Diễn ngôn lịch sử từ góc nhìn nữ giới trong tiểu thuyết Từ Dụ Thái hậu và Công chúa Đồng Xuân của Trần Thùy Mai

Lịch sử triều Nguyễn luôn là nguồn cảm hứng bất tận cho văn học, tuy nhiên, cách nhìn nhận về các sự kiện và nhân vật thường chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ góc độ nam giới. Thực tế này đã dẫn đến việc thiếu vắng những diễn ngôn lịch sử từ góc nhìn nữ giới, nơi phụ nữ không chỉ là đối tượng mà còn là chủ thể trần thuật. Bài viết này khám phá tầm quan trọng của việc lật lại lịch sử dân tộc qua lăng kính nữ giới trong các tiểu thuyết "Từ Dụ thái hậu" và "Công chúa Đồng Xuân" của Trần Thùy Mai. Nghiên cứu nhằm chỉ ra cách các tác phẩm này tái hiện và kiến giải vai trò của phụ nữ trong lịch sử, từ đó góp phần làm phong phú thêm cách hiểu về quá khứ và khẳng định sự bình đẳng giới trong diễn ngôn học thuật. Việc phân tích này không chỉ làm nổi bật tinh thần sáng tạo của nhà văn mà còn mở ra những chiều kích mới trong nhận thức về lịch sử triều Nguyễn.

Các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên chuyên ngành văn học, lịch sử, và nghiên cứu giới quan tâm đến văn học Việt Nam và diễn ngôn lịch sử.

Bài viết khảo sát diễn ngôn lịch sử từ góc nhìn nữ giới trong hai tiểu thuyết nổi bật của Trần Thùy Mai: "Từ Dụ thái hậu" và "Công chúa Đồng Xuân", với bối cảnh triều Nguyễn. Phương pháp tiếp cận dựa trên khái niệm diễn ngôn, phân tích cách tác giả nữ tái hiện và kiến giải các sự kiện, nhân vật lịch sử thông qua nhãn quan riêng biệt. Nghiên cứu chỉ ra rằng, thay vì nhìn nhận lịch sử một cách đơn tuyến, chủ yếu qua lăng kính nam giới, các tác phẩm này đã đặt phụ nữ vào vị trí trung tâm, không chỉ là đối tượng thụ động mà là chủ thể tích cực, đồng kiến tạo lịch sử. Cụ thể, bài viết phân tích cách Trần Thùy Mai làm nổi bật vai trò của các nhân vật nữ trong việc ảnh hưởng đến triều chính, tham gia vào các phong trào kháng chiến, và thể hiện những khát vọng cá nhân trong bối cảnh xã hội đầy biến động. Ví dụ như nhân vật Công chúa Đồng Xuân được khắc họa như một nữ anh hùng tiên phong, thể hiện tiếng nói phản kháng mạnh mẽ. Hơn nữa, nghiên cứu còn làm rõ cách diễn ngôn nữ giới tiến hành việc đánh giá lại và làm giàu thêm hình tượng các nhân vật nam lịch sử, phá vỡ những khuôn mẫu lý tưởng hóa để mang đến một cái nhìn đa chiều, nhân văn hơn về họ. Giá trị ứng dụng của bài viết nằm ở việc đóng góp vào lĩnh vực nghiên cứu văn học sử, đặc biệt là các nghiên cứu về giới, đồng thời khuyến khích một cách tiếp cận lịch sử toàn diện và công bằng hơn, nơi tiếng nói của nữ giới được lắng nghe và tôn vinh, làm phong phú thêm di sản văn hóa và học thuật.