1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ
PHẠM THỊ THU UYÊN
NGHIÊN CỨU, CẢI TIẾN PHƯƠNG PHÁP MỞ RỘNG TRUY
VẤN VÀ TÍCH HỢP VÀO HỆ THỐNG TÌM KIẾM TIẾNG VIỆT
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Hà Nội - 2011
2
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ
PHẠM THỊ THU UYÊN
NGHIÊN CỨU, CẢI TIẾN PHƯƠNG PHÁP MỞ RỘNG TRUY
VẤN VÀ TÍCH HỢP VÀO HỆ THỐNG TÌM KIẾM TIẾNG VIỆT
Ngành: Công nghệ thông tin
Chuyên ngành: Hệ thống thông tin
Mã số: 60.48.05
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Hà Quang Thụy
Hà Nội - 2011
3
Lời cảm ơn!
Lời đầu tiên tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS. Hà
Quang Thuỵ, người thầy đã chỉ bảo và hướng dẫn tận tình cho tôi trong suốt quá trình
nghiên cứu khoa học và thực hiện luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ, tạo điều kiện và khuyến khích tôi trong quá
trình làm việc và nghiên cứu của tập thể anh chị em tại Phòng thí nghiệm Công nghệ tri
thức và Tương tác người máy, Trường Đại học Công nghệ.
Và cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, người thân và bạn bè – những
người luôn ở bên tôi những lúc khó khăn nhất, luôn động viên tôi, khuyến khích tôi trong
cuộc sống và trong công việc.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Học viên
Phạm Thị Thu Uyên
4
Lời cam đoan
Tôi xin cam đoan luận văn được hoàn thành trên cơ sở nghiên cứu, tổng hợp và
phát triển các nghiên cứu của bài toán Mở rộng truy vấn từ các nguồn trong nước và trên
thế giới do tôi thực hiện.
Luận văn này là mới, các đề xuất trong luận văn do chính tôi thực hiện, qua quá
trình nghiên cứu đưa ra và không sao chép nguyên bản từ bất kì một nguồn tài liệu nào
khác.
5
Mục lục
Mở đầu ............................................................................................................................... 10
Chương 1. Bài toán Mở rộng truy vấn trong hệ thống tìm kiếm ........................................ 12
1. 1. Giới thiệu hệ thống tìm kiếm ................................................................................ 12
1. 2. Bài toán Mở rộng truy vấn .................................................................................... 13
1.2. 1. Định nghĩa bài toán Mở rộng truy vấn ........................................................... 13
1.2. 2. Một số cần quan tâm khi thực hiện mở rộng truy vấn ................................... 14
1. 3. Tóm tắt chương 1 .................................................................................................. 16
Chương 2. Một số phương pháp mở rộng truy vấn ............................................................ 17
2.1 Phương pháp thủ công .......................................................................................... 17
2.2 Phương pháp tự động ............................................................................................ 18
2.2.1 Mối quan hệ giữa các khái niệm ......................................................................... 18
2.2.2. Một số nghiên cứu về mở rộng truy vấn sử dụng tập từ điển ............................ 22
2.3 Phương pháp kết hợp ............................................................................................ 23
2.3.1 Tự động sinh ra tập từ đồng nghĩa ................................................................. 23
2.3.2 Phương pháp sử dụng query log..................................................................... 23
2.3.3 Mở rộng truy vấn dựa vào tập từ đồng nghĩa và hình thức biểu diễn từ. ....... 26
2.3.4 Mở rộng truy vấn sử dụng đồ thị khái niệm wikipedia .................................. 27
2.4 Tóm tắt chương 2 .................................................................................................. 29
Chương 3. Mô hình đề xuất ................................................................................................ 30
3.1 Cơ sở thực tiễn ...................................................................................................... 30
3.2 Mở rộng truy vấn .................................................................................................. 31
3.3 Mô hình hệ thống tìm kiếm thực thể áp dụng cho tiếng Việt ............................... 36
3.4 Tóm tắt chương 3 .................................................................................................. 37
Chương 4. Thực nghiệm và đánh giá ................................................................................. 38
4.1. Môi trường thực hiện ............................................................................................ 38
4.2. Quá trình thực nghiệm .......................................................................................... 38
4.2.1. Nội dung, kịch bản thực nghiệm .................................................................... 38
4.2.2. Thực nghiệm mở rộng truy vấn ...................................................................... 39