Bài giảng môn Kinh tế môi trường: Chương 1 - Môi trường và phát triển

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và công nghiệp hóa mạnh mẽ, mối quan hệ tương tác giữa môi trường và phát triển kinh tế ngày càng trở nên phức tạp và cấp bách. Chương này đi sâu vào việc làm rõ các khái niệm cơ bản về môi trường, từ định nghĩa tổng quát đến phân loại chi tiết và những đặc trưng cấu trúc, động thái, tính mở cũng như khả năng tự điều chỉnh của nó. Mục tiêu chính là cung cấp nền tảng vững chắc để hiểu rõ vai trò thiết yếu của môi trường trong việc cung cấp tài nguyên, hấp thụ chất thải, và mang lại các giá trị thỏa dụng cho con người, từ đó đặt ra những định hướng quan trọng cho quá trình phát triển bền vững. Nghiên cứu này không chỉ phân tích các chức năng kinh tế của môi trường mà còn khám phá các xu hướng bảo vệ môi trường, như tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn, nhằm hướng tới một tương lai cân bằng giữa phát triển và bảo tồn.

Sinh viên, nhà nghiên cứu, hoạch định chính sách trong lĩnh vực kinh tế môi trường, phát triển bền vững và các ngành liên quan.

Chương 1 trình bày một cách hệ thống mối quan hệ phức tạp giữa môi trường và phát triển, bắt đầu bằng việc định nghĩa môi trường một cách toàn diện, phân biệt giữa môi trường tự nhiên, nhân tạo và xã hội. Nội dung đi sâu vào việc phân tích các đặc trưng cơ bản của môi trường, bao gồm tính cơ cấu phức tạp thông qua các hệ sinh thái và đa dạng sinh học, tính động trong việc duy trì trạng thái cân bằng, tính mở với sự trao đổi vật chất và năng lượng, cùng khả năng tự tổ chức và điều chỉnh. Chương này cũng làm rõ các chức năng kinh tế quan trọng của hệ thống môi trường: cung cấp tài nguyên (tái tạo và không tái tạo) cho hoạt động sản xuất, khả năng chứa đựng và đồng hóa chất thải từ các quá trình kinh tế, cung cấp trực tiếp độ thỏa dụng cho con người thông qua không gian sống và các dịch vụ sinh thái, cũng như vai trò lưu trữ thông tin. Các phương pháp tiếp cận chủ yếu dựa trên việc phân tích khái niệm và chức năng, được minh họa bằng các sơ đồ dòng chảy tài nguyên và chất thải. Việc nắm vững các khái niệm và chức năng này có ý nghĩa to lớn trong việc định hình các chính sách phát triển bền vững, thúc đẩy tăng trưởng xanh và mô hình kinh tế tuần hoàn, nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và bảo vệ môi trường cho các thế hệ hiện tại và tương lai.