SỞ GD & ĐT CÀ MAU ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ I, NĂM HỌC 2020 – 2021
TRƯỜNG THPT PHAN NGỌC HIỂN MÔN NGỮ VĂN - KHỐI 12
THỜI GIAN: 90 PHÚT
(Không kể thời gian giao đề)
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi:
“Bạn có nghĩ rằng cuộc đời mình cho đến thời điểm này chịu ảnh hưởng của toàn bộ những
lựa chọn và quyết định mà bạn đã thực hiện (hoặc không thực hiện) không? Nếu có bất cứ điều gì
trong cuộc sống làm bạn thất vọng, bất mãn, thì chính bạn phải là người chịu trách nhiệm. Nếu
bạn cảm thấy không hài lòng thì chính bạn phải là người nghĩ ra cách thức nhằm thay đổi và cải
thiện tình hình.
Với tư cách là chủ nhân của chính mình, bạn phải hoàn toàn chịu trách nhiệm đối với mọi
việc mình làm và cả kết quả của chúng nữa. Bạn phải chịu trách nhiệm cả với những rủi ro, hậu
quả cho hành động của mình. Bạn phải hiểu rằng, để có được vị trí như hiện nay, trở thành con
người như ngày nay là do chính bạn đã quyết định và lựa chọn như vậy. Nếu bạn không hài lòng
với cuộc sống trong hiện tại, hãy quyết định tìm kiếm hoặc tự tạo ra những cơ hội để làm cho nó
tốt đẹp hơn trong tương lai. Hãy xem đó là một mục tiêu, lập kế hoạch và bắt tay vào thực hiện để
giành những gì bạn đáng được hưởng.
Bạn luôn là người tự do trong những quyết định tạo nên cuộc đời của chính mình”.
(Trích “Chinh phục mục tiêu” – Brian Tracy – Nguyễn Trung An, MBA dịch).
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản?
Câu 2. Dựa vào đoạn trích, hãy cho biết chúng ta cần phải làm gì nếu không hài lòng với cuộc sống
trong hiện tại?
Câu 3. Anh /chị hiểu như thế nào về quan niệm: bạn phải hoàn toàn chịu trách nhiệm đối với mọi
việc mình làm và cả kết quả của chúng nữa?
Câu 4. Anh / chị có đồng tình với ý kiến của tác giả “Bạn luôn là người tự do trong những quyết
định tạo nên cuộc đời của chính mình” không? Lí giải vì sao?
II. PHẦN LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1. Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ)
trình bày suy nghĩ của anh / chị về ý nghĩa của việc làm chủ chính mình.
Câu 2. Anh/ chị hãy phân tích vẻ đẹp hình tượng người lái đò, chất vàng mười của Tây Bắc, trong
tùy bút Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân.
-------HẾT------
SỞ GD & ĐT CÀ MAU ĐÁP ÁN, THANG ĐIỂM ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ I
Trường THPT Phan Ngọc Hiển MÔN NGỮ VĂN – KHỐI 12
THỜI GIAN: 90 PHÚT
Phần
Câu
Nội dung
Điểm
I
ĐỌC HIỂU
3,0
1
Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích:
Nghị luận
0,5
2
Theo tác giả, hãy quyết định tìm kiếm hoặc tự tạo ra những cơ hội để
làm cho nó tốt đẹp hơn trong tương lai. Hãy xem đó là một mục tiêu,
lập kế hoạch và bắt tay vào thực hiện để giành những gì bạn đáng được
hưởng.
0,5
3
Quan niệm: bạn phải hoàn toàn chịu trách nhiệm đối với mọi việc mình
làm và cả kết quả của chúng nữa có thể được hiểu là:
- Mỗi người là chủ nhân của chính mình, chịu trách nhiệm trước lời
nói, việc làm hoặc không làm, những quyết định, lựa chọn của bản
thân.
- Chịu trách nhiệm có nghĩa là không đỗ lỗi cho số phận hay người
khác.
- Nhắc nhở mỗi người cần sống, hành động, suy nghĩ tích cực cho hiện
tại và tương lai.
1,0
4
Hs trình bày theo suy nghĩ của mình. Lí giải hợp lí.
Có thể đồng tình. Lí giải:
Con người có thể bị tác động bởi hoàn cảnh, ý kiến của người khác
nhưng quyết định cuối cùng là của chúng ta. Không ai có thể ép buộc
nếu chúng ta không đồng thuận. Vì chúng ta chính là chủ nhân của
cuộc đời mình. Và những quyết định của mỗi người, tích cực hay tiêu
cực cũng đã tạo nên bức tranh cuộc đời mình hôm nay.
1,0
II
LÀM VĂN
7,0
1
Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết 01 đoạn văn ngắn
(khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh / chị về ý nghĩa của việc
làm chủ chính mình.
2,0
a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn
Học sinh có thể trình bày đoạn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng –
phân – hợp, móc xích hoặc song hành.
0,25
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Ý nghĩa của việc làm chủ chính mình.
0,25
c. Triển khai vấn đề nghị luận
1,0
Học sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai
vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải trình bày suy nghĩ của
bản thân về ý nghĩa vấn đề ý nghĩa của việc làm chủ chính mình.
Có thể theo hướng sau:
*Giải thích vấn đề:
- Làm chủ bản thân là kiểm soát và định hướng những suy nghĩ, hành
động của bản thân, chịu trách nhiệm về kết quả của những suy nghĩ,
hành động đó.
*Phân tích, bàn luận vấn đề
- Làm chủ chính mình giúp con người sống chuẩn mực, kiểm soát được
lời nói, hành vi, quyết định và lựa chọn của mình. Nhờ vậy, sẽ hạn chế
được những hành động, lời nói tiêu cực gây tổn thương đến những
người xung quanh hoặc bản thân.
- Làm chủ chính mình giúp con người hiểu hơn về bản thân mình, sáng
suốt nhận ra niềm đam mê, sở trường của bản thân. Từ đó hoạch định
được tương lai.
- Làm chủ chính mình giúp chúng ta rèn luyện bản lĩnh, hình thành thái
độ tự tin, tư duy độc lập; không bị tác động tiêu cực từ dư luận, không
chạy theo số đông một cách mù quáng.
- Người làm chủ chính mình biết rằng mình có toàn quyền cũng như
toàn bộ trách nhiệm trong việc vẽ lên bức tranh cuộc đời mình. Vì vậy,
họ không than trách quá khứ, không đổ lỗi cho hoàn cảnh và người
khác. Họ luôn nỗ lực để hoàn thiện bản thân, khắc phục khó khăn để
vượt qua thất bại để thay đổi cuộc đời theo hướng họ muốn.
- Làm chủ chính mình sẽ luôn kiểm soát được suy nghĩ, hành động của
mình nên học có đời sống nội tâm bình an hơn, hạnh phúc hơn.
- Phê phán những con người sống thiếu lập trường, hèn nhát.
=> Khẳng định: Làm chủ chính mình là chiếc chìa khóa quan trọng
mở ra cánh cửa hạnh phúc.
*Liên hệ bản thân
0,25
0,5
0,25
d. Chính tả, dùng từ, đặt câu
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt.
0,25
e. Sáng tạo
Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề cần nghị
luận.
0,25
2
Anh/ chị hãy phân tích vẻ đẹp hình tượng người lái đò, chất vàng
mười của Tây Bắc trong tùy bút Người lái đò sông Đà của Nguyễn
Tuân.
5,0
a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận
Mở bài giới thiệu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết
bài khái quát được vấn đề.
0,25
b. Xác định vấn đề cần nghị luận
Phân tích vẻ đẹp hình tượng người lái đò, chất vàng mười của Tây Bắc
trong tùy bút Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân.
0,5
c. Triển khai vấn đề cần nghị luận
Vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn
chứng.
3,5
* Giới thiệu ngắn gọn về tác giả, tùy bút Người lái đò sông Đà, vẻ đẹp
hình tượng người lái đò, chất vàng mười của Tây Bắc.
0,5
* Vẻ đẹp hình tượng người lái đò:
- Công việc: lái đò trên sông Đà, hằng ngày đối diện với thiên nhiên
hung bạo.
- Về lai lịch: tác giả xóa mờ xuất thân, tập trung miêu tả ngoại hình
để ngợi ca những con người vô danh âm thầm cống hiến: “tay lêu
nghêu như cái sào. Chân ông lúc nào cũng khuỳnh khuỳnh,... chất
mun”, đó là ngoại hình khỏe khoắn của con người lao động luôn gắn
bó với nghề.
- Là người có lòng dũng cảm, tình yêu nghề: “giữ mái chèo, nén vết
thương, hai chân kẹp chặt lấy cuống lái”.
- Có thể liên hệ đến hình ảnh Huấn Cao - người anh hùng trong quan
niệm của Nguyễn Tuân trước cách mạng để dẫn dắt sang hình tượng
ông lái đò.
- Công việc: lái đò trên sông Đà, hằng ngày đối diện với con thủy
quái hung bạo.
- Là người từng trải, hiểu biết và thành thạo trong nghề lái đò: “trên
sông Đà ông xuôi ngược hơn một trăm lần”, “nhớ tỉ mỉ... những luồng
nước”, “sông Đà đối với ông lái đò ấy như một thiên anh hùng mà ông
đã thuộc ... xuống dòng”, ...
- Là người mưu trí dũng cảm, bản lĩnh và tài ba:
+ Ung dung đối đầu với thác dữ “nén đau giữ mái chèo, tỉnh táo
chỉ huy bạn chèo...” để phá trùng vi thạch trận thứ nhất
+ Ông lái đò “không chút nghỉ tay, nghỉ mắt phá luôn vòng vây
thứ hai và đổi chiến thuật”, ông "nắm chắc binh pháp của thần sông
thần đá, ông đã thuộc quy luận phục kích của lũ đá nơi ải nước”, động
1,5
tác điêu luyện “cưỡi đúng ngay trên bờm sóng, phóng thẳng thuyền
vào giữa thác...”
+ Là người nghệ sĩ tài hoa: ưa những khúc sông nhiều ghềnh thác,
không thích lái đò trên khúc sông bằng phẳng, coi việc chiến
thắng “con thủy quái” là chuyện thường: sau khi vượt thác nhà đò đốt
lửa nướng cơm lam và toàn bàn về chuyện cá anh vũ, cá dầm xanh, ...
* Chất vàng mười của Tây Bắc:
- Khái quát về phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân: là nhà văn tài
hoa uyên bác, suốt đời đi tìm cái đẹp, luôn khám phá thế giới ở bình
diện văn hóa, thẩm mĩ, luôn miêu tả con người trong vẻ đẹp tài hoa
nghệ sĩ.
- Nêu cảm nhận về hình tượng nhân vật ông lái đò: là đại diện cho
con người lao động Tây Bắc trong giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã
hội, là con người vừa có phẩm chất anh hùng vừa tài hoa nghệ sĩ, chứa
đựng chất vàng mười đã qua thử lửa.
1,0
* Khái quát chung, khẳng định lại vẻ đẹp hình tượng người lái đò, chất
vàng mười của Tây Bắc trong tùy bút Người lái đò sông Đà của
Nguyễn Tuân. Nghệ thuật khắc họa nhân vật.
0,5
d. Chính tả, dùng từ, đặt câu
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt.
0,25
e. Sáng tạo
Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề cần nghị
luận.
0,5
TỔNG ĐIỂM: 10,0
------------------------HẾT----------------------------
