Phát triển hoạt động hỗ trợ người học: Trụ cột bảo đảm chất lượng chương trình đào tạo trong bối cảnh tự chủ đại học ở Việt Nam



PHÁTTRIỂNHOẠTĐỘNGHỖTRỢNGƯỜIHỌC-

TRỤCỘTBẢOĐẢMCHẤTLƯỢNGCHƯƠNGTRÌNH

ĐÀOTẠOTRONGBỐICẢNHTỰCHỦĐẠIHỌCỞVIỆTNAM

LươngTuấnLong



,TrầnThiênHoàng



,MaiVănLưu





Tácgiảliênhệ,email:luumv@hou.edu.vn,ORCID:0009-0000-3765-0101

Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:03/07/2025

Ngàyphảnbiệnđánhgiá:06/01/2026

Ngàybàibáođượcduyệtđăng:19/01/2026

DOI:10.59266/houjs.2026.1124

Tómtắt:TrongbốicảnhcáctrườngđạihọcViệtNamchuyểnsangcơchếtựchủ,việc

pháttriểnhoạtđộnghỗtrợngườihọcđangtrởthànhmộttrụcộtquantrọngnhằmbảođảm

chấtlượngchươngtrìnhđàotạo.Bàiviếtnàyphântíchvaitròcủahoạtđộnghỗtrợngười

họctrongbảođảmchấtlượnggiáodục,đồngthờiđánhgiáthựctiễntrongnước,thamkhảo

cáccơsởgiáodụcởngoàinướcvềcáchoạtđộnghỗtrợngườihọc.Từđóbàibáođềxuất

mộtsốkhuyếnnghịnhằmpháttriểnhoạtđộnghỗtrợngườihọctrongbốicảnhtựchủđại

học.Nhữngkhuyếnnghịnàynhằmđảmbảongườihọcđượctạođiềukiệntốtnhấtđểphát

triển,quađónângcaochấtlượngđàotạocủacơsởgiáodục.

Từkhóa:bảođảmchấtlượng,chươngtrìnhđàotạo,giáodụcđạihọc,hỗtrợngườihọc,tự

chủđạihọc



TrườngĐạihọcMởHàNội

I.Đặtvấnđề

Chất lượng giáo dục là mối quan

tâmhàngđầucủacácbênliênquan,đặc

biệtkhi các cơ sởgiáo dục (CSGD) đại

học Việt Nam (cáctrường) thựchiện tự

chủ. Trong bối cảnh cạnh tranh và hội

nhập,cáctrườngphảichủđộngnângcao

chất lượngđào tạonhằmthuhút vàđáp

ứngnhucầungườihọc.Mộttrongnhững

trụcộtquantrọngcủabảođảmchấtlượng

(BĐCL)chínhlàhoạtđộnghỗtrợngười

học(HTNH),baogồmmọidịchvụ,hỗtrợ

ngoài giảng dạy nhằm tạo điều kiện tốt

nhấtchongườihọctrongquátrìnhhọctập

vàrènluyệntạitrường.

Tại Việt Nam, vai trò của HTNH

đãđượcchínhthứcghinhậntrongcácbộ

tiêuchuẩnkiểmđịnhchấtlượng(KĐCL)

giáodụcquốcgia.Điềunàyphùhợpvới

thônglệquốctếkhicácchuẩnmựcBĐCL

như ESG 2015 của châu Âu (European

StandardsandGuidelines),haycủaAUN-

QA cũng yêu cầu CSGD phải cung cấp

đầyđủcácđiềukiệnHTNH(ESG,2015;

AUN, 2020). Tuy nhiên, việc triển khai



hiệu quả hoạt động HTNH trong thực

tếcònnhiềutháchthức,nhấtlàdướitác

độngcủacơchếtựchủđạihọc.Việctăng

họcphíđểbùđắpkinhphíhoạtđộngđòi

hỏicáctrườngphảicóchínhsáchtàichính

ưuviệthơntrongviệchỗtrợSVcóhoàn

cảnhkhókhăn,bảođảmcôngbằngtrong

tiếpcậngiáodục(VNUHCM-UIT,2023).

Đồngthời,cácdịchvụtưvấn,hỗtrợhọc

tập,sứckhỏetâmlýcầnđượcđầutư,cải

tiếnđểnângcaochấtlượng,gópphầnvào

thànhcôngcủangườihọc.

II.Cơsởlýluận

2.1.Hoạtđộnghỗtrợngưihọc

Hoạt động HTNHđược hiểu là tập

hợpcácdịchvụvàhỗtrợmànhàtrường

cungcấpngoàihoạtđộnggiảngdạynhằm

tạođiềukiệnthuậnlợichongườihọctrong

quátrìnhhọctậpvàpháttriểntoàndiện.Từ

gócđộBĐCL,hoạtđộngHTNHđượcxem

thành tốthiết yếu, làmộttrongnhững

trụcộtcủahệthốngBĐCLbêntrong.Các

chínhsách,quytrìnhHTNHcầnđượcban

hành,phổbiếnrộngrãivàthựcthi,nhằm

xâydựngvănhóachấtlượnglấyngườihọc

làmtrungtâm(ESG,2015).

CácdịchvụHTNHrấtđadạng,gắn

liền với mọi mặt đời sống học tập của

ngườihọc.Dựatrênquanđiểmhệthống,

có thểphân nhómcáchoạtđộng HTNH

nhưsau:

(i)Hỗtrợhọctậpvàhọcthuật:

-Thư viện, học liệu và cơ sở dữ

liệuđiệntử:khảnăngđápứngvàtruycập

chínhthốngtàinguyên,kholuậnvăn,tài

liệusố.

-Hỗtrợhọctập/kỹnănghọctập:tư

vấnphươngpháphọc,quảnlýthờigian,

kỹnăngviếthọcthuật.

-Hỗ trợ công nghệ thông tin và

họctậptrựctuyến:nềntảngquảnlýhọc

tập(LMS),phầnmềmhọctập,hỗtrợkỹ

thuậtsố.

-Cố vấn học tập, trợ giảng: giúp

ngườihọcbổsungkiếnthức.

-HTNHnghiêncứukhoahọc:hướng

dẫnđềtài,hộinghịSVnghiêncứukhoahọc.

(ii)Hỗtrợtưvấnvàđịnhhướng:

-Cố vấn học tập/giáo viên chủ

nhiệm:tưvấn vềđăngkýmônhọc,xây

dựngkếhoạchhọctậpcánhân.

-Tư vấn tâm lý - sức khỏe tinh

thần:phòng tham vấn, đườngdây nóng,

workshopkỹnăngmềm.

-Tưvấnpháplý,chínhsáchvàdịch

vụhànhchínhmộtcửa:quyềnlợi,nghĩa

vụ,quyđịnhhọcvụ,họcbổng,miễngiảm

họcphí.

(iii) Hỗ trợ đời sống và chăm sóc

sứckhỏe:

-Kýtúcxá,nhàở,câulạcbộnộitrú.

-Dịchvụytếvàbảohiểmytế.

-Học bổng, hỗ trợ tài chính, tín

dụngsinhviên.

-Hoạtđộngđoànthể,vănhóa,thể

thao:Câulạcbộ,hoạtđộngtìnhnguyện,

cáchoạtđộnggiaolưu,kếtnối.

(iv) Hỗ trợphát triển nghềnghiệp

vàhộinhập:

-Trungtâmtưvấnhướngnghiệp:định

hướngnghề,kỹnăngtìmkiếmviệclàm.

-Hoạt động thực tập, thực tế, kết

nốidoanhnghiệp.

-Mạng lưới cựusinh viên, cốvấn

nghềnghiệp.

-Hỗtrợkhởinghiệp,đổimớisángtạo.

(v)Cáchoạtđộnghỗtrợđặcthù:

-Người học khuyết tật,hoàn cảnh

khókhăn:điềuchỉnhhọcliệu,cơsởvật

chấtthânthiện,chếđộhỗtrợriêng.



-Sinh viên quốc tế: dịch vụ hỗ trợ

ngônngữ,thủtụclưutrú,hòanhậpvănhóa.

-Ngườihọckhôngchínhquy,họctừ

xa:hỗtrợtrựctuyến,họcliệusố,cốvấnảo.

Theo Tạ và cộng sự (2025),chất

lượngdịchvụhỗtrợphảnánhsựkếthợp

giữayếutốconngười(cánbộ,giảngviên,

nhânviên)vàyếutốvậtchất(cơsởhạtầng,

trangthiếtbị),thôngquađónhàtrườngvà

ngườihọctươngtác,đồngsángtạogiátrị

trongquátrìnhgiáodục.Điềunàynghĩa

là,muốnnângcaochấtlượnghỗtrợ,các

trườngvừaphảiđầutưcơsởvậtchấtđầy

đủ,vừaphảichútrọngđàotạo,bồidưỡng

độingũnhânsựlàmcôngtácHTNH.

2.2. Vai trò của hoạt động hỗ trợ

ngưihọc

Theocácnghiêncứutrongvàngoài

nước, chất lượng dịch vụ hỗ trợ có ảnh

hưởng đángkểđến sự hàilòng và quyết

địnhchọntrườngcủangườihọc(Jager&

Gbadamosi, 2013; Tạ & cộng sự, 2025).

Nhiềunghiêncứuchothấyđầutưvàohoạt

động HTNH mang lại tác động tích cực

kép:vừacảithiệntrảinghiệmvàkếtquả

họctậpcủangườihọc,vừagópphầnnâng

caouytínvàthươnghiệucủanhàtrường.

Trần và Trần (2023) cho rằng việc phát

triểncáctrungtâmhỗtrợnghềnghiệp,kỹ

năngvàchămsócsứckhỏechongườihọc

thểhiệntráchnhiệmxãhộicủanhàtrường,

đồngthờitạolợithếcạnhtranhtrongmôi

trườnggiáodụcđịnhhướngthịtrường.Khi

ngườihọcđượchỗtrợtốt,họcóxuhướng

đánh giátích cực hơn vềchất lượng đào

tạo và hình ảnh nhà trường, qua đó góp

phầnthuhútthêmngườihọcmới.Trong

bốicảnhtựchủ,ngườihọcngàycàngđược

xemlàkháchhàngcủadịchvụgiáodục,vì

vậysựhàilòngcủahọtrởthànhmộtthước

đoquantrọngđốivớichấtlượngvàsựphát

triểnbềnvữngcủaCSGD.

Tuynhiên,nếuquánhấnmạnhcách

tiếpcận“dịchvụhóa”giáodục,mộtsốrủi

rocóthểphátsinh.Việcđặtnặnglogicthị

trườngcóthểlàmgiảmvaitròcủacácgiátrị

họcthuậtvàchuẩnmựcđàotạo;áplựccạnh

tranhthuhútngườihọccũngcóthểkhiến

mộtsốtrườngchútrọngcácdịchvụmang

tínhhìnhthứchơnlàchấtlượnghọcthuật

cốtlõi.Bêncạnhđó,việcmởrộngdịchvụ

trongbốicảnhtựchủtàichínhcóthểlàm

giatăngchiphíđàotạovàtạoáplựctăng

học phí.Vì vậy, cáctrườngcần bảo đảm

sựcânbằnggiữađịnhhướngdịchvụvàsứ

mệnhhọcthuậtnhằmduytrìchấtlượngvà

tínhcôngbằngtronggiáodụcđạihọc.

Về mặt chuẩn mực, các hệ thống

BĐCL quốc tế và trong nước đều đề

cao vai trò của HTNH. Bộ tiêu chuẩn

ESG 2015 yêu cầu các trường đại học

phảicónguồnlựcvàdịchvụhỗtrợphù

hợp, bảo đảm người học được tiếp cận

cácdịchvụcầnthiếttrongquátrìnhhọc

tập(ESG,2015).Ởcấpkhuvực,bộtiêu

chuẩnAUN-QAcũngcótiêuchíđánhgiá

dịchvụHTNHtrongmỗiCTĐT.TạiViệt

Nam,cácquyđịnhvềKĐCLcủaBộGiáo

dụcvàĐàotạocũngxácđịnh“Ngườihọc

vàhoạtđộnghỗtrợngườihọc”làmộtnội

dungthiếtyếutrongđánhgiáchấtlượng

giáo dục. Như vậy, cả cơ sở lý luận và

thực tiễn đều khẳng định HTNH là một

trụcộtquantrọngtrongbảođảmvànâng

caochấtlượnggiáodục.

III.Phươngphápnghiêncứu

Bài viết sử dụng phương pháp

nghiêncứutổngquantàiliệukếthợpvới

phân tích và tổng hợp thông tin từ các

nguồndữliệuhọcthuậtvàtàiliệuchính

sáchliênquanđếnhoạtđộngHTNHtrong

giáodụcđạihọc.

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập

từcácbàibáokhoahọc,báocáonghiên



cứuvàcácvănbảnchínhsáchvềBĐCL

giáodục.Việctìmkiếmtàiliệuđượcthực

hiệntrênGoogleScholar,Scopus,Webof

Science,cùngvớicáctrangthôngtincủa

cáctổchứcvàcơquanquảnlýgiáodục.

Đốivớitàiliệutrongnước,nhómtácgiả

tham khảo các tạp chí khoa học chuyên

ngànhvàcácvănbảncủaBộGiáodụcvà

Đàotạo.

Quá trình tìmkiếm được thựchiện

thôngquacácchuỗitừkhóanhư“learner

support”, “student support services”,

“quality assurance in higher education”,

“learninganalytics”,vàcáctừkhóatiếng

Việtnhư“hỗtrợngườihọc”,“dịchvụhỗ

trợsinhviên”,“bảođảmchấtlượnggiáo

dụcđạihọc”,“tựchủđạihọc”.Cáctừkhóa

đượcsử dụng kết hợpnhằmmởrộng và

tinhlọckếtquảtìmkiếm.Cáctàiliệusau

đóđượcsànglọcdựatrênmứcđộliênquan,

tínhcậpnhậtvàđộtincậycủanguồn.

Từcáctàiliệuđượclựachọn,nhóm

tácgiảphântích,sosánhvàtổnghợpnhằm

làm rõ vai trò, thực tiễn triển khai và xu

hướngpháttriểncủahoạtđộngHTNHtrong

giáodụcđạihọc,từđóđềxuấtcáckhuyến

nghịphùhợpchobốicảnhViệtNam.

IV.Kếtquảnghiêncứuvàthảoluận

4.1.Thựctiễnquốctếvềhoạtđộng

hỗtrợngưihọc

Ở nhiều quốc gia có nền giáo dục

pháttriển,cáctrườngđạihọcđãxâydựng

hệthốngHTNHtoàndiệnnhưmộtphần

quantrọngcủachiếnlượcBĐCL.Nhiều

đạihọchàngđầunhưHarvard,MIThay

Oxfordthànhlậpcáctrungtâmhỗtrợhọc

thuậtnhằmpháttriểnkỹnăngnghiêncứu

và tư duy phảnbiện chosinh viên;theo

OECD (2019), hơn 70% các trường đại

họcởchâuÂuvà BắcMỹđãtriểnkhai

cácmôhìnhhỗtrợhọcthuậttươngtự.

Cùng với đó, việc ứng dụng công

nghệvàphântíchhọctậpngàycàngđược

chú trọng nhằm cá nhân hóa quá trình

học tập. Điển hình là hệ thống “Course

Signals” của Đại học Purdue (Hoa Kỳ)

chophéptheodõitiếnđộhọctậpvàcảnh

báo sớm nguy cơ học tập của sinh viên

(Arnold&Pistilli,2012).

Cácdịchvụtưvấntâmlý,chămsóc

sứckhỏetinhthầnvàhỗtrợsinhviênquốc

tếcũngđượcxemlàthànhtốquantrọng

củahệthốngHTNH.NhiềutrườngnhưĐại

họcMelbourne(Úc)cungcấpdịchvụtư

vấnmiễnphí,trongkhicáctrườngởchâu

Âu như KU Leuven (Bỉ) và University

ofHelsinki(PhầnLan)thànhlậpcácvăn

phòngquốctếhỗtrợthủtụccưtrúvàhòa

nhập văn hóa. Bên cạnh đó, hoạt động

hỗtrợnghềnghiệpvàkhởinghiệpđược

đẩy mạnh, chẳng hạn Đại học Stanford

có trung tâm BEAM Career Education

Centerkếtnốisinhviênvớidoanhnghiệp,

còn Đại học Quốc gia Singapore (NUS)

pháttriểnNUSEnterprisenhằmthúcđẩy

hệsinhtháikhởinghiệp.

Nhìn chung, các thực tiễn quốc tế

chothấyxuhướngpháttriểnHTNHtheo

hướngchuyênnghiệphóa,toàndiệnvàcá

nhân hóa, nhằm hỗ trợ người học thành

côngtronghọctập,pháttriểnnghềnghiệp

vàhộinhậpxãhội(OECD,2019;Arnold

&Pistilli,2012;AmericanCollegeHealth

Association,2021;NUS,2022).

4.2. Thực tiễn hoạt động hỗ trợ

ngưihọctronggiáodụcđạihọcViệtNam

Nhữngnămgầnđây,cáctrườngđại

học Việt Nam ngày càng quan tâm đến

hoạtđộngHTNH,đặcbiệttrongbốicảnh

tự chủ đạihọc và yêucầu KĐCL. Phân

tíchkết quả KĐCL của 802 CTĐT theo

tiêuchuẩnquốcgiachothấycáctiêuchí

vềđộingũhỗtrợ,hoạtđộngHTNHvàcơ



sởvậtchấtthườngđạtđiểmcao,phảnánh

sựđầutưcủacáctrườngvàocácđiềukiện

BĐCLnày(Nguyễn&cộngsự,2023).

Trong triển khai thực tiễn, nhiều

trường đã xây dựng các đơn vị hoặc bộ

phận chuyên trách HTNH. Mô hình cố

vấnhọctậpđượcápdụngrộngrãinhằm

hỗtrợsinh viênxây dựng kếhoạchhọc

tậpvàgiảiquyếtcácvấnđềhọcvụ.Một

sốtrườngcònthànhlậptrungtâmhỗtrợ

sinhviên,nhưTrungtâmHỗtrợsinhviên

củaĐạihọcQuốcgiaHàNội,tổchứccác

hoạt động phát triển kỹ năng học thuật

và nghiên cứu (ĐHQGHN, 2020).Đồng

thời, để nâng cao hiệu quả học tập trực

tuyến,nhiềutrườngđãpháttriểnhệthống

E-learning và nền tảng quản lý học tập

(LMS)nhưtạiĐạihọcBáchkhoaHàNội,

ĐạihọcKinhtếQuốcdânvàĐạihọcMở

HàNội,…

Bên cạnh hỗ trợ học thuật, các

trườngchútrọngtưvấntâmlývàhỗtrợ

tài chính cho người học. Một số cơ sở

nhưTrườngĐạihọcSưphạmHàNộivà

TrườngĐạihọcKhoahọcXãhộivàNhân

văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ

ChíMinhđãthànhlậpphòngtưvấntâm

lý. Đồng thời, trong bối cảnh tự chủ tài

chính, nhiều trường triển khai học bổng

vàchươngtrìnhvayhọctậpưuđãinhằm

hỗtrợsinhviênkhókhăn(BộGiáodục

và Đào tạo, 2022). Chẳng hạn, Đại học

Bách khoa Hà Nội, Đại học Bách khoa

TP.HCMvàĐạihọcKinhtế-Luật(Đại

họcQuốcgiaThànhphốHồChíMinh)đã

tríchnguồnthuhọcphíđểxâydựngquỹ

họcbổngvàchươngtrìnhvayhọctậplãi

suất0%(VNUHCM-UIT,2023).

Ngoài ra, các dịch vụ hỗ trợ trực

tuyến và định hướng nghề nghiệp cũng

ngàycàngđượcchútrọng.Nhiềutrường

triểnkhaicổngthôngtinđiệntử,hệthống

đăngkýhọcphầntrựctuyếnvàchatbottư

vấn học tập nhằm nâng cao trải nghiệm

sinh viên (Nguyễn & Lê, 2022). Đồng

thời,cáchoạtđộngkếtnốidoanhnghiệp,

ngàyhộiviệclàmvàhỗtrợkhởinghiệp

đượctổchứctạinhiềutrườngnhưĐạihọc

FPT,ĐạihọcNgoạithương,ĐạihọcQuốc

gia Thành phố Hồ Chí Minh và Trường

ĐạihọcMởHàNội(Phạm,2021).

Nhìnchung,hoạtđộngHTNHtrong

giáo dục đại học Việt Nam đã có nhiều

chuyển biến tíchcực,songvẫncầntiếp

tục nâng cao tính chuyên nghiệp, tăng

cường ứng dụng công nghệ và mức độ

cá nhânhóa dịchvụ để tiệmcận vớixu

hướngquốctế.

4.3.Mộtsốkhuyếnnghịthúcđẩy

hoạtđộnghỗtrợngưihọc

ĐểpháttriểnhoạtđộngHTNHnhư

mộttrụcộtBĐCLtrongbốicảnhtựchủ

đại học, các trường cần triển khai đồng

bộ nhiều giải pháp. Dưới đây là một số

khuyếnnghị:

(i)Hoànthiệnchínhsáchvàchiến

lược HTNH: Lãnh đạo trường cần xác

định rõ HTNH là một phần trong chiến

lượcpháttriểnvà BĐCL.Nênbanhành

các chính sách cụ thể về dịch vụ người

học,từhỗtrợhọctập,hướngnghiệpđến

hỗtrợđờisống,tàichính.Chínhsáchcần

nhấn mạnh cam kết “lấy người học làm

trungtâm”vàđảmbảomọingườihọcđều

đượctiếpcậncácdịchvụhỗtrợkhicần.

(ii)Pháttriểnđộingũcánbộhỗtrợ

chuyênnghiệp:tuyểndụngvàđàotạocán

bộ chuyên trách công tác HTNH có đủ

tâmhuyết và kỹnăng.Thườngxuyêntổ

chứccáckhóabồidưỡngvềkỹnăngquản

lý,tưvấn,giaotiếpđểđộingũnàyHTNH

hiệuquảhơn;chútrọngpháttriểnđộingũ

mentortrongbốicảnhđạihọckhởinghiệp

vàđổimớisángtạo.Bêncạnhđó,thiếtlập

Phát triển hoạt động hỗ trợ người học - trụ cột bảo đảm chất lượng chương trình đào tạo trong bối cảnh tự chủ đại học ở Việt Nam

Bài viết phân tích hoạt động hỗ trợ người học trong bối cảnh tự chủ đại học ở Việt Nam, đề xuất các khuyến nghị phát triển hỗ trợ người học hiệu quả.

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi