Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu phân tích và bước đầu đánh giá sự phát thải dioxin tại một số làng nghề tái chế kim loại ở tỉnh Bắc Ninh

Dioxin/furan là nhóm hợp chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy, gây ra những tác động nghiêm trọng đến sức khỏe con người và hệ sinh thái, với 2,3,7,8-TCDD được IARC xếp vào nhóm gây ung thư loại 1. Các hoạt động đốt cháy, đặc biệt là tái chế kim loại, là nguồn phát thải đáng kể của các chất này. Tại Việt Nam, các báo cáo môi trường trước đây chưa tập trung vào ô nhiễm dioxin/furan tại các làng nghề. Tình trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu, phân tích và đánh giá sự phát thải dioxin tại các làng nghề tái chế kim loại, đặc biệt là ở tỉnh Bắc Ninh, nhằm cung cấp dữ liệu khoa học để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Các nhà khoa học môi trường, kỹ sư phân tích, cơ quan quản lý nhà nước về môi trường, các nhà hoạch định chính sách, và cộng đồng nghiên cứu về ô nhiễm POPs và phát triển bền vững.

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích và đánh giá ban đầu sự phát thải dioxin/furan tại các làng nghề tái chế kim loại ở tỉnh Bắc Ninh, một vấn đề môi trường cấp bách do công nghệ sản xuất thô sơ. Luận án đã thành công trong việc tối ưu hóa và phát triển phương pháp chiết gia tốc dung môi (ASE) kết hợp với thiết bị sắc ký khí khối phổ phân giải cao (HRGC/HRMS) để phân tích hàm lượng vết dioxin/furan. Phương pháp này không chỉ được chứng minh là hiệu quả, chính xác, đáng tin cậy mà còn thân thiện hơn với môi trường so với chiết Soxhlet truyền thống, được xác nhận thông qua đánh giá hiệu quả “xanh” bằng phần mềm AGREEprep. Kết quả nghiên cứu đã cung cấp dữ liệu định lượng chi tiết về nồng độ và đặc trưng của dioxin/furan trong các mẫu môi trường như đất, trầm tích, tro bay và tro đáy tại các khu vực làng nghề. Đặc biệt, nghiên cứu còn tiến hành đánh giá rủi ro sinh thái, chỉ ra những nguy cơ tiềm ẩn mà các hợp chất này gây ra cho hệ sinh thái và môi trường xung quanh. Những phát hiện này mang lại cơ sở khoa học vững chắc, đóng góp quan trọng cho việc xây dựng các biện pháp kiểm soát ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe người dân và duy trì bền vững giá trị văn hóa của các làng nghề truyền thống.