Chế độ tập luyện thể thao
cho trẻ
Khoan tính đến hiệu quả lâu dài của phương pháp rèn luyện này, song chúng
ta có thể xem lại việc rèn luyện thể lực làm thế nào cho trẻ được khỏe, mà
không phải nhận những hậu quả xấu.
Theo Viện hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, hoạt động thể lực và chơi đùa
đóng vai trò cốt lõi trong sự phát triển của trẻ và thanh thiếu niên vì
góp phần tạo sự thoải mái về nhận thức, thể chất, xã hội và cảm xúc.
Những trẻ ít vận động thường có khuynh hướng trở thành người lớn
lười hoạt động.
Hoạt động thể lực sẽ giúp kiểm soát cân nặng, hạ huyết áp, tăng
cholesterol có ích, giảm nguy cơ đái tháo đường và một số loại ung
thư. Đặc biệt hoạt động thể lực còn giúp trẻ mạnh khỏe về mặt tâm
thần, gồm cả việc xây dựng lòng tự tin và ý thức giá trị của bản thân.
Một chế độ tập luyện thể lực vừa phải và đều đặn giúp tăng cường
miễn dịch, nhờ đó nâng cao khả năng đề kháng với bệnh tật. Các
nghiên cứu khoa học đã chứng minh việc tập luyện thể lực đều đặn và
vừa phải làm giảm tần suất và mức độ nặng của cảm cúm - nỗi lo
thường trực của các bậc phụ huynh. Với những trẻ béo phì ít hợp tác,
hoạt động thể lực và chơi đùa không chỉ giúp làm giảm cân mà còn
tăng cường khả năng hợp tác của trẻ, giảm các thói quen xấu vốn làm
nặng nề thêm tình trạng béo phì.
2
Ngoài trời
Tâm lý của các bậc làm cha mẹ bao giờ cũng thấy con mình bé bỏng,
mong manh và sợ cho trẻ tiếp xúc với nắng, gió và các hoạt động đòi
hỏi vận động sẽ làm bé mất sức, dễ đau ốm. Đây là quan niệm cần
phải thay đổi.
Trẻ em như cây non. Dĩ nhiên cây non cần được chăm nom, bảo vệ
tránh mưa bão, nắng hạn. Nhưng cây non cũng cần ánh sáng, cần
khoảng không để lớn lên và cũng cần thử thách để có thể cứng cáp
đương đầu với những phong ba bão tố sau này. Trẻ em cũng vậy.
Các cụ thường dạy: học ăn, học nói, học gói, học mở. Chúng tôi xin
thêm: trẻ em cần học tập miễn dịch. Hệ miễn dịch của trẻ đang phát
triển, chúng ta không thể thử thách bằng một môi trường quá “độc
hại” như bắt trẻ phải cởi trần phong phanh trong giá rét hoặc vắt kiệt
mồ hôi trong các phòng tập thể thao thành tích cao. Nhưng chắc chắn
trẻ cần được hoạt động thể lực. Hoạt động thể lực ngoài trời không hề
làm trẻ bệnh nhiều hơn mà ngược lại.
3
Chế độ tập luyện
Mỗi ngày trẻ cần tham gia hoạt động thể lực ở mức độ vừa phải, ít
nhất 60 phút. Tuy nhiên ngay lúc đầu không nên bắt trẻ phải đạt được
mục tiêu này, mà cần kiên nhẫn trong thời gian dài theo cách sau đây:
* Tăng dần thời gian hoạt động thể lực đi kèm với việc giảm dần thời
gian bất động (xem truyền hình, chơi game hoặc nói chuyện qua điện
thoại).
* Cho trẻ tham gia những hoạt động mà trẻ thấy vui thích, không nên
bắt buộc theo ý thích chủ quan của người lớn. Mục đích cho trẻ vận
động chứ không phải để đạt được bất kỳ thành tích nào.
* Cha mẹ phải làm hình mẫu về một lối sống hoạt động và luôn cố
gắng tạo cơ hội cho trẻ tham gia hoạt động.
Vậy hoạt động thể lực như thế nào là vừa phải? Chúng ta hãy lấy quy
tắc mười số. Khi trẻ ngồi yên là mức độ 0 và khi trẻ gắng sức tối đa
nhất có thể là độ 10. Hoạt động thể lực vừa phải ví dụ đi bộ nhanh
cùng nhóm là khoảng 5-6. Hoạt động có mức gắng sức khá nhiều như
chạy nhảy, đuổi bắt trong sân trường là 7-8.
Với trẻ thanh thiếu niên thì ngoài 60 phút vận động mức độ vừa phải,
mỗi tuần nên có ít nhất ba lần vận động mức độ khá nhiều liên quan
đến các hoạt động rèn luyện sức cơ (tập thể hình) và độ chắc của
xương (nhảy dây, chạy bộ, chơi bóng).
Trong điều kiện khó khăn về không gian và thời gian như ở các thành
phố lớn của VN, việc cho trẻ tham gia tập luyện một môn thể thao nào
đó như thể dục nhịp điệu, bơi lội, tập võ, đạp xe là những chọn lựa
thích hợp và nên khuyến khích.
Hiện nay, nhiều trường học chuẩn bị đưa môn bơi lội vào chương
trình. Đây là cải tiến cần sự tán đồng và hỗ trợ của các bậc phụ huynh.
Điều quan trọng là cần tập luyện đều đặn. Không nên thỉnh thoảng bắt
trẻ tập bù vì sẽ dễ làm trẻ kiệt sức và bị bệnh hơn.
4
Bệnh vì ăn quá no, mặc quá ấm
Trong Thượng kinh ký sự, danh y Hải Thượng Lãn Ông kể chuyện
ông được mời vào phủ chúa Trịnh để khám bệnh cho thế tử yêu Trịnh
Cán. Trịnh Cán là con của chúa Trịnh Sâm và tuyên phi Đặng Thị
Huệ.
Mặc dù được bồi bổ cao lương mỹ vị và được nhiều ngự y trong triều
ngày đêm chăm sóc, vị thế tử này vẫn là đứa trẻ ốm yếu liên tục nên
khí lực khô kiệt, thân hình gầy gò, xanh xao. Các quan ngự y đành
phải lắc đầu bó tay.
Sau khi thăm bệnh xong, Hải Thượng Lãn Ông cho rằng “thế tử ở
trong chốn màn che trướng phủ, ăn quá no, mặc quá ấm nên phủ tạng
yếu đi”. Như vậy, theo vị danh y, nguyên nhân chứng bệnh của thế tử
Cán là do được ăn quá no, mặc quá ấm, luôn sống trong môi trường
trướng phủ màn che mà không có khoảng không gian tự do ngoài trời
như bao đứa trẻ khác. Quan niệm tiến bộ này được các nhà chuyên
môn, cả Đông y lẫn Tây y, đều nhất mực tán đồng