1

KINH T MÔI TRNG
CÂU HI, BÀI TP VÀ TR LI
B sung cho tài liu
hng dn ging dy
dành cho
Chng trình i hc
I HC VIT NAM
Tháng 8, 2005
Chơng trình Kinh t và Môi trng ông Nam Á
2

BÀI 1: GII THIU
CH : Kinh t Môi trng là gì?
Ngun: F & O (2005) and F, O, & F (2002)
Câu hi 1. Ti sao thu xng du to khuyn khích gim thi khí t xe ô tô nhiu hơn so
vi thu s hu/s dng xe hàng nm?
Gii áp:
Câu tr li tu thuc vào mc thu xng du so vi thu s hu xe. Thu xng du nhm
vào ba yu t ca gim phát thi [ó là a)s xe tham gia giao thông; b) qung ưng mi
xe chy; và c) lưng khí thi mi dm xe chy].
Mt khác, thu hàng nm ch nh hưng quyt nh có nên tng s xe tham gia giao
thông (bao gm c mua hoc thôi không tham gia giao thông). Tuy nhiên, nu thu xe là
 cao  rt ít ngưi ưa xe tham gia giao thông, khi ó khí thi s gim tương ng vi
thu nhiên liu thp vì ngưi ta ch lái xe mt lưng ti a nào ó mi ngày. Bi vì thu
xe cao như vy là không kh thi v mt chính tr (lý do bình ng), vì vy thu xng du
s có nh hưng gim thi ln hơn.
Câu hi 2. Nhng yu t nào nh hng nhng ánh i (trade-offs) c minh ho
ng gii hn cong kh nng sn xut? Chính sách môi trng có th nh hng nhng
ánh i này nh th nào?
Gii áp:
C kh nng công ngh ca nn kinh t và iu kin sinh thái có th nh hưng s ánh
!i d"c theo ưng cong kh nng sn xut. #nh hưng có hi i vi môi trưng xut
hin là do nn kinh t s$ d%ng dòng tài nguyên thiên nhiên và do cht thi ca quá trình
sn xut và tiêu dùng. &!i mi công ngh làm gim lưng u vào hoc cht thi cho
mi ơn v u ra có th làm dch chuyn ưng cong kh nng sn xut lên phía trên –
nhiu hàng hoá ưc sn xut hơn cho mi ơn v cht lưng môi trưng. &iu này là
úng trong trưng hp tái ch và tái s$ d%ng công ngh.
Chính sách c'ng có th nh hưng nhng ánh !i ó b(ng cách khuyn khích ngưi
tiêu dùng và các hãng th c hin nghiên cu và phát trin (R&D) và áp d%ng công ngh
cho phép gim nh hưng môi trưng cho mi ơn v u ra. Chính ph c'ng có th th c
hin R&D và cung cp thông tin v các công ngh s)n có  nhng ưng cong kh nng
sn xut tim nng có th ưc th c hin (ví d% tim nng t* Cơ ch Phát trin sch cho
c nưc phát trin và ang phát trin).
Cui cùng, vai trò ca vic ci thin sinh thái  gim thiu nhng ánh !i có th ưc
tho lun. Ý tưng là các cá th trong mt cân b(ng sinh thái to ra cht thi và s$ d%ng
các u vào  duy trì s hot ng ca h sinh thái như là mt t!ng th.
3

Câu hi 3. Hãy ch rõ i mi công ngh cho phép các hãng sn xut hàng hoá và dch
v vi ô nhim ít hơn nh th nào? S dng  th ng cong kh nng sn xut gii
thích.
Gii áp:
Nhiu hàng hoá hơn có th sn xut vi mi ơn v cht lưng môi trưng  ưng
cong gii hn kh nng sn xut dch chuyn (xem Sơ  1.1 trong sách do Fill and
Olewiler biên son) lên phía trên, vi mc cht lưng môi trưng không thay !i. Cht
lưng môi trưng tng lên hoc gim xung tu thuc vào ưng bàng quan ca cng
ng/xã hi (CIC). Gi s$ công ngh tng lên cho phép ngưi ta có nhiu con hơn. Mc
tiêu dùnh bình quân u ngưi gim thp s làm tng giá tr ca hàng hoá so vi vi
cht lưng môi trưng làm cho ưng bàng quan ca cng ng tr nên b+t hơn th hin
s)n lòng cn biên cao hơn trong ánh !i cht lưng môi trưng cho hàng hoá. Trong
trưng hp này, cht lưng môi trưng b gim thp so vi trưc thay !i công ngh. &ó
là nhng gì di,n ra trong sut lch s$. Mt khác, nu ngưi ta giàu hơn mc trung bình,
h" có th có ưc giá tr tng lên t* cht lưng môi trưng so vi tiêu dùng. Trong
trưng hp này CIC s tr nên dc hơn phn ánh s)n lòng cn biên thp hơn  ánh !i
cht lưng môi trưng cho hàng hoá.
Câu hi 4. Anh/ch hãy cho bit bt k khuyn khích nào có tác ng nht quán vi tính
bn vng? Anh/ch hãy cho bit bt k khuyn khích nào có tác ng ngc li? Làm th
nào  có th thay i nhng khuyn khích có tác ng ngc li ó?
Gii áp:
Trưc ht cn phi tr li nhng hành vi nào thì nht quán vi phát trin bn vng.
Trong nhiu trưng hp, ây là vn  tranh cãi. Ví d%, ngưi ta tin tưng r(ng m"i lúc
m"i nơi tái ch nhiu hơn là iu tt nu mun t ưc bn vng bi vì nó gim c
lưng cht thi và mc khai thác tài nguyên nguyên thu-. &iu này không phi khi nào
c'ng úng. Tái ch s$ d%ng tài nguyên thiên nhiên và nng lưng. Nhng chuyn xe hơi
ca các cá nhân ch vi m%c tiêu duy nht là ưa cht thi n các phương tin tái ch
có th gây nên thit hi môi trưng ln hơn do t cháy nhiên liêu so vi thit hi phòng
tránh. T* vi,n cnh thay !i khí hu, gim t cháy nhiên liu t* lòng t chc chn luôn
luôn làm tng trin v"ng bn vng. &i li b(ng thuyn, tàu l$a, hoc xe buýt, ch không
phi b(ng xe hơi cá nhân, nhìn chung là nht quán vi tính bn v'ng hơn. Cơ cu khuyn
khích ch"n l a phương tin giao thông thay !i theo theo t*ng quc gia và iu kin a
phương. Thay !i khuyn khích theo hưng gim s$ d%ng xe hơi cá nhân và máy bay là
mt vn  ca chính sách chính ph. Xut phát t* th c t phn ln ngưi các nưc
công nghip phát trin có thói quen s$ d%ng xe hơi tư nhân và máy bay, và h thng cai
tr có tính dân ch hin có các xã hi ó, trin v"ng thay !i khuyn khích theo hưng
ó là có l không ln. Có th k n là vic thi rác, mua sn ph.m vi nhiu bao bì so
vi không bao bì, ti thiu hoá s$ d%ng nưc ca các h gia ình.
4

BÀI 2: MI QUAN H GIA MÔI TRNG VÀ NN KINH T VÀ
TNG QUAN V NHNG VN  TÀI NGUYÊN, MÔI TRNG
CH 1: Mi quan h gia môi trng và nn kinh t
Ngun: F & O, Chng 2; và F, O, & F 2002
Câu hi 1: Tng trng dân s nh hng nh th nào n s cân b ng c!a các dòng
trong Sơ  2.1?
Gii áp:
Tng trưng dân s phá v/ quan h tr c tip gia khi lưng vt cht và nng lưng
ưc ưa vào h thng và khi lưng phát thi. Tng trưng có ngh0a mt phn ca tài
nguyên tích lu1 trong dân s ang tng. &iu này c'ng úng cho h thng vt cht, nhu
s tích t% ca tài sn vt cht. Ch*ng nào tng trưng v2n tip t%c s khác nhau gia
u vào và u ra v2n tn ti.
Câu hi 2: Nu tt c các hàng hoá có th thay i ngay t"c thì (overnight)  chúng có
th tn ti lâu gp ôi so vi trc ây, iu này làm thay i các dòng luân chuyn
trong Sơ  2.1 nh th nào?
Gii áp:
&iu này s làm gim rt ln lưng cht thi bi vì nó làm gim mt cách áng k lưng
tài nguyên  duy trì các hot ng kinh t mt mc nht nh. Th c cht, ó là s
gim Rp, theo thut ng ca mô hình. Tt nhiên, iu này không phá v/ cân b(ng dài hn
ca u vào và cht thi. Nhưng lưng tài nguyên cn thit ph%c v% cho mt mc hot
ng kinh t nht nh c'ng như lưng cht thi s gim i mt n$a.
Câu hi 3: Mt lng cht thi c thi vào mt thi im nào ó mt nơi nào ó có
th là cht gây ô nhim; nu nó c thi mt thi im khác ho#c mt nơi khác thì
nó có th không to thành cht gây ô nhim. Ti sao iu này li úng?
Gii áp:
Câu h3i này nh(m nhn mnh r(ng không ch có loi cht thi là quan tr"ng, mà c khi
nào và âu nó ưc thi. Cht ô nhi,m là cái gì ó gây thit hi, và mc thit hi ph%
thuc vào kh nng hp ph%/ng hoá ca môi trưng c'ng như dân s và tài nguyên
sinh thái tip xúc vi cht thi. Ví d%: ting n t* sân bay gn thành ph và cùng mc
ting ôn như vy nhưng sân bay xa; cht thi do không khí mang theo trong thi gian
hoán nghch nhit  so vi nhng ngày lng gió.
Câu hi 4: Ti sao nhng cht gây ô nhim tích lu$ tn ti lâu li khó qun lý hơn cht
gây ô nhim không tích lu$ tn ti trong thi gian ng%n?
5

Gii áp:
Cht gây ô nhi,m không tích lu1, tn ti trong thi gian ngn gây thit hi và bin mt,
cho nên nu chúng ta mun gim thit hi chúng ta ch cn gim mc thi hin thi.
Nhưng cht thi tích lu1 tn ti ó ây gây thit hi trong tương lai, vì vy cn thy
trưc  qun lý thit hi, và iu ó thưng khó t ưc. &iu ó là hóc búa vì vic
nghiên cu tr nên khó khn hơn - phi d báo nh hưng lâu dài trong tương lai; và nó
hóc búa vì ngưi ta thưng th c hin chit khu theo thi gian.
Câu hi 5. Gi s chúng ta quan sát thy phát thi cht ô nhim gim xung nhng cht
lng môi trng không tng lên – có th gii thích iu này nh th nào?
Gii áp:
Mt s nguyên nhân ưc lit kê: 1) mc phát thi có th gim nhưng cht ô nhi,m có
tính tích lu1 nên lưng cht ô nhi,m tng lên. & cht ô nhi,m gim xung, tc  phân
hu- hoc hp th% ca môi trưng t nhiên phi lơn hơn tc  thi cht ô nhi,m, 2)
Trưc khi gim thi cht lưng môi trưng có th ã b suy thoái n ni mc thi thp
c'ng gây thit hai như mc thi cao gây nên, 3) Có th có s tr, gia phát thi và thit
hi môi trưng do tính phc tp ca h sinh thái. H sinh thái có th t mc thit hi
ngư/ng và sau ó nó hu- hoi mt cách nhanh chóng. 4) Thit hi môi trưng có th do
nh hưng kt hp t* nhng cht gây ô nhi,m khác nhau. Ví d%, các nhà khoa h"c báo
cáo r(ng mc khí CO2 cao có th làm tng tc  hình thành các l h!ng ô zôn, 5)Mc
du phát thi mt cht gây ô nhi,m là thp hơn, các hãng có th tìm gii pháp thay th,
nhng gii pháp này c'ng gây thit hi.
Câu hi 6: “Vic nghiên c"u các vn  tài nguyên thiên nhiên cn phi tha nh&n tm
quan tr'ng v k$ thu&t/khoa h'c, kinh t, và chính tr xã hi”. Hãy gii thích ( Trích dn
t Perman, Ma, McGilvray, and Common, 2003)
Gii áp:
Trích d2n này gi ý r(ng  có ưc li gii áp y và cht ch v vn tài nguyên
thiên nhiên cn áp d%ng phương pháp a ngành. Tuy nhiên, trong nghiên cu vn  môi
trưng, nhà kinh t s sm phát hin ra r(ng s tác ng qua li gia h thng kinh t và
môi trưng òi h3i cn phi ưa vào các ni dung, phương pháp ca khoa h"c t nhiên,
trái t và s sng. Hơn th na, vn  phân phi thu nhp và ca ci trong nưc và
quc t và qua thi gian, và vn thit lp và th c hin chính sách m bo chc chn
r(ng nhng quan tâm v xã hi chính tr s luôn luôn là có ý ngh0a.
BÀI 3: NGUYÊN NHÂN CA CÁC VN  MÔI TRNG
CH : Nguyên nhân ch yu c a các v!n  môi trng trên th gi"i là gì?
Ngun: Field & Olewiler, trang 84, và Forsdyke, Field và Olewiler, 2002