Bài 2: Phương thức khởi sự kinh doanh
14 TXQTTH10_Bai2_v1.0015104224
BÀI 2 PHƯƠNG THỨC KHỞI SỰ KINH DOANH
Hướng dẫn học
Để học tốt bài này, sinh viên cần tham khảo các phương pháp học sau:
Học đúng lịch trình của môn học theo tuần, làm các bài luyện tập đầy đủ và tham gia
thảo luận trên diễn đàn.
Đọc tài liệu:
1. Nguyễn Ngọc Huyền, Ngô Thị Việt Nga (Chủ biên) (2014), Giáo trình Khởi sự
kinh doanh, Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
2. Robert D. Hisrich; M. Peter, Entrepreneurship, 8th edition, Mc Graw Hill
International Edition 2010.
3. Bruce R. Baringer và R. Duane Ireland,
E
ntrepreneurship: Success
f
ull
y
Launching New Ventures, 4th Global Edition, Pearson Education Limited, 2012.
Sinh viên làm việc theo nhóm và trao đổi với giảng viên trực tiếp tại lớp học hoặc
qua email.
Tham khảo các thông tin từ trang Web môn học.
Nội dung
Bài 2 trong học phần khởi sự kinh doanh.
Mục tiêu
Nhận biết quy trình khởi sự kinh doanh.
Nhận biết sự khác biệt giữa các phương thức khởi sự kinh doanh.
Đánh giá ưu và nhược điểm của từng phương thức khởi sự kinh doanh.
Bài 2: Phương thức khởi sự kinh doanh
TXQTTH10_Bai2_v1.0015104224 15
Tình huống dẫn nhập
Khởi sự kinh doanh bằng việc mở nhà hàng
Cân nhắc mua lại hay thành lập mới?
Bạn đang chuẩn bị mở một nhà hàng ăn uống. Sau khi đi tìm hiểu trên thị trường, bạn đang được
rất nhiều chủ quán ăn đang hoạt động mời chào mua lại quán ăn của họ để kinh doanh. Bên cạnh
đó, cũng có nhiều người khuyên bạn nên bắt đầu mở một quán ăn mới chứ không nên mua lại
quán đã có sẵn. Bạn đang ở trong một tình huống giống như nhiều doanh nhân khi bắt đầu quyết
định mở một nhà hàng phải lựa chọn: không biết nên xây dựng nhà hàng hoàn toàn mới hay kinh
doanh trên nền tảng một nhà hàng mua lại.
1. Bạn thử cân nhắc lợi ích của việc mua lại một nhà hàng cũ để khởi sự kinh
doanh so với việc mở mới một nhà hàng?
2. Khi kinh doanh bằng cách mua lại nhà hàng cũ có những bất lợi gì?
3. Những vấn đề cần cân nhắc tính toán khi mua lại một cửa hàng đã hoạt
động là gì?
Bài 2: Phương thức khởi sự kinh doanh
16 TXQTTH10_Bai2_v1.0015104224
2.1. Quy trình khởi sự kinh doanh
Quá trình khởi sự kinh doanh gồm nhiều hoạt động. Có thể chia quá trình này thành
bốn giai đoạn:
Hình 2.1. Quy trình khởi sự kinh doanh
Bước 1: Chuẩn bị khởi sự
o Quyết định tham gia hoạt động kinh doanh.
Một cá nhân quyết định tham gia hoạt động kinh doanh là do họ muốn trở
thành ông chủ, theo đuổi ý tưởng của bản thân, và tìm kiếm lợi ích tài chính.
Shapero cho rằng quyết định khởi sự kinh doanh sẽ xuất hiện khi xuất hiện
những thay đổi trong cuộc đời con người. Sự thay đổi có thể ở dưới dạng tiêu
cực như li dị, mất việc, bất mãn công việc hiện tại… là các nhân tố đẩy hoặc
dưới dạng tích cực như tìm được đối tác tốt hoặc, có hỗ trợ tài chính…. là nhân
tố kéo. Ví dụ như một người bị đuổi việc, nhân tố đó sẽ thúc đẩy anh ta mở
doanh nghiệp để tự làm chủ; hoặc như nếu tìm thấy một cơ hội kinh doanh tốt
thì mặc dù công việc hiện tại không có gì đáng phàn nàn nhưng cá nhân đó vẫn
có thể thành lập doanh nghiệp kinh doanh. Hoặc một người có thể được thừa
kế từ một khoản tiền và đó là lần đầu tiên anh ta có đầy đủ năng lực tài chính
để bắt đầu kinh doanh. Nếu những thay đổi này xuất hiện ở các cá nhân có tự
tin về khả năng thành công khi khởi sự và họ cũng mong muốn trở thành doanh
nhân thì các cá nhân này sẽ tiến hành các hoạt động thành lập doanh nghiệp
mới (hình 2.2).
o Chuẩn bị các điều kiện về kiến thức, kinh nghiệm thái độ có thể giúp cho các
cá nhân sẵn sàng chấp nhận rủi ro bước vào khởi sự kinh doanh.
Bước 2: Phát triển ý tưởng kinh doanh và lập kế hoạch kinh doanh
o Phát triển một ý tưởng kinh doanh.
Bao gồm phát hiện cơ hội kinh doanh, đánh giá và lựa chọn ý tưởng, lên kế
hoạch kinh doanh và phát triển một mô hình doanh nghiệp hiệu quả.
Phần lớn các cơ hội kinh doanh không tự nhiên xuất hiện mà phải do người
khởi sự tìm kiếm và phát hiện. Doanh nhân phải nhanh nhạy trong nhận biết cơ
Chuẩn bị khởi sự
Hình thành ý tưởng kinh doanh và lập kế hoạch kinh doanh
Triển khai hoạt động kinh doanh
Điều hành và phát triển doanh nghiệp
Bài 2: Phương thức khởi sự kinh doanh
TXQTTH10_Bai2_v1.0015104224 17
hội, tìm kiếm các nguồn phát hiện cơ hội, và sau đó sáng suốt lựa chọn và đánh
giá để hình thành ý tưởng kinh doanh.
Hình 2.2: Nhân tố ảnh hưởng đến quyết định khởi sự kinh doanh
o Xây dựng kế hoạch kinh doanh.
Ý tưởng kinh doanh phải được diễn giải và trình bày cụ thể bằng kế hoạch
kinh doanh.
Kế hoạch kinh doanh là một văn bản diễn giải súc tích những khía cạnh của
ý tưởng.
Viết kế hoạch kinh doanh bắt buộc chủ doanh nghiệp phải suy nghĩ kỹ lưỡng
về cách thức hiện thực hóa cơ hội kinh doanh: cách thức triển khai và các
nguồn lực cần thiết để thực hiện ý tưởng.
Bước 3: Triển khai hoạt động kinh doanh
Tiến hành các hoạt động để thành lập doanh nghiệp mới, tìm kiếm các nguồn lực
để triển khai kinh doanh và đưa doanh nghiệp vào hoạt động, bao gồm thiết kế văn
phòng, lựa chọn địa điểm kinh doanh, tuyển chọn nhân lực, mua sắm tài sản, tiến
hành các thủ tục pháp lý cần thiết… Đây cũng là giai đoạn cuối cùng của việc đặt
nền móng tạo lập doanh nghiệp mới.
Bước 4: Phát triển hoạt động kinh doanh
Để tạo dựng nền tảng cho một doanh nghiệp phát triển lâu dài, ổn định, bền vững
ngay từ giai đoạn đầu khi thành lập chủ doanh nghiệp đã phải thực hiện các công
việc thiết lập quan hệ với các đối tác chiến lược, bạn hàng, khách hàng, với các cơ
quan quản lý vĩ mô và thực thi chiến lược phát triển thích hợp lâu dài.
Mong muốn
Thay đổi tiêu
cực (nhân tố
đẩ
y)
Có nguồn tài trợ tài chính
Có khách hàng
Được đề nghị hợp tác
bởi bạn bè, đồng nghiệp
Nhân tố kéo
tích cực
Thay đổi
Bị đuổi việc
Thay đổi trong
Thiếu thỏa mãn
Dư thời gian
Không thích hợp
Tự tin Sự kiện
khởi sự
Bài 2: Phương thức khởi sự kinh doanh
18 TXQTTH10_Bai2_v1.0015104224
Từng nội dung của quá trình thành lập doanh nghiệp này sẽ được diễn giải lần lượt
ở các bài tiếp theo của môn học.
2.2. Phương thức khởi sự kinh doanh
Có 3 phương thức phổ biến để khởi sự kinh doanh. Đó là: (1) Thành lập mới, (2) Mua
lại công ty đang hoạt động và (3) Nhượng quyền kinh doanh. Mặc dù hiện nay 90% số
người khởi sự kinh doanh bằng con đường thành lập công ty mới, nhưng mua lại
doanh nghiệp đang hoạt động và nhượng quyền kinh doanh cũng là những phương
thức khởi sự đem lại nhiều lợi ích, là sự lựa chọn đáng quan tâm đối với những người
có ý định khởi sự kinh doanh.
2.2.1. Thành lập mới
Tự thành lập mới một doanh nghiệp cũng giống như bạn tự xây dựng cho mình một
căn nhà. Những người chủ định khởi sự kinh doanh phải thiết kế, lựa chọn và quyết
định rất nhiều vấn đề: từ chọn tên, đia điểm, hình thức pháp lý, tuyển chọn nhân lực…
sao cho công ty của bạn có thể tạo ra được giá trị riêng biệt cho khách hàng một cách
hiệu quả và có được lợi thế cạnh tranh lâu bền trên thị trường. Những nội dung cụ thể
của thành lập mới doanh nghiệp phải được trình bày ở kế hoạch kinh doanh.
2.2.2. Mua lại doanh nghiệp đang hoạt động
Phương thức khởi sự thứ hai các chủ doanh nghiệp có
thể cân nhắc lựa chọn là mua lại công ty đang hoạt động
trong lĩnh vực, ngành nghề, thị trường mình quan tâm.
Ở nền kinh tế thị trường và khi thị trường tài chính
phát triển thì việc mua lại công ty ngày càng phổ biến,
có thể thực hiện dễ dàng và là một cách thức kiếm lợi
cho ai có đầu óc kinh doanh, chớp được cơ hội. Tỷ lệ thất bại trong các thương vụ
mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M&A) trên thế giới khoảng 70%. Thương trường
Việt Nam cũng nhiều lần chứng kiến những cuộc thôn tính bằng phương án M&A.
Ngược với xu thế giảm sút của thế giới, hoạt động M&A ở Việt Nam tăng cả về số
lượng và giá trị trong năm qua, với khoảng 300 vụ được công bố, giá trị giao dịch
chừng 1,1 tỉ USD. Theo dự báo, M&A tại Việt Nam năm 2010 sẽ tăng so năm 2009.
Loại hình giao dịch chủ yếu là doanh nghiệp nước ngoài mua doanh nghiệp trong
nước (năm 2009 chiếm 40%) và doanh nghiệp trong nước mua doanh nghiệp trong
nước (40%). Tuy chưa phải nở rộ nhưng lĩnh vực M&A tại Việt Nam lại để lại khá
nhiều ồn ào bởi các vụ thôn tính.
2.2.2.1. Lợi ích của khởi sự bằng hình thức mua lại công ty đang hoạt động
Mua lại công ty đang hoạt động có thể đem lại nhiều lợi ích so với phương thức thành
lập doanh nghiệp mới thông thường.
Thứ nhất, giảm rủi ro và những sự việc không lường trước được có thể xảy ra
trong quá trình tạo lập và điều hành công ty mới. Ở các doanh nghiệp mới thành
lập, dù kế hoạch kinh doanh và ý tưởng có được chuẩn bị, phân tích cẩn thận tới
đâu thì kế hoạch vẫn chỉ dựa chủ yếu trên các giả thiết và dự báo trong đó có