
433
ĐỔIMỚIPHƯƠNGPHÁPGIẢNGDẠYPHÁPLUẬT
BẰNGỨNGDỤNGTRÍTUỆNHÂNTẠO
NguyễnNhưChính
Email:chinh.nguyennhu1756@gmail.com
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1061
Tómtắt:Bàiviếtphântíchcơhộivàtháchthứccủaviệcứngdụngtrítuệnhântạo(AI)
tronggiảngdạyphápluậtởViệtNam,quađóđềxuấtđịnhhướngđổimớiphươngphápdạy
họctrongbốicảnhchuyểnđổisố.Nghiêncứusửdụngphươngphápđịnhtính,phântíchtài
liệuthứcấptừvănbảnchínhsách,chươngtrìnhđàotạovàhọcliệuphápluật,cùngmộtsố
côngtrìnhnghiêncứutrongvàngoàinước.KếtquảchothấyAIcóthểhỗtrợcánhânhóa
họctập,pháttriểnhọcliệusốvàtìnhhuốngmôphỏng,tựđộnghóamộtsốkhâuđánhgiá,
hỗtrợtracứuvàphântíchpháplý,gópphầnnângcaochấtlượngdạy-họcvànănglựcsố
củagiảngviên,sinhviên.Tuynhiên,việcsửdụngAIcũngtiềmẩnnguycơlệthuộccôngcụ,
suygiảmtưduypháplýđộclập,gianlận,hạnchếvềđộtincậyvàrủirovềbảomậtdữliệu.
Từđó,bàiviếtkiếnnghịsửdụngAIvớivaitròtrợgiảng,điềuchỉnhchươngtrìnhvàphương
phápđánhgiátheohướngkhuyếnkhíchtưduyphảnbiệnvàsửdụngAIcótráchnhiệm,đồng
thờihoànthiệnhạtầngsố,quychếnộibộvàbồidưỡngnănglựcsốchođộingũgiảngviên,
ngườihọc.
Từkhóa:trítuệnhântạo,phươngpháp,giảngdạyphápluật,đổimới,kỷnguyênsố
1TrườngĐạihọcLuậtHàNội
I.Đặtvấnđề
Trong bối cảnh kỷ nguyên số và
chuyển đổi số quốc gia được đẩy mạnh,
AI đang tác động sâu rộng đến mọi lĩnh
vực,trongđócógiáodụcđạihọcvàđào
tạoluật.CáchệthốngAIthếhệmới,đặc
biệtlàAIsinhvănbản,khôngchỉhỗtrợ
tracứu,phântíchpháplýmàcòncanthiệp
trựctiếpvàoquátrìnhdạy-học,từthiết
kếhọcliệu,tổchứchoạtđộngtrênlớpđến
kiểmtra,đánhgiá.Xuấtpháttừbốicảnh
đó,bàiviếthướngtớimụctiêuphântích
cơhộivàtháchthứccủaviệcứngdụngAI
tronggiảngdạyphápluật,trêncơsởđóđề
xuấtmột số địnhhướng đổimới phương
phápdạyhọctheohướngpháthuyvaitrò
hỗtrợcủaAInhưngvẫnbảođảmtrungtâm
làngườihọcvàvaitròdẫndắtcủagiảng
viên.Vềmặtlýluận,bàiviếtgópphầnlàm
rõcáchtiếpcậnsưphạmđốivớiAItrong

434
giảngdạyphápluật,gợiýkhungsửdụng
AI theo các khâu chuẩn bị bài giảng, tổ
chứchoạtđộnghọctập,kiểmtra-đánhgiá
vàbồidưỡngkỹnăngnghềnghiệp.Vềmặt
thựctiễn,cácphântíchvàđềxuấttrongbài
cóthểđượcsửdụngnhưgợiýthamkhảo
chocáccơsởđàotạoluậtkhixâydựngquy
địnhnộibộ,thiếtkếchươngtrình,họcphần
vàtổchứcbồidưỡngnănglựcsốchogiảng
viên,sinhviên.
Điểm mới của nghiên cứu là tiếp
cậnAIkhôngchỉdướigócnhìncôngnghệ
hoặcphápluật,màđặttrongtổngthểthiết
kếphươngphápgiảngdạyphápluật;coi
AInhưmột“trợgiảng”cầnđượcquảnlý
bằng các nguyên tắc sư phạm và chuẩn
mựcliêmchínhhọcthuật,thayvìchỉlà
côngcụkỹthuậtthuầntúy.
II.Cơsởlýthuyếtứngdụngcủa
AItronglĩnhvựcphápluật
Việcphântíchvàđềxuấtmôhình
ứngdụngtrítuệnhântạotronggiảngdạy
phápluậttrongbàiviếtđượcđặttrênmột
sốnềntảnglýthuyếtvềdạyhọcvànăng
lựcsốtronggiáodụcđạihọc.
Thứnhất,lýthuyếtdạyhọckiếntạo
(constructivism)
TheoJeanPiaget(1952),ngườihọc
khôngtiếpthutrithứcmộtcáchthụđộng
màchủđộngxâydựnghiểubiếtcủamình
thôngquatrải nghiệm,tươngtác và suy
ngẫm. Vai trò của giảng viên chuyển từ
“truyền đạt nội dung” sang thiết kế môi
trườnghọctập,nhiệmvụhọctập,hỗtrợ
vàđịnhhướngđểngườihọctựpháthiện,
xửlývàvậndụngtrithức.Trongbốicảnh
giảng dạy phápluật, đặc biệtlà cáchọc
phầnmangtínhápdụngnhưluậtkinhtế,
luậtthươngmại,lýthuyếtkiếntạokhuyến
khíchviệctổchứcdạyhọcdựatrêntình
huống,vụviệc,ánlệ,môphỏngphiêntòa,
tranh tụng. AI, nếu được sử dụng đúng
cách,cóthểtrởthànhcôngcụhỗtrợmạnh
choquátrìnhkiếntạotrithứcnày,nhưng
khôngđượcthaythếquátrìnhtựsuyluận
vàlậpluậnpháplýcủasinhviên.
Thứ hai, lý thuyết tích hợp công
nghệtrongdạyhọc(TPACK,SAMR)
Khung TPACK (Technological
Pedagogical Content Knowledge) nhấn
mạnh việc tích hợp công nghệ hiệu quả
đòihỏisựkếthợphàihòagiữahiểubiếtvề
nội dung chuyên môn(Content), phương
pháp sư phạm (Pedagogy) và công nghệ
(Technology), (Punya Mishra &Matthew
J.Koehler,2006).Trongđàotạoluật,giảng
viên không chỉ cần nắm vững kiến thức
pháplývàphươngphápdạyhọcđặcthù
củangành,màcònphảihiểurõđặcđiểm,
giớihạnvàcáchsửdụngcáccôngcụAIđể
hỗtrợthiếtkếhoạtđộnghọctập,bàitập,
hìnhthứcđánhgiáphùhợp.Songsong,mô
hìnhSMART(Substitution-Augmentation
- Modication - Redenition) giúp phân
loạimứcđộtíchhợpcôngnghệ,từviệcchỉ
thaythếcôngcụtruyềnthốngđếnviệctái
thiếtkếhoặcđịnhnghĩalạinhiệmvụhọc
tập.Khungnàychophépđánhgiámứcđộ
“sâu”củaviệcđưaAIvàogiảngdạypháp
luật:từchỗchỉdùngAInhưmộtcôngcụtra
cứuthaythế,đếnchỗthiếtkếnhữnghoạt
độnghọctậpmớimàtrướcđâykhócóthể
thựchiện,nhưmôphỏngtươngtácpháplý
phứctạp,xâydựngtìnhhuốngđộng,phản
hồitứcthờitheokịchbản.
Từđó,trênthựctế,cácnhánhchính
củaAIgồmhọcmáy,họcsâu,xửlýngôn
ngữtựnhiên,robot,thịgiácmáytính…và
đượcứngdụngtrongphápluậtvớimộtsố
ứngdụng hiện đại.Tiêu biểunhưcác hệ
thốnghỗtrợphântíchvàràsoáthợpđồng,
doAI tự độngnhận diện điều khoản, so
sánhnộidungvớibộtiêuchuẩnnộibộcủa
doanhnghiệp,từđócảnhbáođiềukhoản

435
bấtlợi,thiếusóthoặcrủirotiềmẩnvàtạo
báocáocholuậtsưthamkhảo.Vídụ,công
cụ như LawGeex và Kira Systems giúp
tựđộnghóaquytrìnhxemxéthợpđồng.
LawGeexlàcôngtycôngnghệpháplýcủa
IsraelpháttriểnhệthốngAIdùnghọcmáy
vàphântíchngônngữđểtựđộngxemxét,
so sánh điều khoản hợp đồng với chính
sách chuẩn, nhận diện rủi ro và tăng tốc
phêduyệt;trongmộtthửnghiệm,AIcủa
LawGeexcònnhanhvàchínhxáchơncác
luật sư chuyên nghiệp (LawGeex). Kira
SystemscũngcungcấpphầnmềmAIgiúp
tựđộngpháthiện,tríchxuấtthôngtinquan
trọngtừnhiềuloạihợpđồng,chophéptùy
chỉnhtheonhucầu,hỗtrợchiasẻ,phốihợp
trêncùnghồsơ,quađórútngắnthờigian,
giảmchiphívàrủiropháplý.Nhữngứng
dụng này cho thấy bước tiến quan trọng
củaAItrongtốiưuhóaquytrìnhlàmviệc
vàbảođảmtuânthủphápluậttrongdoanh
nghiệp(KiraSystems).
Hoặc ứng dụng trí tuệ nhân tạo
trong dự báokết quả vụ việc thông qua
phântíchdữliệulớnvềánlệ,quyếtđịnh
củatòaán,hànhvicủathẩmphán,luậtsư
vàcácbênđươngsự.Thayvìchỉdựatrên
kinhnghiệmchủquancủaluậtsư,cácnền
tảng“Phântíchpháplý”(legalanalytics)
chophépkhaitháchàngtriệubảnánvà
hồ sơ tố tụng để nhận diện mô hình xử
lý,xuhướngphánquyết,từđóướclượng
khảnăngthànhcôngcủamộtchiếnlược
tốtụnghoặckhảnăngchấpnhậnmộtyêu
cầucụthể.Vídụ,LexMachinacungcấp
dữ liệu và phân tích về các vụ kiện để
giúpdựbáokếtquả.LexMachinalàcông
tycôngnghệpháplýxuấtpháttừdựán
nghiêncứutạiStanford,cungcấpdịchvụ
LegalAnalyticsdựatrênAIvàdữliệulớn,
giúpluậtsưvàdoanhnghiệpphântíchxu
hướngkiệntụng,kếtquảcácvụán,thông
tinthẩmphán,luậtsưvàcácbênliênquan
(Lex Machina). Công cụ cho phép đánh
giárủiro,xâydựngchiếnlượctranhtụng,
sosánhhiệusuấtcáchãngluật,dựbáoxu
hướngvụkiệntrongnhiềulĩnhvựcnhưsở
hữutrítuệ,kiệntậpthể,tranhchấpdoanh
nghiệp, qua đó góp phần thay đổi cách
giớiluậtsưtiếpcậnvàgiảiquyếtcácvấn
đềpháplý.
Một nhóm ứng dụng đáng chú ý
khác của trí tuệ nhântạo trong lĩnh vực
pháp luật là các trợ lý pháp lý ảo. Tiêu
biểunhưDoNotPay,cungcấpdịchvụtư
vấnpháplýtựđộngchongườidùng,giúp
họ đối phó với các vấn đề pháp lý như
khiếu nại về dịchvụ, phí ngân hàng,và
thậmchílàviệclàmthủtụcđơngiảnnhư
nộpđơntịnạn.
DoNotPay là ứng dụng pháp lý
dựa trên AI do Joshua Browder (Đại
học Stanford) phát triển, từng được gọi
là “luật sư robot đầu tiên trên thế giới”
(DoNotPay). Ban đầu dùng để hỗ trợ
khángcáovéphạtđỗxeởLondonvàNew
York,sauđómởrộngsangnhiềuvấnđề
nhưđòihoàntiềnchuyếnbaybịhủy,bảo
vệquyềnlợingườitiêudùng,giảiquyết
tranhchấpdịchvụ,thậmchíhỗtrợđiền
đơnxintịnạn.Ứngdụngphântíchvấnđề
ngườidùngcungcấpvàtựđộngtạovăn
bản,hướngdẫnpháplýtươngứng,nhằm
giúpmọingườitiếpcậndịchvụpháplý
vớichiphíthấp.
Nhữngứngdụngnàychỉlàmộtphần
nhỏtrongsốcáccáchmàAIđangđượcsử
dụng trong lĩnh vực pháp luật, cho thấy
tiềmnăngtolớncủacôngnghệnàytrong
việccảithiệnvàlàmmớingànhluật.
III.Phươngphápnghiêncứu
Bài viết sử dụng phương pháp
nghiêncứuđịnhtínhvớihaicôngcụcơ
bản là thu thập dữ liệuvà phân tích dữ
liệu.Theo đó, dữ liệu thứ cấp được thu

436
thậpbaogồm:cácvănbảnchínhsáchvề
chuyểnđổisốvàứngdụngtrítuệnhântạo
tronggiáodụcđạihọc;chươngtrình,đề
cươnghọcphầnvàtàiliệugiảngdạypháp
luậttạimộtsốcơsởđàotạoluật;cáccông
trìnhnghiêncứu,bàibáokhoahọctrong
vàngoàinướcliênquanđếnchủđềứng
dụngAItronggiảngdạyphápluậtvàđổi
mới phương pháp giảng dạy nói chung.
Cáctàiliệusaukhiđượcthuthậpsẽđược
phântích,đốichiếu,sosánhđểnhậndiện
nhữngmôhình,cáchtiếpcận,nhómtiêu
chívềnănglựcsốvànguyêntắcsửdụng
AI trong giáo dục pháp luật. Những nội
dung,tiêuchívàkinhnghiệmquốctếphù
hợphoặctươngđươngvớiđiềukiệnđào
tạoluậtởViệtNamsẽđượcxemxét,chắt
lọc và cụ thể hóa thành các nhóm định
hướng, giải phápnhằm đổi mới phương
phápgiảngdạyphápluậtbằngứngdụng
trítuệnhântạo.
IV.Kếtquảvàthảoluận
4.1.LợiíchkhiứngdụngAItrong
giảngdạyphápluật
Thứ nhất,AI giúp cánhân hóa quá
trìnhhọctập.Thôngquaviệcphântíchdữ
liệuhọctậpcủatừngngườihọc(kếtquảlàm
bài, mứcđộ tham gia, tốc độ hoàn thành
nhiệmvụ,chủđềquantâm…),cáchệthống
thôngminhcóthểgợiýlộtrìnhhọcphùhợp
vớinănglực,“lỗhổng”kiếnthứcvàđịnh
hướngnghềnghiệpcủamỗisinhviên.Điều
nàyđặcbiệthữuíchtrongđàotạoluật,nơi
khốilượngkiếnthứcrộngvàđadạngtheo
cácnhánhnhưthươngmại,tàichính-ngân
hàng,laođộng,đầutư…;mỗisinhviêncó
thểđượcgợiýtậptrungsâuhơnvàonhững
mảngmàmìnhcóthếmạnhhoặcđịnhhướng
chuyên môn,đồng thời nhận đượccác tài
liệu,câuhỏiluyệntậpvàtìnhhuốngtương
ứng,thayvìtiếpcậnchươngtrìnhtheomột
cáchnhưnhauchotấtcả.
Thứhai,AIhỗtrợmạnhmẽviệctạo
ravàvậnhànhhệthốnghọcliệuđadạng,
nhấtlàcáctìnhhuốngpháplýmôphỏng
và hoạt động đóngvai. Giảng dạypháp
luậtbằngtìnhhuống(casemethod)từlâu
đượcthừanhậnlàphươngpháphiệuquả,
nhưngviệcxâydựngkhotìnhhuốngvừa
đúngpháp lý,vừa phongphú về vaitrò
(nguyênđơn,bịđơn,bênthứba,luậtsư,
trọng tài viên, thẩmphán…) lại đòi hỏi
rấtnhiềuthờigianvàcôngsứccủagiảng
viên.VớisựhỗtrợcủaAI,giảngviêncó
thểtừmộtbảnán,mộtvụviệcthựctếhoặc
một chủ đề pháp luật kinh tế nhất định
màsinhthêmnhiềubiếnthểtìnhhuống,
điềuchỉnhmứcđộphứctạp,thayđổibối
cảnh,nhânvật,dữkiện;từđóhìnhthành
“ngânhàngcase”dùngchungchonhiều
lớp,nhiềuhọcphần.Đồngthời,AIgiúp
thiếtkếcácbàigiảngtươngtác,môphỏng
phiêntòagiảđịnh,môphỏngđàmphán,
thươnglượng,tranhchấphợpđồng…qua
đótăngtínhnhậpvaivàsựthamgiatích
cực của sinh viên (MarjanAjevski,Kim
Barker,AndrewGilbert,2023).
Thứ ba, các hệ thống AI mang lại
khảnăngtựđánhgiávàphảnhồitứcthì,
tạonềntảngchoviệctựhọccủasinhviên
luật.Thayvìphảichờtớikỳkiểmtrahoặc
đợi giảng viên chấm bài, sinh viên có
thểlàmcácbàitrắcnghiệm,bàitậptình
huống,bàiviếtngắn vànhậnngayphản
hồisơbộvềđiểmmạnh,điểmyếu,lỗilập
luận, lỗi cấu trúc hay sai sót trong viện
dẫnquyphạm.Nhiềunghiêncứuchothấy
phảnhồitựđộng,nếuđượcthiếtkếđúng
cách,cóthểgiúpsinhviêncảithiệnđáng
kểchấtlượngbàiviếtvàkhảnănglậpluận
pháplý,đồngthờinângcaođộnglựchọc
tậpdođược“thấymìnhtiếnbộ”theothời
gian. Với giảng viên, công cụ này giúp
giảmtảiđángkểkhốilượngchấm-nhận
xétcácbàitậpmangtínhluyệnkỹnăng

437
cơbản,đểcóthêmthờigiantậptrungcho
phản hồisâu ở nhữngnhiệmvụ họctập
quantrọnghơn(nhưkhóaluận,đềán,bản
ghinhớpháplý).
Thứ tư, AI là công cụ hỗ trợ hữu
hiệu cho hoạt động nghiên cứu và phân
tích pháp lý trong môi trường đào tạo.
Nhờ khả năng truy xuất nhanh và xử lý
khốilượnglớnvănbản(bảnán,hợpđồng,
quyđịnh,bàibáokhoahọc),cáchệthống
AIgiúpgiảngviênvàsinhviêntiếtkiệm
thờigiantìmkiếmtàiliệu,nhanhchóng
địnhvịcácvấnđềpháplýtrọngtâm,xu
hướng xét xử, mối liên hệ giữacác quy
địnhtrongnhiềuvănbảnkhácnhau.Trên
cơsởđó,ngườihọccóthểthamgiacác
nhiệmvụnghiêncứudựán,vídụ:phân
tíchrủiropháplýtrongmộtlĩnhvựckinh
doanh,đánhgiátácđộngcủamộtquyđịnh
mớitrongluậtkinhtế,hoặcsosánhpháp
luậtViệtNamvớiphápluậtnướcngoài.
AIvừađóngvaicôngcụlọcvàsắpxếp
dữliệu,vừacungcấpvídụvàtrườnghợp
tươngtựđểsinhviênluyệntậplậpluận,
phảnbiệnvàxâydựngquanđiểmpháplý
củariêngmình.Đặcbiệt,trongbốicảnh
phápluậtthayđổinhanhchóng,AIcóthể
hỗtrợcậpnhậthọcliệu,vídụminhhọa,
casemớivàokhóahọcmộtcáchlinhhoạt,
giúp chương trình đào tạo bám sát thực
tiễnhơnthay vì “đóngcứng”trong suốt
mộtchukỳđàotạo.
4.2.Mộtsốhạnchếkhiứngdụng
AItronggiảngdạyphápluật
Thứ nhất, nguy cơ sinh viên phụ
thuộcvàoAI,giảmsángtạovàsuyyếutư
duypháplýđộclập.Nhờkhodữliệulớn
vàdịchmáyngàycàngtốt,AIcóthể“làm
hộ”từdànýđếnbàilậpluận,khiếnngười
họcdễbỏquacácbướcđọctàiliệugốc,
phântích,đốichiếuvàtựtổchứclậpluận.
Nếu thiếu định hướng và kiểm tra, việc
lạmdụngcôngcụphátsinhvănbảndẫn
tớitâmlýỷlại,giảmđộnglựcđọcsâuluật
vàánlệ,làmyếudầnkỹnăngphântích,
tổnghợp,viếtvàtranhluậnpháplý,đồng
thờigiatăngrủirosaochépkhôngchủý.
Thứhai,cơgianlậnvàviphạmliêm
chính học thuật trong đánh giá là thách
thức đánglo ngại.Với các dạngbài tập
truyền thống(phân tíchnhận định,bình
luận án, đề xuất giải pháp…), sinh viên
cóthểnhờAIsoạngầnnhưtoànbộnội
dungrồinộpdướitênmình,khiếnđiểmsố
khôngcònphảnánhđúngnănglựcvàgây
bấtcôngchongườihọcnghiêmtúc.Nhiều
nghiên cứu đã cảnh báo tình trạngdùng
AInhưngkhôngthừanhận,làmmờranh
giớigiữahỗtrợkỹthuậtvàđạovăn,buộc
các trường luật phải ban hành quy định
riêngvềliêmchínhkhisửdụngAIvàyêu
cầuminhbạch.Nếuchươngtrìnhđàotạo
khôngsớmđổimớiphươngthứckiểmtra
(tăngvấnđáp,tranhbiện,hoạtđộngnhóm
trênlớp,nhậtkýsửdụngAI…),nguycơ
AI từ công cụ hỗ trợ trở thành công cụ
“làmhộ”làhoàntoànhiệnhữu.
Thứba,cáchạnchếvềđộtincậy,
hiện tượng “ảo giác” (hallucination) và
khókhăntrong việc kiểm chứng câutrả
lờicủaAIđặtrarủirohọcsai,hiểulệch
phápluật.Nhiềunghiêncứuchothấycác
môhìnhngônngữlớnthườngxuyêntạo
ranộidungngherấtthuyếtphụcnhưnglại
khôngcócăncứtrongnguồndữliệu,thậm
chí“bịa”raánlệhoặcđiềuluậtkhôngtồn
tại;cácvụviệcluậtsưviệndẫnnhầm“án
lệma”doAIsinhravàbịtòaánphêbình,
xửlýkỷluậtđãđượcbáochíquốctếghi
nhậnvớitầnsuấtngàycàngnhiều(Legal
Dive, 2025). Trong môi trường đào tạo,
nếusinhviênluậtsửdụngkếtquảAImà
khôngbiếtcáchđốichiếuvớivănbảnquy
phạm,ánlệvàgiáotrìnhchínhthống,họ

