BỆNH RỐI LOẠN TRAO ĐỔI CHẤT
THƯỜNG GẶP Ở DÊ
---*---
1/. Bệnh đau bụng, sình bụng, tiêu chảy, đầy hơi:
- Nguyên nhân: Chăm sóc, nuôi dưỡng tồi, nhất là thức ăn,
nước uống chất lượng kém, hôi mốc, nhiễm độc tố, vệ sinh
thân thể, chuồng trại, môi trường… không đảm bảo vệ sinh
dẫn đến rối loạn trao đổi chất hoặc do dê bị nhiễm giun
sán…
- Triệu chứng: Dê bị bệnh đau bụng, sình bụng, đầy hơi
sau đó ít ngày thì chết. Bệnh thường thấy ở dê con, đau
từng cơn ở đường tiêu hoá, cong gù lưng lại, thở nhiều, đi
loạng choạng, hoảng loạn, cơn đau tăng lên cho đến chết.
- Điều trị: Dê lớn uống ¼ lít dầu gai hoặc 1 cốc rựơu mạnh
pha vào 2 cốc nước, mỗi giờ uống một lần cho tới khi hết
cơn đau. Trường hợp đau dữ dội, dùng thuốc giảm đau như
mocfin, chữa trị các nguyên nhân và tẩy giun sán…
- Phòng bệnh: Chăm sóc, nuôi dưỡng thật tốt, nhất là thức
ăn, nước uống phải đảm bảo chất lượng và vệ sinh thú y,
không bị hôi mốc, nhiễm độc tố… đảm bảo vệ sinh thân
thể, chuồng trại và môi trường…; Tuyệt đối không chăn
thả dê ở khu vực ẩm thấp, có ốc, ve, bét cư trú, ký chủ
trung gian của giun, sán và định kyớit nhất 6 tháng một lần
tẩy giun, sán bằng những thuốc có hiệu lực cao cho toàn
đàn dê. Phân và nước thải gia súc phải được xứ lý bằng hệ
thống bioga hoặc ủ kín ít nhất một tháng trước khi sử dụng
cho cây trồng hay vật nuôi khác.
2/. Bệnh chướng hơi dạ cỏ (Bloat):
- Nguyên nhân: Có thể do dê ăn nhiều thức ăn bị ôi, mốc,
nhiều nước, ít xơ và dễ lên men sinh hơi hoặc trong thức ăn
có nấm độc; Thay đổi loại thức ăn đột ngột như: từ thức ăn
thô khô sang thức ăn thô xanh non ngon chứa nhiều nước,
có nấm lên men sinh hơi…; Chướng hơi thứ cấp cũng có
thể gặp ở dê, khi dê bị cảm lạnh do ướt nước mưa, viêm
ruột, bội thực dạ cỏ, tắc cuống họng do nuốt phải dị vật như
quả táo, cà rốt… hoặc khi dê ốm yếu không được uống
nước đầy đủ cũng hay bị nghẹn thức ăn…
- Triệu chứng: Giai đoạn đầu của bệnh, dê mệt mỏi, khó
chịu và bỏ ăn. Dấu hiệu điển hình nhất là căng bụng, đặc
biệt là hông bên trái, khi gõ tay vào nghe như tiếng trống;
Sau khi chướng bụng đầy hơi một thời gian, dê trở nên khó
chịu hơn, đứng xoạng chân, đi loạng choạng, nhu động dạ
cỏ yếu dần và mất hẳn; Giai đoạn cuối cùng, dê chảy dãi,
mắt trợn ngược và chuyển động tròn, niêm mạc mắt, mồm
chuyển từ đỏ hồng sang tím tái, thể hiện cơ thể thiếu ôxy và
sắp chết…
- Điều trị: Can thiệp kịp thời là rất cần thiết.
+ Chướng hơi thứ cấp: Được can thiệp bằng ống thông dạ
cỏ hoặc tháo gở dị vật khỏi cuống họng.
+ Chứng hơi do thức ăn: Trước hết phải chống sự tạo hơi
bằng cách cho dê uống 100-200ml dầu rán hoặc rượu tỏi.
Cho dê hoạt động và chà xát vùng dạ cỏ nhiều lần sau khi
uống dầu hoặc rượu tỏi sẽ làm tăng cường nhu động dạ cỏ
và thoát hơi. Trường hợp bệnh nặng phải chọc Trôca vào
dạ cỏ phía trên hông trái để thoát hơi. Sau khi thoát hơi, cần
tiêm kháng sinh 3-5 ngày.
- Phòng bệnh: Chăm sóc, nuôi dưỡng thật tốt, nhất là thức
ăn, nước uống phải đảm bảo chất lượng và vệ sinh thú y,
không bị hôi mốc, nhiễm độc tố… đảm bảo vệ sinh thân
thể, chuồng trại và môi trường…; Tuyệt đối không chăn thả
dê ở khu vực ẩm thấp, có ốc, ve, vét cư trú, ký chủ trung
gian của giun, sán và định kỳ ít nhất 6 tháng một lần tẩy
giun, sán bằng những thuốc có hiệu lực cao cho toàn đàn
dê. Phân và nước thải gia súc phải được xử lý bằng hệ
thống bioga hoặc ủ kín ít nhất một tháng trước khi sử dụng
cho cây trồng hay vật nuôi khác.
3/. Bệnh sốt sữa (Milk fever):
- Nguyên nhân: Có thể do dê ăn khẩu phần thiếu hoặc mất
cân bằng canxi và phốt pho trong thời gian dài. Bệnh
thường xẩy ra khi dê đang tiết sữa hay cạn sữa. Bởi vì,
trong giai đoạn này canxi và photpho của cơ thể tăng lên
đột ngột mà khả năng cung cấp canxi thấp hơn nhiều so với
nhu cầu, nó phải sử dụng nguồn canxi từ máu. Khi lượng
canxi huyết giảm tới mức quá thấp (dưới 6mg/100ml) thì
suất hiện các triệu chứng của bệnh.
- Triệu chứng: Bệnh thường xẩy ra ở dê sữa có năng suất
cao, ban đầu dê kém ăn, suy nhược cơ thể, loạng choạng, đi
lại khó khăn, sau đó dê dựa vào tường và nằm bệt về một
bên, bị tê liệt và co giật, không đứng dậy được, thân nhiệt
hạ dưới 380C, mạch đập tăng… Nếu không điều trị kịp thời
dê có thể chết.
- Điều trị: Giai đoạn đầu bị bệnh có thể tiêm tĩnh mạch
chậm, 15-30ml/ngày dung dịch canxi clorua 10% hoặc 50-
100ml/ngày dung dịch calcium gluconate 30% 3 ngày liên
tục…
- Phòng bệnh: Phòng bệnh sốt sữa cho dê bằng cách
thường xuyên bổ sung hỗn hợp đá liếm muối khoáng mua
sẳn (hoặc tự trộn 70% bột khoáng canxi, photpho, 15%
muối và 15% xi măng), đặc biệt cần bổ sung thêm vào khẩu
phần cho dê cái có chửa canxi, photpho để đáp ứng nhu cầu
dinh dưỡng cho dê…
4/.Bệnh bại liệt hai chân sau:
- Nguyên nhân: Có thể do dê ăn khẩu phần thiếu hoặc mất
cân bằng canxi và phốt pho trong thời gian dài. Bệnh
thường xẩy ra khi dê đang tiết sữa hay cạn sữa. Bởi vì,
trong giai đoạn này canxi và photpho của cơ thể tăng lên
đột ngột mà khả năng cung cấp canxi thấp hơn nhiều so với
nhu cầu, nó phải sử dụng nguồn canxi từ máu. Khi lượng
canxi huyết giảm tới mức quá thấp (dưới 6mg/100ml) thì
xuất hiện các triệu chứng của bệnh.
- Triệu chứng: Bệnh thường xẩy ra ở dê sữa có năng suất
cao, ban đầu dê kém ăn, suy nhược cơ thể, loạng choạng, đi
lại khó khăn, sau đó dê dựa vào tường và nằm bệt về một
bên, bị tê liệt và co giật, không đứng dậy được, thân nhiệt