Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu mối tương quan giữa hormone và khả năng phát sinh hình thái thông qua kỹ thuật nuôi cấy lớp mỏng tế bào trên cây chanh dây, đồng tiền và diệp hạ châu

Phát sinh hình thái là một quá trình sinh học cơ bản, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của thực vật và đặc biệt quan trọng trong nuôi cấy mô in vitro. Việc làm chủ cơ chế điều hòa sinh trưởng này là yếu tố quyết định để nâng cao hiệu quả nhân giống và sản xuất cây trồng quy mô lớn. Trong đó, hormone nội sinh đóng vai trò trung tâm, điều tiết sự phân chia, kéo dài và biệt hóa tế bào. Tuy nhiên, mối tương tác phức tạp giữa các hormone và ảnh hưởng của chúng đến từng giai đoạn phát sinh hình thái vẫn chưa được làm rõ, đặc biệt trên các loài cây trồng có giá trị kinh tế cao. Kỹ thuật nuôi cấy lớp mỏng tế bào (TCL) với ưu điểm sử dụng mẫu cấy đồng nhất, kích thước nhỏ, mở ra hướng tiếp cận mới để phân tích chính xác hơn sự ảnh hưởng của các yếu tố sinh lý. Luận án này nghiên cứu mối tương quan giữa hormone và khả năng phát sinh hình thái thông qua kỹ thuật TCL trên cây chanh dây, đồng tiền và diệp hạ châu nhằm làm sáng tỏ cơ chế điều hòa phức tạp này.

Các nhà khoa học, nghiên cứu sinh, giảng viên và sinh viên trong lĩnh vực sinh học thực vật, công nghệ sinh học, nông nghiệp, lâm nghiệp, dược liệu và nuôi cấy mô.

Nghiên cứu này tập trung vào việc làm sáng tỏ mối tương quan phức tạp giữa **hormone nội sinh** và **khả năng phát sinh hình thái** in vitro, ứng dụng **kỹ thuật nuôi cấy lớp mỏng tế bào (TCL)** trên ba loài cây trồng có giá trị kinh tế: **chanh dây**, **hoa đồng tiền** và **diệp hạ châu**. Luận án lần đầu tiên áp dụng TCL để đánh giá một cách hệ thống mối quan hệ này cùng với ảnh hưởng của ethylene và hoạt tính **hệ thống chống oxy hóa** đối với các quá trình phát sinh hình thái như tái sinh chồi bất định, phôi soma, mô sẹo và rễ bất định. Phương pháp nghiên cứu bao gồm việc xác định nguồn mẫu cấy tối ưu, nghiên cứu ảnh hưởng của vị trí, độ tuổi mẫu cấy và hàm lượng hormone ban đầu (CKs, AUX) lên khả năng tái sinh. Đồng thời, luận án phân tích sự biến động của nhiều loại hormone nội sinh (IAA, CKs, GA3, ABA, SA, JA, MEL, ET) và sự tích lũy ethylene bằng sắc ký khí, cũng như hoạt động của các enzyme chống oxy hóa (SOD, CAT, APX) và khả năng loại bỏ gốc tự do DPPH. Kết quả nghiên cứu cung cấp dữ liệu khoa học mới nhất về cơ chế điều hòa sinh lý và nội tiết tố trong quá trình phát sinh hình thái, từ đó tối ưu hóa các quy trình **nuôi cấy mô** và phát triển các ứng dụng công nghệ sinh học hiệu quả cho nhân giống, chọn tạo giống mới và sản xuất cây trồng quy mô lớn.