Nhà Rông - Di sản văn hoá
tiêu biểu của các dân tộc
thiểu số Kon Tum
Nhà Rông là một tác phẩm nghệ thuật lớn bao gồm điêu khắc, hội họa, trang trí,…
đặc biệt là sự thể hiện không gian thiêng liêng, sức mạnh cộng đồng, là linh hồn
của các làng, bản ở Kon Tum.
Là một vùng đất mang đậm nét truyền thống sử thi và là nơi cội nguồn của ngôi
nhà Rông truyền thống, Kon Tum có nhiều dân tộc bản địa sinh sống, gồm: Dân
tộc Xơ Đăng, Bahnar, Ja Rai, Jẻ Triêng, Brâu, Rơ Mâm. Đối với các dân tộc nơi
đây, nhà Rông chiếm giữ vị trí quan trọng nhất trong tư duy và hiện thực đời sống
sinh hoạt của tất cả các thành viên trong cộng đồng.
Nhà Rông gắn với lịch sử cư trú lâu đời của các dân tộc bản địa ở Kon Tum, với kĩ
thuật đơn giản, kiến trúc đa dạng tạo nên vẻ đẹp đặc sắc ở kiểu dáng, không chỉ
hấp dẫn bởi kiểu dáng đẹp cùng các hình thức trang trí đặc sắc mà còn ở tập quán
sử dụng. Buôn làng có nhà Rông như được tiếp thêm sức sống.
Nhà Rông thường được bố trí nằm ở vị trí trung tâm của buôn làng. Mỗi dân tộc
đều có những nét riêng trong kiến trúc và trang trí. Vật liệu để làm nhà Rông được
làm chủ yếu bằng các vật liệu của núi rừng (cỏ tranh, tre, gỗ, mây, lồ ô), được làm
bằng phương pháp thủ công, các hộ gia đình trong làng cùng tham gia.
Trải qua quá trình phát triển của xã hội, nhà rông luôn vững trãi, trường tồn với
thời gian. Ngoài yếu tố xã hội, nhà Rông đã trở thành biểu trưng không chỉ của tỉnh
Kon Tum mà của các tỉnh khu vực Tây Nguyên, là sản phẩm du lịch đặc biệt thu
hút khách du lịch quốc tế đến tham quan, tìm hiểu.
Để bảo tồn và gìn giữ những giá trị truyền thống của nhà rông, trong những năm
qua, Đảng và Nhà nước ta đã có sự quan tâm, hỗ trợ cho các địa phương làm lại
mới nhà rông, tu sửa, hỗ trợ trang thiết bị sinh hoạt cộng đồng…
Kon Tum là một trong những tỉnh đi đầu trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị
di sản văn hóa truyền thống, nhất là trong giai đoạn hiện nay, ngành VHTTDL tỉnh
Kon Tum đã chủ động tham mưu cho UBND tỉnh phối hợp với các Bộ, ngành
Trung ương tổ chức Hội thảo cấp tỉnh về việc bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống
của nhà Rông trong đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số. Định hướng
phát triển của tỉnh Kon Tum, năm 2013 và những năm tiếp theo 100% số thôn làng
người dân tộc thiểu số của tỉnh Kon Tum đều có nhà Rông truyền thống.
Gắn kết và hòa quyện với thiên nhiên (Ảnh Văn Phát)
Bài trí bên trong của 1 nhà rông truyền thống (Ảnh Văn Phát)