng khoán, trong vi cệ ủ ơ ả ướ ở Ủ ứ ệ
thanh tra, giám sát th tr ng, và quy n, nghĩa v c a đ i t ng ch u s thanh tra,ị ườ ề ụ ủ ố ượ ị ự
giám sát.
- V y theo bà, y ban Ch ng khoán c n ph i đ c b sung thêm quy n gì?ậ Ủ ứ ầ ả ượ ổ ề
- Đ th c hi n ch c năng thanh tra, giám sát, c n xem xét b sung thêm quy nể ự ệ ứ ầ ổ ề
đi u tra cho y ban Ch ng khoán Nhà n c. Vi c đi u tra này ph i g n r t ch tề Ủ ứ ướ ệ ề ả ắ ấ ặ
v i quá trình thanh tra, giám sát c a y ban thì m i hi u qu .ớ ủ Ủ ớ ệ ả
- V a qua trên th tr ng ch ng khoán đã xu t hi n nh ng sai ph m có nguy cừ ị ườ ứ ấ ệ ữ ạ ơ
nh h ng đ n tính an toàn c a th tr ng này. Theo bà, Lu t ch ng khoán c nả ưở ế ủ ị ườ ậ ứ ầ
ph i đ a ra nh ng gi i pháp nào đ ch n chính nh ng sai ph m trên?ả ư ữ ả ể ấ ữ ạ
- Tôi cho r ng d th o Lu t Ch ng khoán c n có nh ng bi n pháp x lý nghiêmằ ự ả ậ ứ ầ ữ ệ ử
kh c, k p th i, có tác d ng răn đe m nh v i nhi u hình th c nh thu h i ch ngắ ị ờ ụ ạ ớ ề ứ ư ồ ứ
ch hành ngh , c m kinh doanh ch ng khoán, ph t ti n theo t l vi ph m...ỉ ề ấ ứ ạ ề ỷ ệ ạ
Bên c nh đó, c n trao cho y ban Ch ng khoán Nhà n c quy n x lý vi ph m,ạ ầ Ủ ứ ướ ề ử ạ
đ ng th i quy đ nh rõ trách nhi m c a c quan này trong vi c th c hi n ch cồ ờ ị ệ ủ ơ ệ ự ệ ứ
năng c a mình nh th i gian tr l i th c m c c a các nhà đ u t có khi u n i,ủ ư ờ ả ờ ắ ắ ủ ầ ư ế ạ
tr l i nh ng v n đ qu n lý ho t đ ng hành ngh ch ng khoán...ả ờ ữ ấ ề ả ạ ộ ề ứ
Đi u kho n cu i cùngề ả ố
Do Lu t Ch ng khoán ra đ i mu n h n th tr ng ch ng khoán t p trung t i h nậ ứ ờ ộ ơ ị ườ ứ ậ ớ ơ
5 năm và ban hành sau r t nhi u văn b n pháp quy khác nên Lu t đã dành h nấ ề ả ậ ẳ
m t đi u kho n quy đ nh áp d ng đ i v i các t ch c ho t đ ng tr c th iộ ề ả ị ụ ố ớ ổ ứ ạ ộ ướ ờ
đi m 1/1/2007 – th i đi m Lu t b t đ u có hi u l c.ể ờ ể ậ ắ ầ ệ ự
C th , t ch c đã đăng ký phát hành ch ng khoán ra công chúng, niêm y t, đăngụ ể ổ ứ ứ ế
ký giao d ch; qu đ u t ch ng khoán đã đăng ký thành l p và ho t đ ng đáp ngị ỹ ầ ư ứ ậ ạ ộ ứ
yêu c u theo quy đ nh c a Lu t này không ph i th c hi n th t c đăng ký l i.ầ ị ủ ậ ả ự ệ ủ ụ ạ
Công ty ch ng khoán, công ty qu n lý qu đã thành l p và ho t đ ng theo gi yứ ả ỹ ậ ạ ộ ấ
phép ho t đ ng kinh doanh, d ch v ch ng khoán đáp ng yêu c u theo quy đ nhạ ộ ị ụ ứ ứ ầ ị
c a Lu t này không ph i th c hi n th t c xin c p l i Gi y phép thành l p vàủ ậ ả ự ệ ủ ụ ấ ạ ấ ậ
ho t đ ng. Công ty ch ng khoán đang th c hi n nghi p v qu n lý danh m cạ ộ ứ ự ệ ệ ụ ả ụ
đ u t , ph i th c hi n th t c đ i l i Gi y phép thành l p và ho t đ ng trongầ ư ả ự ệ ủ ụ ổ ạ ấ ậ ạ ộ
th i h n m t năm, k t ngày Lu t này có hi u l c thi hành.ờ ạ ộ ể ừ ậ ệ ự
Văn phòng đ i di n c a công ty ch ng khoán, công ty qu n lý qu n c ngoài đãạ ệ ủ ứ ả ỹ ướ
ho t đ ng theo Gi y phép thành l p văn phòng đ i di n không do U ban Ch ngạ ộ ấ ậ ạ ệ ỷ ứ
khoán Nhà n c c p tr c ngày Lu t này có hi u l c thi hành ph i làm th t cướ ấ ướ ậ ệ ự ả ủ ụ
đăng ký l i v i U ban.ạ ớ ỷ
Không có ch cho môi gi i cá nhân?ỗ ớ
V v n đ có nên cho phép c cá nhân, t ch c ngoài công ty ch ng khoán đ cề ấ ề ả ổ ứ ứ ượ
th c hi n ho t đ ng môi gi i, y ban Th ng v Qu c h i m t l n n a b oự ệ ạ ộ ớ Ủ ườ ụ ố ộ ộ ầ ữ ả
l u quan đi m c a d th o. “Ho t đ ng môi gi i ch ng khoán là ngành nghư ể ủ ự ả ạ ộ ớ ứ ề
kinh doanh có đi u ki n, c n ph i đ c qu n lý ch t ch . Các t ch c, cá nhânề ệ ầ ả ượ ả ặ ẽ ổ ứ
mu n ho t đ ng môi gi i ch ng khoán thì ph i thành l p công ty ch ng khoán vàố ạ ộ ớ ứ ả ậ ứ
ph i đ c y ban ch ng khoán Nhà n c c p phép”, b n gi i trình cu i cùngả ượ Ủ ứ ướ ấ ả ả ố
ghi rõ.
T i hai phiên th o lu n tr c đó, có ý ki n cho r ng cách xem xét v n đ này cóạ ả ậ ướ ế ằ ấ ề
ph n gi ng cách nhìn nh n v th ng lái, th ng nhân kinh doanh lúa, g oầ ố ậ ề ươ ươ ạ
nh ng năm 80 c a th k tr c hay “cò đ t”, mua bán vàng và đô la hi n nay.ữ ủ ế ỷ ướ ấ ệ
Theo d th o Ngh đ nh h ng d n m t s đi u c a Lu t ch ng khoán, quy môự ả ị ị ướ ẫ ộ ố ề ủ ậ ứ
v n t i thi u c a m t công ty ch ng khoán đã đ c nâng lên so v i Ngh đ nhố ố ể ủ ộ ứ ượ ớ ị ị
144. C th , Đi u ki n v n t i thi u đ i v i công ty có ho t đ ng môi gi iụ ể ề ệ ố ố ể ố ớ ạ ộ ớ
ch ng khoán là 10 t đ ng (tr c là 3 t đ ng), v i ho t đ ng t doanh là 40 tứ ỷ ồ ướ ỷ ồ ớ ạ ộ ự ỷ
đ ng (tr c là 12 t đ ng), b o lãnh phát hành là 70 t đ ng (tr c là 22 tồ ướ ỷ ồ ả ỷ ồ ướ ỷ
đ ng), t v n đ u t ch ng khoán là 5 t đ ng (tr c là 3 t đ ng), qu n lý quồ ư ấ ầ ư ứ ỷ ồ ướ ỷ ồ ả ỹ
đ u t và qu n lý danh m c đ u t là 15 t đ ng (tr c là 3 t đ ng).ầ ư ả ụ ầ ư ỷ ồ ướ ỷ ồ
Ngoài ra, đi u ki n đ thành l p m t công ty ch ng khoán còn yêu c u Giámề ệ ể ậ ộ ứ ầ
đ c, T ng giám đ c và các nhân viên th c hi n nghi p v kinh doanh ch ngố ổ ố ự ệ ệ ụ ứ
khoán ph i có ch ng ch hành ngh (t ng t t i Ngh đ nh 144).ả ứ ỉ ề ươ ự ạ ị ị
Hi n nay, m c dù ch a có th ng kê nào v s l ng cá nhân ho t đ ng môi gi iệ ặ ư ố ề ố ượ ạ ộ ớ
ch ng khoán nh ng ch c ch n đây là con s không nh . Trong th c tr ng tìnhứ ư ắ ắ ố ỏ ự ạ
hình doanh nghi p c ph n Vi t Nam, nhu c u môi gi i c a th tr ng khôngệ ổ ầ ở ệ ầ ớ ủ ị ườ
chính th c r t l n và cũng r t khó ki m soát các ho t đ ng môi gi i cá nhân.ứ ấ ớ ấ ể ạ ộ ớ
V n đ còn l i ph thu c vào l a ch n c a nhà đ u t .ấ ề ạ ụ ộ ự ọ ủ ầ ư
Lu t Ch ng khoán s 70/2006/QH11, ban hành ngày 12/7/2006, đ c đánh giá làậ ứ ố ượ
m t trong nh ng b lu t có nh h ng sâu s c nh t đ i v i ho t đ ng c a c ngộ ữ ộ ậ ả ưở ắ ấ ố ớ ạ ộ ủ ộ
đ ng doanh nghi p và c n n kinh t .ồ ệ ả ề ế
Xin gi i thi u m t s v n đ n i b t đ c d lu n đ c bi t chú ý trong th iớ ệ ộ ố ấ ề ổ ậ ượ ư ậ ặ ệ ờ
gian qua và hi n nay.ệ
Th nh t, m t cu c ch y đua thành l p m i các công ty ch ng khoán đã di n raứ ấ ộ ộ ạ ậ ớ ứ ễ
ngay sát th i đi m Lu t có hi u l c. Nguyên do là khi Lu t đi vào cu c s ng, cácờ ể ậ ệ ự ậ ộ ố
đi u ki n v thành l p m i công ty ch ng khoán s đ c nâng cao, mang tínhề ệ ề ậ ớ ứ ẽ ượ
ch n l c h n.ọ ọ ơ
C th , các quy đ nh v m c v n t i thi u đ i v i các nghi p v kinh doanh c aụ ể ị ề ứ ố ố ể ố ớ ệ ụ ủ
công ty ch ng khoán s đ c nâng lên, nh : đ th c hi n nghi p v môi gi iứ ẽ ượ ư ể ự ệ ệ ụ ớ
ch ng khoán, v n đi u l t i tthi u d ki n s nâng t 2 t lên 10 t đ ng; v iứ ố ề ệ ố ể ự ế ẽ ừ ỷ ỷ ồ ớ
nghi p v t doanh là t 12 lên 70 t đ ng; b o lãnh phát hành t 22 lên 120 tệ ụ ự ừ ỷ ồ ả ừ ỷ
đ ng; đ c bi t là đ th c hi n đ y đ các nghi p v thì m c v n t i thi u dồ ặ ệ ể ự ệ ầ ủ ệ ụ ứ ố ố ể ự
ki n s là 200 t đ ng thay vì quy đ nh 43 t đ ng tr c đó.ế ẽ ỷ ồ ị ỷ ồ ướ
Nh ng quy đ nh d ki n trên là m t áp l c l n đ i v i các đ án thành l p côngữ ị ự ế ộ ự ớ ố ớ ề ậ
ty ch ng khoán m i sau th i đi m 1/1/2007. Ngay v i b n thân ph n l n cácứ ớ ờ ể ớ ả ầ ớ
công ty đã có thâm niên trên th tr ng, đó cũng là m t khó khăn khi mà quy môị ườ ộ
v n hi n v n ph bi n d i m c 200 t đ ng.ố ệ ẫ ổ ế ướ ứ ỷ ồ
Và đ tránh th i đi m Lu t có hi u l c, m t lo t công ty ch ng khoán m i đãể ờ ể ậ ệ ự ộ ạ ứ ớ
đ c thành l p vào cu i năm 2006. Hi n trên th tr ng đã có g n 50 công tyượ ậ ố ệ ị ườ ầ
ho t đ ng, thay cho ch a đ y 15 công ty vào th i đi m đ u năm. Con s nàyạ ộ ư ầ ờ ể ầ ố
cũng liên t c thay đ i khi mà s gi y phép y ban Ch ng khoán liên t c c pụ ổ ố ấ Ủ ứ ụ ấ
trong nh ng ngày cu i năm v a qua (riêng trong hai ngày 28 và 29/12/2006, có ítữ ố ừ
nh t 10 gi y phép đ c ký).ấ ấ ượ
Th hai, Lu t có hi u l c và các văn b n h ng d n s đ t ra nh ng đi u ki nứ ậ ệ ự ả ướ ẫ ẽ ặ ữ ề ệ
cao h n đ i v i doanh nghi p đ c niêm y t. D th o Ngh đ nh h ng d nơ ố ớ ệ ượ ế ự ả ị ị ướ ẫ
Lu t, đã đ c y ban Ch ng khoán l y ý ki n các ban ngành liên quan và trìnhậ ượ Ủ ứ ấ ế
Chính ph duy t, đ a ra m t s quy đ nh m i đã khi n th tr ng xôn xao.ủ ệ ư ộ ố ị ớ ế ị ườ
D th o đ a ra quy đ nh: Đ đ c niêm y t t i Trung tâm Giao d ch Ch ngự ả ư ị ể ượ ế ạ ị ứ
khoán Tp.HCM, doanh nghi p ph i có m c v n đi u l t i thi u là 80 t đ ng,ệ ả ứ ố ề ệ ố ể ỷ ồ
cao g p 8 l n so v i quy đ nh tr c đó; còn t i sàn Hà N i là m c v n t i thi uấ ầ ớ ị ướ ạ ộ ứ ố ố ể
10 t đ ng thay cho m c 5 t đ ng.ỷ ồ ứ ỷ ồ
V i quy đ nh d ki n này, th tr ng và nhi u doanh nghi p xôn xao v khớ ị ự ế ị ườ ề ệ ề ả
năng nh ng doanh nghi p đang niêm y t t i sàn Tp.HCM không đ và không tăngữ ệ ế ạ ủ
k p v n lên trên 80 t có th s ph i chuy n sang sàn Hà N i. Hi n y banị ố ỷ ể ẽ ả ể ộ ệ Ủ
Ch ng khoán v n ch a có thông tin đ nh h ng c th v kh năng này vì nghứ ẫ ư ị ướ ụ ể ề ả ị
đ nh h ng d n v n ch a đ c ban hành.ị ướ ẫ ẫ ư ượ
Th ba, Lu t có quy đ nh v t ch c và ho t đ ng c a Trung tâm L u ký ch ngứ ậ ị ề ổ ứ ạ ộ ủ ư ứ
khoán, gi ng nh S và Trung tâm Giao d ch ch ng khoán, là s đ c t ch cố ư ở ị ứ ẽ ượ ổ ứ
theo mô hình công ty TNHH ho c công ty c ph n, có ch c năng t ch c, qu n lýặ ổ ầ ứ ổ ứ ả
và giám sát ho t đ ng đăng ký, l u ký, bù tr và thanh toán ch ng khoán.ạ ộ ư ừ ứ