Bài giảng Kế toán tài chính doanh nghiệp Chương 2: ThS. Nguyễn Quốc Nhất (chuẩn nhất)

CHƯƠNG 2:KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU

MỤC TIEÂU

Chöông 2:

Keá toaùn caùc khoaûn phaûi thu

Giúp SV hiểu được: Nội dung các khoản nợ phải thu. Xử lý của kế toán đối với các nghiệp vụ kinh tế liên quan đến các khoản nợ phải thu. Nguyên tắc lập dự phòng nợ phải thu khó đòi và cách xử lý việc xóa nợ. Trình bày thông tin nợ phải thu trên các báo cáo tài chính. SV sẽ có thể thu thập chứng từ và hạch toán vào các sổ sách kế toán liên quan. Có khả năng tự lực nghiên cứu tài liệu với thái độ yêu thích.

ThS. Nguyễn Quốc Nhất

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Noäi dung

Khaùi nieäm vaø nguyeân taéc Keá toaùn phaûi thu khaùch haøng Keá toaùn phaûi thu noäi boä Keá toaùn phaûi thu khaùc Keá toaùn döï phoøng phaûi thu khoù ñoøi

Quốc hội,Luaät keá toaùn, 2003 TT 200/2014/TT-BTC ngaøy 22/12/2014 Thoâng tö 228/2009/TT-BTC Thoâng tu 89/2013/TT-BTC VAS 14 “Doanh thu vaø thu nhaäp khaùc” VAS 15 : “Hôïp ñoàng xaây döïng”

Khaùi nieäm

Nguyeân taéc

Nôï phaûi thu thöôøng ñöôïc trình baøy treân BCTC theo giaù trò thuaàn coù theå thöïc hieän ñöôïc:

Caùc khoaûn phaûi thu ngaén haïn laø giaù trò cuûa moät boä phaän taøi saûn cuûa doanh nghieäp ñang bò caùc caù nhaân, ñôn vò khaùc chieám duïng, bao goàm:

 Caùc khoaûn phaûi thu hoaøn toaøn coù khaû naêng thu hoài, seõ ñöôïc trình baøy baèng vôùi giaù trò soå saùch (giaù goác) cuûa noù;

 Khoaûn phaûi thu cuûa khaùch haøng: Caùc khoaûn phaûi thu thöông maïi vôùi khaùch haøng veà giaù trò saûn phaåm haøng hoaù ñaõ baùn, lao vuï, dòch vuï ñaõ cung caáp chöa thu tieàn.

 Caùc khoaûn phaûi thu chæ coù khaû naêng thu hoài moät phaàn seõ ñöôïc laäp döï phoøng ñeå trình baøy theo giaù trò coù theå thu hoài.

 Phaûi thu noäi boä: Khoaûn voán ñôn vò caáp treân caáp cho ñôn vò caáp döôùi; Soá tieàn bò caáp treân, caáp döôùi hoaëc caùc ñôn vò tröïc thuoäc cuøng caáp chieám duïng.

 Caùc khoaûn phaûi thu khaùc: Laø caùc khoaûn phaûi thu ngoaïi tröø phaûi thu khaùch haøng vaø phaûi thu noäi boä.

Nguyễn Quốc Nhất

CHƯƠNG 2:KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU

Nhieäm vuï keá toaùn

2. Keá toaùn phaûi thu khaùch haøng

Chöùng töø söû duïng Taøi khoaûn söû duïng Höôùng daãn haïch toaùn caùc NVKTPS chuû yeáu

Theo doõi caùc khoaûn phaûi thu chi tieát theo töøng ñoái töôïng, töøng hôïp ñoàng, thaäm chí töøng hoùa ñôn, töøng ñôït giao haøng. Phaân tích tuoåi nôï ñeå xaùc ñònh thôøi gian thanh toaùn treã haïn cuûa caùc ñoái töôïng Ñoái chieáu coâng nôï vôùi caùc ñoái töôïng phaûi thu töøng thaùng, töøng quyù, töøng naêm. Laäp döï phoøng phaûi thu khoù ñoøi theo qui ñònh

Chöùng töø söû duïng

lieân quan khaùc: Bieân baûn ñoái chieáu

Hoaù ñôn GTGT, hoùa ñôn baùn haøng thoâng thöôøng Phieáu thu Giaáy baùo coù Caùc chöùng töø coâng nôï, Bieân baûn buø tröø coâng nôï,…

Nhaän tieàn öùng tröôùc

Taøi khoaûn söû duïng

TK 131 TK 111, 112

TK 131- Phaûi thu khaùch haøng Noäi dung vaø keát caáu: Trang 49 Treân soå caùi toång hôïp vaø soå chi tieát töøng khaùch haøng, soá dö beân Nôï (Phaûn aùnh soá coøn phaûi thu khaùch haøng), beân Coù (Soá tieàn ñaõ thu lôùn hôn soá phaûi thu, phaûn aùnh soá tieàn öùng tröôùc cuûa ngöôøi mua) Treân BCÑKT, toång soá dö chi tieát beân Nôï caùc ñoái töôïng phaûi thu seõ ñöôïc trình baøy trong phaàn taøi saûn, toång soá dö chi tieát beân Coù caùc ñoái töôïng phaûi thu seõ ñöôïc trình baøy trong phaàn nôï phaûi traû.

Nguyễn Quốc Nhất

Nhaän tieàn öùng tröôùc

CHƯƠNG 2:KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU

Haïch toaùn taêng phaûi thu khaùch haøng

Baùn thaønh phaåm, haøng hoùa traû goùp:

Baùn thaønh phaåm, haøng hoùa chöa thu tieàn

TK 131

TK 511

TK 131

TK 511

Giaù baùn chöa thueá GTGT Toång giaù thanh toaùn Giaù baùn chöa thueá GTGT theo giaù traû ngay Toång giaù thanh toaùn TK 3331 TK 3331 VAT tính treân giaù traû ngay VAT ra TK 515 TK 3387

Laõi pboå 1 kyø Toång laõi

Xuaát kho 1.000 tp baùn chöa thu tieàn, giaù baùn chöa thueá GTGT laø 20.000ñ/sp, thueá GTGT 10%. Giaù voán cuûa thaønh phaåm xuaát kho 15.000ñ/tp.

Xuaát kho 1.000 tp baùn traû goùp, giaù baùn traû ngay chöa thueá GTGT laø 20.000ñ/tp, thueá GTGT 10%. Giaù baùn traû goùp chöa thueá GTGT laø 25.000ñ/tp, thôøi gian traû goùp laø 12 thaùng. Giaù voán cuûa thaønh phaåm xuaát kho 15.000ñ/tp.

Hôïp ñoàng xaây döïng Ttoaùn theo tieán ñoä

Xuaát khaåu tröïc tieáp

TK 131

TK 511 TK 337 TK 333 TK 511 Giaù xuaát khaåu

CCöù vaøo hoùa ñôn phaùt haønh theo tieán ñoä thu tieàn Thueá xuaát khaåu Thueá tieâu thuï ñaëc bieät Ghi nhaän theo tyû leä hoaøn thaønh cuûa coâng trình do DN xaùc ñònh TK 3331 TK 111,112

Noäp thueá

Loâ haøng ngoaøi caûng ñaõ laøm thuû tuïc xuaát khaåu xong, giaù xuaát khaåu laø 100.000USD, TGBQLNH laø 18.500ñ/USD, thueá xuaát khaåu 2%. DN ñaõ noäp thueá XK baèng TGNH. Tieàn haøng chöa thu.

Haïch toaùn giảm phaûi thu khaùch haøng

Ñaùnh giaù laïi soá dö goác ngoïai teä

TK 131

TK 111,112,113

Cuoái nieân ñoä keá toùan,ñaùnh giaù laïi khoûan phaûi thu coù goác ngoïai teä theo tyû giaù giao dòch bình quaân lieân NH.

Thöïc thu tieàn

TK 521,531,532

131

4131

Caùc khoaûn giaûm tröø DT ghi giaûm nôï phaûi thu ngöôøi mua

TK 3331

TGTT cuoái nieân ñoä < TGGS (Cheânh leäch Loã)

TK 635

Chieát khaáu ttoaùn

413

Ñaùnh giaù laïi soá dö goác ngoïai teä

TGTT cuoái nieân ñoä > TGGS (Cheânh leäch Laõi)

Nguyễn Quốc Nhất

TGTT cuoái nieân ñoä < TGGS

CHƯƠNG 2:KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU

Chöùng töø söû duïng

3. Keá toaùn phaûi thu noäi boä

Chöùng töø söû duïng Taøi khoaûn söû duïng Höôùng daãn haïch toaùn

Phieáu thu, phieáu chi Giaáy baùo Nôï, Giaáy baùo Coù Hoaù ñôn GTGT, hoùa ñôn baùn haøng thoâng thöôøng Phieáu xuaát kho kieâm vaän chuyeån noäi boä Leänh ñieàu ñoäng Bieân baûn giao voán …

Taøi khoaûn söû duïng

Höôùng daãn haïch toaùn

TK 136 – Phaûi thu noäi boä

 TK 1361 – Voán kinh doanh ôû ñôn vò tröïc thuoäc: Taøi

khoaûn naøy chæ ñöôïc môû ôû ñôn vò caáp treân

Quan heä caáp voán, ñieàu chuyeån noäi boä Quan heä thanh toaùn vaõng laïi Quan heä phaân phoái lôïi nhuaän

 TK 1362-Phải thu nội bộ về chênh lệch tỷ giá  TK 1363- Phải thu nội bộ về chi phí đi vay đủ điều kiện

được vốn hoá

 TK 1368 – Phaûi thu noäi boä khaùc: Môû caû ôû ñôn vò caáp

treân vaø caáp döôùi.

Keát caáu vaø noäi dung: Trang 62

Quan heä caáp voán baèng vaät tö, hhoaù

Quan heä caáp voán

111, 112, 152, 156... 1361

Cấp trên cấp phát vốn cho đơn vị cấp dưới hoạt động dưới các hình thức:

 Cấp phát trực tiếp hoặc điều động nội bộ  Ghi nhận vốn Ngân sách cấp trực tiếp cho cấp dưới,  Ghi nhận vốn bổ sung từ lợi nhuận của đơn vị cấp dưới.

Cấp trên

Tài khoản sử dụng:

 Cấp trên: TK 1361  Cấp dưới TK 411

111, 112, 152, 156... 411

Yêu cầu:

 Phải theo dõi chi tiết vốn cấp cho từng ĐVPT  Số liệu của TK 136 (cấp trên) phải khớp với tổng số dư

các TK 411 các ĐVPT

Nguyễn Quốc Nhất

Cấp dưới

CHƯƠNG 2:KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU

Ñieàu chuyeån noäi boä

Quan heä caáp voán baèng taøi saûn cñònh

211 1361

Cấp trên

214

411 211

Cấp dưới

214

Cấp trên Không ghi tổng hợp, chỉ phản ảnh trên chi tiết TK 1361 ĐVPT bị chuyển vốn đi Ghi giảm tài sản và giảm nguồn vốn kinh doanh (TK 411) ĐVPT nhận vốn chuyển đến Ghi tăng tài sản và tăng nguồn vốn kinh doanh (TK 411)

Ghi nhaän voán NS vaø caáp cho caáp döôùi

Ghi nhaän voán boå sung töø LN cuûa caáp döôùi

411 1361 411 1361

Cấp trên Cấp trên

421 411 111, 112, 152, 156, 211... 411

Cấp dưới Cấp dưới

Vay möôïn taøi saûn

Quan heä thanh toaùn vaõng lai

111, 112,152, 156... 1368

Bên cho vay

336 111, 112,152, 156...

Bên vay

Các loại quan hệ:  Vay mượn tài sản  Thu hộ  Chi hộ Tài khoản sử dụng:  TK 1368, 336 Yêu cầu:  Phải theo dõi chi tiết cho từng đối tác, theo từng

khoản.

 Số liệu của hai bên có quan hệ thanh toán vãng

lai phải khớp nhau

Nguyễn Quốc Nhất

CHƯƠNG 2:KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU

Thu hoä

Chi hoä

111, 112 1368 336 111, 112

Bên chi hộ Bên thu hộ

336 13*, 33*, 6**, 8** 13*, 3331, 511, 1368

Bên nhờ chi hộ Bên nhờ thu hộ

Baùn haøng trong noäi boä

Quan heä veà phaân phoái lôïi nhuaän

Các loại quan hệ:

511, 3331 1368

 Trích lập quỹ quản lý cấp trên  Quan hệ về phân phối lợi nhuận  Quan hệ về phân phối quỹ xí nghiệp.

Beân baùn

Tài khoản sử dụng:

 Cấp trên: TK 1368, TK 336  Cấp dưới TK 336, TK 1368.

336 152, 153,… 133

Yêu cầu:

 Phải theo dõi chi tiết cho từng ĐVPT  Số liệu của TK 1368 (cấp trên) phải khớp với tổng số dư các TK 336 các ĐVPT và ngược lại (TK 336 cấp trên khớp đúng với TK 1368 ở ĐVPT)

Beân mua

Trích quyõ quaûn lyù cuûa caáp treân

Lôïi nhuaän caáp döôùi phaûi noäp

421 1368 511 1368

Cấp trên

421 336 642 336

Cấp dưới

Nguyễn Quốc Nhất

CHƯƠNG 2:KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU

Loã caáp treân phaûi buø cho caáp döôùi

Caáp döôùi phaûi noäp quyõ

336 421 414, 415, 431 1368

Cấp trên

1368 414,415, 431 421 336

Cấp dưới

Caáp treân phaûi caáp quyõ cho caáp döôùi

3. Keá toaùn caùc khoaûn phaûi thu khaùc

Chöùng töø söû duïng Taøi khoaûn söû duïng Höôùng daãn haïch toaùn

336 414, 415, 431

Cấp trên

1368 414,415, 431

Cấp dưới

Chöùng töø söû duïng

Taøi khoaûn söû duïng

TK 138 – Phaûi thu khaùc

 TK 1381- Taøi saûn thieáu chôø xöû lyù  TK 1385 – Phaûi thu veà coå phaàn hoùa  TK 1388 – Phaûi thu khaùc

Keát caáu vaø noäi dung: Trang 137

Phieáu thu, phieáu chi Giaáy baùo Nôï, Giaáy baùo Coù Bieân baûn kieåm keâ Bieân baûn xöû lyù taøi saûn thieáu …

Nguyễn Quốc Nhất

CHƯƠNG 2:KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU

Höôùng daãn haïch toaùn

Keá toaùn taøi saûn thieáu chôø xöû lyù

TK 1381

Taøi saûn thieáu chôø xöû lyù Phaûi thu khaùc

111,112,152,...

111, 334

Thu hoài baèng tieàn, tröø löông

Tieàn, vaät tö, haøng hoùa thieáu chôø xöû lyù

632 DN chòu

211, 213 NG

GTCL

1388

214 Baét boài thöôøng nhöng chöa thu

HMLK

Keá toaùn phaûi thu khaùc

Soá dö ñaàu kyø:

Thí duï

TK 1388

111,112,152,...

334

 TK 131: 30trñ (Trong ñoù: 131A: 10trñ, 131B: 20trñ)  TK 138(1): 0,5trñ (Haøng thieáu chöa roõ nguyeân nhaân)  TK 138(8): 1trñ (Tieàn baét boài thöôøng vaät chaát taøi xeá )

Trong kyø coù caùc nghieäp vuï kinh teá phaùt sinh sau:

Khoaûn boài thöôøng tröø löông

Cho vay, cho möôïn vaät tö, haøng hoaù

111, 112

1. Xuaát kho haøng hoùa baùn cho khaùch haøng B, giaù baùn chöa thueá GTGT laø 15trñ, thueá GTGT thueá suaát 10%, tieàn haøng chöa thu, giaù voán haøng hoùa xuaát kho laø 10trñ.

515

2. Nhaän ñöïôc giaáy baùo Coù cuûa ngaân haøng ñaõ thu ñöôïc tieàn nôï cuûa khaùch

Thu hoài baèng tieàn

haùng A: 10trñ

2293

Laõi cho vay, coå töùc ñöôïc chia nhöng chöa thu

3. Khaùch haøng B traû nôï baèng tieàn maët 20trñ. 4. Mua moät soá CCDC cuûa ngöôøi baùn C, tieàn haøng chöa thanh toaùn, giaù

Xoaù nôï phaûi thu

mua chöa thueá GTGT laø 10trñ, thueá GTGT thueá suaát 5%.

5. Soá haøng thieáu thaùng tröôùc xaùc ñònh laø do loãi cuûa thuû kho quyeát ñònh

1381

baét boài thöôøng toaøn boä.

6. Taøi xeá ñaõ noäp cho DN 1 trñ tieàn boài thöôøng laøm maát haøng khi vaän

chuyeån.

Taøi saûn thieáu ñaõ xlyù nhöng chöa thu

4. Döï phoøng nôï phaûi thu khoù ñoøi

Xaùc ñònh khoaûn döï phoøng phaûi thu khoù ñoøi

Keá toaùn seõ laäp döï phoøng phaûi thu khoù ñoøi khi coù daáu hieäu khoâng thu hoài ñöôïc nôï phaûi thu ñeå trình baøy trong saïch taøi saûn, keát quaû kinh doanh trong kyø keá toaùn phuø hôïp vôùi chuaån möïc keá toaùn. Theo thoâng tö 228/2009/TT-BTC, nhöõng khoaûn nôï quaù haïn töø 3 naêm trôû leân ñöôïc coi nhö laø khoaûn nôï khoâng coù khaû naêng thu hoài. Doanh nghieäp seõ trích laäp:

Döï phoøng nôï phaûi thu khoù ñoøi laø döï phoøng phaàn giaù trò döï kieán bò toån thaát cuûa caùc khoaûn nôï phaûi thu khoù ñoøi, coù theå khoâng ñoøi ñöôïc do con nôï khoâng coøn khaû naêng thanh toaùn. Caên cöù laäp döï phoøng nôï phaûi thu khoù ñoøi laø phaûi coù nhöõng baèng chöùng tin caäy veà caùc khoaûn phaûi thu khoù ñoøi, doanh nghieäp ñaõ ñoøi nôï nhieàu laàn vaãn khoâng coù keát quaû. Vieäc xaùc ñònh soá trích laäp döï phoøng veà caùc khoaûn phaûi thu khoù ñoøi vaø vieäc xöû lyù xoaù nôï khoù ñoøi phaûi ñöôïc Ban Giaùm ñoác quyeát ñònh, caên cöù vaøo caùc thoâng tin coù ñöôïc trong thöïc teá.

 30%: Khoaûn nôï quaù haïn töø 6 thaùng ñeán döôùi 1 naêm  50%: Khoaûn nôï quaù haïn töø 1 naêm ñeán döôùi 2 naêm  70%: Khoaûn nôï quaù haïn töø 2 naêm ñeán döôùi 3 naêm  Tuyø öôùc löôïng döï phoøng: DN nôï ñaõ giaûi theå, phaù saûn, ngöôøi nôï ñaõ boû troán hoaëc ñang bò thi haønh aùn.

Nguyễn Quốc Nhất