TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
KHOA KINH TẾ
🙡🙡🙡🕮🙣🙣🙣
BÀI THẢO LUẬN
ĐỀ TÀI
NGHIÊN CỨU CÁC CHÍNH SÁCH LIÊN QUAN ĐẾN HOẠT ĐỘNG
THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU CỦA VIỆT NAM. ĐỀ RA CÁC CHÍNH
SÁCH NẾU CÓ HOẶC CẦN THAY ĐỔI GÌ TỪ CHÍNH SÁCH ĐÃ CÓ.
Nhóm thực hiện: Nhóm 03
Lớp học phần: 241_TECO1011_03
Giảng viên hướng dẫn: TS. Vũ Tam Hòa
Hà Nội, năm 2024
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU..............................................................................................................4
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP
KHẨU...........................................................................................................................4
1.1. Hoạt động thương mại xuất nhập khẩu...............................................................
1.1.1 Khái niệm xuất nhập khẩu và thương mại quốc tế.....................................5
1.1.2. Vai trò của xuất nhập khẩu trong nền kinh tế quốc gia............................5
1.1.3. Đóng góp của xuất nhập khẩu vào nền kinh tế.........................................5
1.2 Các chính sách thương mại của nhà nước về xuất nhập khẩu...........................
1.2.1 Chính sách khuyến khích xuất nhập khẩu.................................................6
1.2.2 Chính sách quản lý nhập khẩu hàng hóa...................................................7
1.2.3 Chính sách thuế nhập khẩu........................................................................7
1.3. Tình hình thương mại xuất nhập khẩu của Việt Nam trong thời gian qua......
1.3.1. Thị trường xuất nhập khẩu......................................................................10
1.3.2. Xuất khẩu hàng hóa.................................................................................12
1.3.3. Nhập khẩu hàng hóa................................................................................12
CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ CÁC CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI
XUẤT NHẬP KHẨU CỦA VIỆT NAM TỪ GIAI ĐOẠN 2019 - 2024.................14
2.1. Phân tích các chính sách khuyến khích xuất khẩu...........................................
2.1.1. Đánh giá tác động của các hiệp định thương mại tự do (FTA) đến xuất
khẩu 14
2.1.2. Tác động của chính sách ưu đãi thuế quan đối với doanh nghiệp xuất
khẩu 16
2.1.3. Các biện pháp hỗ trợ xúc tiến thương mại, vay vốn, bảo hiểm rủi ro
thương mại..........................................................................................................18
2.2. Phân tích các chính sách kiểm soát nhập khẩu.................................................
2.2.1. Tác động của các biện pháp kiểm soát nhập khẩu đối với ngành sản xuất
trong nước..........................................................................................................20
2.2.2. Tình hình thực hiện các hàng rào phi thuế quan và kiểm soát kích thích
hàng giả, hàng kém chất lượng..........................................................................22
2.2.3. Chính sách bảo hộ ngành sản xuất nội địa.............................................26
2.3. Đánh giá hiệu quả các chính sách thương mại xuất nhập khẩu......................
2.3.1. Những thành tựu đạt được.......................................................................27
2
2.3.2. Những bất cập, hạn chế trong chính sách liên quan đến hoạt động
thương mại xuất nhập khẩu của Việt Nam.......................................................30
2.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập..............................................31
CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP, CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG
THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP KHẨU.....................................................................34
3.1. Các chính sách cần thay đổi để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia........
3.1.1. Các thủ tục hành chính............................................................................34
3.1.2. Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu....................................................34
3.1.3. Chính sách tín dụng xuất khẩu của nhà nước........................................35
3.2. Đề xuất giải pháp thúc đẩy hoạt động thương mại xuất nhập khẩu...............
3.2.1. Đối với nhà nước......................................................................................35
3.2.2. Đối với doanh nghiệp................................................................................37
3
LỜI MỞ ĐẦU
Thương mại xuất nhập khẩu đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng
trưởng kinh tế của Việt Nam. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày
càng sâu rộng và sự cạnh tranh gay gắt từ các nước khác, các chính sách hiện hành về
thương mại xuất nhập khẩu cần được đánh giá một cách toàn diện để đảm bảo sự phù
hợp và hiệu quả. Mục tiêu của nghiên cứu này là phân tích những chính sách đang áp
dụng, từ đó xác định những hạn chế và đưa ra các giải pháp điều chỉnh, nhằm tạo ra
một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh
nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong
lĩnh vực thương mại xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, đất nước vẫn đối mặt với nhiều thách
thức lớn như biến động của thị trường thế giới, sự cạnh tranh từ các quốc gia khác, và
các vấn đề liên quan đến cơ sở hạ tầng còn nhiều hạn chế. Do đó, để duy trì và thúc
đẩy sự phát triển bền vững, việc đánh giá và điều chỉnh chính sách là vô cùng cần
thiết.
Nghiên cứu này sẽ phân tích toàn diện các chính sách thương mại hiện hành, từ
đó đưa ra những đề xuất cụ thể để tận dụng các cơ hội, khắc phục thách thức, và đưa
thương mại xuất nhập khẩu của Việt Nam lên tầm cao mới. Ngoài việc đánh giá điểm
mạnh và điểm yếu của các chính sách, nghiên cứu cũng sẽ khám phá những cơ hội mới
mà Việt Nam có thể khai thác trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Trên cơ sở đó, sẽ đề
xuất các phương án nhằm hoàn thiện hệ thống chính sách, tạo điều kiện thuận lợi cho
các doanh nghiệp Việt Nam vươn ra toàn cầu.
Bài thảo luận học phần Quản lý nhà nước về thương mại của nhóm 3 với đề tài:
“Nghiên cứu các chính sách liên quan đến hoạt động thương mại xuất nhập khẩu của
Việt Nam. Đề ra các chính sách mới hoặc thay đổi chính sách hiện có” là kết quả của
quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng của từng thành viên trong nhóm. Bài thảo luận này
không chỉ là sự thể hiện tinh thần trách nhiệm và đoàn kết giữa các thành viên, mà còn
có sự hướng dẫn tận tình của giảng viên phụ trách học phần và sự hỗ trợ nhiệt tình từ
các bạn trong nhóm.
4
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI XUẤT NHẬP
KHẨU
1.1. Hoạt động thương mại xuất nhập khẩu
Xuất nhập khẩu là hoạt động trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữa các quốc gia. Đây
là một phần không thể thiếu trong quá trình toàn cầu hóa, giúp các quốc gia có thể tận
dụng tối đa các nguồn lực, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng và thúc đẩy
tăng trưởng kinh tế.
1.1.1 Khái niệm xuất nhập khẩu và thương mại quốc tế
Xuất khẩu là quá trình bán hàng hóa và dịch vụ ra nước ngoài nhằm thu về
ngoại tệ và mở rộng thị trường.
Nhập khẩu là quá trình mua hàng hóa và dịch vụ từ nước ngoài về để đáp ứng
nhu cầu trong nước.
Thương mại quốc tế là hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữa các
quốc gia hoặc khu vực trên thế giới. Nó bao gồm cả xuất khẩu và nhập khẩu và giúp
các quốc gia khai thác tối đa các nguồn lực, lợi thế so sánh và nhu cầu từ thị trường
quốc tế.
1.1.2. Vai trò của xuất nhập khẩu trong nền kinh tế quốc gia
Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế: Xuất nhập khẩu đóng góp vào sự phát triển kinh
tế thông qua việc tăng cường sản xuất, tiêu thụ và trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia.
Tăng cường dự trữ ngoại hối: Xuất khẩu giúp quốc gia thu về ngoại tệ, tạo
nguồn lực tài chính để đầu tư và phát triển hạ tầng.
Đa dạng hóa thị trường: Nhờ hoạt động thương mại quốc tế, các quốc gia có
thể tiếp cận các sản phẩm, công nghệ và nguồn tài nguyên mà thị trường nội địa không
thể cung cấp.
Cân bằng cung cầu: Nhập khẩu giải quyết những thiếu hụt trong sản xuất nội
địa và cung ứng hàng hóa cho nhu cầu trong nước.
1.1.3. Đóng góp của xuất nhập khẩu vào nền kinh tế
Tăng trưởng kinh tế: Xuất khẩu tạo điều kiện cho sự phát triển các ngành công
nghiệp sản xuất hàng hóa, gia tăng giá trị sản phẩm quốc gia và đóng góp vào tăng
trưởng GDP.
5