M t vài bi n pháp d y tăng c ng Ti ng Vi t cho h c sinh l p 1 DTTS tr ng TH Võ Th Sáu ườ ế ườ
I. Ph n m đu
1. Lí do ch n đ tài
M c tiêu hàng đu c a giáo d c chính là đào t o con ng i phát tri n ườ
toàn di n v đc, trí, th , mĩ và các k năng c b n đ các em ti p t c h c ơ ế
lên trung h c c s , các c p h c khác và áp d ng nh ng ki n th c đã h c vào ơ ế
th c ti n cu c s ng lao đng nh m đáp ng v i th i đi công nghi p hóa,
hi n đi hóa đt n c. Th c t hi n nay ngành giáo d c đào t o luôn đc ướ ế ượ
nhà n c và c xã h i quan tâm đa lên qu c sách hàng đu. Ti u h c là b cướ ư
h c n n t ng, vi c d y ch có t m quan tr ng vì nó đng nghĩa v i vi c
chúng ta đã trao cho các em chìa khóa đ m ra nh ng cánh c a b c vào ướ
t ng lai.ươ
Ti ng Vi t là ti ng ph thông đóng vai trò quan tr ng góp ph n hìnhế ế
thành và phát tri n h c sinh các k năng s d ng ti ng Vi t đ h c và giao ế
ti p trong các môi tr ng ho t đng c a tr . Nghe, nói, đc, vi t ti ng Vi tế ườ ế ế
là công c đ h c h c t p các môn h c. Có nghe đc m i nói đc, có đc ượ ượ
đc m i vi t đc. Chính vì th nên Ti ng Vi t là môn h c đóng vai tròượ ế ượ ế ế
quan tr ng trong su t quá trình h c t p và trong cu c s ng c a con ng i. ườ
Th c t cho th y h c sinh dân t c thi u s g p không ít khó khăn vì ế
h u h t các em luôn có thói quen nói ti ng m đ và phát tri n kh năng t ế ế ư
duy c a các em cũng b ng chính ngôn ng đó; đi u ki n s d ng giao ti p ế
b ng ti ng Vi t trong cu c s ng hàng ngày còn h n ch ; b n thân các em và ế ế
cha m các em ch a nh n th c đc t m quan tr ng c a vi c n m v ng ư ượ
ti ng Vi t. V i m t tr ng có trên 97% h c sinh dân t c thi u s , tôi nh nế ườ
th y r ng kh năng nh n di n và ghi nh con ch ch m d n đn kh năng ế
đc, vi t ch m. Vi c đc li n m ch t , câu g p nhi u khó khăn, ch a có kh ế ư
năng đc bi u c m. H u h t các em còn h n ch v ngôn ng nói, nh nói ế ế ư
ch a chu n, nói ch a đúng mà ch y u là nói câu ch a đy đ, nói th a, nóiư ư ế ư
thi u d u thanh và l n l n gi a d u thanh n ng v i d u thanh s c, R t ítế
em bi t ti p nh n thông tin, t duy đ x lý, tái t o n i dung thông tin.ế ế ư
Trong công cu c đi m i m nh m v ph ng pháp, hình th c t ch c ươ
d y h c, vi c d y tăng c ng ti ng Vi t ườ ế đã đcượ v n d ng linh ho t trong
các ti t h cế nh m nâng cao kĩ năng s d ng ti ng Vi t và ế phát huy tính tích
c c, ch đng, sáng t o c a h c sinh. T ăng c ng ti ng Vi t giúp các em h cườ ế
sinh có
c h i đc th c hành nghe, đc, nói, vi t thành th o, m nh d n t tin trongơ ượ ế
giao ti pế. Tuy nhiên, trong th c t vi ế c d y tăng c ng ti ng Vi t ườ ế v n ch a ư
đc s d ng đúng m c và ch a phát huy h t hi u qu . Vì v y các em cònượ ư ế
ch a h ng thú v i môn h c. ư
Đi m i ph ng pháp d y h c mà đc bi t là tìm ra các gi i pháp đ ươ
tăng c ng ti ng Vi t giúp giáo viên và h c sinh gi m b t đi nh ng khó khăn,ườ ế
GV: Tr n Th Minh - Tr ng TH Võ Th Sáu ườ
1
M t vài bi n pháp d y tăng c ng Ti ng Vi t cho h c sinh l p 1 DTTS tr ng TH Võ Th Sáu ườ ế ườ
rào c n v ngôn ng nh m nâng cao ch t l ng giáo d c. Khi các em có ượ
đc v n ti ng Vi t đ đ nghe, hi u thì vi c giao ti p hàng ngày đc bi t làượ ế ế
quá trình ti p thu bài c a các em tr nên d dàng h n. Sau nhi u năm nghiênế ơ
c u và áp d ng m t s gi i pháp c th v tăng c ng ti ng Vi t cho h c ườ ế
sinh dân t c thi u s tôi th y ch t l ng giáo d c tr ng đã đc d n d n ượ ườ ượ
nâng lên. V i t m quan tr ng và c n thi t c a vi c tăng c ng ti ng Vi t cho ế ườ ế
h c sinh dân t c thi u s thi u s nói chung và h c sinh dân t c tr ng Ti u ườ
h c Võ Th Sáu nói riêng chính là lí do tôi ch n đ tài M t vài bi n pháp
d y tăng c ng ti ng Vi t cho h c sinh l p 1 dân t c thi u s ”. ườ ế
2. M c tiêu, nhi m v c a đ tài
M c tiêu: Th c hi n đ tài này v i m c đích nâng cao k năng đc,
vi t, hi u nghĩa c a ti ng Vi t, k năng giao ti p và tìm ra bi n pháp kh cế ế ế
ph c nh ng y u kém mà h c sinh l p 1 dân t c thi u s th ng m c ph i. ế ườ
Th c đy tinh th n t h c và tìm ki m tri th c; m nh d n, t tin trong giao ế
ti p. ếQua đó góp ph n nâng cao năng l c chuyên môn cho b n thân, nâng cao
ch t l ng giáo d c, k năng s ng cho h c sinh l p 1 dân t c thi u s , đáp ượ
ng yêu c u giáo d c ngày m t đi lên.
Nhi m v c a đ tài: Th ng kê, t ng h p nh ng thu n l i, khó khăn
v h c ti ng Vi t c a h c sinh l p 1 dân t c thi u s . Tìm ra bi n pháp đ ế
kh c ph c nh ng nh c đi m và đ xu t m t s gi i pháp tăng c ng, nâng ượ ườ
cao ti ng Vi t cho h c sinh dân t c thi u s trong quá trình gi ng d y và ho tế
đng ngoài gi lên l p nh m nâng cao ch t l ng giáo d c. ượ
3. Đi t ng nghiên c u ượ
M t vài bi n pháp tăng c ng ti ng Vi t cho h c sinh l p 1 dân t c ườ ế
thi u s .
4. Gi i h n c a đ tài
H c sinh kh i 1, Tr ng Ti u h c Võ Th Sáu, xã Ea Bông, huy n ườ
Krông Ana, t nh Đk L k năm h c 2016 – 2017, năm h c 2017 – 2018.
5. Ph ng pháp nghiên c uươ
a. Ph ng pháp nghiên c u tài li uươ
b. Ph ng pháp ngiên c u th c tươ ế
T ng h p s li u v th c tr ng ti ng Vi t c a h c sinh dân t c thi u ế
s tr ng ti u h c Võ Th Sáu. ư
C. Ph ng pháp phân tích, so sánh ch t l ng, hi u qu đào t o tr cươ ượ ướ
khi ch a th c hi n giái pháp và sau khi áp d ng nh ng gi i pháp.ư
Ph ng v n giáo viên, h c sinh v nh ng thu n l i, khó khăn, hi u qu
đt đc, nh ng h n ch khi th c hi n nh ng gi i pháp h tr , tăng c ng ượ ế ườ
ti ng Vi t.ế
GV: Tr n Th Minh - Tr ng TH Võ Th Sáu ườ
2
M t vài bi n pháp d y tăng c ng Ti ng Vi t cho h c sinh l p 1 DTTS tr ng TH Võ Th Sáu ườ ế ườ
II. Ph n n i dung
1. C s lí lu nơ
Ti ng Vi t có v trí hàng đu tr ng ph thông, đc bi t là c pế ườ
Ti u h c. Ti ng Vi t v a là m t môn h c đc l p, l i v a là m t th công ế
c h tr cho kh năng di n đt và t duy t t c các môn h c khác. Ti ng ư ế
Vi t th hi n tính liên quan d y- h c v i các môn h c khác. M c tiêu c a
ch ng trình “hình thành và phát tri n” h c sinh các k năng s d ng Ti ngươ ế
Vi t đó là: Nghe, nói, đc, vi t. H c sinh h c Ti ng Vi t b ng t duy tr c ế ế ư
ti p, thông qua s ti p c n ngôn ng t nhiên t vi c s d ng ngôn ng hàngế ế
ngày m t cách t phát đn vi c n m ngôn ng m t cách h th ng qua các bài ế
h c. T đó h c sinh có tâm lý t tin trong h c t p. B ng hi u bi t qua nghe, ế
nói khi h c đc và vi t h c sinh có th d dàng nh n ra m i liên h gi a âm ế
thanh và ch vi t, gi a âm thanh và ng nghĩa, ng pháp qua đó các em có th ế
h c đc, h c vi t d dàng. Ngh quy t 40/2002/NQ- QH c a qu c H i khóa ế ế
IX v đi m i giáo d c ph thông đã kh ng đnh: Ti ng Vi t là ngôn ng ph ế
thông đc đa vào d y h c th ng nh t trong h th ng qu c dân. Ti ng Vi tượ ư ế
trong nhà tr ng t n t i v i hai t cách: v a là môn h c v a là công c giaoườ ư
ti p, h c t p c a h c sinh. ế
Th c t cho th y v n ti ng Vi t c a h c sinh còn h n ch đc bi t là ế ế ế
h c sinh l p M t. Vi c nghe, nói, đc, vi t và kĩ năng giao ti p c a các em ế ế
h c sinh dân t c thi u s l i càng khó khăn. M t m t do đi u ki n kinh t , ế
đi u ki n h c t p, trình đ nh n th c trong đó s thi u h t v v n s ng, v n ế
ngôn ng là nguyên nhân ch y u và tr c ti p c a tình tr ng trên. ế ế
H c t t môn Ti ng Vi t tr thành đi u ki n thu n l i cho vi c h c các ế
môn h c khác. Do đó, ngay t khi b c vào ng ng c a c a l p M t, vi c ướ ưỡ
hình thành nên m t t duy ngôn ng cho các em là h t s c c n thi t. Ti ng ư ế ế ế
Vi t là ti n đ cho quá trình h c t p c a các em sau này.
T p nói ti ng Vi t là nhi m v đu tiên v i các em. H c sinh dân t c ế
c n có v n ti ng Vi t tr c đ h c ch . B giáo d c đã có nhi u văn b n ch ế ướ
đo nh công văn 9832/ BGD&ĐT - GDTH ngày 1 tháng 9 năm 2006; công ư
văn 9890/ BGD&ĐT GDTH ngày 17 tháng 9 năm 2007 v vi c h ng d n ướ
n i dung, ph ng pháp giáo d c cho h c sinh có hoàn c nh khó khăn; công ươ
văn s 8114/ BGD&ĐT- GDTH V/v nâng cao ch t l ng d y h c cho h c ượ
sinh dân t c thi u s ban hành ngày 15 tháng 9 năm 2009; công văn
5842/BGD&ĐT- VP ngày 01 tháng 09 năm 2011 h ng d n đi u chính n iướ
dung d y h c. Trong nh ng năm g n đây, B Giáo d c và Đào t o đã t ch c
h i ngh "Tri n khai các ph ng án tăng c ng ti ng Vi t (l p 1) cho h c ươ ườ ế
sinh dân t c thi u s ". T i h i ngh , xu t phát t nh ng quan đi m, lý lu n
giáo d c và cách ti p c n g n v i đc đi m h c sinh dân t c các vùng mi n, ế
năm ph ng án v ch đ này đã đc trình bày, và trao đi ý ki n r ng rãi.ươ ượ ế
Đó là: 1) Chu n b ti ng Vi t cho tr m u giáo tr c tu i đn tr ng (V ế ướ ế ườ
GV: Tr n Th Minh - Tr ng TH Võ Th Sáu ườ
3
M t vài bi n pháp d y tăng c ng Ti ng Vi t cho h c sinh l p 1 DTTS tr ng TH Võ Th Sáu ườ ế ườ
GD M m non). 2) D y ti ng Vi t trên c s ti ng m đ trong ch ng trình ế ơ ế ươ
song ng Ê- đê- Vi t (V GD Dân t c). 3) Nghiên c u th nghi m giáo d c
song ng d a trên ti ng m đ (Trung tâm Nghiên c u GD dân t c). 4) D y ế
h c tăng c ng ti ng Vi t cho h c sinh dân t c thi u s l p 1(Nhóm tăng ườ ế
c ng năng l c d y và h c- D án PEDC). 5) D y h c l p 1 cho h c sinh dânườ
t c ch a bi t nói ti ng Vi t (Trung tâm Công ngh GD). ư ế ế
2. Th c tr ng v n đ nghiên c u
Tr ng Ti u h c Võ Th Sáu là m t tr ng thu c vùng khó khăn. Toànườ ườ
tr ng có 542 h c sinh, trong đó có 515 em dân t c thi u s ch y u là dânườ ế
t c Êđê chi m trên 95%. Trình đ dân trí còn th p, cu c s ng c a ng i ế ườ
dân còn g p nhi u khó khăn. Đi ngũ giáo viên trong t ch a đng đu, s ư
giáo viên ng i dân t c thi u s chi m 31,1% kinh nghi m gi ng d y cònườ ế
h n ch . Ch t l ng giáo d c hàng năm còn th p, t l h c sinh thành th o ế ư
b n kĩ năng nghe, nói, đc, vi t ch a cao. ế ư
Năm h c 2017 2018, kh i 1 có 110 em, trong đó h c sinh dân t c
thi u s là 104 em chi m 94,5%, s em ng i Kinh cũng g p không ít khó ế ườ
khăn. M c dù h ng năm đã đc nghi m thu l p M u giáo 5 tu i, nh ng ượ ư
trong th c t có m t s em đn ngày nghi m thu m i ra l p vì v y v n ti ng ế ế ế
Vi t c a các em còn nghèo nàn nên vi c giao ti p c a các em g p nhi u khó ế
khăn. M t khác qua 3 tháng ngh hè các em không có c h i giao ti p b ng ơ ế
ti ng ph thông. Đây là m t trong nh ng khó khăn l n nh t cho giáo viên d yế
l p M t. Nh ng em này h u nh ch a bi t ti ng Vi t và ch a bi t giao ti p ư ư ế ế ư ế ế
b ng ti ng Vi t. T l h c sinh có th h i, tr l i và hi u đc yêu c u c a ế ượ
giáo viên ch chi m t l m t ph n nh . Các em ch nghe và hi u đc nh ng ế ượ
câu l nh đn gi n nh “tr t t ”, “ra ch i”, “vào l p”, “ra v ”. ơ ư ơ
Khi b c vào l p M t, ki n th c v ti ng Vi t c a các em nh m tướ ế ế ư
trang gi y tr ng. Giáo viên r t v t v trong quá trình truy n th ki n th c cho ế
các em vì ng i giáo viên v a ph i d y ti ng k t h p d y ch , d y k năngườ ế ế
s ng. Qua th c t gi ng d y, tôi luôn trăn tr tìm nhi u gi i pháp đ nâng cao ế
ch t l ng giáo d c nh đi m i ph ng pháp d y h c, tăng th i l ng môn ượ ư ươ ượ
ti ng Vi t theo ch ng trình 300 ti t lên 500 ti t, tăng c ng ph đo h cế ươ ế ế ườ
sinh còn khó khăn trong h c t p, t ch c các hình th c h c t p theo nhóm, đôi
b n cùng ti n, nhi u ti t h c kéo dài 60 – 65 phút song ch t l ng v n ch a ế ế ượ ư
đc nh mong mu n. Có khi m t câu h i giáo viên đa ra đn ba l n nh ngượ ư ư ế ư
các em v n không hi u, không tr l i đc. Cũng có khi các em ch tr l i ượ
tr ng không, không có đu câu và cu i câu. M t vài em sau khi lên l p m i
ch bi t đánh v n, ch a có kh năng đc thông vi t th o, m t s em không ế ư ế
thích đi h c vì không ti p thu đc bài. X y ra tình tr ng này không ph i là ế ượ
GV: Tr n Th Minh - Tr ng TH Võ Th Sáu ườ
4
M t vài bi n pháp d y tăng c ng Ti ng Vi t cho h c sinh l p 1 DTTS tr ng TH Võ Th Sáu ườ ế ườ
do giáo viên cho h c sinh lên l p khi ch a đ đi u ki n lên l p mà do các em ư
còn ít v n ti ng Vi t nên các em ti p thu ki n th c m t cách th đng r t d ế ế ế
quên. L i thêm 3 tháng ngh hè các em đã quên khá nhi u ki n th c trong đó ế
đc bi t quan tr ng là quên vi c đc, vi t là làm toán d n đn tình tr ng ế ế
nhi u h c sinh ng i nh m l p.
Vi c t o thói quen và b i d ng ti ng Vi t c a các em gia đình và ưỡ ế
c ng đng cũng g p khó khăn vì ng i dân th ng s ng theo buôn làng, ít ườ ườ
giao ti p v i ng i Kinh, không có đi u ki n giao ti p b ng ti ng ph thông.ế ườ ế ế
Nhi u ng i trong gia đình không nói đc ti ng Vi t ho c ít s d ng ti ng ườ ượ ế ế
Vi t nên vi c sinh ho t giao ti p trong gia đình h u nh b ng ti ng m đ. ế ư ế
Vì v y, khi tr ra l p th ng ch a nói và hi u đc ti ng Vi t. ườ ư ượ ế
Bên c nh đó, trình đ dân trí v n còn th p, các gia đình ch a th t s ư
quan tâm đn vi c h c t p c a con em. Nhi u em h c sinh vì hoàn c nh khóế
khăn c a gia đình nên th ng xuyên ph i ngh h c. Nhi u gia đình không có ườ
bàn gh , không có góc h c t p đ các em h c nhà. ế
3. N i dung và hình th c c a gi i pháp
a. M c tiêu c a gi i pháp
Nghiên c u l a ch n gi i pháp phù h p v i đi t ng h c sinh dân t c ượ
thi u s nh m tăng c ng ti ng Vi t m t cách hi u qu góp ph n nâng caoế ườ ế
ch t l ng giáo d c gi m t l h c sinh l u ban, b h c. ượ ư Tăng c ng ti ngườ ế
Vi t cho h c sinh l p M t, giúp các em t tin m nh d n trong giao ti p, ti p ế ế
thu các môn h c có hi u qu là c s đ các em h c t t các l p trên. ơ
b. N i dung và cách th c th c hi n c a gi i pháp
Bi n pháp th nh t: Ph i h p và đi m i ph ng pháp d y h c ươ
phù h p v i tình hình th c t c a l p h c ế
Đi m i ph ng pháp d y - h c và đánh giá đóng vai trò r t quan tr ng ướ
trong vi c nâng cao ch t l ng d y và h c. Đây là vi c làm th ng xuyên, ượ ườ
liên t c c a ng i giáo viên nh m đem đn cho ng i h c s h ng thú trong ườ ế ườ
h c t p và hi u qu cao nh t. Đi m i ph ng pháp d y h c và đánh giá ươ
nh m giúp h c sinh ch đng trong vi c h c, ch ng l i thói quen h c t p th
đng. Rèn luy n cho h c sinh cách h c theo nhóm, phát huy tính sáng t o,
năng đng, cách trình bày m t v n đ, cách thuy t trình tr c đám đông, cách ế ư
tr l i câu h i nhanh và đúng. Lo i b d n thói quen thu nh n thông tin m t
cách th đng c a ng i h c đ ho t đng h c th c s là m t quá trình ki n ườ ế
t o.
M t ti t h c thành công ph thu c vào nhi u y u t . M t trong nh ng ế ế
y u t không th thi u đó là s ph i h p linh ho t các ph ng pháp d y h c,ế ế ươ
và đi t ng h c sinh. M i ph ng pháp có m t u th riêng không có ượ ươ ư ế
ph ng pháp nào là v n năng. Vì v y, ng i giáo viên ph i bi t v n d ng,ươ ườ ế
GV: Tr n Th Minh - Tr ng TH Võ Th Sáu ườ
5