“ MEN VI SINH N.NI ”Ủ
“ MEN VI SINH N.N I GIÚP BÀ CON CHĂN NUÔI LÀM GIÀU B N V NG”Ủ Ề Ữ
1. Men vi sinh N.N I dùng đ làm gì?ủ ể
Trong kh u ph n th c ăn chăn nuôi hi n nay, t l các ch t b t nh cám, b t ngô, b t s nẩ ầ ứ ệ ỷ ệ ấ ộ ư ộ ộ ắ
ph i chi m t i trên 80%; N u ph n cám, b t ngô, b t s n này không đ c làm chín thì chănả ế ớ ế ầ ộ ộ ắ ượ
nuôi s kém hi u qu vì th c ăn không đ c tiêu hóa t t do v y chi phí th c ăn l n. Các đ ngẽ ệ ả ứ ượ ố ậ ứ ớ ộ
v t nuôi nh l n, gia c m, cá …cũng gi ng con ng i ch tiêu hóa h p thu t t th c ăn khiậ ư ợ ầ ố ườ ỉ ấ ố ứ
đ c làm chín. ượ
Chúng ta đã bi t làm ếchín d a, cà và th t l n s ng b ng cách mu i d a, cà, làm nem chua…đóư ị ợ ố ằ ố ư
là ph ng pháp lên men th c ăn nh m t lo i men có s n trong t nhiên ( trong n c vàươ ứ ờ ộ ạ ẵ ự ướ
không khí ). Trong chăn nuôi, đ lên men làm ểchín cám, b t ngô, b t s n nhanh h n, t t h nộ ộ ắ ơ ố ơ
thì không dùng men trong t nhiên mà c n m t lo i men đ c ch n l c thu n khi t, đó là “ự ầ ộ ạ ượ ọ ọ ầ ế
MEN VI SINH N.N I ” Ủ
“ MEN VI SINH N.N I ” đ c dùng đ men th c ăn hay còn g i là lên men th c ăn, sỦ ượ ể ủ ứ ọ ứ ẽ
giúp chúng ta làm chín th c ăn đ chăn nuôi mà không ph i đun n u.ứ ể ả ấ
2. Men “vi sinh NNI” dung đ lên men th c ăn, nguyên li u nào?ể ứ ệ
- Các lo i th c ăn giàu b t đ ng: cám g o, thóc nghi n, t m, b t ngô, b t s n khô, b t khoaiạ ứ ộ ườ ạ ề ấ ộ ộ ắ ộ
khô, bã s n…ắ
- Các lo i c qu t i: khoai lang, s n, dong riêng, khoai tây … c n n u chin tr c khi .ạ ủ ả ươ ắ ầ ấ ướ ủ
- Bí ngô: khoét m t mi ng trên qu , nh i men vào trong qu , đ y kín đ n i mộ ế ả ồ ả ậ ể ơ ấ
- Bã đ u: tr n v i các lo i th c ăn b t đ ng khác theo t l đ men. T l bã đ u khôngậ ộ ớ ạ ứ ộ ườ ỷ ệ ể ủ ỷ ệ ậ
v t quá 30% .ượ
3. Ph ng pháp men b ng “ MEN VI SINH N.N I ” ươ ủ ằ Ủ
Nguyên li u dùng đ lên men là: B t s n, b t ngô, cám g o, bã s n…ệ ể ộ ắ ộ ạ ắ
L ng “ MEN VI SINH N.N I ” s d ng: 1kg men / 150 kg b tượ Ủ ử ụ ộ
L ng n c s d ng: 3 kg b t c n 1,1 - 1,2 lít n c. men b t ngô c n nhi u n c h nượ ướ ử ụ ộ ầ ướ Ủ ộ ầ ề ướ ơ
Cách : ủ
Ví d đ men cho 150 kg b t ngô và b t s n c n làm nh sau: ụ ể ủ ộ ộ ắ ầ ư
- Tr n tr c 1kg men “ MEN VI SINH N.N I ” v i 15-20kg b t s n và b t ngô cho đ u.ộ ướ Ủ ớ ộ ắ ộ ề
- Tr n h n h p men đã tr n trên v i 130-135 kg ngô và s n còn l i. Cách tr n: r i m t l pộ ỗ ợ ộ ở ớ ắ ạ ộ ả ộ ớ
b t ngô, b t s n sau đó r i m t l p h n h p men, c nh v y sau vài l n thì dung x ng tr nộ ộ ắ ả ộ ớ ỗ ợ ứ ư ậ ầ ẻ ộ
đ u.ề
- Dùng 55- 60 lít n c s ch t i đ u lên h n h p b t và men trên, sau đó đ o cho th t t iướ ạ ướ ề ỗ ợ ộ ở ả ậ ơ
đ u, đ yên nh v y trong kho ng 3 gi .ề ể ư ậ ả ờ
- B c vào thùng ho c túi nh ng không đ c lèn và d ch t, đ h mi ng 4 – 5 gi sau đóố ặ ư ượ ỗ ặ ể ở ệ ờ
bu c ho c đ y kín đ n i m tránh gió lùa đ .ộ ặ ậ ể ở ơ ấ ể ủ
Tr ng h p ph i nhi u có th đánh đ ng ngay trên n n nhà, nh ng ph i đ y kín vàườ ợ ả ủ ề ể ố ủ ề ư ả ậ
phòng ph i m.ủ ả ấ
- Th i gian lên men: mùa hè 18-24 gi , mùa đông 24-48 gi , th c ăn có s tăng nhi t đ vàờ ủ ờ ờ ứ ự ệ ộ
có mùi th m r u mát là đ c. Tuy nhiên th i gian dài h n m t chút thì th c ăn s đ cơ ượ ượ ờ ủ ơ ộ ứ ẽ ượ
làm chính t t h n nên tiêu hoá tri t đ h n.ố ơ ệ ể ơ
Th i gian có th kéo dài 4-5 ngày nh ng ch t l ng th c ăn v n không thay đ i. Cho nên cóờ ủ ể ư ấ ượ ứ ẫ ổ
th th c hi n m t l n men cho nhi u ngày. Nh ng chú ý l ng th c ăn cho ăn m i ngàyể ự ệ ộ ầ ủ ề ư ượ ứ ỗ
ph i đ c vào m t túi đ cho ăn h t trong ngày, tránh m ra nhi u l n th c ăn s b m c.ả ượ ủ ộ ể ế ở ề ầ ứ ẽ ị ố
Khi th c ăn cho cá c n trên d i 3 ngày đ h t th c ăn x p nh d n i trong n c.ủ ứ ầ ủ ướ ể ạ ứ ố ẹ ễ ổ ướ
4. Ph ng pháp men th nào cho t t?ươ ủ ế ố
- Đ m b o tr n đ u.ả ả ộ ề
- Có đ m thích h p: Cách xác đ nh nh sau: sau khi tr n n c xoa t i đ u đ sau 15-20ộ ẩ ợ ị ư ộ ướ ơ ề ể
phút, b c l y m t n m trên tay r i n m tay l i n u th uc ăn thành n m nh ng d dàng bópố ấ ộ ắ ồ ắ ạ ế ứ ắ ư ễ
t i ra đ c là có đ m thích h p. N u n m thành n m mà không bóp t i ra đ c là t quá.ơ ượ ộ ẩ ợ ế ắ ắ ơ ượ ướ
Còn n u n m không thành n m đ c là khô quá.ế ắ ắ ượ
- Đ m b o s thông khí tôt trong giai đo n đaùa nên men: đ m b o đ m thích h p đ th cả ả ự ạ ả ả ộ ẩ ợ ể ứ
ăn có đ t i x p; khi tr n xong đ yên trong vài gi sau đó không nén và dõ ch t th c ăn vàoộ ơ ố ộ ể ờ ặ ứ
bao ho c thùng, không đ các bao đè lên nhau…ặ ể
- Đ m b o nhi t đ khi tôt. Đ c b êt tr i l nh ph i n i m.ả ả ệ ộ ủ ặ ị ờ ạ ả ủ ở ơ ấ
- D ng c : đ m b o v sinhụ ụ ủ ả ả ệ
5. Th c ăn không lên men ứ ủ
N u sau m t th i gian men nh đã h ng d n mà th c ăn không có s tăng nhi t, không cóế ộ ờ ủ ư ướ ẫ ứ ự ệ
mùi th m là th c ăn không lên men.ơ ứ ủ
Nguyên nhân là do:
- Th c ăn quá khô, quá t ứ ủ ướ
- Nhi t đ không thích h p: quá th p ho c quá caoệ ộ ợ ấ ặ
- Không đ m b o s thông khí t t trong giai đo n đ u lên men: Th c ăn có đ m cao (choả ả ự ố ạ ầ ứ ủ ộ ẩ
nhi u n c), b nén ch t, không có đ t i x p thi u oxy… ho c khi v i b t ngô nghi n quáề ướ ị ặ ộ ơ ố ế ặ ủ ớ ộ ề
m n.ị
- N u các đi u ki n đ m b o mà v n không lên men thì có th do ch t l ng men gi ngế ề ệ ủ ả ả ẫ ể ấ ượ ố
kém, c n có s thông tin v i n i s n xu t.ầ ự ớ ơ ả ấ
6. Th c ăn lên men không t tứ ủ ố
Sau khi đ th i gian, th c ăn có hi n t ng: ủ ủ ờ ứ ủ ệ ượ
- Có tăng nhi t nh ng không có mùi th m. Nguyên nhân do : Túi ho c thùng dùng đ khôngệ ư ơ ặ ể ủ
đ c v sinh s ch s nên b nhi m t pượ ệ ạ ẽ ị ễ ạ
- Xu t hi n đám m c tr ng. Nguyên nhân do b l t khí: có th do túi ho c thùng không đ cấ ệ ố ắ ị ọ ể ặ ượ
bu c ho c đ y kín ho c b rách th ng ho c do túi th c ăn b m ra, bu c l i nhi u l n (m tộ ặ ậ ặ ị ủ ặ ứ ủ ị ở ộ ạ ề ầ ộ
túi mà cho ăn kéo dài 2-3 ngày nên ph i l y ra nhi u l n).ả ấ ề ầ
7. Cách cho ăn
M c đích men các lo i th c ăn b t là đ tăng ch t l ng c a chúng lên và làm tăng s tiêuụ ủ ạ ứ ộ ể ấ ượ ủ ự
hoá h p thu ch không thay th đ c th c ăn đ m và các thành ph m vitamin và khoáng viấ ứ ế ượ ứ ạ ẩ
l ng nên v n ph i dung th c ăn đ m đ c ph i tr n them n u mu n con v t tăng tr ng t t.ượ ẫ ả ứ ậ ặ ố ộ ế ố ậ ưở ố
Tr c khi cho ăn m i tr n th c ăn lên men v i th c ăn đ m đ c.ướ ớ ộ ứ ớ ứ ậ ặ
Có th cho ăn d ng khô, m ho c l ng tuỳ theo thói quen và s thích c a l n.ể ở ạ ẩ ặ ỏ ở ủ ợ
N u l n m i cho ăn th c ăn men (đ c bi t đ i v i l n con tách m )thì c n cho ăn d n d nế ợ ớ ứ ủ ặ ệ ố ớ ợ ẹ ầ ầ ầ
t th p lên cao đ n khi nào l n ăn quen thì m i cho ăn toàn b th c ăn men.ừ ấ ế ợ ớ ộ ứ
Đ i v i l n nái ch a v n cho ăn, ch gi m l ng th c ăn tr c và sau khi đ 3 ngày. Sau đóố ớ ợ ử ẫ ỉ ả ượ ứ ướ ẻ
l i ti p t c cho ăn nh bình th ngạ ế ụ ư ườ
M t s l n lúc đ u ăn r t m nh th c ăn men nh ng sau đó ăn ít đi thì không đáng ng i vìộ ố ợ ầ ấ ạ ứ ủ ư ạ
l n ăn v i l ng th c ăn men ít nh v y nh ng v n đ m b o ch đ dinh d ng do t lợ ớ ượ ứ ủ ư ậ ư ẫ ả ả ế ộ ưỡ ỷ ệ
tiêu hoá h p thu th c ăn men tăng lên.ấ ứ ủ
8. Vì sao th c ăn h n h p s n, th c ăn đ m đ c và các premix đ u không “ men”?ứ ỗ ợ ẵ ứ ậ ặ ề ủ
Trong nh ng lo i th c ăn trên ch a các thành ph n có giá tr dinh d ng cao, d tiêu hoá, dữ ạ ứ ứ ầ ị ưỡ ễ ễ
h p thuấ
- Protein (đ m): b t cá, khô đ u t ng…ạ ộ ậ ươ
- Vitamin, axit amin, khoáng vi l ngượ
Do v y n u men thì các men s phân hu các thành ph n trên có trong th c ăn h n hop vàậ ế ủ ẽ ỷ ầ ứ ỗ ự
đ m đ c do đó gi m giá tr dinh d ng c a chúng.ậ ặ ả ị ưỡ ủ
Th c ăn đ m đ c, các premix và các lo i th c ăn b sung khác ch tr n vào th c ăn menứ ậ ặ ạ ứ ổ ỉ ộ ứ ủ
tr c khi cho ăn.ướ
9. S d ng th c ăn men có l i gì ử ụ ứ ủ ợ
- Tăng s n ph m chăn nuôi: ả ẩ
Sinh tr ng phát tri n t t, tăng tr ng nhanh : th c nghi m ch ng minh l n ăn th c ăn menưở ể ố ọ ự ệ ứ ợ ứ ủ
cho tăng tr ng cao h n kho ng 24%ọ ơ ả
Tăng kh năng sinh s n ả ả
- Gi m chi phí th c ăn: Qua kh o nghi m cho th y th c ăn tiêu t n gi m kho ng 20% do tăngả ứ ả ệ ấ ứ ố ả ả
đ c t l tiêu hoá h p thu th c ăn, do đó gi m chi phí th c ănượ ỷ ệ ấ ứ ả ứ
Có th s d ng các ngu n th c ăn s n có, giá r nên cũng góp ph n gi m chi phí th c ănể ử ụ ồ ứ ẵ ẻ ầ ả ứ
- Gi m chi phí thu c: Tăng s c đ kháng, gi m đ c t l m c b nh đ c bi t là b nh đ ngả ố ứ ề ả ượ ỷ ệ ắ ệ ặ ệ ệ ườ
ru t.ộ
- T o môi tr ng trong s ch, ít b ô nhi m: L ng phân th i ra ít, phân ít th i ạ ườ ạ ị ễ ượ ả ố
Do đó n u h ch toán : ế ạ l y t ng thuấ ổ ( Ti n bán s n ph m ) tr đi ề ả ẩ ừ các kho n chi:ảgi ng, th cố ứ
ăn, thu c thú y, men , công lao đ ng, chi khác thì ố ủ ộ ch c ch n s có lãi ắ ắ ẽ
10. Công men th c ănủ ứ
Chúng ta có th th c hi n các bi n pháp đ gi m t i đa công ch bi n sau:ể ự ệ ệ ể ả ố ế ế
- Th c hi n bi n pháp m t l n cho l ng th c ăn c a 5 - 7 ngày. L ng th c ăn m i ngàyự ệ ệ ủ ộ ầ ượ ứ ủ ượ ứ ỗ
vào m t túi ho c m t thùng. ủ ộ ặ ộ
- Th c hi n c gi i hoá m t ph n trong men: m t s tr i chăn nuôi t ng đ i nhi u l nự ệ ơ ớ ộ ầ ủ ộ ố ạ ươ ố ề ợ
k t h p v i nuôi cá đã đ u t m t máy tr n đ n gi n đ th c hi n men lâu dài ế ợ ớ ầ ư ộ ộ ơ ả ể ự ệ ủ
11. Dùng ph ng pháp n u chín có t t h n men th c ăn ươ ấ ố ơ ủ ứ
Dùng ph ng pháp đun n u cũng có tác d ng gi ng nh men th c ăn đó là: ươ ấ ụ ố ư ủ ứ
- Làm “chín” th c ănứ
- T o s bi n đ i v tr ng thái, m u s c, mùi v ạ ự ế ổ ề ạ ầ ắ ị
- Th c ăn d tiêu hóa h p thuứ ễ ấ
Nh ng n u so sánh c th thì làm chín th c ăn b ng men s có nhi u cái l i h n . Đó làư ế ụ ể ứ ằ ủ ẽ ề ợ ơ
th c ăn lên men :ứ
- Có h ng v đ c tr ng, th m ngon tăng ti t d ch vươ ị ặ ư ơ ế ị ị
- T l tiêu hóa h p thu cao h n (do các men tiêu hoá đ c sinh ra trong khi men )ỷ ệ ấ ơ ượ ủ
- Giá tr dinh d ng c a th c ăn đ c nâng cao (các vitamin, axit amin đ c t ng h p khi ị ưỡ ủ ứ ượ ượ ổ ợ ủ
men )
N u chín làm tr ng n th c ăn nh ng th c ch t l ng th c ăn không tăng; nhi t đ cao làmấ ươ ở ứ ư ự ấ ượ ứ ệ ộ
m t ch t dinh d ng là các vitamin và các ch t d bay h i khác; th c ăn n u chín th ngấ ấ ưỡ ấ ễ ơ ứ ấ ườ
không đ c con v t ăn h t gây lãng phí và làm m t v sinh chu ng nuôi; th c hi n n u chínượ ậ ế ấ ệ ồ ự ệ ấ
th ng phi n toái và t n kém h n…V i nh ng đi u nêu trên thì không nên n u chín th c ăn. ườ ề ố ơ ớ ữ ề ấ ứ
12. Dùng th c ăn lên men nuôi các đ i t ng đ ng v t nuôi nào?ứ ố ượ ộ ậ
- Bò s a: tăng cao đ c kh năng cho s aữ ượ ả ữ
- Gà: tăng tr ng, kháng b nh t t; t l đ cao, tr ng đ u ọ ệ ố ỷ ệ ẻ ứ ề
- L n đ c gi ng: nuôi c giai đo n, tăng đ c tính hăng và ch t l ng tinhợ ự ố ả ạ ượ ấ ượ
- L n nái: Tăng t l th thai, tăng ti t s a, tăng s c kháng b nhợ ỷ ệ ụ ế ữ ứ ệ
- L n th t: Nuôi t lúc tách m đ n khi xu t chu ng. tăng tr ng nhanh ợ ị ừ ẹ ế ấ ồ ọ
- Tôm, cá: L n nhanh, b nh ít, ti t ki m th c ănớ ệ ế ệ ứ
13. Ch t l ng c a các s n ph m chăn nuôi khi dùng th c ăn menấ ượ ủ ả ẩ ứ ủ
- L n ăn th c ăn men có t l móc hàm cao t l n c cao đ c nh ng ng i m gi t vàợ ứ ủ ỷ ệ ỷ ệ ạ ượ ữ ườ ổ ế
ng i tiêu dùng a thích. Th t có m u s c đ p, th m ngon và tiêu hoá t t.ườ ư ị ầ ắ ẹ ơ ố
- Th t gà, cá r n ch c, tr ng th m.ị ắ ắ ắ ơ
- Th t đ m b o s ch an toàn v sinh th c ph m và có mùi v r t th m ngon khi ch bi n.ị ả ả ạ ệ ự ẩ ị ấ ơ ế ế