A. ĐT V N Đ.Ặ Ấ Ề
I. M ĐUỞ Ầ :
Đt n c Vi t Nam đang b c vào h i nh p và phát tri n, tr c xuấ ướ ệ ướ ộ ậ ể ướ
th toàn c u hoá kinh t tri th c c a th i đi, ngh quy t Đi h i Đng l nế ầ ế ứ ủ ờ ạ ị ế ạ ộ ả ầ
th XI đã đ ra nhi m v : “Giáo d c và đào t o có s m nh nâng cao dânứ ề ệ ụ ụ ạ ứ ệ
trí, phát tri n ngu n nhân l c, b i d ng nhân tài, góp ph n quan tr ngể ồ ự ồ ưỡ ầ ọ
phát tri n đt n c, xây d ng n n văn hoá và con ng i Vi t Nam. Phátể ấ ướ ự ề ườ ệ
tri n giáo d c và đào t o cùng v i phát tri n khoa h c và công ngh làể ụ ạ ớ ể ọ ệ
qu c sách hàng đu; đu t cho giáo d c và đào t o là đu t phát tri n.ố ầ ầ ư ụ ạ ầ ư ể
Đi m i căn b n và toàn di n giáo d c và đào t o theo nhu c u phát tri nổ ớ ả ệ ụ ạ ầ ể
c a xã h i; nâng cao ch t l ng theo yêu c u chu n hoá, hi n đi hoá, xãủ ộ ấ ượ ầ ẩ ệ ạ
h i hoá, dân ch hoá và h i nh p qu c t , ph c v đc l c s nghi p xâyộ ủ ộ ậ ố ế ụ ụ ắ ự ự ệ
d ng và b o v T qu c. Đy m nh xõy d ng xó h i h c t p, t o c h iự ả ệ ổ ố ẩ ạ ự ộ ọ ậ ạ ơ ộ
và đi u ki n cho m i công dân đc h c t p su t đi”. Mà "Giáo viên làề ệ ọ ượ ọ ậ ố ờ
nhân t quy t đnh ch t l ng Giáo d c - Đào t o" (Ngh quy t Trungố ế ị ấ ượ ụ ạ ị ế
ng 2 - Khoá VIII).ươ
Do đó, trong quá trình d y h c nói riêng và giáo d c nói chung ngoàiạ ọ ụ
m c đích giúp các em có đc nh ng k năng ki n th c, vi c d y h c cònụ ượ ữ ỹ ế ứ ệ ạ ọ
ph i chú ý phát tri n t duy và b i d ng ph ng pháp suy lu n cho h cả ể ư ồ ưỡ ươ ậ ọ
sinh. Ngay t b c Ti u h c l i càng ph i quan tâm làm t t đi u này - Đcừ ậ ể ọ ạ ả ố ề ặ
bi t là môn toán.ệ ở
Đ h c sinh "h c m t bi t m i" thì vi c gi i đúng m t đ ho c bàiể ọ ọ ộ ế ườ ệ ả ộ ề ặ
toán đ đt đi m 10 (ho c 20) cũng v n ch a đ. Vì th c n ph i t p cho h cể ạ ể ặ ẫ ư ủ ế ầ ả ậ ọ
sinh thói quen:
Ch a t b ng lòng m i khi gi i quy t xong bài toán ho c tìm đúngư ự ằ ỗ ả ế ặ
đáp s , ngay c trong tr ng h p đã th l i c n th n, soát l i đy đ.ố ả ườ ợ ử ạ ẩ ậ ạ ầ ủ
Đi u đó có nghĩa là: Các em c n ti p t c suy nghĩ đ tìm hi u sâu h nề ầ ế ụ ể ể ơ
1
nh m khai thác bài toán đó theo m t h ng, m t cách làm đc đáo, hi uằ ộ ướ ộ ộ ệ
qu h n.ả ơ
V y, làm th nào đ t t c đi t ng h c sinh (khá gi i, trung bình,ậ ế ể ấ ả ố ượ ọ ỏ
y u) không nh ng thành ph mà c nh ng mi n núi n i mà có nhi uế ữ ở ố ả ở ữ ề ơ ề
khó khăn và sách tham kh o ch a đc phong phú đa d ng phát huy đcả ư ượ ạ ượ
s sáng t o, thông minh và kh năng suy nghĩ linh ho t đ khai thác bàiự ạ ả ạ ể
toán có hi u qu ? Đc bi t là trong quá trình d y h c theo chu n KTKNệ ả ặ ệ ạ ọ ẩ
nh hi n nay đ phân lo i đc đi t ng nh m d y sát, phù h p điư ệ ể ạ ượ ố ượ ằ ạ ợ ố
t ng h c sinh mà nh t là nh ng h c sinh có năng l c h c toán đ các emượ ọ ấ ữ ọ ự ọ ể
không nhàm chán và tránh d y theo ki u “cào b ng”. Xu t phát t nh ngạ ể ằ ấ ừ ữ
suy nghĩ trên, tôi đã ch n đ tài:ọ ề "M t s bi n pháp nh m giúp h c sinhộ ố ệ ằ ọ
t đt đc đ bài toán khi thay đi s li u, đi t ng trong đ bàiự ặ ượ ề ổ ố ệ ố ượ ề
toán l p 5"ớ mà theo tôi, là cách giúp các em phát tri n t duy và khai thácể ư
bài toán có hi u qu r t t t. M t khác, nh m góp ph n nâng cao ch tệ ả ấ ố ặ ằ ầ ấ
l ng h c t p, đ các em có đi u ki n tr thành nh ng h c sinh gi i vượ ọ ậ ể ề ệ ở ữ ọ ỏ ề
môn toán, v t lý, v hoá h c, v sinh h c .v.v.. các b c ph thông trungậ ề ọ ề ọ ở ậ ổ
h c và đi h c sau này.ọ ạ ọ
II.TH C TR NG C A V N Đ NGHIÊN C U:Ự Ạ Ủ Ấ Ề Ứ
1. Vài nét v nhà tr ng:ề ườ
Tr ng Ti u h c Ng c Khê 1 là m t tr ng mi n núi n m phía tâyườ ể ọ ọ ộ ườ ề ằ ở
c a Huy n Ng c L c, là m t xã có đi u ki n kinh t và môi tr ng dân sủ ệ ọ ặ ộ ề ệ ế ườ ố
còn g p nhi u khó khăn. V công tác giáo d c trong nh ng năm g n đây đóặ ề ề ụ ữ ầ
đc s giúp đ, quan tâm c a Đng u , UBND Xã và H i cha m h cượ ự ỡ ủ ả ỷ ộ ẹ ọ
sinh cho nên phong trào h c t p và ch t l ng h c t p ngày càng có nhi uọ ậ ấ ượ ọ ậ ề
chuy n bi n rõ r t. ể ế ệ
2
Ban giám hi u nhà tr ng th ng xuyên quan tâm, chăm và t o đi uệ ườ ườ ạ ề
ki n thu n l i v m i m t đ giáo viên an tâm công tác nh t là công tácệ ậ ợ ề ọ ặ ể ấ
chuyên môn nghi p v . ệ ụ
Toàn tr ng có 20 l p v i 295 h c sinh g m 04 Đi m tr ng. Cácườ ớ ớ ọ ồ ể ườ
em h c sinh đu ngoan, l phép, chuyên c n siêng năng trong h c t p.ọ ề ễ ầ ọ ậ
2. Th c tr ng:ự ạ
Đu năm h c khi đc nhà tr ng phân công gi ng d y l p 5Aầ ọ ượ ườ ả ạ ớ 3 v iớ
t ng s h c sinh 14 (nam 10, n 4). Sau khi nh n l p tôi ti n hành kh o sát,ổ ố ọ ữ ậ ớ ế ả
qua kh o sát th c t tôi th y r t nhi u h c sinh còn y u v k năng t đtả ự ế ấ ấ ề ọ ế ề ỹ ự ặ
đ toán, ề
không bi t cách thay đi các s li u đã cho, các đi t ng trong đ toán,ế ổ ố ệ ố ượ ề
tăng đi t ng trong đ toán hay thay đi câu h i c a bài toán b ng câu h iố ượ ề ổ ỏ ủ ằ ỏ
khó h n ho c đt m t đ toán ng c l i v i đ toán đã cho....Đây cũng làơ ặ ặ ộ ề ượ ạ ớ ề
đi m y u chung c a h c sinh vùng dân t c mi n núi vì các em còn có khóể ế ủ ọ ộ ề
khăn, h n ch trong vi c s d ng ngôn ng Ti ng Vi t. Kh o sát xong tôiạ ế ệ ử ụ ữ ế ệ ả
b t tay vào vi c l p k ho ch đ giúp các em kh c ph c nh ng thi u sótắ ệ ậ ế ạ ể ắ ụ ữ ế
trên, đng th i qua vi c làm này tôi cũng nh m m c đích d y tăng c ngồ ờ ệ ằ ụ ạ ườ
Ti ng vi t trong h c toán cho các em h c sinh l p tôi ph trách. ế ệ ọ ọ ớ ụ
Xu t phát t yêu c u h c t p c a các em và nh ng trăn tr c a b nấ ừ ầ ọ ậ ủ ữ ở ủ ả
thân đã thôi thúc tôi ti n hành áp d ng cách làm này trong quá trình d y h c,ế ụ ạ ọ
đc bi t là khi d y các d ng bài luy n t p, bài ôn t p n u đi t ng h c sinhặ ệ ạ ạ ệ ậ ậ ế ố ượ ọ
khá gi i không đc giao thêm nhi m v ngoài các bài gi i đn thu n trongỏ ượ ệ ụ ả ơ ầ
sách giáo khoa thì các em làm xong th ng ng i ch i và nhanh chán, thi u tườ ồ ơ ế ư
duy tích c c. Do tr ng có nhi u Đi m tr ng l i cách khá xa nhau nên tôiự ườ ề ể ườ ạ
ch ch n h c sinh l p 5Aỉ ọ ọ ớ 3 tr ng Ti u h c Ng c Khê 1 do tôi ch nhi m làmườ ể ọ ọ ủ ệ
đi t ng kh o sát và nghiên c u.ố ượ ả ứ
3. K t qu c a th c tr ng:ế ả ủ ự ạ
3
Qua th c t kh o sát đu năm h c, tôi th y các em còn lúng túngự ế ả ầ ọ ấ
nhi u trong vi c t đt đ toán c th :ề ệ ự ặ ề ụ ể
Đt đ toán m i b ng cáchặ ề ớ ằ
S h c sinhố ọ
đt đặ ề
thành th oạ
S h cố ọ
sinh bi tế
đt đặ ề
S h c sinhố ọ
ch a đtư ặ
đc đượ ề
SL % SL % SL %
Thay đi các s li u đã choổ ố ệ 2 14,3 3 21,4 9 64,3
Thay đi các đi t ng trong đổ ố ượ ề
toán2 14,3 3 21,4 9 64,3
Thay đi các quan h trong đổ ệ ề
toán2 14,3 3 21,4 9 64,3
Tăng s đi t ng trong đ toánố ố ượ ề 1 7,1 2 14,3 11 78,6
Thay đi câu h i c a bài toánổ ỏ ủ
b ng m t câu h i khó h nằ ộ ơ ơ 1 7,1 2 14,3 11 78,6
Đt ra các bài toán ng c v i bàiặ ượ ớ
toán v a gi iừ ả 1 7,1 2 14,3 11 78,6
B. GI I QUY T V N Đ.Ả Ế Ấ Ề
I. CÁC GI I PHÁP TH C HI N.Ả Ự Ệ
- Công tác nghiên c u, tham kh o các tài li u c a giáo viên.ứ ả ệ ủ
- Công tác ti n hành đi u tra kh o sát, phân lo i đi t ng h c sinh.ế ề ả ạ ố ượ ọ
- T ch c trao đi, th o lu n v i t chuyên môn, đng nghi p.ổ ứ ổ ả ậ ớ ổ ồ ệ
- Th c hi n đi m i ph ng pháp d y h c theo chu n KTKN, d y h cự ệ ổ ớ ươ ạ ọ ẩ ạ ọ
sát đi t ng đ giúp h c sinh: Bi t t l p đ toán là m t bi n pháp r t t tố ượ ể ọ ế ự ậ ề ộ ệ ấ ố
đ n m v ng cách gi i các bài toán cùng lo i. Nh đó h c sinh s n mể ắ ữ ả ạ ờ ọ ẽ ắ
v ng h n m i quan h gi a các đi l ng và nh ng quan h b n ch tữ ơ ố ệ ữ ạ ượ ữ ệ ả ấ
trong m i lo i bài toán. Chính vì v y mà h c sinh hi u bài toán sâu s c h nỗ ạ ậ ọ ể ắ ơ
r t nhi u. ấ ề
- H ng d n h c sinh bi t t l p đ toán m t bi n pháp r t t t đ n mướ ẫ ọ ế ự ậ ề ộ ệ ấ ố ể ắ
v ng cách gi i các bài toán cùng lo i. Nh đó h c sinh s n m v ng h nữ ả ạ ờ ọ ẽ ắ ữ ơ
4
m i quan h gi a các đi l ng và nh ng quan h b n ch t trong m i lo iố ệ ữ ạ ượ ữ ệ ả ấ ỗ ạ
bài toán. Chính vì v y mà h c sinh hi u bài toán sâu s c h n r t nhi u.ậ ọ ể ắ ơ ấ ề
Trong năm h c qua, m i khi d y h c xong m t d ng toán m i, tôi th ngọ ỗ ạ ọ ộ ạ ớ ườ
giao bài t p cho h c sinh t ra các đ toán khác t ng t v i bài toán v aậ ọ ự ề ươ ự ớ ừ
gi i b ng cách: ả ằ
1. Thay đi các s li u đã cho trong đ toán. ổ ố ệ ề
2. Thay đi các đi t ng trong đ toán.ổ ố ượ ề
3. Thay đi các quan h trong đ toán .ổ ệ ề
4. Tăng s đi t ng trong đ toán. ố ố ượ ề
5.Thay đi câu h i c a bài toán b ng m t câu h i khó h n.ổ ỏ ủ ằ ộ ỏ ơ
6. Đt các bài toán ng c v i bài toán gi i.ặ ượ ớ ả
II. CÁC BI N PHÁP Đ T CH C TH C HI N.Ệ Ể Ổ Ứ Ự Ệ
1. Thay đi các s li u đã cho trong đ toán. ổ ố ệ ề
Cách đt đ toán d ng này có vai trò to l n trong vi c rèn luy n kặ ề ạ ớ ệ ệ ỹ
năng, c ng c và kh c sâu ki n th c cho h c sinh, giúp các em có kh năngủ ố ắ ế ứ ọ ả
gi i thành các th o các d ng toán đã đc h c. ả ạ ạ ượ ọ
a. Các b c ti n hành: ướ ế
B c 1: Xác đnh các s li u c b n c a bài toán. ướ ị ố ệ ơ ả ủ (Giáo viên có thể
cho h c sinh xác đnh các s li u liên quan đn đ toán b ng cách g chọ ị ố ệ ế ề ằ ạ
d i các s li u đó). ướ ố ệ
B c 2: Đa s li u m i vào thay s li u cũ ban đu.ướ ư ố ệ ớ ố ệ ầ
B c 3: Ki m tra tính h p lý và chính xác c a s li u m i thay.ướ ể ợ ủ ố ệ ớ
b. Ví d :ụ
"M t h p bóng có ộ ộ
2
1
s bóng màu đ, ố ỏ
3
1
s bóng màu xanh còn l i làố ạ
bóng màu vàng. Tìm phân s ch s bóng màu vàng”ố ỉ ố
( Bài 3 trang 10; SGK Toán 5)
5
