K NÉM ĐÁ VÀO NGƯỜI ĐÃ RƠI XUNG GING
(Lc tnh h thch kế)
Đó là mưu kế khi k địch đã gp khó khăn, đã b tai ho thì nhân kế đó mà tiêu
dit h để tr hu ho. Đây là kế độc ác, nhân tâm mà nhiu chính khách thường nói
"bt độc bt anh hùng". Rõ ràng là mt người khi đã rơi xung giếng sâu là h đã
thế hết sc nguy him và hết sc b động; nếu k thù đứng trên ming giếng mà
cm đá ném xung là h hoàn toàn không th chng đỡ được.
S nước ta có câu chuyn v Trn Th Độ, người đã buc Lý Chiêu Hoàng
nhường ngôi cho chng là Trn Cnh để to dng ra vương triu nhà Trn. B ca Lý
Chiêu Hoàng là Lý Hu Tông b bc ra tu chùa Chân Giáo vi pháp danh là Hu
Quang đại sư; nhưng Trn Th Độ vn ngm sai người theo riết vua, theo dõi các
hành tung. Mt hôm Lý Hu Tông cht nh đến ngày gi b mình là Cao Tông, lòng
t thy bun bã, xu h, nóng lòng ngi không yên ch, lin ln ra khi ca thành
(Thăng Long) ra khi ch Đông. Ch đang hp đông như kiến. Cht có mt ông lão
râu tóc bc phơ chy đến nm ly tay Hung mà hi:
- Có phi hoàng thượng không? Sao người tiu tu thế? Thn dân đâu mà để
cho vua đến ni xiêu liêu, điêu đứng thế này?
Nói đon khóc oà lên. Nhng người khác thy vy đều kéo ùa vây li bên vua...
Vua vt v lm mi quay v được chùa Chân Giáo. Ngay chiu hôm đó, Trn Th Độ
li đến. Hu Quang đại sư ngi bên thm, mc chiếc áo cà sa cũ. Độ dng li hi
thăm chuyn vua ra ch ba trước. Vua tr li qua quýt.
- Bn tăng mãi ca thin, xa chúng sinh cũng bun. Nói ri cm cúi nh c.
Độ cười nht bo:
- Nh c phi nh tn gc mi sch được đấy! Ri quay đi. Hu Tông kh nói:
- Điu ông nói, ta hiu ri!
Trn Th Độ lên kiu v ph, bàn vi (em là) Trn Tha:
- Lòng người còn tưởng nh đến nhà Lý đấy, Hung còn đấy, vn còn ch
cho người ta nh đến. Ch có cách làm cho khut mt đi thôi!
Hôm sau, Độ sai người đem hương hoa l vt cho mi Hu Tông vào ph. Vua
bo:
- Vic gì mà phi đón vào trong thành. Chùa này là ch trú chân cui cùng ca
ta, chết đây thôi, không đi đâu na. Để ta tng kinh xong s liu (Sau đó Lý Hu
Tông tht c chết ti chùa) - Trn Th
Độ s nghip nhà Trn - tác gi Ngô Văn Phú - NXB Văn hc 1995 trang 126-
127.
Vic Trn Th Độ giết Lý Hu Tông chính là đã dùng mưu kế ném đá vào người đã rơi
xung giếng.