
NGHIÊNCỨUXÂYDỰNGMÔHÌNHDẠYHỌC
HỢPTÁCGIỮAAIVÀGIÁOVIÊNTIẾNGTRUNGQUỐC
NguyễnThịBảoNgân
Email:baongan0413@gmail.com;ORCID:0009-0008-3575-4685
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:01/07/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:07/01/2026
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:23/01/2026
DOI:10.59266/houjs.2026.1120
Tómtắt:Trongbốicảnhtrítuệnhântạo(AI)ngàycàngthâmnhậpsâuvàogiáodục
ngoạingữ,bàinghiêncứunàytậptrungphântíchmốiquanhệhợptácgiữaAIvàgiáoviên
tronggiảngdạy.TrêncơsởlýthuyếtZPD(vùngpháttriểngần)vàLýthuyếthợptácNgười
-Máy,bàiviếtxâydựngmôhìnhhợptácgiữangườivàmáynhằmpháthuyưuthếcủacảAI
vàgiáoviên.Nghiêncứuđãtổnghợpcáccôngtrìnhquốctếvàtrongnước,đồngthờiphân
tíchhiệntrạngứngdụngAItronggiảngdạyngoạingữởViệtNam.Kếtquảchothấymôhình
hợptáckhôngchỉgópphầnnângcaohiệuquảhọctậpcánhânhóa,pháttriểnnănglựcgiao
tiếpvàtưduysángtạocủangườihọc,màcòngiúpgiáoviêngiảmtảicáckhâukỹthuật,từ
đótậptrungnhiềuhơnvàovaitròđịnhhướngvàbồidưỡngnănglựctưduychosinhviên.
Bàiviếtgópphầnbổsungmộtcáchtiếpcậnmớitrongnghiêncứuvàthựchànhgiảngdạy
tiếngTrungQuốcởViệtNamtrongthờiđạisố.
Từkhoá:AI,giáoviêntiếngTrungQuốc,môhìnhdạyhọc,tiếngTrungQuốc
TrườngĐạihọcNgoạingữ,ĐạihọcQuốcgiaHàNội
I.Đặtvấnđề
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo
pháttriểnmạnhmẽ,AIvớikhảnăngxử
lýdữliệulớn,phântíchhọctậpvàphản
hồitứcthìđangthúcđẩyđổimớimôhình
giáo dục truyền thống. Với môn tiếng
TrungQuốc-đòihỏikiếnthứcngônngữ,
kỹnănggiaotiếpvànănglựcvănhóa-AI
hỗtrợcánhânhóalộtrìnhhọc,pháthiện
khoảngtrốngtrithức,điềuchỉnhtốcđộ
vàmứcđộkhó,đồngthờitạomôitrường
họclinh hoạt, tương tác.Tuy nhiên,AI
chỉlàcôngcụ;vaitròtrungtâmcủagiáo
viên trong định hướng, truyền đạt và
khơigợitưduyphảnbiệnvẫnkhôngthể
thaythế.SựkếthợpgiữacôngcụAIvà
chuyênmônsưphạmcủagiáoviênhình
thànhmôhìnhdạyhọcthôngminh,nâng
caohiệuquảgiảngdạyvàđápứngyêu
cầuthờiđạisốhóa.NhưhọcgiảAndrew
NgnhậnđịnhAIlàđiệnmới,nócótiềm
năngbiếnđổimọingành,trongđógiáo
dục cần đảm bảo lợi ích được lan tỏa
rộngrãi.

II.Cơsở lýthuyếtvàtổng quan
nghiêncứu
2.1.Cơsởlýthuyết
Môhình dạy học hợp tác giữaAI
vàgiáoviênđượcxâydựngtrênnềntảng
hailýthuyếtcốtlõi.LýthuyếtVùngphát
triểngần(ZPD)củaVygotsky(1978)cho
rằngngườihọccóthểđạttớitrìnhđộcao
hơnkhiđượchỗtrợphùhợptrongkhoảng
cáchgiữanănglựchiệntạivàtiềmnăng.
Dựatrênđó,AIphântíchdữliệuđểxác
định chính xác mức độ của người học,
giúp giáo viên điều chỉnh nhiệm vụ và
thiếtkếhoạtđộnggiaotiếpphùhợp.Bên
cạnhđó,LýthuyếtHợptácNgười-Máy
(Shneiderman, 2020)nhấnmạnhnguyên
tắc bổtrợ thayvì thay thế:AI hỗtrợcá
nhân hóa và phản hồi tức thì, còn giáo
viêngiữvaitròđịnhhướngvàpháttriển
tưduy,từđótạonênmôhìnhgiảngdạy
hiệuquảvàtoàndiện.
2.2.Tổngquannghiêncứu
Tổngquannghiêncứuchothấyxu
hướng hợptácgiữa ngườivà máy trong
giáo dục ngôn ngữ đang chuyển nhanh
từ thảoluận lýthuyết sangcác môhình
đồnggiảngdạy(co-teaching)cóthểkiểm
chứng.Tronglĩnhvựcdạy-họctiếngTrung
Quốc, người học bắt đầu nhấn mạnhAI
như“trụcộtthứba”củahệsinhtháihọc
tậpcùngvớigiáoviênvàngườihọctạo
thànhquanhệcộngtácbabên;đồngthời
xuấthiệncáckhảosáttheongữcảnhvề
lợiích/hạnchếkhitíchhợpAIvàolớphọc
tiếngTrungQuốc,quađógợimởnhững
điểmcần chuẩnhóa về phương phápvà
đạođứcnghềnghiệp.NghiêncứucủaLê
(2023)vớiđềtài“Ứngdụngtrítuệnhân
tạotrongdạyvàhọctiếngTrungQuốctại
mộtsốtrườngđạihọcởViệtNam”đãkhảo
sátthựctrạngvàtiềmnăng,chỉrarằngcác
ứngdụngnhưHelloChinesevàSuperTest
HSKOnlinechủyếuđượcdùngđểbổtrợ
bênngoàilớphọc,chứchưađượctíchhợp
mộtcáchhệthốngvàoquytrìnhgiảngdạy
chínhkhóa.Ứngvàcộngsự(2024)tập
trungphântíchtácđộngvàhiệuquảcủa
việcứngdụngtrítuệnhântạo(AI)trong
quátrìnhhọctiếngTrungQuốc.Trongbối
cảnhgiáodụcsố,AIđangngàycàngtrở
thành công cụ quan trọng hỗ trợdạy và
họcngoạingữ,đặcbiệtlàngônngữkhó
nhưtiếngTrungQuốc.
III.Phươngphápnghiêncứu
Nghiên cứu được triển khai theo
phươngpháphỗnhợp(mixed-method),kết
hợpcảđịnhlượngvàđịnhtínhnhằmđánh
giákháchquanhiệuquảcủamôhìnhhợp
tácgiữaAIvàgiáoviên.Mẫunghiêncứu
gồm59sinhviênnămhaiTrườngĐạihọc
Ngoại ngữ - ĐHQGHN, được chia thành
hainhómtươngđươngvềtrìnhđộđầuvào:
31sinhviênnhómthựcnghiệm(EG)và
sinhviênnhómđốichứng(CG).Nhómthực
nghiệmđượcápdụngmôhìnhdạyhọctích
hợpAI trong 8 tuần, trong khi nhóm đối
chứnghọctheophươngpháptruyềnthống.
MộtgiảngviêntiếngTrungthamgianghiên
cứu, phụ trách lớp thực nghiệm và giảng
dạylớpđốichứng.Thựcnghiệmđượctiến
hànhtronghọcphầnTiếngTrungQuốcđa
phươngtiện.Dữliệunghiêncứuđượcthu
thậpthôngquabàikiểmtratrước-sauthực
nghiệm,bảnghỏiLikert5mứcđộvềđộng
lựcvàmứcđộhàilòng,cùngphỏngvấnbán
cấutrúcvới8sinhviên,sauđóxửlýbằng
thốngkêmôtảvàsosánhgiátrịtrungbình.
IV.Kếtquảnghiêncứuvàthảoluận
4.1.ƯuthếcủahệthốngAItrong
giảngdạytiếngTrungQuốc
4.1.1.Họctậpcánhânhóa
Thông qua dữ liệu lớn, AI có thể
phân tích chính xác mức độ nắm vững
kiếnthức,lỗiphátâm,khảnăngghinhớ
từvựng-ngữphápvàtiếnđộhọctậpcủa

từngsinh viên, từđó cungcấp phảnhồi
tứcthìvà cơsởdữliệukháchquancho
giáoviên.Trênnềntảngđó,AIxâydựng
lộtrìnhhọctậpcánhânhóatheomụctiêu
vàtrìnhđộ,hỗtrợluyệnthi,mởrộngkỹ
năng hoặc tăng cường lĩnh vực còn hạn
chế,đồngthờiđưarabáocáovàdựđoán
kết quả học tập. Bên cạnh phân tích và
định tuyến, AI điều chỉnh thích ứng độ
khó,duytrìngườihọctrong“vùngphát
triểngần”,linhhoạtthayđổitốcđộ,nội
dungvàhìnhthứcbàitập.
4.1.2.Hỗtrợgiảngdạythôngminh
Đánhgiáphátâmthôngminhlàmột
trongnhữngứngdụngtiêubiểucủatrítuệ
nhântạotronggiảngdạyngoạingữ.Công
nghệnàychophéphệthốngsửdụngthuật
toánnhậndiệngiọngnóiđểtựđộngchấm
điểm, phân tích chi tiết các yếu tố phát
âmnhưthanhđiệu,ngữđiệu,độrõràng,
và đưa ra phản hồi theo thời gian thực.
Nhờđó,sinhviêncóthểnắmbắtkịpthời
nhữnglỗithườnggặpvàđiềuchỉnhphát
âm mộtcách hiệuquả.Vídụ, ứngdụng
HelloChinesetíchhợpchứcnăngAInhận
diện giọng nói, có thể sosánh trực tiếp
cáchphátâmcủangườihọcvớichuẩnngữ
âmbảnngữ,sauđóđưarađánhgiámức
độchínhxáctheothangđiểm.Ngoàira,
SuperTest (HSKOnline) cũng ứngdụng
AI đểmôphỏng đềthi nói HSK,hỗtrợ
sinhviênluyệntậptrongbốicảnhsátthực
tế.Côngnghệnàykhôngchỉnângcaođộ
chínhxácvàsựtựtintrongphátâm,mà
còngiúptiếtkiệmthờigiancủagiáoviên,
đểhọcóthểtậptrungvàoviệchướngdẫn
sâuhơnvềngữcảnhsửdụngngônngữvà
kỹnănggiaotiếpliênvănhóa.
4.1.3.Tốiưuhóachiếnlượcgiảng
dạydựatrêndữliệu
AIcóthểbiếndữliệuphứctạpthành
báocáotrựcquan,chophéptheodõitiến
độquabiểuđồvàxuhướng.Cácnềntảng
nhưSuperTestcungcấpbiểuđồđánhgiá
toàn diện kỹ năng, trong khi Duolingo
thốngkêtầnsuấthọc,lỗithườnggặpvà
hiệusuấtluyệntập.Đồngthời,AIhỗtrợ
xây dựng và điềuchỉnh lộ trình họctập
cánhânhóadựatrênhànhvihọctập,như
HelloChinesetựđộngđiềuchỉnhđộkhó
luyệnphátâmhayLingQđềxuấttàiliệu
phù hợp năng lực. Tuy nhiên, việc ứng
dụngAIđặtratháchthứcvềbảomậtdữ
liệu,hạtầng côngnghệ và nguycơphụ
thuộc.Dođó,cầnkếthợphàihòagiữaAI
vàvaitròsưphạmcủagiáoviênđểbảo
đảmtínhnhânvăntronggiáodục.
4.1.4. Nâng cao hứng thú và hiệu
quảhọctập
AI đã mở ra phương thứcmới gia
tăng trải nghiệm học tập tiếng Trung
Quốcthôngquahaikhíacạnh:tròchơivà
phảnhồikịpthời.Tròchơikếthợpđiểm
thưởng,huyhiệu,bảngxếphạngvàobài
học, biến quá trình học khô khan thành
trải nghiệmvừahọc vừachơi.Duolingo
cho phép tích lũy “điểm kinh nghiệm”,
duytrì“chuỗingàyhọcliêntục”vàcạnh
tranhvớibạnbè,khuyếnkhíchthóiquen
họchằngngày.HelloChinesekếthợptrò
chơinhỏluyệnnhậndạngchữHán,phát
âmvớinhânvậthoạthìnhsinhđộngphản
hồitứcthờitừAIduytrìhiệuquảhọctập
thôngqualịchôntậpthôngminhvàkhích
lệkịpthời.SuperTest(HSKOnline)tăng
tầnsuấtxuấthiệncủachữHánngườihọc
thườngquên,đưaraphầnthưởngảokhi
trảlờiđúnghoặcgiảithíchchitiếtbằng
pinyinkhisai.LingQghinhậnsốlượng
từvựngtheomứcđộnắmvững,gửibáo
cáo tiến độ hằng tuầnđể khíchlệ.Phản
hồi liên tục giúp người học nhận diện
hànhtrìnhpháttriển,giatăngtựtinvàgắn
bóvớihọctập.Haicơchếnàymanglại

giátrị:khơidậyhứngthúởgiaiđoạnkhó
khăn,giúpnhậndiệnsaisótvàđiềuchỉnh
ngay,giảmtảichogiáoviênđểtậptrung
địnhhướngvănhóa-xãhội.
4.2.Kếtquảđiềutra
Bảng1.Kếtquảkhảosátcủasinhviên
giữanhómđốichứng(CG)vànhómthực
nghiệm(EG)
Tiêuchí Nhóm
CG
Nhóm
EG
Hứngthúkhihọc 4,0 4,5
Tựtinkhigiaotiếp 3,9 4,3
Chủđộngtựhọc 3,8 4,6
Kiêntrìkhigặpnộidungkhó 3,2 4,1
Muốnduytrìphươngphápnày 4,0 4,7
Dựa trên bảngsố liệu vềđộng lực
học tập (thang 5 điểm) giữa nhóm đối
chứng(CG)vànhómthựcnghiệm(EG),
chúng ta có thể thấy rằng nhóm thực
nghiệmđạtđiểmtrungbìnhcaohơnởtất
cảcáctiêuchí.Mứcchênhlệchdaođộng
từ0,4đến0,9điểm,chothấytácđộngtích
cựctươngđốirõrệtcủamôhìnhtíchhợp
AI.Ởtiêuchíhứngthúkhihọc,nhómEG
đạt 4,5 so với4,0 của nhómCG (chênh
lệch+0,5).Đâylàmứckhácbiệtlớnnhất
trongbảng,chothấyviệcứngdụngAIđã
gópphầngiatăngsựhấpdẫncủaquátrình
họctiếngTrungQuốc.Vềtựtinkhigiao
tiếp,nhómEGđạt4,3,caohơn0,4điểmso
vớinhómCG(3,9).Điềunàyphảnánhvai
tròcủaAItrongviệccungcấpmôitrường
luyệntậpantoàn,chophépsinhviênsửa
lỗingaylậptứctrướckhigiaotiếpthựctế
trênlớp.Tiêuchíchủđộngtựhọcchothấy
sựkhácbiệtđángkể(4,6sovới3,8;+0,8).
Kếtquảnàyphùhợpvớiđặcđiểmcủamô
hìnhcánhânhóa:AIcungcấplộtrìnhhọc
tậpriêng,theodõitiếnđộvàphảnhồiliên
tục,từđóthúcđẩytínhtựchủ-mộtyếutố
quantrọngtronglýthuyếtZPD.Đốivới
kiêntrìkhigặpnộidungkhó,nhómEG
đạt 4,1so với3,2 của nhómCG (+0,9).
Điềunàychothấycơchếphảnhồitứcthì
và điều chỉnh độ khó thíchứngđã giúp
giảmcảmgiácquátải,duytrìngườihọc
trong “vùng phát triển gần”. Cuốicùng,
tiêuchímongmuốnduytrìphươngpháp
nàyđạtmứcrấtcaoởnhómEG(4,7sovới
4,0).Đâylàchỉbáoquantrọngvềmứcđộ
chấpnhậnvàtínhbềnvữngcủamôhình
trongthựctiễngiảngdạy.Quaphỏngvấn,
sinhviênchiasẻcóAIgiúpcácembiết
mìnhsaiởđâungaylậptức,đặcbiệtlàcó
thểhỗtrợcácemchỉnhsửaphátâmthanh
điệu. Ngoài ra khi thấybiểu đồ tiến bộ,
cácemcóthêmđộnglựchọchơn.Tổng
thểdữliệuchothấymôhìnhhợptácgiữa
AI và giáo viên không chỉ cải thiện kết
quả học tập màcòn tác động mạnh đến
độnglựcnộitạivàtháiđộhọctậpcủasinh
viên.ĐiềunàycủngcốlậpluậnrằngAI,
khiđược tích hợp theohướng bổ trợ sư
phạmthayvìthaythếgiáoviên,cóthểtạo
ra môi trường họctập tích cực, cánhân
hóavàhiệuquảhơntronggiảngdạytiếng
TrungQuốc.
4.3.Xâydựngmôhìnhgiảngdạy
kếthợpAIvàgiáoviêntiếngTrungQuốc
4.3.1.Pháttriểntàinguyênvàcông
cụgiảngdạy
TrongmôhìnhgiảngdạyhợptácAI
vàgiáoviên,việcpháttriểntàinguyênvà
công cụgiảngdạy giữvai trò trungtâm
nhằm tối ưu hóa hiệu quả học tập. Về
phươngdiện tàinguyên,AI có thểcung
cấpmộtkhohọcliệuphongphúvớitính
cánhânhóacao.Thôngquacôngnghệxử
lýngônngữtựnhiênvànhậndiệngiọng
nói,AIcó khảnăng tạora cácđoạnhội
thoạitheochủđề, mô phỏngtình huống
giaotiếp,cũngnhưthiếtkếcácbàinghevà
luyệnphátâmsátvớingữcảnhthựctế.Ví
dụ,ứngdụngHelloChinesetíchhợpcông

cụ luyệnphát âmdựatrênAI, chophép
sinhviênsosánhtrựctiếpgiọngđọccủa
mìnhvớibảnngữ,đồngthờiđưaraphản
hồichitiếtđểđiềuchỉnh.AIcònđóngvai
tròlà“trợgiảngthôngminh”hỗtrợgiáo
viênquảnlývàtheodõitiếnđộhọctập
của sinh viên. Ứng dụng như SuperTest
(HSK Online) không chỉ giúp sinh viên
luyệntậptheocấutrúcđềthiHSKmàcòn
phântíchkếtquảlàmbài,từđógợiýlộ
trìnhhọctậpcánhânhóa.Bằngcáchnày,
giáoviêncóthểtậptrungnhiềuhơnvào
khâuđịnhhướng,trongkhiAIđảmnhận
các công việc lặp lại như đánh giá phát
âm,chấmđiểmhayđềxuấtbàitập.Như
vậy,sựkếthợpgiữaAIvàgiáoviênkhông
chỉlàmphongphúnộidunggiảngdạy,mà
còntạođiềukiệnđểxâydựngmôitrường
họctậpthôngminh,đápứngnhucầucá
thểhóavànângcaochấtlượngdạy-học
tiếngTrungQuốc.
4.3.2.Thựchànhgiảngdạyvàđánh
giátrongmôhình
TrongmôhìnhhợptácAIvàgiáo
viên, quá trình giảng dạy được tổ chức
theobagiaiđoạn:trước,trongvàsaugiờ
học.Trướcgiờhọc,AIcóthểphântíchdữ
liệuvềthóiquen,sởthíchvàtrìnhđộcủa
sinhviênđểgợiýhọcliệucánhânhóa.
Vídụ,ứngdụngDuolingohoặcLingQsử
dụngAIđểthiếtkếlộtrìnhhọctậpphù
hợp, từ đó khuyến khích người học chủ
độngthamgia.Giáoviêndựatrêndữliệu
này đểxâydựngnộidung vàhoạtđộng
giảngdạysátvớinhucầuthựctế.Trong
giờhọc,AIhỗtrợthựchiệncáctácvụnhư
chấm điểm phát âm hay kiểm tra nhanh
mứcđộhiểubài.ỨngdụngHelloChinese
với chức năng nhận diện giọng nói cho
phép sinh viên luyện phát âm theo thời
gian thực, trong khi giáo viên tập trung
vào việc giảng giải kiến thức ngữ pháp,
tổchứcthảoluậnnhómvàhướngdẫnkỹ
nănggiaotiếpliênvănhóa.Saugiờhọc,
AIcóthểgiaobàitậpcánhânhóa,phân
tíchdữliệuhọctậpvàphảnhồitứcthì.
Vídụ,SuperTest(HSKOnline)khôngchỉ
môphỏng đề thi HSKmà còn thống kê
chitiếtđiểmmạnhvàđiểmyếucủasinh
viên. Giáo viêndựa trênkết quả nàyđể
điềuchỉnhchiếnlượcdạyhọc,cungcấp
hỗtrợbổsungvàkhuyếnkhíchkịpthời.
Hệthốngđánhgiátrongmôhìnhcũngtrở
nênđadạnghơn,kếthợptựđánhgiá,đánh
giáđồngđẳngvàphântíchdữliệubởiAI,
đảmbảokếtquảkháchquanvàtoàndiện.
4.3.3.Chiến lược phổ biếnvà ứng
dụngmôhìnhgiảngdạy
Việctriểnkhaimôhìnhhợptácgiữa
AIvàgiáoviêncầnđượcthựchiệntheo
chiếnlượcđồngbộđểbảođảmhiệuquả.
Trước hết, về chính sách, cơ quan quản
lýgiáodụccầnbanhànhcơchếhỗtrợ,
đầu tưhạtầng vàtriểnkhaithíđiểmtại
mộtsốtrườngđạihọc,từđótổngkếtvà
nhân rộng mô hình. Ngoài ra, cần nâng
caonănglựcchogiáoviênthôngquacác
chươngtrìnhbồidưỡngkỹnăngsửdụng
AI,tậphuấnvềnhậndiệngiọngnói,chấm
phát âm tự động, cũng như tổ chức hội
thảovàtraođổichuyênmônvớichuyên
gia công nghệ giáo dục. Cuối cùng, cần
xâydựngnềntảngchiasẻhọcliệuthông
minh,chophépcậpnhậtvàphânloạitài
nguyênphụcvụdạy-học,thúcđẩycơchế
đồngkiếntạogiữagiáoviênvàngườihọc.
Nhìnchung,sựkếthợpgiữachínhsách,
bồidưỡnggiáoviênvàpháttriểnhọcliệu
sốsẽtạonềntảngchomôitrườnggiáodục
hiệnđại,cánhânhóavàbềnvững.
V.Kếtluận
Nghiêncứuđãchỉranhữngưuđiểm
vượttrộicủaAItrongviệchỗ trợgiảng
dạytiếngTrungQuốc,từcánhânhóalộ

