
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
ĐẶNG VIẾT MẠNH
XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP VÀ HƢỚNG DẪN HOẠT ĐỘNG
GIẢI BÀI TẬP CHƢƠNG ĐỘNG LỰC HỌC VẬT RẮN – VẬT LÍ 12
(NÂNG CAO) NHẰM BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI VẬT LÍ
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM VẬT LÍ
HÀ NỘI - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
ĐẶNG VIẾT MẠNH
XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP VÀ HƢỚNG DẪN HOẠT ĐỘNG
GIẢI BÀI TẬP CHƢƠNG ĐỘNG LỰC HỌC VẬT RẮN – VẬT LÍ 12
(NÂNG CAO) NHẰM BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI VẬT LÍ
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM VẬT LÍ
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN VẬT LÍ)
Mã số: 60 14 01 11
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. TS. NGUYỄN QUANG BÁU
HÀ NỘI – 201

3
MỤC LỤC
Lời cảm ơn………………………………………………………………...…………i
Danh mục các kí hiệu, các chữ viết tắt……………………………………...………ii
Danh mục các bảng…………………………………………………………………vi
Danh mục các biểu đồ……………………………………….……………………..vii
MỞ ĐẦU....................................................................................................................1
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HỌC SINH GIỎI VẬT LÍ,
HƢỚNG DẪN HOẠT ĐỘNG GIẢI BÀI TẬP VẬT LÍ , XÂY DỰNG HỆ
THỐNG BÀI TẬP. .................................................................................................... 5
1.1. Tổng quan về học sinh giỏi Vật lí... .. ...................................................................5
1.1.1. Khái niệm về học sinh giỏi Vật lí ................................................................... 5
1.1.2. Mục tiêu dạy học sinh giỏi .. . ........................................................................... 6
1.1.3. Những năng lực, phẩm chất cần có của học sinh giỏi .... ..................................6
1.1.4. Một số biện pháp bồi dƣỡng học sinh giỏi Vật lí ... .. ...................................... 7
1.2. Cơ sở lý luận về hƣớng dẫn hoạt động giải bài tập Vật lí… ...... ……............... 10
1.2.1. Khái niệm về bài tập Vật lí ... . ........................................................................10
1.2.2. Vai trò, tác dụng của bài tập Vật lí .. ............................................................ 10
1.2.3. Những yêu cầu chung trong dạy học về bài tập Vật lí .... ................................11
1.2.4. Phân loại bài tập Vật lí ... ................................................................................12
1.2.5. Lựa chọn bài tập Vật lí ......... .. ........................................................................17
1.2.6. Tƣ duy trong giải bài tập Vật lí .. .. ..................................................................17
1.2.7. Phƣơng pháp giải bài tập Vật lí . .. .................................................................. 18
1.2.8. Hƣớng dẫn hoạt động giải bài tập Vật lí cho học sinh.... .... ........................... 23
1.3. Xây dựng hệ thống bài tập vật lí… ... ………………………..………………...27
1.3.1. Vai trò của hệ thống bài tập Vật lí ... ..............................................................27
1.3.2. Mối quan hệ giữa hệ thống bài tập và hƣớng dẫn giải bài tập Vật lí.. ..... ......... 28
1.3.3. Sử dụng bài tập Vật lí nhằm phát hiện và bồi dƣỡng học sinh giỏi .. .... .........28
1.4. Cơ sở thực tiễn. Thực tiễn hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi Vật lí tại trƣờng
THPT Ứng Hòa A – Hà Nội... ............... .................................................................. 29
1.4.1. Vài nét chung về trƣờng THPT Ứng Hòa A.. .. .............................................. 29

4
1.4.2. Thực tiễn chung của hoạt động dạy học sinh giỏi tại trƣờng THPT Ứng Hòa
A ....... ....... ................................................................................................................32
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1 ..........................................................................................34
CHƢƠNG 2: XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP VÀ HƢỚNG DẪN HOẠT
ĐỘNG GIẢI BÀI TẬP CHƢƠNG ĐỘNG LỰC HỌC VẬT RẮN .................... 35
2.1. Đặc điểm cấu trúc nội dung chƣơng "Động lực học vật rắn" ........ ............................35
2.1.1. Đặc điểm của chƣơng ......................................................................................35
2.1.2. Sơ đồ cấu trúc của chƣơng .. ...........................................................................35
2.2. Chuẩn kiến thức, kĩ năng..... ... .......................................................................... 36
2.2.1. Kiến thức . .....................................................................................................36
2.2. Kĩ năng........ ..................................................................................................... 36
2.3. Hệ thống bài tập chƣơng “Động lực học vật rắn” .... ..... ................................... 36
2.3.1. Mục tiêu....... ...................................................................................................36
2.3.2. Các hệ thống bài tập .... ...................................................................................37
2.4. Hƣớng dẫn hoạt động giải bài tập .... …………………………………………..39
2.5. Hệ thống bài tập nâng cao chƣơng “Động lực học vật rắn” và hƣớng dẫn hoạt
động giải các bài tập đó…… ...........……………………...………………………...41
2.5.1. Hệ thống bài tập có hƣớng dẫn hoạt động giải ... ………………...…………41
2.5.2. Hệ thống bài tập tự giải… ..………………………………………...………..69
TIỂU KẾT CHƢƠNG 2 ..........................................................................................78
CHƢƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ......................................................... 79
3.1. Mục đích của thực nghiệm sƣ phạm .... ............................................................79
3.2. Nhiệm vụ của thực nghiệm sƣ phạm .... ............................................................79
3.3. Đối tƣợng thực nghiệm sƣ phạm ...... .... .............................................................79
3.4. Tiến trình thực nghiệm sƣ phạm... .... .................................................................80
3.5. Thời gian thực nghiệm ............ .. .......................................................................80
3.6. Phân tích và đánh giá kết quả thực nghiệm sƣ phạm .. ...... ................................80
3.6.1. Tiêu chí để đánh giá .. .....................................................................................80
3.6.2. Phân tích, đánh giá kết quả về mặt định tính .... ... ..........................................81
3.6.3. Phân tích, đánh giá các kết quả về mặt định lƣợng .... .... ................................81
3.6.4. Đánh giá chung về thực nghiệm sƣ phạm .......... ... ........................................ 89

5
TIỂU KẾT CHƢƠNG 3 ..........................................................................................91
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ... ....................................................................92
Kêt luâ
n ..................................................................................................................... 92
Khuyên nghi
.............................................................................................................. 93
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................94
PHỤ LỤC ........ .......................................................................................................95

