CÁC BÀI TẬP TÌNH HUỐNG
MÔN KẾ TOÁN TÀI CHÍNH
Anh, chị hãy chỉ ra và giải thích những vi phạm nguyên tắc và chuẩn mực kế toán
cụ thể trong mỗi tình huống sau đây, đồng thời, đưa ra cách giải quyết, khắc phục
các vi phạm đó:
Tình huống 1:
Nhân viên kế toán của khách sạn Liti ghi nhận doanh thu cho thuê phòng nghỉ
ngay khi trên hệ thống phần mềm quản lý cập nhật thông tin về việc đặt trước
phòng của khách. Được biết, các phòng cho thuê trong mùa hè thường được
khách đặt trước khoảng 1 năm so với thời điểm khách hàng chính thức sử dụng
và 1 tháng trước khi đến, khách hàng cần đặt trước 30% số tiền thuê phòng dự
kiến.
Trả lời: Việc ghi nhận doanh thu như trên của kế toán là không tuân thủ các
nguyên tắc kế toán về ghi nhận doanh thu theo Chuẩn mực kế toán số 14 – Doanh
thu và thu nhập khác. Cụ thể:
- Trường hợp trên , doanh thu chưa được xác định tương đối chắc chắn;
- Tại thời điểm ghi nhận doanh thu, chưa có khả năng thu được lợi ích kinh
tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ;
- Chưa xác định được phần công việc hoàn thành vào ngày lập Bảng Cân đối
kế toán;
- Chưa xác định được chi phí cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao
dịch cung cấp dịch vụ.
Khắc phục:
- Không được phép ghi nhận doanh thu khi khách hàng ứng trước tiền hàng;
- Khi nhận 30% tiền ứng trước thì hạch toán như một khoản thu trước của
khách hàng và chỉ ghi nhận doanh thu khi khách đến ở.
Tình huống 2:
Công ty cổ phần Holly mua sắm một số dây chuyền sản xuất có thời gian sử dụng
dự kiến khoảng 10 năm. Các dây chuyền này có hệ thống chân đế cần cố định với
sàn bê tông của nhà xưởng. Sau khi lắp đặt hoàn thành, bộ phận quản lý của công
ty nhận thấy các dây chuyền này không thể bán lại được, do vậy, toàn bộ chi phí
đầu tư cho các dây chuyền được hạch toán toàn bộ vào chi phí của năm hiện
hành.
Trả lời: Việc đầu tư mua sắm 1 hệ thống dây chuyền sản xuất dự kiến sử dụng
trong 10 năm thường là rất lớn. Việc ghi nhận toàn bộ chi phí này vào chi hết chi
phí trong năm hiện hành khi hệ thống này không thể bán lại được làm ảnh hưởng
trọng yếu đến kết quả lãi lỗ trong năm hiện tại, và ảnh hưởng đến kết quả kinh
doanh những năm sau đó. Điều này vi phạm nguyên tắc trọng yếu và nguyên tắc
đúng kỳ trong kế toán.
Khắc phục:
Chi phí đầu tư xây dựng hệ thống dây chuyền phải được hạch toán trên TK 242 -
Chi phí trả trước dài hạn và phân bổ trong thời gian khoảng 10 năm (trường hợp
hệ thống dây chuyền không bán nhưng cũng không sử dụng được và không đủ
điều kiện ghi nhận là tài sản cố định).
Tình huống 3:
Công ty CP Elly hoạt động trong ngành xây dựng. Để chứng minh tình hình tài
chính tốt hơn nhằm tìm kiếm lợi thế trong kinh doanh, đấu thầu, công ty có xu
hướng trình bày Bảng cân đối kế toán cao hơn thực tế, bằng cách đưa vào báo cáo
này cả những tài sản cá nhân của các chủ sở hữu như sổ tiết kiệm, bất động sản
thuộc sở hữu cá nhân đang dùng để thế chấp cho các khoản vay của công ty.
Trả lời: Theo định nghĩa về tài sản, thì tài sản của doanh nghiệp phải thuộc
quyền kiểm soát hoặc sở hữu doanh nghiệp, có khả năng mang lại lợi ích kinh tế
trong tương lai. Đồng thời, doanh nghiệp phải có khả năng ngăn chặn được sự
tiếp cận của các đối tượng khác với lợi ích đó.
Như vậy, tài sản cá nhân của các chủ sở hữu như sổ tiết kiệm, bất động sản thuộc
sở hữu cá nhân đang dùng để thế chấp cho các khoản vay của công ty không phải
là tài sản của công ty. Do đó công ty không thể trình bày trên Bảng Cân đối kế
toán.
Khắc phục: Trình bày các khoản này trên Chỉ tiêu ngoại bảng.
Tình huống 4:
Hệ thống nhà xưởng của công ty Makeno bị hư hỏng nặng do cơn lốc xoáy vào
ngày 9 tháng 1 năm 2011, do đó, công ty buộc phải ngưng hoạt động trong
khoảng 10 tháng để khắc phục hậu quả. Các thông tin trên không được công ty
trình bày trong báo cáo tài chính năm 2010.
Trả lời: Việc không trình bày trên Báo cáo tài chính năm 2010 thông tin về việc
ngưng hoạt động của xưởng sản xuất là không đúng theo nguyên tắc Hoạt động
liên tục trong Chuẩn mực kế toán số 01 - Chuẩn mực chung.
Khắc phục:
Đơn vị cần bổ sung thông tin về việc ngưng hoạt động của xưởng sản xuất trong
Báo cáo tài chính của mình. Và phải giải trình rõ cơ sở lập Báo các tài chính đối
với trường hợp không họat động liên tục.
Tình huống 5:
Công ty xây dựng ACXL bàn giao công trình nhà làm việc cho chủ đầu tư là
công ty ABCD trong tháng 10/2010, đến tháng 3/2011 ACXL mới nhận được
khoản tiền thưởng tiến độ và chất lượng trị giá 200.000USD từ ABCD. Kế toán
ghi nhận khoản tiền này vào thu nhập khác trong báo cáo năm 2011.
Trả lời: Thưởng tiến độ và chất lượng thi công trong đầu tư xây dựng thường
được quy định rất rõ trong hợp đồng. Thông thường trước khi bên B bàn giao
công trình cho bên A sử dụng hai bên phải lập biên bản nghiệm thu, xác định giá
trị công trình hoàn thành đi kèm các nghĩa vụ phải trả khác, trong đó có nghĩa vụ
phải trả tiền thuởng tiến độ và chất lượng thi công. Khoản thu này hoàn toàn xác
định được và đủ điều kiện ghi nhận doanh thu theo Chuẩn mực kiểm toán số 14 -
Doanh thu và thu nhập khác. Và theo nguyên tắc đúng kỳ (đúng niên độ kế toán)
và nguyên tắc phù hợp (doanh thu phù hợp với chi phí) thì khoản thu này phải
được ghi nhận vào thu nhập khác của năm 2010.
Khắc phục: Ghi nhận vào thu nhập khác và công nợ phải thu nhà thầu ngay sau
khi 2 bên nghiệm thu bàn giao sản phẩm và xác định các nghĩa vụ đi kèm khác
(thưởng, phạt).