Bài giảng Kế toán tài chính Chương 2 - ĐH Kinh tế TP.HCM (2016): Dành cho lớp không chuyên 3 tín chỉ

6/14/2016

CHƯƠNG 2

KẾ TOÁN TIỀN & CÁC KHOẢN PHẢI THU Cash & Receivables

Lớp không chuyên ngành

MỤC TIÊU

− Hiểu được khái niệm và cách thức phân loại tiền, các khoản tương đương tiền và Nợ phải thu. − Nắm được các thủ tục KSNB Tiền và các khoản

Nợ phải thu.

− Hiểu được nguyên tắc hạch toán các giao dịch

liên quan đến ngoại tệ

− Nắm được cách thức tổ chức kế toán Tiền và

khoản Nợ phải thu

− Trình bày thông tin về Tiền, Các khoản tương đương tiền và Khoản phải thu trên BCTC.

− Hiểu được cách thức sử dụng thông tin về tiền, khoản phải thu trong phân tích để ra quyết định kinh tế.

2 TÀI LIỆU SỬ DỤNG

• Chuẩn mực chung (VAS 01). • Thông

200/2014/TT-BTC

ngày

tư 22/12/2014.

• Giáo trình Kế toán tài chính dành cho các

lớp không chuyên ngành.

• Các văn bản pháp lý có liên quan.

3

6/14/2016

NỘI DUNG

2.1 KẾ TOÁN TIỀN (CASH)

• Khái niệm • Kiểm soát nội bộ • Kế toán thu, chi tiền • Trình bày thông tin

2.2 KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU (RECEIVABLES)

• Khái niệm • Kiểm soát nội bộ • Kế toán phải thu khách hàng • Kế toán phải thu khác • Kế toán dự phòng phải thu khó đòi • Trình bày thông tin

4

5 2.1. KẾ TOÁN TIỀN (Accounting for Cash) Nội dung: • Khái niệm • Kiểm soát nội bộ tiền • Tổ chức kế toán thu, chi tiền • Trình bày thông tin trên BCTC

6/14/2016

Khái niệm

Tiền

• Là một bộ phận tài sản ngắn hạn • Có tính thanh khoản cao nhất • Tồn tại trực tiếp dưới hình thức giá trị

Tiền mặt tại quỹ

Tiền gửi ngân hàng hoặc các tổ chức tài chính

Tiền đang chuyển

Tiền VN Ngoại tệ Vàng tiền tệ

Nguyên tắc kiểm soát nội bộ đối với tiền

Nhân viên liêm chính, cẩn thận, có đủ năng lực Phân chia trách nhiệm Hệ thống chứng từ, sổ sách theo dõi tiền được

tổ chức chặt chẽ

Hàng ngày đối chiếu giữa thủ quỹ và kế toán Hạn chế sử dụng tiền mặt

8 Quy định kế toán

• Sử dụng đơn vị tiền tệ thống nhất để ghi sổ kế toán và lập BCTC, đó là đồng Việt Nam, trừ trường hợp được phép sử dụng một đơn vị tiền tệ khác.

• Đối với ngoại tệ: căn cứ vào tỷ giá hối đoái giữa các loại tiền để quy đổi về đồng VN, đồng thời theo dõi nguyên tệ.

• Đối với vàng phải đổi sang đơn vị tiền tệ thống nhất, đồng thời theo dõi số lượng, trọng lượng, quy cách, phẩm chất …

9

6/14/2016

Lưu ý:

• Kiểm kê tiền mặt, TGNH và đối chiếu với sổ kế toán tại đơn vị. • Không đưa vào khoản mục này các loại tiền bị giới hạn trong thanh toán

• Đôí với vàng phản ánh ở khoản mục tiền áp dụng cho các DN không có chức năng kinh doanh vàng bạc, kim khí quý, đá quý.

10 Tổ chức kế toán thu chi tiền

• Chứng từ kế toán: - Phiếu thu - Phiếu chi - Giấy báo Nợ - Giấy báo Có - Sao kê NH - Ủy nhiệm chi, séc chuyển khoản, ...

11 Tài khoản sử dụng

1111

1112

111

Tiền mặt

1113

1121

1122

Tiền gửi NH

1123

112

1131

Tiền đang chuyển

1132

113

6/14/2016

Sơ đồ hạch toán

111

Rút TGNH

Nộp vào NH

112

Thu nợ

T/toán

131

Tăng Giảm

331, 311…

Mua hàng

Bán hàng, dvụ

511

15*

DT HĐTC, TN khác

Tạm ứng

141

515, 711

Kiểm kê thiếu

Kiểm kê thừa

1381

3381

Ví dụ 2.1

Trong kỳ phát sinh một số nghiệp vụ:

• (a) Bán hàng hóa với giá bán 20.000.000đ thu tiền mặt.

• (b) Dùng tiền mặt trả tiền thuê cửa hàng tháng này 10.000.000đ.

Yêu cầu: Phân tích tác động của các nghiệp vụ này lên các yếu tố của BCTC và ghi bút toán liên quan.

14

Ví dụ 2.1

Ảnh hưởng đến các yếu tố của BCTC:

Bảng cân đối kế toán

Báo cáo KQHĐKD

BC LCTT

TS =NPT+VCSH LN = DT - CP

(a)+20 (a)+20 L/c tiền từ hđg KD (a) + 20 (b)-10 (b)+10 (b)- 10

6/14/2016

Ví dụ 2.1

• (a)Bán hàng hóa với giá bán 20.000.000đ thu tiền mặt, Kế toán ghi nhận bút toán doanh thu: Nợ TK 111: 20.000.000 Có TK 511: 20.000.000

• (b)Dùng tiền mặt trả tiền thuê cửa hàng tháng

này 10.000.000đ , kế toán ghi nhận: Nợ TK 641: 10.000.000 Có TK 111: 10.000.000

16 Ví dụ 2.2: Trong tháng 6/N psinh các nghiệp vụ:

Ngày 5 : Rút quỹ tiền mặt nộp vào ngân hàng,

đã nhận được GBC: 20 trđ.

Ngày 8 : Khách hàng chuyển khoản trả nợ cho

doanh nghiệp 50tr, đã nhận được GBC.

Ngày 10 : Chi 5 trđ tiền mặt mua một số công cụ

nhập kho.

Ngày 20: Ngân hàng báo đã chuyển lãi tiền gửi

ngân hàng kỳ này vào tài khoản DN: 5 trđ

Yêu cầu: Ghi nhận các nghiệp vụ phát sinh trên.

17 Ví dụ 2.3

Nhận vốn liên doanh, góp vốn cổ phần do các thành viên góp vốn chuyển đến cho đơn vị bằng chuyển khoản 200.000.000đ

Tiền

Vốn

Nợ 112: 200.000.000

Có 411: 200.000.000

TK 411 ↑

TK 112 ↑

18

6/14/2016

Ví dụ 2.4

Chuyển tiền gửi ngân hàng đi ký quỹ dài hạn 10.000.000đ

10.000.000 đ

TGNH

Ký quỹ DH

Nợ 244: 10.000.000

Có 112: 10.000.000

TK 244 ↑

TK 112 ↓

19 Tiền đang chuyển

DN nộp Sec, hoặc TM

DN chuyển tiền qua

vào NH nhưng chưa

bưu điện trả cho đơn

nhận giấy báo Có hay

vị khác nhưng người

Sao kê của NH

nhận chưa nhận

được

Là một bộ phận tiền của đơn vị

Một số thuật ngữ

• Đơn vị tiền tệ kế toán: Là đơn vị tiền tệ được sử dụng

chính thức trong việc ghi sổ kế toán và lập BCTC.

• Ngoại tệ: Là đơn vị tiền tệ khác với đơn vị tiền tệ kế toán

của một doanh nghiệp.

• Giao dịch bằng ngoại tệ: Là giao dịch được xác định

bằng ngoại tệ hoặc yêu cầu thanh toán bằng ngoại tệ.

Kế toán thu chi tiền liên quan đến ngoại tệ

21

6/14/2016

Một số thuật ngữ

Kế toán thu chi tiền liên quan đến ngoại tệ

• Tỷ giá hối đoái: Là tỷ giá trao đổi giữa hai đơn vị tiền tệ.

• Chênh lệch tỷ giá hối đoái: Là chênh lệch phát sinh từ việc trao đổi thực tế hoặc quy đổi của cùng một số lượng ngoại tệ sang đơn vị tiền tệ kế toán theo các tỷ giá hối đoái khác nhau.

22

Một số thuật ngữ

Kế toán thu chi tiền liên quan đến ngoại tệ

có thể xác định được.

• Các khoản mục tiền tệ: Là tiền và các khoản tương đương tiền hiện có, các khoản phải thu, hoặc nợ phải trả bằng một lượng tiền cố định hoặc

• Các khoản mục phi tiền tệ: Là các khoản mục không phải là các khoản mục tiền tệ.

23 Nguyên tắc hạch toán ngoại tệ

•Khoản mục tiền tệ: - Phát sinh tăng: TG thực tế - Phát sinh giảm: TG ghi sổ • Khoản mục phi tiền tệ: TG thực tế => CLTG: TK 635/ TK 515

24

6/14/2016

Ví dụ 2.6:

• Ngày 5: Khách hàng A chuyển trả 10.000 USD qua tài khoản ngân hàng Vietcombank, đã nhận được Giấy báo Có của ngân hàng , biết tỷ giá ghi sổ của khoản phải thu khách hàng A là 20.870 VND/USD;Tỷ giá thực tế ngày 5 là 20.800 VND/USD.

• Kế toán ghi bút toán nhật ký:

Nợ TK 1122 : 208.000.000 700.000 Nợ TK 635 : Có TK 131: 208.700.000

25 Trình bày thông tin về Tiền

• Trên Bảng cân đối kế toán • Trên Báo cáo lưu chuyển tiền tệ • Trên Thuyết minh báo cáo tài chính

26 Trình bày trên BCĐKT

27

6/14/2016

Thông tin trình bày trên TMBCTC:

- Đơn vị tiền tệ sử dụng trong kế toán

- Phương pháp chuyển đổi các đồng tiền khác ra đồng tiền sử dụng trong kế toán.

mặt; Tiền gửi ngân hàng; Tiền đang chuyển.

- Số dư tiền đầu kỳ và cuối kỳ cho các chỉ tiêu: Tiền

2.2. KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU (Accounting for Receivables)

Nội dung: • Khái niệm • Kiểm soát nội bộ Nợ phải thu • Tổ chức kế toán Nợ phải thu • Kế toán dự phòng nợ phải thu khó đòi • Trình bày thông tin trên BCTC

Khái niệm

Nợ phải thu

Là một phần tài sản của DN. Do DN kiểm soát Và sẽ thu được LIKT trong tương lai

 Bán chịu cho người mua

 Ứng trước tiền cho người bán

 Khoản phải thu của nhà nước

 Khoản phải thu khác

Phát sinh trong quá trình kinh doanh với các đối tượng:

6/14/2016

Kiểm soát nội bộ

• Nợ phải thu cần được hạch toán chi tiết từng đối

tượng phải thu, chi tiết kỳ hạn thanh toán.

• Định kỳ thực hiện đối chiếu công nợ.

• Cuối kỳ, Kế toán xác định nợ khó đòi hoặc có khả

năng không đòi được để làm căn cứ xác lập mức dự

phòng nợ phải thu khó đòi hoặc xử lý xóa sổ nợ phải

thu.

31 Tổ chức kế toán Nợ phải thu

• TK 131 - Phải thu của khách hàng để theo dõi khoản nợ phải thu của khách hàng, tài khoản này được mở chi tiết theo từng đối tượng khách hàng

• TK 138 - Phải thu khác để theo dõi các khoản phải thu khác.

32 Ví dụ 2.7:

Trong kỳ phát sinh một số nghiệp vụ:

(a) Bán chịu hàng hóa cho khách hàng A với giá bán 50.

(b) Khách hàng A chuyển khoản trả nợ toàn bộ tiền hàng đã mua

Yêu cầu: Phân tích tác động của các nghiệp vụ này lên các yếu tố của BCTC và ghi bút toán.

33

6/14/2016

Ảnh hưởng đến các yếu tố của BCTC:

BC

Bảng cân đối kế toán

Báo cáo KQHĐKD

LCTT

TS = NPT + VCSH LN = DOANH THU -

LC tiền

CHI PHÍ

từHĐKD

(a)+50

(a) Phải thu

+50

(b)Tiền : +50

(b)

+50

Phải thu: -50

Ví dụ 2.7:

• Bán chịu hàng hóa cho khách hàng A với giá

bán 50, Kế toán ghi nhận bút toán doanh thu: (a) Nợ TK 131: 50 Có TK 511: 50 • Khách hàng A chuyển khoản trả nợ toàn bộ

tiền hàng đã mua, kế toán ghi nhận: (b) Nợ TK 112: 50 Có TK 131: 50

35 Ví dụ 2.8

Trong kỳ phát sinh một số nghiệp vụ:

Yêu cầu: Phân tích tác động của các nghiệp vụ này

Ngày 7: Bán cho công ty B lô hàng trị giá chưa thuế 50 trđ, VAT 10%, chưa thu tiền. Đơn vị đưa ra chính sách nếu cty B thanh toán trong vòng 10 ngày sẽ được hưởng chiết khấu 2% trên tổng số tiền thanh toán. Ngày 15: Nhận giấy báo Có ngân hàng về khoản tiền cty B chuyển trả cho đơn vị Ngày 17: Công ty C ứng trước tiền hàng 5 trđ bằng tiền mặt.

lên các yếu tố của BCTC và ghi bút toán.

36

6/14/2016

Dự phòng Nợ phải thu khó đòi

• Là dự phòng phần giá trị bị tổn thất của các khoản nợ phải thu quá hạn thanh toán, nợ phải thu chưa quá hạn nhưng có thể không đòi được do khách nợ không có khả năng thanh toán.

• Tài khoản sử dụng TK 2293 - Dự phòng

phải thu khó đòi.

37 Đối tượng và điều kiện:

• Khoản nợ phải có chứng từ gốc, có đối chiếu xác nhận của khách nợ về số tiền còn nợ, bao gồm: hợp đồng kinh tế, khế ước vay nợ, bản thanh lý hợp đồng, đối chiếu công nợ và các chứng từ khác.

• Các khoản không đủ căn cứ xác định là nợ phải thu như trên phải xử lý như một khoản tổn thất.

38 Căn cứ

• Nợ phải thu đã quá hạn thanh toán ghi trên hợp đồng kinh tế, các khế ước vay nợ hoặc các cam kết nợ khác.

• Nợ phải thu chưa đến hạn thanh toán nhưng tổ chức kinh tế đã lâm vào tình trạng phá sản hoặc đang làm thủ tục giải thể, người nợ mất tích, bỏ trốn, đang bị cơ quan pháp luật truy tố, giam giữ, xét xử, đang thi hành án hoặc đã chết.

39

6/14/2016

Sơ đồ kế toán

40 Ví dụ 2.9:

Ngày 31/12/201X, DN có số dư khoản phải thu khách hàng là 1 tỷ. Căn cứ vào nguyên tắc và điều kiện lập dự phòng, kế toán tiến hành trích lập dự phòng 100 triệu.

Kế toán ghi nhận?