1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
==========
TRẦN BÁCH HIẾU
CỤC DIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC ĐÔNG Á
NHỮNG NĂM ĐẦU THẾ KỶ XXI
LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH QUAN HỆ QUỐC TẾ
Hà Nội - 2009
2
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
==========
TRẦN BÁCH HIẾU
CỤC DIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC ĐÔNG Á
NHỮNG NĂM ĐẦU THẾ KỶ XXI
LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH QUAN HỆ QUỐC TẾ
MÃ SỐ: 60.31.40
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. PHẠM QUANG MINH
HÀ NỘI - 2009
3
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................................5
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỀU .................................................................... 7
LỜI MỞ ĐẦU ..................................................................................................................8
1. Tính cấp thiết của đề tài ....................................................................... 6
2. Tình hình nghiên cứu đề tài ............................................................... 10
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn.................................. 13
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ....................................................... 14
5. Phương pháp nghiên cứu ................................................................... 15
6. Đóng góp của luận văn....................................................................... 16
7. Kết cấu luận văn ................................................................................ 16
Ch-¬ng 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN ....... Error! Bookmark not defined.
1.1. Khái niệm “cục diện chính trị khu vực” Error! Bookmark not defined.
1.2. Các thành tố cấu thành cục diện chính trị khu vực, thế giới ........Error!
Bookmark not defined.
1.2.1. Quốc gia .............................................................................. 20
1.2.2. Các cơ chế đa phương ......................................................... 22
1.2.3. Các tổ chức phi chính phủ ................................................... 24
1.2.4. Các công ty xuyên quốc gia ................................................. 25
1.3. Những nhân tố tác động đến cục diện khu vực, thế giới ..............Error!
Bookmark not defined.
1.3.1. Sự đấu tranh của các chủ thể trên trường quốc tế ............... 27
1.3.2. Sự thay đổi sức mạnh tổng hợp của các chủ thể ................. 28
1.3.3. Các xu thế chủ yếu của thế giới đương đại ......................... 29
1.3.4. Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật và toàn cầu hóa .......... 32
Tiểu kết chương 1 .................................... Error! Bookmark not defined.
4
Ch-¬ng 2. CÁC THÀNH TỐ TRONG CỤC DIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC
ĐÔNG Á NHỮNG NĂM ĐẦU THẾ KỶ XXI . Error! Bookmark not defined.
2.1. Chính sách Đông Á của các nước lớn trong khu vực Error! Bookmark
not defined.
2.1.1. Nga............................................. Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Trung Quốc ................................ Error! Bookmark not defined.
2.1.3. Nhật Bản .................................... Error! Bookmark not defined.
2.2. Quan hệ song phương giữa các nước lớn trong khu vực và với Mỹ
.................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Quan hệ Nga - Trung Quốc .......... Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Quan hệ Nga - Nhật Bản.............. Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Quan hệ Trung Quốc - Nhật Bản.. Error! Bookmark not defined.
2.2.4. Quan hệ Nga - Mỹ ....................... Error! Bookmark not defined.
2.2.5. Quan hệ Trung Quốc - Mỹ ........... Error! Bookmark not defined.
2.2.6. Quan hệ Nhật Bản - Mỹ ............... Error! Bookmark not defined.
2.3. Vị trí và vai trò của các cơ chế đa phương.......... Error! Bookmark not
defined.
2.3.1. ASEAN ....................................... Error! Bookmark not defined.
2.3.2. ARF............................................ Error! Bookmark not defined.
2.3.3. APEC ......................................... Error! Bookmark not defined.
2.4. Vị trí và vai trò của các chủ thể phi quốc gia ...... Error! Bookmark not
defined.
Tiểu kết chương 2 ................................................................................ 97
Ch-¬ng 3. TÁC ĐỘNG CỦA CỤC DIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC ĐÔNG Á
ĐỐI VỚI VIỆT NAM.......................................... Error! Bookmark not defined.
3.1. Cơ hội và thách thức đối với Việt Nam từ cục diện chính trị khu vực
Đông Á hiện nay......................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Cơ hội ....................................... Error! Bookmark not defined.
5
3.1.2. Thách thức ................................ Error! Bookmark not defined.
3.2. Một số khuyến nghị đối với Việt Nam trong cục diện chính trị khu vực
Đông Á những năm đầu thế kỷ XXI............ Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chương 3 ................................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN........................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................. Error! Bookmark not defined.
PHỤ LỤC ............................................................. Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
ADB
Asian Development Bank
Ngân hàng phát triển châu Á
APEC
Asia Pacific Economic Cooperation
Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương
ARF
ASEAN Regional Forum
Diễn đàn khu vực ASEAN
ASEAN
The Association of Southeast Asian Nations
Hiệp hội các nước Đông Nam Á
ASEM
The Asia - Europe Meeting
Diễn đàn hợp tác Á - Âu
CHDCND
Cộng hòa Dân chủ Nhân dân
ECOSOC
Economic and Social Council
Hội đồng kinh tế - xã hội
EU
European Union
Liên minh châu Âu
FTA
Free Trade Agreement
Hiệp định thương mại tự do
G7
Group 7
Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển nhất thế giới
GDP
Gross Domestic Product
Tổng sản phẩm quốc nội