433
ĐỔIMỚIPHƯƠNGPHÁPGIẢNGDẠYPHÁPLUẬT
BNGỨNGDỤNGTRÍTUỆNHÂNTẠO
NguyễnNhưChính
Email:chinh.nguyennhu1756@gmail.com
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1061
Tómtắt:Bàiviếtphântíchcơhộivàtháchthứccủaviệcngdụngtrítuệnhântạo(AI)
tronggiảngdạyphápluậtởViệtNam,quađóđềxuấtđịnhhướngđổimớiphươngphápdạy
họctrongbốicảnhchuyểnđổisố.Nghiêncứusửdụngphươngphápđịnhtính,phântíchtài
liệuthứcấptừvănbảnchínhsách,chươngtrìnhđàotạovàhọcliệuphápluật,cùngmộtsố
côngtrìnhnghiêncứutrongvàngoàinước.KếtquảchothấyAIcóthểhỗtrợcánhânhóa
họctập,pháttriểnhọcliệusốvàtìnhhuốngmôphỏng,tựđộnghóamộtsốkhâuđánhgiá,
hỗtrợtracứuvàphântíchpháplý,gópphầnnângcaochấtlượngdạy-họcvànănglựcsố
củagiảngviên,sinhviên.Tuynhiên,việcsửdụngAIcũngtiềmẩnnguylệthuộccôngcụ,
suygiảmtưduypháplýđộclập,gianlận,hạnchếvềđộtincậyvàrủirovềbảomậtdữliệu.
Từđó,bàiviếtkiếnnghịsửdụngAIvớivaitròtrợgiảng,điềuchỉnhchươngtrìnhvàphương
phápđánhgiátheoớngkhuyếnkhíchtưduyphảnbiệnvàsửdụngAIcótráchnhiệm,đồng
thờihoànthiệnhạtầngsố,quychếnộibộvàbồidưngnănglựcsốchođộingũgiảngviên,
ngườihọc.
Từkhóa:trítuệnhântạo,phươngpháp,giảngdạyphápluật,đổimới,kỷnguyênsố
1TrườngĐạihọcLuậtHàNội
I.Đặtvấnđề
Trong bối cảnh kỷ nguyên số và
chuyển đổi số quốc gia được đẩy mnh,
AI đang c động u rộng đến mọi lĩnh
vực,trongđócógiáodụcđạihọcvàđào
tạolut.chệthốngAIthếhệmới,đặc
biệtlàAIsinhvănbản,khôngchỉhỗtrợ
tracứu,phânchphápmàcòncanthiệp
trựctiếpvàoquátrìnhdạy-học,từthiết
kếhọcliệu,tổchứchoạtđộngtrênlớpđến
kiểmtra,đánhgiá.Xuấtpháttừbốicảnh
đó,iviếtớngtớimụctiêuphântích
cơhộivàtháchthứccủaviệcứngdụngAI
tronggiảngdạyphápluật,trêncơsởđóđề
xuấtmột số địnhớng đổimới phương
phápdạyhọctheoớngpháthuyvaitrò
hỗtrợcủaAInhưngvẫnbảođảmtrungm
làngườihọcvàvaitròdẫndắtcủagiảng
viên.Vềmặtlýluận,bàiviếtpphầnlàm
rõcáchtiếpcậnphạmđốivớiAItrong
434
giảngdạyphápluật,gợiýkhungsửdụng
AI theo các khâu chuẩn bị bài giảng, tổ
chứchoạtđộnghọctập,kiểmtra-đánhgiá
vàbồidưngkỹnăngnghềnghiệp.Vềmặt
thựctiễn,cphântíchvàđềxuấttrongbài
cóthểđượcsửdụngnhưgợiýthamkhảo
chocáccơsởđàotạoluậtkhixâydựngquy
địnhnộibộ,thiếtkếchươngtrình,họcphần
vàtổchứcbồidưỡngnănglựcsốchogiảng
viên,sinhviên.
Đim mới của nghiên cứu là tiếp
cậnAIkhôngchỉớigócnhìncôngnghệ
hoặcphápluật,màđặttrongtổngthểthiết
kếphươngphápgiảngdạyphápluật;coi
AInhưmột“trợgiảng”cầnđượcquảnlý
bằng các nguyên tắc phạm và chuẩn
mựcliêmchínhhọcthuật,thayvìchỉlà
côngcụkỹthuậtthuầntúy.
II.sởlýthuyếtứngdụngcủa
AItronglĩnhvựcphápluật
Việcphântíchvàđềxuấtmôhình
ứngdụngtrítuệnhântạotronggiảngdạy
phápluậttrongbàiviếtđượcđặttrênmột
sốnềntảnglýthuyếtvềdạyhọcvànăng
lựcsốtronggiáodụcđạihọc.
Thứnhất,lýthuyếtdạyhọckiếntạo
(constructivism)
TheoJeanPiaget(1952),ngườihọc
khôngtiếpthutrithứcmộtcáchthụđộng
chủđộngxâydựnghiểubiếtcủamình
thôngquatrải nghiệm,ơngtác và suy
ngẫm. Vai trò của giảng viên chuyển từ
“truyền đạt nội dung” sang thiết kế môi
trườnghọctập,nhiệmvụhọctập,hỗtrợ
địnhhướngđểngườihọctựpháthiện,
xửlývàvậndụngtrithức.Trongbốicảnh
giảng dạy phápluật, đặc biệtlà cáchọc
phầnmangtínhápdụngnhưluậtkinhtế,
luậtthươngmại,lýthuyếtkiếntạokhuyến
khíchviệctổchứcdạyhọcdựatrêntình
huống,vụviệc,ánlệ,môphỏngphiêntòa,
tranh tụng. AI, nếu được sử dụng đúng
cách,cóthểtrởthànhcôngcụhỗtrợmạnh
choquátrìnhkiếntạotrithứcnày,nhưng
khôngđượcthaythếquátrìnhtựsuyluận
lậpluậnpháplýcủasinhviên.
Thứ hai, lý thuyết tích hợp công
nghệtrongdạyhọc(TPACK,SAMR)
Khung TPACK (Technological
Pedagogical Content Knowledge) nhấn
mạnh việc tích hợp công nghệ hiệu quả
đòihỏisựkếthợpiagiữahiểubiếtvề
nội dung chuyên môn(Content), phương
pháp phạm (Pedagogy) và công nghệ
(Technology), (Punya Mishra &Matthew
J.Koehler,2006).Trongđàotạoluật,giảng
viên không chỉ cần nắm vững kiến thức
pháplývàphươngphápdạyhọcđặcthù
củangành,nphảihiểurõđặcđiểm,
giớihạnvàcáchsửdụngcáccôngcụAIđể
hỗtrợthiếtkếhoạtđộnghọctập,itập,
hìnhthứcđánhgiáphùhợp.Songsong,mô
hìnhSMART(Substitution-Augmentation
- Modication - Redenition) giúp phân
loạimứcđộtíchhợpcôngnghệ,từviệcchỉ
thaythếngcụtruyềnthốngđếnviệctái
thiếtkếhoặcđịnhnghĩalạinhiệmvụhọc
tập.Khungnàychophépđánhgiámứcđộ
“sâu”củaviệcđưaAIvàogiảngdạypháp
luật:từchỗchỉdùngAInhưmộtcôngcụtra
cứuthaythế,đếnchỗthiếtkếnhữnghoạt
độnghọctậpmớimàtrướcđâykhócóthể
thựchiện,nhưmôphỏngtươngtácpháplý
phứctạp,xâydựngnhhuốngđộng,phản
hồitứcthờitheokịchbản.
Từđó,trênthựctế,cnhánhchính
củaAIgồmhọcmáy,họcsâu,xửlýngôn
ngữtựnhiên,robot,thịgiácmáytính…và
đượcứngdụngtrongphápluậtvớimộtsố
ngdụng hiện đại.Tiêu biểunhưcác hệ
thốnghỗtrợphântíchvàràsoáthợpđồng,
doAI tự độngnhận diện điều khoản, so
sánhnộidungvớibộtiêuchuẩnnộibộcủa
doanhnghiệp,từđócảnhođiềukhoản
435
bấtlợi,thiếusóthoặcrủirotiềmẩnvàtạo
báocáocholuậtsưthamkhảo.Vídụ,công
cụ như LawGeex và Kira Systems giúp
tựđộnghóaquytrìnhxemxéthợpđồng.
LawGeexlàcôngtycôngnghệpháplýcủa
IsraelpháttriểnhệthốngAIdùnghọcy
vàpntíchngônngữđểtựđộngxemxét,
so sánh điều khoản hợp đồng với chính
sách chuẩn, nhận diện rủi ro và tăng tốc
phêduyệt;trongmộtthửnghiệm,AIcủa
LawGeexcònnhanhvàchínhchơncác
luật sư chuyên nghiệp (LawGeex). Kira
SystemscũngcungcấpphầnmềmAIgiúp
tựđộngpháthiện,tríchxuấtthôngtinquan
trọngtừnhiềuloạihợpđồng,chophéptùy
chỉnhtheonhucầu,hỗtrợchiasẻ,phốihợp
trêncùnghồsơ,quađórútngắnthờigian,
giảmchiphírủiropháplý.Nhữngứng
dụng y cho thấy bước tiến quan trọng
củaAItrongtốiưuhóaquytrìnhlàmviệc
vàbảođảmtuânthủphápluậttrongdoanh
nghiệp(KiraSystems).
Hoặc ứng dụng trí tuệ nhân tạo
trong dự báokết quả vụ việc thông qua
phântíchdữliệulớnvềánlệ,quyếtđịnh
củatòaán,hànhvicủathẩmphán,luậtsư
cácbênđươngsự.Thayvìchỉdựatrên
kinhnghiệmchủquancủaluậtsư,cácnền
tảng“Phântíchpháplý”(legalanalytics)
chophépkhaitháchàngtriệubảnánvà
hồ sơ tố tụng để nhận diện mô hình xử
lý,xuhướngphánquyết,từđóướclượng
khảnăngthànhcôngcủamộtchiếnlược
tốtụnghoặckhảnăngchấpnhậnmộtyêu
cầucụthể.Vídụ,LexMachinacungcấp
dữ liệu phân tích về các vụ kiện để
giúpdựbáokếtquả.LexMachinalàcông
tycôngnghệpháplýxuấtpháttừdựán
nghiêncứutạiStanford,cungcấpdịchvụ
LegalAnalyticsdựatrênAIvàdữliệulớn,
giúpluậtsưvàdoanhnghiệpphântíchxu
ớngkiệntụng,kếtquảcácvụán,thông
tinthẩmphán,luậtsưvàcácbênliênquan
(Lex Machina). Công cụ cho phép đánh
giárủiro,xâydựngchiếnlượctranhtụng,
sosánhhiệusuấtcáchãngluật,dựbáoxu
hướngvụkiệntrongnhiềulĩnhvựcnhưsở
hữutrítuệ,kiệntậpthể,tranhchấpdoanh
nghiệp, qua đó góp phần thay đổi cách
giớiluậtsưtiếpcậnvàgiảiquyếtcácvấn
đềpháplý.
Một nhóm ứng dụng đáng chú ý
khác của trí tuệ nhântạo trong lĩnh vực
pháp luật là các trợ lý pháp lý ảo. Tiêu
biểunhưDoNotPay,cungcấpdịchvụtư
vấnpháplýtựđộngchongườidùng,giúp
họ đối phó với các vấn đề pháp lý như
khiếu nại về dịchvụ, phí ngân hàng,và
thậmchílàviệclàmthủtụcđơngiảnnhư
nộpđơntịnạn.
DoNotPay là ứng dụng pháp lý
dựa trên AI do Joshua Browder (Đại
học Stanford) phát triển, từng đưc gọi
“luật robot đầu tiên trên thế giới”
(DoNotPay). Ban đầu dùng để hỗ trợ
khángcáovéphạtđỗxeởLondonvàNew
York,sauđómởrộngsangnhiềuvấnđề
nhưđòihoàntiềnchuyếnbaybịhủy,bảo
vệquyềnlợingườitiêudùng,giảiquyết
tranhchấpdịchvụ,thậmchíhỗtrợđiền
đơnxintịnạn.Ứngdụngphântíchvấnđề
ngườidùngcungcấpvàtựđộngtạovăn
bản,hướngdẫnpháplýtươngứng,nhằm
giúpmọingườitiếpcậndịchvụpháplý
vớichiphíthấp.
Nhữngứngdụngnàychỉlàmộtphần
nhỏtrongsốcáccáchmàAIđangđượcsử
dụng trong lĩnh vực pháp luật, cho thấy
tiềmnăngtolớncủacôngnghệnàytrong
việccảithiệnvàlàmmớingànhluật.
III.Phươngphápnghiêncứu
i viết sử dụng phương pháp
nghiêncứuđịnhtínhvớihaicôngcụcơ
bản là thu thập dữ liệuvà phân tích dữ
liệu.Theo đó, dữ liệu thứ cấp được thu
436
thậpbaogồm:cácvănbảnchínhsáchvề
chuyểnđổisốvàứngdụngtrítuệnhântạo
tronggiáodụcđạihọc;chươngtrình,đề
cươnghọcphầnvàtàiliệugiảngdạypháp
luậttạimộtsốcơsởđàotạoluật;cáccông
trìnhnghiêncứu,bàibáokhoahọctrong
ngoàinướcliênquanđếnchủđềứng
dụngAItronggiảngdạyphápluậtvàđổi
mới phương pháp giảng dạy nói chung.
ctàiliệusaukhiđượcthuthậpsẽđược
phântích,đốichiếu,sosánhđểnhậndiện
nhữngmôhình,cáchtiếpcận,nhómtiêu
chívềnănglựcsốvànguyêntắcsửdụng
AI trong giáo dục pháp luật. Những nội
dung,tiêuchívàkinhnghiệmquốctếphù
hợphoặctươngđươngvớiđiềukiệnđào
tạoluậtởViệtNamsẽđượcxemxét,chắt
lọc và cụ thể hóa thành các nhóm định
hướng, giải phápnhằm đổi mới phương
phápgiảngdạyphápluậtbằngngdụng
trítuệnhântạo.
IV.Kếtquảvàthảoluận
4.1.LợiíchkhiứngdụngAItrong
giảngdạyphápluật
Thứ nhất,AI giúp cánhân hóa quá
trìnhhọctập.Thôngquaviệcphântíchdữ
liệuhọctậpcatừngngườihc(kếtquảlàm
bài, mcđộ tham gia, tốc độ hoàn thành
nhiệmvụ,chủđềquantâm…),cáchệthống
thôngminhthểgợiýlộtrìnhhọcphùhp
vinănglực,“lhổngkiếnthứcđịnh
hướngnghnghipcủamỗisinhviên.Điều
nàyđặcbiệthữuíchtrongđàotạoluật,nơi
khốilượngkiếnthứcrộngvàđadạngtheo
cácnhánhnthươngmi,tàichính-nn
hàng,laođộng,đầu;mỗisinhviêncó
thđưcgiýtậptrungsâuhơnvàonhững
mngmìnhcóthếmạnhhoặcđịnhhướng
chuyên n,đồng thời nhận đượcc tài
liệu,câuhỏiluyệntậpvàtìnhhuốngtương
ứng,thayvìtiếpcnchươngtrìnhtheomột
cáchnnhauchotấtcả.
Thứhai,AIhỗtrợmạnhmẽviệctạo
ravàvậnhànhhệthốnghọcliệuđadạng,
nhấtlàcáctìnhhuốngpháplýmôphỏng
hoạt động đóngvai. Giảng dạypháp
luậtbằngtìnhhuống(casemethod)từlâu
đượcthừanhậnlàphươngpháphiệuquả,
nhưngviệcxâydựngkhotìnhhuốngvừa
đúngpháp lý,vừa phongphú về vaitrò
(nguyênđơn,bịđơn,bênthứba,luậtsư,
trọng tài viên, thẩmphán…) lại đòi hỏi
rấtnhiềuthờigianvàcôngsứccủagiảng
viên.VớisựhỗtrợcủaAI,giảngviêncó
thểtừmộtbảnán,mộtvụviệcthựctếhoặc
một chủ đề pháp luật kinh tế nhất định
sinhthêmnhiềubiếnthểtìnhhuống,
điềuchỉnhmứcđộphứctạp,thayđổibối
cảnh,nhânvật,dữkiện;từđóhìnhthành
“ngânhàngcase”dùngchungchonhiều
lớp,nhiềuhọcphần.Đồngthời,AIgiúp
thiếtkếcácbàigiảngơngtác,môphỏng
phiêntòagiảđịnh,môphỏngđàmphán,
thươnglượng,tranhchấphợpđồng…qua
đótăngtínhnhậpvaivàsựthamgiatích
cực của sinh viên (MarjanAjevski,Kim
Barker,AndrewGilbert,2023).
Thứ ba, các hệ thống AI mang lại
khảnăngtựđánhgiávàphảnhồitứcthì,
tạonềntảngchoviệctựhọccủasinhviên
luật.Thayvìphảichờtớikỳkiểmtrahoặc
đợi giảng viên chấm bài, sinh viên có
thểlàmcácbàitrắcnghiệm,bàitậptình
huống,bàiviếtngắn vànhậnngayphản
hồisơbộvềđiểmmạnh,điểmyếu,lỗilập
luận, lỗi cấu trúc hay sai sót trong viện
dẫnquyphạm.Nhiềunghiêncứuchothấy
phảnhồitựđộng,nếuđượcthiếtkếđúng
cách,cóthểgiúpsinhviêncảithiệnđáng
kểchấtlượngbàiviếtvàkhảnănglậpluận
pháplý,đồngthờinângcaođộnglựchọc
tậpdođược“thấymìnhtiếnbộ”theothời
gian. Với giảng viên, công cụ này giúp
giảmtảiđángkểkhốiợngchấm-nhận
tcácbàitậpmangtínhluyệnkỹnăng
437
bản,đểcóthêmthờigiantậptrungcho
phản hồisâu ở nhữngnhiệmvụ họctập
quantrọnghơn(nhưkhóaluận,đềán,bản
ghinhớpháplý).
Thứ , AI là công cụ hỗ trợ hữu
hiệu cho hoạt động nghiên cứu và phân
tích pháp lý trong môi trường đào tạo.
Nhờ khả năng truy xuất nhanh và xử lý
khốilượnglớnvănbản(bảnán,hợpđồng,
quyđịnh,bàibáokhoahọc),cáchệthống
AIgiúpgiảngviênvàsinhviêntiếtkiệm
thờigiantìmkiếmtàiliệu,nhanhchóng
địnhvịcácvấnđềpháplýtrọngtâm,xu
ớng xét xử, mối liên hệ giữacác quy
địnhtrongnhiềuvănbảnkhácnhau.Trên
sởđó,ngườihọccóthểthamgiacác
nhiệmvụnghiêncứudựán,vídụ:phân
tíchrủiropháplýtrongmộtlĩnhvựckinh
doanh,đánhgiátácđộngcủamộtquyđịnh
mớitrongluậtkinhtế,hoặcsosánhpháp
luậtViệtNamvớiphápluậtớcngoài.
AIvừađóngvaicôngcụlọcvàsắpxếp
dữliệu,vừacungcấpvídụvàtrườnghợp
tươngtựđểsinhviênluyệntậplậpluận,
phảnbiệnvàxâydựngquanđiểmpháplý
củariêngmình.Đặcbiệt,trongbốicảnh
phápluậtthayđổinhanhchóng,AIcóthể
hỗtrợcậpnhậthọcliệu,vídụminhhọa,
casemớivàokhóahọcmộtcáchlinhhoạt,
giúp chương trình đào tạo bám sát thực
tiễnhơnthay vì “đóngcứng”trong suốt
mộtchukỳđàotạo.
4.2.Mộtsốhạnchếkhingdụng
AItronggiảngdạyphápluật
Thứ nhất, nguy cơ sinh viên phụ
thuộcvàoAI,giảmsángtạovàsuyyếutư
duypháplýđộclập.Nhờkhodữliệulớn
dịchmáyngàycàngtốt,AIcóthể“làm
hộ”từdànýđếnbàilậpluận,khiếnngười
họcdễbỏquacácbướcđọctàiliệugốc,
phântích,đốichiếuvàtựtổchứclậpluận.
Nếu thiếu định ớng kiểm tra, việc
lạmdụngcôngcụphátsinhvănbảndẫn
tớitâmlýỷlại,giảmđộnglựcđọcsâuluật
ánlệ,làmyếudầnkỹnăngphântích,
tổnghợp,viếtvàtranhluậnpháplý,đồng
thờigiatăngrủirosaochépkhôngchủý.
Thứhai,cơgianlậnvàviphạmlm
chính học thuật trong đánh giá là thách
thức đánglo ngại.Với các dạngbài tập
truyền thống(phân tíchnhận định,bình
luận án, đề xuất giải pháp…), sinh viên
cóthểnhờAIsoạngầnnhưtoànbộnội
dungrồinộpớitênmình,khiếnđiểmsố
khôngcònphảnánhđúngnănglựcvàgây
bấtcôngchongườihọcnghiêmtúc.Nhiều
nghiên cứu đã cảnh báo tình trạngdùng
AInhưngkhôngthừanhận,làmmờranh
giớigiữahỗtrợkỹthuậtvàđạovăn,buộc
các trường luật phải ban hành quy định
riêngvềliêmchínhkhisửdụngAIvàyêu
cầuminhbạch.Nếuchươngtrìnhđàotạo
khôngsớmđổimớiphươngthứckiểmtra
(tăngvấnđáp,tranhbiện,hoạtđộngnhóm
trênlớp,nhậtkýsửdụngAI…),nguycơ
AI từ công cụ hỗ trợ trở thành công cụ
“làmhộ”làhoàntoànhiệnhữu.
Thứba,cáchạnchếvềđộtincậy,
hiện tượng “ảo giác” (hallucination) và
khókhăntrong việc kiểm chứng câutrả
lờicủaAIđặtrarủirohọcsai,hiểulệch
phápluật.Nhiềunghiêncứuchothấycác
môhìnhngônngữlớnthườngxuyêntạo
ranộidungngherấtthuyếtphụcnhưnglại
khôngcócăncứtrongnguồndữliệu,thậm
chí“bịa”raánlệhoặcđiềuluậtkhôngtồn
tại;cácvụviệcluậtsưviệndẫnnhầm“án
lệma”doAIsinhravàbịtòaánphêbình,
xửlýkỷluậtđãđượcbáochíquốctếghi
nhậnvớitầnsuấtngàycàngnhiều(Legal
Dive, 2025). Trong môi trường đào tạo,
nếusinhviênluậtsửdụngkếtquảAImà
khôngbiếtcáchđốichiếuvớivănbảnquy
phạm,ánlệvàgiáotrìnhchínhthống,họ