Đánh giá giá trị kinh tế các tác động môi trường: Bài giảng môn học Kinh tế môi trường

CH

NG 4

Ị

ƯỜ

ƯƠ Ế ĐÁNH GIÁ GIÁ TR KINH T NG

Ộ CÁC TÁC Đ NG MÔI TR

Ị ĐÁNH GIÁ GIÁ TR KINH T CÁC TÁC

Ộ

ƯỜ

Đ NG MÔI TR

Ế NG

ế

ộ

các tác đ ng

I. Khái ni m đánh giá kinh t

môi tr ổ

ị

ế

ệ ngườ II. T ng giá tr kinh t ướ III. Các b

c th c hi n đánh giá kinh t

các

ộ

ự ườ tác đ ng môi tr

ế ệ ng

ươ

ế

IV. Các ph

ng pháp đánh giá kinh t

các

ộ

tác đ ng môi tr

ườ ng

ệ

ế

ộ

các tác đ ng

I. Khái ni m đánh giá kinh t ngườ

môi tr

ế

các tác

ấ

ị

ề ng cung c p nhi u hàng hóa d ch

ề ượ

ụ

ị

ả ế ự ầ 1. S c n thi t ph i đánh giá kinh t ườ ộ ng đ ng môi tr • Tài nguyên, môi tr ườ ườ ụ v cho con ng i. • Không ph i t ả ấ ả t c các hàng hóa d ch v đó đ u đ ị ườ mua bán trên th tr ư

ữ

ế

ị

ng nào đ nh giá nh ng hàng

ị

ụ

ế ủ

ườ

ộ

ị

ng. • N u nh không có th tr ị ườ ụ hóa, d ch v đó thì chúng ta ph i làm sao đánh giá ị ủ ượ đ ổ t ng giá tr kinh t

ả ị c giá tr c a các hàng hóa d ch v này? => Đ nh giá c a các tác đ ng môi tr

ị ng.

ườ

ế

ệ

• Đánh giá kinh t

ng là vi c

ệ 2. Khái ni m ĐKTM ộ các tác đ ng môi tr ưở

ủ

ng c a các tác đ ng môi

ớ

ướ

ả ườ

ộ ộ i giác đ

ng t ợ

ớ

i và thiên nhiên d ế . i ích và chi phí kinh t ườ ng sau:

ị

ễ c”?

ễ

ướ ễ ế ồ ệ ố

ự

ệ

ắ

xem xét và đánh giá nh h ườ tr i con ng các l • Ví dụ: Xét t ộ i các tác đ ng môi tr ộ Tác đ ng “Không khí b ô nhi m”: ủ ộ Tác đ ng c a “Ô nhi m n ộ Tác đ ng “Ô nhi m ti ng n”? ộ Tác đ ng “Suy thoái h th ng sinh thái”? • Nguyên t c ĐKTM: Vi c ĐKTM d a trên nguyên t c đánh

ợ

ộ i ích xã h i ròng:

ẵ

ả

L i ích xã h i ròng (NSB) = Giá s n lòng chi tr (WTP) –

giá l ộ ợ ơ ộ Chi phí c h i (OC)

ủ

3. Ý nghĩa c a ĐKTM

ọ

ườ

ng môi tr ơ

ng. ả

• Coi tr ng giá tr ch t l ị ấ ượ • Góp ph n đánh giá đúng h n hi u qu ho t ạ

ươ

ộ

ệ ự ng trình, d án, chính

ơ

• Cung c p nhi u thông tin h n cho các nhà

ế

ạ

ầ ộ ủ đ ng c a m t ch ườ ng. sách môi tr ề ấ ậ l p k ho ch. ỉ

ề

ủ

ườ

• Đi u ch nh hành vi c a con ng

i

ạ

ế ủ 4. H n ch c a ĐKTM

ng hóa đ

ị ế

ượ ả ị

c. ườ

ế

ả ng => khi k t qu

ề

ụ

• M t s giá tr khó l ượ ộ ố • L m d ng k t qu đ nh giá môi tr ụ ạ ị ạ ụ ĐKTM b l m d ng thì nhi u tiêu chí đánh giá khác ể ị ạ cũng có th b l m d ng. ả ộ

ị ụ

ả

• Giá tr ph thu c vào kh năng chi tr mà kh năng chi

ả ủ

tr c a các cá nhân khác nhau là khác nhau.

ớ

các n các n

ộ

ờ

c tính ch có ý nghĩa trong m t kho ng th i

ỹ ụ • Giá tr

ấ ị

• Ngu n l c và d li u cho đ nh giá l n. ị ữ ệ ồ ự • K thu t đ nh giá ả ể ướ ở ậ ị c phát tri n có kh năng áp ể ướ ế ở ấ ạ d ng r t h n ch c đang phát tri n. ả ỉ ị ướ gian nh t đ nh.

ổ

ị

II. T ng giá tr kinh t

ế

Ổ

Ị

Ế T NG GIÁ TR KINH T

Ị Ử GIÁ TR S D NG Ụ

Ử Ị GIÁ TR PHI S D NG Ụ

Giá tr ị ế ừ k th a

Giá tr ị ồ ạ i t n t

Giá tr ị l a ự ch n ọ

Giá tr ị s ử d ng ụ tr c ự ti p ế

Giá tr ị s ử d ng ụ gián ti p ế

ị ử ụ

Giá tr s d ng

ộ ậ

ủ

ẩ

ể

ị ử ụ ấ ộ

ặ

ầ

ệ s n xu t ả ể

ộ ậ

ể

ề

• * Giá tr s d ng: Giá tr s d ng c a m t v t ph m là ị ử ụ ể ả ủ ậ ụ tính ch t có ích, công d ng c a v t th đó có th tho ấ ho c cho s ự mãn m t nhu c u nào đó cho vi c ị ử tiêu dùng cá nhân. M t v t th có th có nhi u giá tr s d ng. ụ

ề ậ ớ

• * Giá tr phi s d ng: đ c p t

ủ

i giá tr mà không liên ườ ở ệ ạ ươ hi n t

i, t

ị i

ị ế ặ

ủ ừ

ơ ể

ườ

ấ

ấ ơ

ả

• Ví d :ụ Giá tr s d ng c a r ng: Cung c p rau, qu , ả ạ i trí, t o

i; là n i đ vui ch i gi ườ

i,…

ử ụ ệ ử ụ quan đ n vi c s d ng c a con ng ề lai ho c ti m năng. ị ử ụ n m,… cho con ng không khí trong lành cho con ng ử ụ

ị ề

ạ

ị

ọ ủ ừ

• * Giá tr phi s d ng c a r ng: Giá tr v đa d ng sinh ủ ừ ấ ả h c c a r ng: cung c p c nh quan thiên nhiên,…

ị

ụ

ươ

ị ử ụ ự ế ố

i trí.

• Giá tr s d ng tr c ti p: ự ế Là giá tr có t ị ụ d ng tr c ti p hàng hóa/d ch v , môi tr đích sinh s ng, m c đích th

ả

ụ ể ượ

ứ

ng l ằ

ặ

ụ c khi con ườ ng, ệ ạ t h i

ừ

ớ

ụ i tình hu ng khi cá nhân

ừ ệ ử vi c s ườ ụ ng cho m c ả ạ ng m i và gi ự ế ẩ c tiêu dùng tr c ti p. =>Ví d ? Các s n ph m có th đ • Giá tr s d ng gián ti p: ị ượ ế là giá tr có đ ị ử ụ ợ ừ ườ ượ ưở các ch c năng môi tr i t c h i đ ng ượ ả ườ ng đ th c đo b ng kh năng ngăn ch n thi ườ ng. môi tr ợ ể Đó có th là l ị ự Giá tr l a ch n:

ứ i ích t ọ liên quan t ệ

ườ

các ch c năng sinh thái. => Ví d ? ố ng ho c các thành

ả ể ả ườ

ặ ử ụ

ng cho m c tiêu s d ng trong

ẵ s n sàng chi tr đ b o v môi tr ụ ph n c a h môi tr ươ t

ầ ủ ệ ng lai.

ể ặ

ề ổ

ị

Đôi khi có th g p mô hình v t ng giá tr kinh t

ế ư nh

ử ụ Giá tr phi s d ng

ữ

ườ

ữ

i gi

gìn đ l

i cho th h sau này s d ng

• Giá tr k th a: ị ế ừ là nh ng ngu n l c mà con ng ể ạ ỏ ề

ồ ự ử ụ ọ ố ề

ọ ớ

ế ệ ể ả ệ Ví d :ụ B ti n ra đ b o v đa d ng sinh h c, v i hi v ng sau này ạ ẽ ượ ử ụ c s d ng => s ti n b ra chính là giá

ữ

ỏ

ế ệ th h con cháu s đ ị ế ừ tr k th a • Giá tr t n t

ị ụ ể ủ ị ồ ạ là nh ng giá tr c th c a môi tr ườ ườ ụ ộ i, không ph ượ ử ụ ở ờ c s d ng th i

ộ ể

ồ ự ươ

ỏ ề

ồ ự ố ớ hay m t ngu n l c đ i v i con ng ệ thu c vào vi c ngu n l c đó đ ệ ạ i hay t đi m hi n t ể ổ ề ổ ề

ng lai. ữ Ví d :ụ B ti n ra đ trùng tu, gi a gìn di s n văn hóa dân t c ố ề (Chùa c , đ n c ,…) => s ti n đó th hi n giá tr t n t ả ngôi chùa, ngôi đ n hay di s n văn hóa

ộ ị ồ ạ ủ i c a

ả ể ệ .

ặ

ể

ị

ủ Các đ c đi m c a giá tr kinh tế

ỉ ồ ạ

ị

ượ

ườ

• Giá tr này ch t n t

i khi đ

c con ng

i

ị ượ

ườ

ổ

c đo l

ơ

ị

ự ng thông qua s đánh đ i. ườ ng

ổ

ị

đánh giá • Giá tr đ • Ti n đ ề ượ • Giá tr kinh t ị

c dùng làm đ n v đo l ằ c xác đ nh b ng cách t ng

ợ

ế ượ đ ị

h p các giá tr cá nhân.

ướ

ệ

ế

III. Các b

các

ự ộ

c th c hi n đánh giá kinh t tác đ ng môi tr

ườ ng

ạ ệ t kê và phân lo i các tác đ ng môi tr

ng ộ ấ ả • B ướ Trong b c này, c n c g ng tìm và li

ộ t kê t ươ ộ

ợ c 1: Li ướ ệ ự tích c c cũng nh tiêu c c mà m t ch ườ ộ ng mang l sách môi tr ạ ướ b c phân lo i các tác đ ng này vào 1 trong 2 lo i: các tác đ ng ự tích c c (l ườ ầ ố ắ t c các tác đ ng ự ư ự ng trình, d án, chính ẽ ế ộ ạ i cho xã h i. Sau đó s ti n hành m t ộ ạ ộ ộ i ích); và các tác đ ng tiêu c c (chi phí)

ữ

ố ươ ả ượ ườ ưở ự ị ng quan đ nh l ng môi tr

ng gi a các tác ng ị ố ươ • B ướ c 2: Thi ộ đ ng môi tr ạ ướ T i b

ệ ự

ụ ụ ượ ấ ị ng ộ ọ c giá tr đúng nh t ng pháp đánh giá phù h p, tìm ra đ

ườ ộ ế ậ t l p m i t ườ ng và các nh h ượ ầ ố ắ c này c n c g ng tìm ra m i t ng quan đ nh l ế ố ị ườ ổ ủ ữ ự ch u tác đ ng ng và các y u t gi a s thay đ i c a môi tr ừ ườ , t ổ ủ ự đó ph c v cho vi c l a ch n c a s thay đ i môi tr ng ợ ươ ph ủ ng. c a các tác đ ng môi tr

ướ

ự

ọ

ươ

• B

c 3: L a ch n ph

ng pháp đánh giá

phù h p ợ

ể

ườ

ộ Các tác đ ng môi tr ng t

ớ ổ ủ

ợ

ườ

ự

ả ng khác nhau có th gây nh ế ự ng khác nhau và vì th s ưở ị ả ng b nh h ng này cũng ươ ữ ọ ng pháp ộ ố ươ ữ ng quan gi a tác đ ng ị ả ố ượ ổ ủ ng b nh

c ph

ng và s thay đ i c a các đ i t ế ự ng. N u l a ch n đ ế

ọ ượ ả

ươ ớ

ề ưở ố ượ h i nhi u đ i t ố ượ thay đ i c a các đ i t ầ ự ẽ s là khác nhau. C n l a ch n nh ng ph ớ đánh giá phù h p v i m i t môi tr ưở ng pháp đánh giá h ế ợ phù h p thì k t qu đánh giá m i mang tính thuy t ph c.ụ

ế

IV. Các ph

ng pháp đánh giá kinh t

các

ộ

ươ tác đ ng môi tr

ườ ng

ơ ấ ị ươ ầ ng pháp đ nh giá s c p: là ph ng pháp mà c n

• Nhóm ph ả ươ ự ử ố ệ ự

ng pháp chi phí y t ng pháp ng pháp thay

ơ ấ ấ ươ ng

ế ưở ươ ươ ng pháp n m trong nhóm ph ươ ươ , Ph ụ ng th , Ph ể ng pháp này có th

ươ ng pháp không dùng

ng c u; Nhóm ph ng pháp dùng đ

ươ ị ườ ng pháp đ nh giá th c p: là ph

ứ ừ ươ ứ ấ ph

ặ ỉ ị

ươ ả ồ ừ đó ố ừ ế k t ươ ng ng pháp này g m ph

ể ị ậ ph i có s thu th p và x lý các s li u d a trên các mô ằ ộ ố ươ hình. M t s ph ị đ nh giá s c p: Ph ươ ổ ng pháp đánh giá h đ i năng su t, Ph pháp chi phí du hành,… Trong nhóm ph phân chia ra hai nhóm: Nhóm ph ầ ầ ườ ng c u. đ • Nhóm ph ươ ươ ng pháp mà ơ ấ ả ế ự d a vào k t qu nghiên c u t ng pháp s c p, t ổ ặ ệ xác đ nh ho c hi u ch nh ho c thay đ i các thông s t ứ qu nghiên c u. Trong nhóm ph pháp chuy n giao giá tr .

ế

IV. Các ph

ng pháp đánh giá kinh t

các

ộ

ươ tác đ ng môi tr

ườ ng

ƯƠ

NG PHÁP

ườ

Không dùng đ

ầ ng c u

Dùng đ

ầ ng c u

ộ ộ ự ư

ể ự ư

B c l

s a thích

(Revealed Preference)

Phát bi u s a thích (Stated Preference)

ổ

ấ

Thay đ i năng su t

Đánh giá ụ ưở ng th

Chi phí du hành

Đánh giá ẫ ng u nhiên

Chi phí y t

ế

Chi phí thay th ế

ệ ạ

ậ

Thi

t h i thu nh p

Chi phí phòng ng a ừ

ươ

ị

ơ ấ ng pháp đ nh giá s c p ườ

ầ ng c u

ng pháp không dùng đ ộ ườ ủ ươ ướ ng tác đ ng c a các ph ng pháp không dùng

ườ

1. Ph 1.1 Các ph Các b đ

ổ ố Thay đ i s ấ ượ ượ ng/ch t l l ườ ng môi tr

ng đáp

ạ ộ

Thay đ i ho t đ ng kinh t

ổ ế

ố ậ L p hàm s ề ượ Li u l ứ ng (Dose response function)

ả

ứ

ộ Tác đ ng s n ượ ng l

ộ Tác đ ng s c kh e ỏ

ươ

ươ Ph ng pháp Chi ế phí y t

Ph pháp Thay ổ đ i năng su t ấ

Ph ng pháp Chi phí phòng ng a ừ

ươ Ph ng pháp Chi phí thay th ế

ươ c đo l ầ ng c u

ế

1.1.1 Ph

ng pháp chi phí y t

(Chi phí

ậ

ươ ệ b nh t

t – Cost of illness)

Ứ

ụ ng d ng: ộ ườ ứ ỏ ườ ng lên s c kh e con ng i trong các

a. Đánh giá tác đ ng môi tr ự d án, chính sách. ộ Ví d :ụ Đánh giá tác đ ng c a nh h

ủ ả ộ ưở ủ ả ụ ng do cháy r ng

ủ ưở ễ ủ

ườ ự

ệ khu v c xung quanh nhà máy);… ặ ể ở ng pháp này c n đ t ra gi đ nh:

ệ

i dân ươ ng => ΔB nh t ị ả ị vong => ΔChi phí ế ệ ng môi tr ị ấ ượ ị ậ ử ng khói b i do núi l a ừ ạ ộ ho t đ ng; Đánh giá tác đ ng c a nh h ệ ở Indonesia; Đánh giá c a vi c gây ô nhi m c a nhà máy ấ hóa ch t Supephotphat Lâm Thao (là nguyên nhân gây b nh ư ung th cho ng ầ ể ế Đ có th ti n hành ph ậ ử ườ ΔCh t l t, t • Xác đ nh giá tr ΔE = giá tr Δ Chi phí y t , b nh t t

ướ

ệ ữ

ng – đáp ng (quan h gi a ườ ứ i dân) ệ ự c th c hi n b. Các b • B c 1: Xây d ng hàm li u l ề ượ ự ướ ỏ ễ ấ ch t gây ô nhi m và s c kh e ng

ế ườ ơ ứ Ví d :ụ dH = b x POP x dA Trong đó: b: h s c a hàm (n u ch t l

ệ ố ủ ự

ậ ổ ấ ượ ng thay đ i 1 đ n ộ ứ ị v thì s thay đ i trong s c kh e s ph thu c vào b) vong/ b nh t ng môi tr ỏ ẽ ụ t

ổ ổ ỷ ệ ử t l ố ị ả ấ ượ ệ ỏ ả dH: thay đ i t ứ POP: Dân s b gi m s c kh e do suy gi m ch t l ng môi

ườ tr ng

ấ ượ ổ ườ dA: thay đ i ch t l ng môi tr ng

ố ườ ị ệ

ử

ị

i b b nh/t

vong

ướ ướ

• B c 2: Xác đ nh s ng • B c 3: Tính chi phí trung bình cho 1 ca

ữ ệ

ự ế

ế

ướ

ổ

khám ch a b nh (chi phí tr c ti p, chi phí gián ti p, chi phí vô hình) • B c 4: Tính t ng chi phí

ừ ở

ừ

ưở

ừ

ệ

ụ ớ

• Ví d :ụ Cháy r ng ở Năm 1997

ụ Indonesia và khói b i do cháy r ng gây ra ả ng khói b i t

Indonesia cháy 5 tri u ha r ng, nh h

ệ

ậ

Malaysia và Singgapore ườ t: ng chi phí b nh t ị ng chi phí đi u tr

ố

ề ng s ngày công b m t ị ướ ượ c l

ị ấ ng

Đo l ườ Đo l Ướ ượ c l ỉ ề Đi u ch nh giá tr • C th : ụ ể

ị ệ

ụ

ợ

ừ

ế ng h p b b nh liên quan đ n khói b i trên 10.000 dân t

ị ệ

ụ

ợ

ừ

ế ng h p b b nh liên quan đ n khói b i trên 10.000 dân t

ể

ầ

ệ

ấ ố ệ ủ ướ ố

ườ

i chăm sóc

ị ả

ợ

ề

c (1) – (2) đ tính ph n chênh l ch. i b nh và ng ị ư ng nh ng không đi u tr

ệ

ẩ

ị ề ạ ừ ợ ị ả

ẻ

ố ườ + Tính s tr tháng 8 – 10/1997 (1) ố ườ + Tính s tr tháng 8 – 10/1996 (2) + L y s li u c a b ị ấ ủ ả ườ ệ Ướ + c tính s ngày công b m t c a c ng ưở ườ ề + Đi u ch nh cho các tr ng h p b nh h ệ ề + Đi u ch nh theo chi phí đi u tr ngoài b nh vi n ề + Đi u ch nh theo giá n (lo i tr tr giá) ưở + Tính t

i l n/tr em b nh h

ỷ ệ ườ ớ ng

ỉ ỉ ỉ l

ể c đi m

ụ

ắ

ậ

ượ

ứ

ệ ợ ng h p b nh ng n ng lai. ng – đáp ng đ

c xây

ể

ị

ề ượ

ự ả

• c. u, nh ượ Ư • * u đi m: Ư ể • Áp d ng t ườ ố t trong các tr ả ươ ngày, không có h u qu t • Có th dùng hàm li u l ể ề ượ ổ ể ẵ ự d ng s n đ chuy n đ i giá tr . • * Nh ể ượ c đi m: • Khó xây d ng hàm li u l ự • Không tính đ n hành vi t

ứ ng – đáp ng ệ ủ b o v c a cá nhân mà

ế hành vi này có phát sinh chi phí.

ị

ượ ầ ủ

ệ

ậ

• Không xác đ nh đ

c đ y đ chi phí b nh t

trung bình

ổ

1.1.2 Ph

ươ ng pháp thay đ i ấ

năng su t (Changes in Productivity)

ệ ng n c ô nhi m. Vì th , s gia tăng

ấ ượ

ể ử ồ ướ

ồ

c có giá tr b ng giá tr c a vi c ả

ị ủ ượ

ữ

ằ

ệ ng Clo gi m

ế ướ ế ự ị ủ ể ấ ượ Ví d : C i thi n ch t l ễ ướ ị ằ

ướ

ồ

ng c dùng

ng t

ớ

ấ ượ ườ ợ ụ Ứ ng d ng a. • Tr ầ ợ ườ ng h p ngu n tài nguyên đ u vào có th thay th hoàn ầ ả h o cho các đ u vào khác. ể ụ ả c có th ử ụ ượ ả làm gi m đi l ng Clo s d ng đ x lý n ề ố ượ ng ngu n n ng và ch t l v s l ả ử ụ không ph i s d ng Clo n a, và nó chính b ng giá tr c a l đi. • Tr

ướ

ủ

ạ

ệ

ấ

ồ

ng tài nguyên thiên nhiên thay đ i làm ố ấ ượ ế ấ ị ườ ổ ụ Ví d : ch t l ng n ơ ng c a các lo i cây

ị ủ

ệ

ng n

ế ủ ướ c.

ủ ả ớ ả ượ i s n l ẽ ệ ấ ượ ng n c khi c i thi n ch t l ị ấ ượ ng h p ch t l ị ợ ổ ẩ thay đ i giá tr l i ích c a s n ph m cu i cùng. ưở ấ ượ ả ướ ng cây tr ng. N u ch t l c làm nh h n ồ ượ ả ể ướ c c i thi n, s làm tăng năng su t cây tr ng h n so v i i cây đ đ t ệ ướ ả tr c. N u giá th tr ổ ồ tr ng là không đ i thì giá tr tăng thêm c a vi c tăng năng su t cây tr ng là ệ ả giá tr c a vi c c i thi n ch t l

ổ

ự

ự ế ủ

ữ

ườ

• M c đích: Đánh giá s thay đ i trong quá trình s ử ộ ng

ấ ượ

ườ

ệ

ng.

ụ ụ d ng tr c ti p c a tài nguyên khi có nh ng tác đ ng ả ừ bên ngoài làm suy gi m tài nguyên, môi tr t ng môi tr hay c i thi n ch t l ươ

ầ

ng pháp này c n có

• Gi

ể ế đ nh: Đ ti n hành ph đ nh:

ng (E) là m t đ u vào c a s n xu t ườ

ổ

ộ ầ Môi tr ộ Thay đ i thu c tính môi tr

ủ ả ẽ ẫ ớ ng s d n t

ấ i thay đ i

ị ự ủ ự

ị ả ượ

ổ

V y giá tr th c c a s thay đ i = giá tr s n l

ả ả ị ộ ố ả ị m t s gi ườ ổ ả ượ s n l ậ thay đ i ổ

ướ ế

c ti n hành

ả ị

ườ

ấ

đ nh: ΔMôi tr

ng > Δ Năng su t > ΔQ =>

b. Các b • B c 1: Gi ướ

ị

ể

ệ ữ

ướ

ộ

ườ

• B c 2: Tìm hi u m i quan h gi a tác đ ng môi tr

ấ

ổ

Giá tr ΔE = Giá tr ΔQ ố và thay đ i năng su t. ớ

Q = f(X, E) v i X, E là các y u t

ế

ố

ế

ầ ườ

ượ

ạ

ị T hàm s này, l y đ o hàm c a Q theo E s xác đ nh đ ệ ữ

ể ệ

ứ

ổ ủ

ườ

ố ế ố ầ đ u vào => đây là hàm s ấ ả ủ c a Q theo các bi n đ u vào s n xu t X (phân bón, gi ng ờ ế t, …) ng (th i ti cây,…) và bi n môi tr ẽ ủ ấ ố ừ ố ề ượ hàm s li u l đ i c a Môi tr

ố ng đáp ng th hi n m i quan h gi a thay ổ ả ượ ng ΔE và thay đ i s n l ổ ị ả

ng ΔQ ị

ổ

ng S => T ng giá tr thay đ i = ưở

ệ Tính toán di n tích b nh h ị ả

ộ

ị c và sau khi b tác đ ng môi

ườ

ứ

ố

ưở ệ ΔQ x PQ x Di n tích b nh h ấ ướ ậ ố ệ Thu th p s li u năng su t tr ớ ặ ng (ho c so sánh v i vùng đ i ch ng)

ổ ủ

ị

• B c 3: Xác đ nh s thay đ i c a Q theo E: ự

ị ườ

ậ

• B c 4: Thu th p giá th tr

ủ ng c a Q,

ướ δ δ Q/ E => ΔQ ướ ẳ

ạ

ch ng h n là P

ổ

ị

Q ị • B c 5: Xác đ nh giá tr thay đ i V

ấ

c – Năng su t sau)* Giá = ΔQ x P

E = (Năng Q

ủ

ằ

ướ ấ ướ su t tr • + N u đo đ ế

c ΔE ta tính giá c a E b ng δ

ượ δ cách: PE = ( Q/ E) x P

ườ

ổ

ị • Giá tr môi tr

Q ng thay đ i V

E = ΔE x PE

i đ cung c p n

ộ ự Ví d :ụ M t d án th y l ả

ạ ộ

ướ

ệ

ấ ướ ủ ợ ể c ấ i cho ho t đ ng s n xu t nông nghi p.

t

ị

B 0

Giá tr tăng = S ABEC => giá tr ị kinh t án th y l ế ủ ự c a d ủ ợ i.

ể c đi m

ị

ng thay

ộ

ượ Ư c. u, nh Ư ể * u đi m: • Tr c ti p và rõ ràng: xác đ nh đ ả

ưở

ượ ả ượ c s n l ự ế ng m t cách tr c ti p và rõ

ị ườ ượ

ự ế

ượ c trên th tr ng quan sát đ

ng. c trên th c t

ệ

ị

ố ề ượ

ự ế ệ ổ đ i, di n tích nh h ràng. • D a vào giá quan sát đ ự • D a vào m c s n l ự ứ ả ượ ể ượ c đi m * Nh • Khó khăn trong vi c xác đ nh hàm s li u l

ng –

c tính dòng s n l

ng theo th i gian

đáp ng. ứ Ướ ỉ

ụ

ổ

ượ

• • Ch áp d ng đ

ả ượ ờ c khi giá hàng hóa không thay đ i.

ươ

1.1.3 Ph

ế ng pháp chi phí thay th

(Subsitute Cost Method)

Ứ

ủ

ầ

ụ a. ng d ng: • Đánh giá giá tr s d ng c a tài nguyên nh là đ u

ủ ả

ị ử ụ ấ

vào c a s n xu t, tiêu dùng.

ộ

ễ

ủ

ả ng và nhà

• Ví d :ụ tác đ ng c a ô nhi m không khí có nh i c s h t ng nh c u đ

ườ

ữ

ng xuyên h n, chi phí cho vi c b o trì

ệ ả ế

ử

ộ

tác

ủ

ễ

ư ầ ườ ớ ơ ở ạ ầ ưở ng t h ễ ợ ườ ử ng h p ô nhi m không khí nghiêm c a. Trong tr ả ả ầ ườ ử ọ ng ph i b o trì và tr ng làm cho nhà c a, c u đ ơ ử s a ch a th ầ ữ và s a ch a là m t ph n trong đánh giá kinh t ộ đ ng c a ô nhi m không khí.

ị ử ụ

ế ủ

ụ

• M c đích: Đánh giá giá tr s d ng gián ti p c a tài

ữ

ế ng thông qua nh ng hàng hóa thay th

nguyên, môi tr ị ườ có giá th tr ầ ả ị

ườ

ầ

ườ ng đ nh: Đ u vào môi tr

• Gi

ể ng và đ u vào khác có th

ế

thay th cho nhau

ế ả ượ

ế

ΔE và ΔX có th thay th cho nhau. N u s n l

ng không

≈

ổ

đ i thì giá tr ΔE

ị giá tr ΔX

ể

ớ

ỏ ầ ợ

ứ

ổ

ể ị ườ i Môi tr

• Ví d :ụ Ng quan t ả ử

ặ s E và X có th thay th cho nhau hoàn toàn

ị ủ ồ

ị

ế Gi ể Giá tr c a đ ng c (E) có th xác đ nh thông qua giá tr X ế

ở ộ

i nuôi bò có th cho bò ăn c (đ u vào liên ườ ng) ho c th c ăn t ng h p (X) ể ỏ ỷ ệ l

thay th khác 1 thì sao?

* M r ng: Khi t

ệ

ự

ướ

ế

ủ

• b. Các b c th c hi n tính toán • B c 1. Ch n hàng hóa th tr ọ ướ ị ườ ườ thay th cho hàng hóa môi tr ị • B c 2. Xác đ nh giá c a X (P

ể ng X có th ng E X) trong khu

ệ

ị ị

• B c 3. Xác đ nh s khác bi • B c 4. Xác đ nh t

ữ t gi a X và E ế ữ thay th gi a X và E

ự ỷ ệ l

ướ ự ự v c d án ướ ướ ọ

(g i là R

ướ

ị

• B c 5. Giá tr ΔE = ΔE x (P

X x RS)

ụ

ướ

ợ

ả

Bình Ph

c làm tăng s n l

• Bài t p ng d ng ậ ứ ấ ở ổ M t d án qu n lý t ng h p đ t ấ ấ 4,264 t n lên 9,115 t n. Tuy không có th tr ả ượ

ừ ị ỏ

ộ ợ

ư i ích c a d án. Giá c a c khô

ư c tính nh là m t l ợ ướ

ỏ ả ượ ng c nuôi bò ỏ ng cho c khô nh ng ủ ỏ ứ

ị ườ ủ ự ổ

ợ

c tính thông qua th c ăn t ng h p. Th c ăn này

ườ ậ

ợ ng h p này đ c ẩ ừ ướ

ứ ư

ộ ự 113% t giá tr c khô ph i đ trong tr ượ đ

c nh p kh u t

c ngoài, chi phí cho nh sau:

ượ

ụ ượ

ấ

Năng l

ng h p th đ

ư c nh sau:

ầ

ậ ư

ả ị

ượ

ươ ươ

ủ

ể

ả

Yêu c u: Tính giá tr c khô c a d án dùng ph đ nh c a ph Th o lu n u, nh

ị ỏ ủ ự c đi m, các gi

ế ng pháp chi phí thay th ng pháp

ể c đi m

ộ

ở

ướ

Đ n gi n và rõ ràng Đ c s d ng r ng rãi

các n

c đang phát

Ư ượ c. u, nh • Ư ể u đi m: ả ơ ượ ử ụ tri n ể ượ

thay th có th thay đ i

ể ị ử ụ

ượ

ủ

• Nh ể c đi m ị Khó xác đ nh chính xác t ỷ ệ T l ỉ Ch tính đ

ế ỷ ệ thay th l ổ ế c giá tr s d ng c a tài nguyên

ươ

ừ

1.1.4. Ph

ng pháp chi phí phòng ng a (PCM Preventive Cost Method) ả ề

ố

ườ ẵ

i s n lòng tr ti n nh m ch ng l

ằ ườ

ưở

ng có th x y ra khi môi tr

nh h

ơ ở

ữ ạ i nh ng ữ ng suy thoái, nh ng c s d ng làm c s tính toán các

ổ

ng gây ra.

Ứ

ướ

ễ

ặ

ấ

c nhi m m n, xói mòn đ t,…

ươ

ụ

ị ử ụ

ng pháp: Đánh giá giá tr s d ng

ườ

gián ti p c a tài nguyên, môi tr

Khi con ng ể ả ả ể ượ ử ụ chi phí này có th đ ườ ưở ả ng môi tr phí t n do nh h ụ a. ng d ng: ồ ế Chi phí ti ng n, n • M c đích c a ph ủ ế ủ ấ

ố

ườ

ữ

ả

ộ

ượ ườ c xác ng đ ệ ạ t h i cho con i khi có nh ng tác đ ng bên ngoài (thiên tai) x y

• B n ch t: Giá tr c a tài nguyên, môi tr ị ủ ả ả ị đ nh thông qua kh năng phòng ch ng thi ng ra.

ướ ế

c ti n hành

ố

ả

c s li u đ i ch ng v thi

ữ ơ ị

ướ

ệ ạ ề t h i ụ ồ ạ ị i d ch v môi ườ c ng =>

ị

ứ ể ượ ố ệ khi x y ra tác đ ng gi a n i có t n t ườ tr ượ l

ừ ậ

• Ví dụ: D án tr ng r ng ng p m n phòng h đê

ượ ự ườ

ủ

ể

ị

ồ ợ ạ ng h p t

bi n tr

b. Các b • Ph i tìm hi u đ ộ ả ụ ơ ng và n i không có d ch v môi tr c giá tr phòng ng a. ng đ ộ ừ ặ i Xuân Th y – Nam Đ nh

ươ

ườ

1.2. Nhóm các ph

ng pháp dùng đ

ng

c uầ

ươ

ng pháp chi phí du hành (Travel Cost Method) ể c phát tri n đ

ả

ng pháp chi phí du hành đ ủ

i ích c a vi c gi

ố ượ

ấ ứ ạ ộ

ớ

ỏ

ể

ả

1.2.1 Ph • B n ch t: ấ Ph ả ể ượ ệ ợ ể đánh giá l i trí, nh ng nó cũng có th áp ế ể ụ d ng đ đánh giá b t c ho t đ ng nào khi s l ng bi n ạ ệ ể ự ổ ươ ứ đ i t ng ng v i chi phí du hành b ra đ th c hi n ho t ộ đ ng đó. ụ Ứ a. ng d ng: • TCM là ph

ợ i ích gi ồ ướ

ủ i trí c a c, khu vui

ừ ng (khu r ng, h n

ả ỏ

ả ị

ươ ng pháp dùng đ đánh giá l ả ạ ộ m t lo i tài s n môi tr ố ườ ơ ch i, v • TCM d a trên gi ự

ạ ộ

ả

ở

đ nh r ng chi phí ph i b ra đ tham i trí

ườ n qu c gia,…) ể ằ ơ quan 1 n i nào đó ph n ánh WTP cho ho t đ ng gi n i đó.

ệ

ả ả ầ i trí

ự ự ầ ể ậ ặ ế i trí = f(chi phí du hành, thu nh p, đ c đi m kinh t

b. Cách th c hi n căn b n • Xây d ng hàm c u gi • Nhu c u gi ả ộ xã h i,…)

ƯƠ PH NG PHÁP CHI PHÍ DU HÀNH THEO VÙNG

(ZTCM)

ơ ầ ả ế ể i trí

ị ư ề ẽ ượ t • Đ ng c u v chuy n đi cho m t đ a đi m vui ch i gi ộ ị c xác đ nh nh sau:

ế ừ vùng j ườ ừ vùng j s đ Vj/Pj = f(Cj, Xj ) • Trong đó: Vj: T ng s chuy n đi c a các cá nhân t

ơ ể ủ ị ờ ố ả i trí trên đ n v th i gian;

ừ ế ả ơ ể vùng j đ n đi m vui ch i gi i trí;

ộ ủ ể ế

ử ế

ị ủ ể

ố

ượ ố ế ng c a n đ a đi m thay th . ượ c tính là s chuy n đi trên ả ị vùng đ nh là 1000 ng ế ườ ở i, ng đ

ổ ơ ế đ n đi m vui ch i gi ố Pj: Dân s vùng j; Cj: chi phí du hành t ặ ể ệ xã h i c a vùng j, bao Xj: th hi n các đ c đi m kinh t ự ồ ậ ứ ồ g m: m c thu nh p, chi tiêu cho các hàng hóa khác, s t n ể ỉ ố ề ạ ủ i c a các đ a đi m thay th , phí vào c a và các ch s v t ị ấ ượ ch t l ỷ ệ du khách V/P nói chung đ T l ườ ị ơ đ n v dân s , th c gi j.

ị

ả

ủ

i trí nào

ượ

t c nhóm

ợ ườ i ích đ

1. Xác đ nh l nhóm ng ợ đó, và l ườ ng

ơ ả i đi thăm n i gi ơ ậ ữ ệ

ổ ơ

ả

ạ ộ là ho t đ ng c a 1 ả ấ ả trong 1 năm. ủ ừ ố ầ i trí.

1 vùng t

i ích ph i đánh giá: ể ộ ị i đi thăm m t đ a đi m gi c tính toán cho t i trí đó ấ 2. Thu th p d li u: N i xu t phát c a t ng nhóm, ơ Chi phí cho m i l n đi ch i, T ng s l n đi thăm i khu vui ch i gi quan t ượ ị

ấ ả

ỗ ầ ớ ừ • Chi phí du hành đ

c đ nh nghĩa là t ủ

ồ

ị

ữ

t c các chi ế ậ phí tăng thêm hay chi phí c n biên c a chuy n đi, ậ ừ ỏ ả bao g m kho n thu nh p t b khi đi du l ch, phí ộ ứ ử s a ch a xe c , th c ăn, và ch

ỗ ở .

ấ ị

ừ ộ • 3. Xác đ nh vùng xu t phát: ấ Chia vùng xu t phát thành các vùng t ư vùng 16 nh trong c t

(1).

Chi phí du hành trung bình t m i vùng đ

ượ i khu vui ch i gi ả ừ ỗ ớ m i vùng t i khu vui ch i gi

ừ ỗ ớ t đ đi t ầ ơ ỉ ấ

ơ ố ề ả i trí, các vùng xa h n t n nhi u th i gian và

ự c tính toán d a ả ả ờ i trí và th i vào kho ng cách t ộ ế ể ầ gian c n thi i trí đó (c t (2)). Ví ầ d :ụ vùng 1 là vùng g n nh t, ch m t kho ng 2$/l n đi t ớ ả ấ i ờ ơ khu vui ch i gi chi phí h n.ơ ố ủ ệ ỗ ố ộ các tài li u th ng kê (c t ượ ấ ừ c l y t Dân s c a m i vùng đ

ượ ư ộ

ộ

c đ a vào c t (3). Trong b ng ứ ầ ệ ố ể ng c u bi u hi n s

ườ ươ ứ ứ ầ ng ng: 241 l n khi P =

(4)). ả ố ầ ớ S l n t i thăm quan/năm đ ộ ổ này có t ng c ng 241 cu c thăm quan khi m c giá vé vào ể ộ ử c a = 0$. Do đó ta có m t đi m trên đ ớ ầ l n đi thăm quan v i 1 m c phí t 0$.

ỷ ệ l

ượ ườ ỷ ệ c tính trung bình • 4. Tính t T l thăm quan c a t ng vùng: ng đ

ế ề

ữ ả ứ t: ổ ủ ử

ố ổ ề ư

ủ ừ ủ ừ thăm quan c a t ng vùng th ộ ố ệ trên 1000 dân. (s li u trong c t (5)) • 5. Đ ra nh ng gi ầ ả ị đ nh c n thi ố ớ Du khách ph n ng đ i v i thay đ i c a phí vào c a cũng ủ ọ gi ng nh thay đ i v chi phí du hành c a h . ố ả ứ ở các

ấ

ề

ữ ệ ố ượ ở ả ướ ể

ơ ở b ng d ớ ứ ớ Các du khách ph n ng v i chi phí du hành gi ng nhau vùng xu t phát khác nhau. ự hành ươ ứ t

ố ầ ộ ỏ ớ ể ử ụ D a trên c s này ta có th s d ng d li u v chi phí du ỏ ng thăm quan i đây đ mô ph ng s l ả ử ng ng v i các m c phí vào c a khác nhau. (b ng 1) • 6. Mô ph ng s l n đi thăm quan ng v i m t m c phí c ụ ứ ứ

ử ỏ

ứ c mô ph ng cho m c phí vào c a = 2$. ứ ấ ả ố ầ ớ th ể ả ổ ắ ướ t b B ng 2 tóm t T ng s l n đi thăm quan cho t t c các vùng là 126 v i m c

ử phí vào c a P = 2$.

ả

ớ ứ

ố ầ

ử

B ng 1: S l n thăm quan v i m c phí vào c a P = 0$.

ả

ớ ứ

ố ầ

ử

B ng 2: S l n thăm quan v i m c phí vào c a P = 2$

ự

ế

ả

ầ ừ ươ

T các k t qu trên ta xây d ng đ

ượ ườ c đ

ng c u t

ng pháp chi phí du hành

ừ Phí $

10 8 6 4 2

126

241

ố ượ

S l

t đi thăm quan/

năm

ơ

ằ

ủ ấ ả ằ ầ

ả i trí: ượ t đi thăm ệ ả

ầ

ố ớ

ỏ ộ

ả ủ ứ

ằ

• 7. Tính giá tr c a khu vui ch i gi ị ủ ị ợ t c 241 l i ích ròng c a t Giá tr l ượ c tìm ra b ng cách tính di n tích quan đ ị ế ướ ườ ng c u này, k t qu có giá tr i đ n m d ự ườ ả kho ng 700$. Đ ng c u này mô ph ng s ứ ẵ s n lòng tr c a du khách đ i v i m t m c phí – mà m c phí này n m ngoài chi phí du hành

NG PHÁP CHI PHÍ DU HÀNH CÁ NHÂN

ƯƠ (ITCM – Individual Travel Cost Method)

ố

ớ

ể ệ ủ

ầ ườ ữ ố ầ

ố ầ

ả

ế

ể

ị

ể ố ầ

ể

ế

ộ

• Đ ng c u trong mô hình này th hi n m i quan h ệ ằ gi a s l n thăm quan h ng năm c a cá nhân v i ế chi phí các chuy n đi đó. Đó là: Vi=f(TCi, Xi) ờ • Trong đó: Vi: S l n thăm quan trong 1 kho ng th i ấ ị ủ ườ gian nh t đ nh (th ng là 1 năm) c a cá nhân i đ n ị ủ ế i: chi phí chuy n đi c a cá nhân i 1 đi m du l ch; TC ế ế ố ấ ả ế khác quy t đ n đi m du l ch; X i: t t c các y u t ờ ậ ủ ị đ nh s l n tham quan c a cá nhân i (thu nh p, th i ặ gian, và các đ c đi m kinh t

xã h i khác).

ữ

• L y nguyên hàm hàm c u gi a chi phí du hành th c ầ

i đó t

ỷ ệ l ị ướ i =0) cho ta m t giá tr

ể ả ặ

ằ

ự du c ng c a th ng d tiêu dùng cá nhân h ng năm

ấ ạ s TCự i và CP choke price (giá mà t ộ ớ khách có th gi m t ư ủ ượ l (ICS) cho cá nhân i:

CP(cid:0)

f (TC,X )dTC

ICSi

TCi

ặ

ằ

ộ ị

ị

• T ng th ng d tiêu dùng h ng năm cho m t đ a ị ặ

c tính b ng cách nhân giá tr th ng

(cid:0)

ớ ố

ế

ể

ị

ư ổ ằ ượ ể đi m du l ch đ ủ ằ ư d tiêu dùng h ng năm c a cá nhân (ICS – Individual Consumer Surplus) v i s cá nhân đ n đi m du l ch h ng năm.

ể

ố

ớ

ị

i đi m du l ch

ằ • TCS = N x ICSi (N: s cá nhân t

ằ h ng năm)

(cid:0) (cid:0)

ụ

ộ ố ả ị

ươ

ầ ơ ả

ng pháp c b n gi

M t s gi • Ph

ầ

đ nh c n ph i l u ý khi áp d ng TCM: đ nh tr ế

ấ ủ

ể

ả ị

ể

ị

ả ư ợ ườ ả ị ng h p 1 du ị ể ế khách thu n túy, đó là chuy n đi đ n đi m du l ch là ệ ụ m c đích duy nh t c a vi c tham quan đi m du ị l ch. • Gi

ệ ự ỏ ụ

ể

ằ ả ế đ nh r ng vi c lái xe đ n đ a đi m vui ch i gi ạ ự trí không t o ra s th a d ng cũng không gây ra s ỏ ụ không th a d ng nào. • Chi phí c h i c a th i gian t ờ ơ ộ ủ ượ ạ c gi i nói chung đ

ờ ị ạ i đi m du l ch và th i ứ ả ị đ nh là tính theo m c

gian đi l ươ ng. l

ơ ả

ả ị

ộ ị

ể

ằ

ỉ

• Mô hình c b n gi

đ nh r ng ch có m t đ a đi m

tham quan duy nh t. ấ

•

ượ

ể c đi m:

ọ

ự

ỏ

ấ

ữ

ự ự ị

ự ậ ở

ữ ệ ự

ề

ế

ả

ự

ướ

ị ườ

ế c

ữ ng. ể c đi m:

Ư c. u, nh Ư ể * u đi m: ự ươ ng pháp này d a vào s l a ch n th c, d li u chi phí th c, do đó Ph ệ ị ự đây d a vào vi c ph ng v n cho ta nh ng giá tr th c. Giá tr thu th p ủ ọ các du khách v chi phí cho chuy n thăm quan du l ch c a h , vì th đây là nh ng chi phí th c, không ph i là chi phí do ng i phân tích ượ l ượ * Nh ế

ể

ế

ể

ị

ể ị

ứ

ặ

ớ

ầ ượ

ệ ứ ạ i ch

ị ả c tính toán l ầ

ẽ ể

ể

ị

i thăm.

ớ ị ủ ế ố ờ

ả

ề th i gian đi và v . ế

ướ

ể

ệ

ề

ườ

ả

ở

i h n trong lĩnh v c gi

ng nh ch gi

ự

ộ ố ị N u du khách còn đ n thăm m t s đ a đi m khác ngoài đ a đi m ta ơ ề đang xem xét (đi thăm quan nhi u n i trong đó có đ a đi m đang xem xét), ụ ho c du khách đi v i m c đích khác ch không ph i du l ch (ti n đi công tác thì r qua ch i,…) thì chi phí du hành c n đ ị không th tính cho 1 đ a đi m ta đang xem xét. Khi đó, c n phân chia chi ể phí cho các đ a đi m khác mà du khách t ầ C n ph i tính toán giá tr c a y u t ị ữ ố ớ Đ i v i nh ng đ a đi m có ít khách đ n thăm thì vi c đi u tra, ượ l ng khá khó khăn. ươ ng pháp này d Ph ố ượ ỉ đây ch có s l

ự ư ỉ ớ ạ ớ ể ệ ng thăm quan th hi n rõ s liên quan t

i trí – vì i chi phí du

hành.

ươ

1.2.2. Ph

ụ ng th

ưở ng pháp đánh giá h (Hedonic Pricing Method)

ả ả ợ ủ

Ứ ụ a. ng d ng: • Đo l ườ ng các nh h ườ ị ưở ng

ổ i c a thay đ i trong tài s n ướ ượ ả ng nh h c l ị ủ ng lên giá tr c a các hàng hóa

ụ ở ể c áp d ng

ướ ồ ể ổ ả

ưở ng phúc l ằ ụ ng b ng cách và d ch v môi tr ườ ộ ủ c a các thu c tính môi tr ị ườ ng nào đó th tr • Ch y u đ ủ ế ượ ễ ạ ự

c th c hi n ị ử ụ ươ ợ các n c phát tri n đ đánh giá ế chi phí ô nhi m không khí, ti ng n, thay đ i quang c nh, ướ n b. Các b ườ Xét tr c sinh ho t,... ướ ệ ng h p đ nh giá nhà s d ng ph ng pháp HPM.

ướ ủ ể ặ Thu th p s li u v giá nhà, các đ c đi m c a nhà • B

ậ ố ệ ườ ầ ề ậ ề ng c n đánh giá. ệ Các thu c tính v v t lý: di n tích nhà, c u trúc ngôi nhà

(m y t ng? bao nhiêu phòng? thi

ộ ườ ế ế ạ ệ ồ c 1: ế ố và bi n s môi tr ộ ấ ầ ộ Các thu c tính xã h i: đ ng đi l ấ ướ t k ,…), h ng nhà,… ườ ng đi n, ngu n i, đ

ướ n

ộ ườ ấ ượ ế ồ c,dân trí,… Các thu c tính môi tr ng: ch t l ng không khí, ti ng n

ướ ng hàm giá nhà c 2:

ả ả xung quanh, c nh quan,… • B Ướ ượ c l Hàm giá nhà P = f(S,D,N,E,…) ấ Trong đó: P: giá nhà/ S: c u trúc nhà/ D: kho ng cách t i trung

ố ố

ề ạ ườ ườ tâm thành ph / N: s phòng/ E: môi tr Có nhi u d ng hàm khác nhau, thông th ớ ng xung quanh. ạ ng có d ng:

lnP = α0 + α1lnS + α2lnD + α3lnN + α4lnE + e

ượ ng ng càng thì giá nhà

P=f(S,D,N,E)

ấ => ch t ườ môi tr ố t t càng tăng.

Giá nhà (P)

ố

S phòng

=> s phòng càng ề nhi u, giá nhà càng cao.

ấ ượ ườ ấ • B c 3: Tính giá c a ch t l ng môi tr ẩ ủ ng (giá n c a ch t

E= (cid:0) Pi/ (cid:0) Ei

ườ ấ ượ ườ ướ ượ ng môi tr ủ Giá c a ch t l ủ ng) ng môi tr ng WTP

ẩ

ầ

ự c 4ướ : Xây d ng hàm giá n ườ

ủ

• B Hàm giá n là đ

ồ ị

ườ

ấ ổ

ng môi tr ấ ượ

ẩ ủ

ườ

ễ ự S tăng lên trong giá nhà do s tăng lên trong ch t ế ố khác không đ i) ng (khi các y u t ườ ấ ượ ng ng môi tr

N u hàm giá n c a ch t l

ườ ề ng c a các cá ng c u v Môi tr ả ủ ứ nhân khác nhau ch không ph i c a 1 cá nhân. ẩ ể Trong đ th trên bi u di n hàm giá n ự ượ l ng môi tr ẩ ủ là giá n c a ch t l ế ạ ng có d ng P = α0 + α1 E + error, khi đó, α1 là giá n cho ch t ấ ẩ ượ l ẩ

ườ

ượ

c tính thông

ng môi tr

ng đ

ườ ng môi tr ng ấ ượ ủ Giá n c a ch t l ậ ồ ỹ

qua k thu t h i quy.

ổ

ấ B c 5: Tính th ng d tiêu dùng thay đ i khi thay đ i ch t ị ủ ự ng. Ph n thay đ i chính là giá tr c a s

ườ

ặ ướ ườ ượ ng môi tr l ấ ượ ổ thay đ i ch t l

ầ ng môi tr

ổ ng.

ư ậ ủ

ấ

ẩ

ớ

ấ

ợ

ộ

ặ Nh v y th ng d tiêu dùng c a các cá nhân hay ị ủ chính là giá tr c a ch t ượ ườ ng môi tr l ng chính ệ ằ ằ b ng a+b (di n tích n m ướ ườ i đ ng giá n, gi d i ạ ừ E1> E2) > trong h n t ườ ng h p này ch t tr ả ườ ượ ng gi m, ng môi tr l ệ di n tích này là chi phí ệ ạ ủ t h i c a xã h i. thi

ể c đi m:

Ư c. u, nh • Ư ể

ượ ự

ị ườ

ị ườ c d a trên th tr

ự ng có th c

ạ

ấ

ả

ộ

ườ i ích môi tr ệ

ấ

ượ u đi m: ự Đánh giá d a vào th tr ị Giá tr này đ • Nh ể ượ c đi m: ị ườ ả ị Gi đ nh th tr ỉ Cá nhân ch tiêu dùng m t đi m trên đ ấ ỉ ướ ượ c l Ch Các cá nhân nh n th c đ

ể ị ợ ỉ ng x p x giá tr l ứ ượ ự c s khác bi

ng nhà đ t là c nh tranh hoàn h o ng giá nhà ườ ng t trong ch t

ượ

ậ ườ

ng môi tr

ươ

ẫ

1.2.3. Ph

ng pháp đánh giá ng n nhiên

(Contigent Value Method – CVM)

ươ

ẫ ả ủ

ể ướ ự ng pháp tr c ti p đ ụ

ế ị

ộ

ươ ượ l ườ tr Ứ

ệ

ng pháp đánh giá ng u nhiên là ph c ẵ ng giá s n lòng tr c a cá nhân cho m t hàng hóa, d ch v môi ng nào đó • a. ng d ng ụ Đ c dùng cho vi c đánh giá các thay đ i ch t l

ổ ị ồ ạ ủ ộ

ng không khí, n ả

ấ ượ ậ

ệ

ướ c, ấ i c a đ ng v t hoang dã, c i thi n ch t

ng n

ượ ặ ả c nh quan, ho c giá tr t n t ướ ượ ượ l c đ ể ử ụ

ể

ị ủ

ụ

ứ

ứ ể

c cung c p... ươ vào s c kh e, giáo d c, giao thông v n t ọ

ả

ợ

ạ ng tai n n. Các l

ự

ọ

ợ

ơ ạ ả ượ i ích ph i đ

ằ ụ

ể

ế ủ

ệ

ạ

ấ ờ ố ng pháp này đ đánh giá giá tr c a Đ i s ng Cũng có th s d ng ph ỏ ề ầ ư ỏ ậ ả i, đ u và s c kh e: Đ u t ố ố ượ ổ i ích s ng lâu có th kéo dài tu i th và gi m s l ị ơ h n và ít tai n n h n là có th c và quan tr ng, nh ng khó đ nh giá. ơ ủ ữ c đánh giá b ng WTP c a cá nhân cho nó. C Nh ng l ự ế t quan bang New South Wales áp d ng cách này đ đánh giá s ti ki m do h n ch r i ro tai n n giao thông năm 1990 là 661.000$.

ướ

ầ

ự ị ị

ố ượ ươ

ứ

ọ

ả ng kh o sát ả ng th c kh o

ụ ả

ướ

ệ c th c hi n CVM b. Các b • B c 1: Xác đ nh hàng hóa c n đánh giá ướ • B c 2: Xác đ nh đ i t ướ • B c 3: L a ch n ph ự ướ ỏ ặ sát/cách đ t câu h i • B c 4: Xây d ng công c kh o sát

ự ả

ướ ướ ướ

ổ

ự ỏ + Xây d ng b ng câu h i ứ ị + Xác đ nh các m c giá • B c 5: Kh o sát ả • B c 6: X lý d li u ữ ệ ử • B c 7: Tính t ng WTP

ặ

ỏ ướ

ứ

ả ứ

ả ư

ề ứ ế ầ ề ầ

ả ờ

ứ

ấ

i có tăng m c lên g p đôi)

ụ

ủ

ệ

ọ

ự

ấ c là:

i ph i suy nghĩ nghiêm túc

ả ỏ ầ i tr l

ấ ậ ượ

* Cách đ t câu h i (b c 3) • Openended question (có hay không tr 1 m c giá) • Payment card (b ng có s n v các m c) ẵ • Bidding game (đ a ra 1 m c n u đ ng ý tăng thêm) ồ • Singlebounded (ch h i 1 l n có tr m c này không) ả ứ ỉ ỏ • Doublebounded (h i nhi u l n n u tr l ỏ ế ướ ụ ả * Công c kh o sát (b c 4) • Xây d ng b ng câu h i ỏ r t quan tr ng trong CVM. m c đích c a vi c xây ự ạ ượ d ng câu h i c n đ t đ ả ể ườ ả ờ – Đ ng – Cung c p chính xác các thông tin c giá tr WTP đúng – Thu th p đ ỏ ự

• Các b

ị ả c xây d ng b ng câu h i: ầ i hàng hóa c n đánh giá

ể

ộ ử ả

ử

ả

ướ ạ ị – Xác đ nh l ả ế ế ị t k k ch b n – Thi ỏ ề ặ – Đ t câu h i v WTP ụ ỏ – Các câu h i ph : thái đ , quan đi m… ỏ ỉ – Kh o sát th và ch nh s a b ng câu h i

ủ ả * C u trúc c a b ng câu h i (b

c 4) ộ

ủ

ẽ ưở

ệ

ấ

ị

ợ

ng l

ư ế

ộ

ả ộ ả các thu c tính c a hàng hóa ề ấ ơ ả ị ườ th tr ng: Đ n v cung c p; Đi u ki n cung c p; Ai s h ệ ạ t h i? ươ ng th c thanh toán: Thanh toán nh th nào?; Cá nhân hay h gia

ờ

ứ

ậ ấ

ử

ể

ỏ

ướ

ứ

ỏ

ấ c khi ph ng v n chính th c.

ướ

ấ

* Ph

ỏ ướ ấ ứ ỏ ề ế • Các câu h i v ki n th c, thái đ ị • K ch b n: – Mô t – Mô t và thi ứ – Ph đình?; Th i gian thanh toán ỏ – Câu h i WTP ỏ ề • Câu h i v thông tin cá nhân ị • Xác đ nh m c giá ả + Thông qua th o lu n nhóm ỏ + Thông qua ph ng v n cá nhân ấ + Có th ph ng v n th (pretest) tr ỏ ứ ươ ng th c ph ng v n (b c 5) ự ế ấ ỏ Ph ng v n tr c ti p ấ ỏ ư ằ Ph ng v n b ng th /email ạ ệ Đi n tho i

ọ ụ

ể ố ử ụ ủ ườ n qu c gia Ba B :

ụ

ườ ố ề ị ư ị ồ ạ ủ i c a V n qu c gia Ví d minh h a: • Đánh giá giá tr phi s d ng c a v ị 1. M c đích: • Xác đ nh giá tr l u truy n và giá tr t n t

ỏ ố ớ ả ằ Đi u tra b ng b ng h i đ i v i du khách.

ỏ

ấ ỏ ng ph ng v n

ả ồ ả ị Ba B ể ươ ề ng pháp: 2. Ph ỏ ả ấ 3. B ng h i ph ng v n: ề ố ượ Thông tin chung v đ i t ủ ế ề Thông tin v chuy n đi c a du khách ề ứ ẵ Thông tin v m c s n lòng chi tr cho b o t n

ề ấ ẫ ỏ ượ ể ử ụ 4. M u đi u tra: • Ph ng v n h n 300 khách, thu đ ơ c 209 phi u có th s d ng

ướ ướ ồ g m 186 khách trong n c, 23 khách n ế c ngoài.

ộ

ả ị

ậ

Th tr

ng gi

đ nh:

ỹ ả ồ ượ ườ

ố ẵ

ậ

ầ ế ự ộ ầ

ề

ả

ả ồ ả ằ ị ườ c thành l p nh m b o t n c nh “M t qu b o t n đ ự ậ ộ n qu c gia c n đ n s đóng quan và các loài đ ng th c v t trong V ề ủ ả ỏ góp ti n c a khách tham quan, v y ông/bà có s n lòng b ra m t kho n ứ ụ ti n cho m c đích này không và m c chi tr là bao nhiêu cho l n tham quan này?”

ể ổ

ế ạ

ể

• Sau khi xây d ng và ki m đ nh mô hình, có th t ng k t l ị

i trong

ướ

ả b ng d ị

ự i đây: ử ụ

ườ

ủ

ố

• Giá tr phi s d ng c a V n qu c gia

ể c đi m:

ượ u đi m:

ề

ị

ươ

ẵ

c nhi u giá tr mà các ph

ng pháp khác không có s n

ả

ể ự

ươ

ẽ

ị

ượ

ng pháp khác s không đ nh giá đ

i: các ph i c a loài tê giác Javan

ườ

ự

ế

ộ

i m t cách tr c ti p thì

ủ ữ

ươ

ọ c s a thích c a m i ng ng pháp h u ích.

Ư c. u, nh • Ư ể ượ ể Có th đánh giá đ ệ kh năng đ th c hi n ị ồ ạ ị Ví d :ụ đ nh giá giá tr t n t ị ồ ạ ủ giá tr t n t ượ ự ư Khi không quan sát đ ộ ph • Nh

ề

ữ

ươ ượ ụ

ấ

ỏ

ủ

ả ờ ủ i c a ng ữ

ỏ

ể

ề

ữ

ệ

ể

ậ

ả ề

ươ

ỏ ng cách tr ti n.

ự

ể

ệ

ở

ọ ố ệ ồ ự

ứ

ể

ờ

ng pháp này là m t ph ể c đi m ườ ượ ộ c ph ng v n. Khó i đ Ph thu c nhi u vào nh ng câu tr l ề ệ ả ươ ng pháp này là nh ng sai l ch ti m năng trong b ng khăn chính c a ph ả ờ ả ấ ph ng v n trong quá trình đi u tra kh o sát, và có th trong các câu tr l i không đáng tin c y. Nh ng sai l ch này có th do nh ng nguyên nhân sau ặ trong cách đ t câu h i: ệ + Sai l ch do ph ệ + Sai l ch do thông tin. + S sai l ch do ch n s li u kh i đi m. Chi phí tài chính, ngu n l c và th i gian đ nghiên c u

ươ

2. Ph

ứ ị ng pháp đ nh giá th

c pấ

ươ

• Ph

ể ng pháp chuy n giao giá tr /l

i ích (Benefit/Value Transfer ự

ứ

ể

ị ượ ị

ị ợ c đ nh giá t

ệ ở ộ ơ

ể ờ

ế ồ ự

ầ ế ề

ệ ị

ừ ộ m t nghiên c u đã th c ộ ị ế m t n i nào đó (study site) đ n m t đ a đi m khác (policy ị ể ự ể

ể ự

ệ

ừ

ể

ế

ấ

ị

Method): Chuy n giá tr đ hi n ự ả site). Do c n có k t qu thông tin đ nh giá và do th i gian và s ệ ượ ạ c vi c đ nh giá. h n ch v ngu n l c không th th c hi n đ ị ệ Có ba cách đ th c hi n vi c chuy n giao giá tr • Chuy n giao giá tr WTP trung bình (l y k t qu đ ả ượ ị

c đ nh giá t

ứ

ể

đi m nghiên c u)

ể

ệ

ế

ỉ

ị

ừ ể

ề ề

ứ