
NGHIÊNCUXÂYDỰNGMÔHÌNHDẠYHỌC
HPTÁCGIỮAAIVÀGIÁOVIÊNTIẾNGTRUNGQUỐC
NguyễnThịBảoNgân
Email:baongan0413@gmail.com;ORCID:0009-0008-3575-4685
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:01/07/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:07/01/2026
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:23/01/2026
DOI:10.59266/houjs.2026.1120
Tómtắt:Trongbốicảnhtrítuệnhântạo(AI)ngàycàngthâmnhậpsâuvàogiáodục
ngoạingữ,bàinghiêncứunàytậptrungphântíchmốiquanhệhợptácgiữaAIvàgiáoviên
tronggiảngdạy.TrêncơsởlýthuyếtZPD(vùngpháttriểngần)vàLýthuyếthợptácNgười
-Máy,bàiviếtxâydựngmôhìnhhợptácgiữangườivàmáynhằmpháthuyưuthếcủacảAI
vàgiáoviên.Nghiêncứuđãtổnghợpcáccôngtrìnhquốctếvàtrongnước,đồngthờiphân
tíchhiệntrạngứngdụngAItronggiảngdạyngoạingữởViệtNam.Kếtquảchothấymôhình
hợptáckhôngchỉgópphầnnângcaohiệuquảhọctậpcánhânhóa,pháttriểnnănglựcgiao
tiếpvàtưduysángtạocủangườihọc,màcòngiúpgiáoviêngiảmtảicáckhâukỹthuật,từ
đótậptrungnhiềuhơnvàovaitròđịnhhướngvàbồidưỡngnănglựctưduychosinhviên.
Bàiviếtgópphầnbổsungmộtcáchtiếpcậnmớitrongnghiêncứuvàthựchànhgiảngdạy
tiếngTrungQuốcởViệtNamtrongthờiđạisố.
Từkhoá:AI,giáoviêntiếngTrungQuốc,môhìnhdạyhọc,tiếngTrungQuốc
TrườngĐạihọcNgoạingữ,ĐạihọcQuốcgiaHàNội
I.Đặtvấnđề
Trong kỷ nguyên t tuệ nhân tạo
pháttriểnmạnhmẽ,AIvớikhảngxử
lýdữliệulớn,phântíchhọctậpvàphản
hồitứcthìđangthúcđẩyđổimớimôhình
giáo dục truyền thống. Với môn tiếng
TrungQuốc-đòihỏikiếnthứcngônngữ,
kỹnănggiaotiếpvànglựcvănhóa-AI
hỗtrợcánhânhóalộtrìnhhọc,pháthiện
khoảngtrốngtrithức,điềuchỉnhtốcđộ
vàmứcđộkhó,đồngthờitạomôitrường
họclinh hoạt, ơng tác.Tuy nhiên,AI
chỉlàcôngcụ;vaitròtrungtâmcủagiáo
viên trong định hướng, truyền đạt và
khơigợiduyphảnbiệnvẫnkhôngthể
thaythế.SựkếthợpgiữangcụAIvà
chuyênmônphạmcủagiáoviênhình
thànhmôhìnhdạyhọcthôngminh,nâng
caohiệuquảgiảngdạyđápứngyêu
cầuthờiđạisốhóa.NhọcgiảAndrew
NgnhậnđịnhAIlàđiệnmới,nócótiềm
năngbiếnđổimọingành,trongđógiáo
dục cần đảm bảo lợi ích đưc lan tỏa
rộngrãi.

II.Cơsở lýthuyếtvàtổng quan
nghiêncứu
2.1.Cơsởlýthuyết
Môhình dạy học hợp tác giữaAI
giáoviênđượcxâydựngtrênnềntảng
hailýthuyếtcốtlõi.LýthuyếtVùngphát
tringần(ZPD)củaVygotsky(1978)cho
rằngngườihọccóthểđạttớitrìnhđộcao
hơnkhiđượchỗtrợphùhợptrongkhoảng
cáchgiữanănglựchiệntạivàtiềmnăng.
Dựatrênđó,AIphântíchdữliệuđểxác
định chính xác mức độ của người học,
giúp giáo viên điều chỉnh nhiệm vụ và
thiếtkếhoạtđộnggiaotiếpphùhợp.Bên
cạnhđó,LýthuyếtHợptácNgười-Máy
(Shneiderman, 2020)nhấnmạnhnguyên
tắc bổtrợ thayvì thay thế:AI hỗtrợcá
nhân hóa và phản hồi tức thì, n giáo
viêngiữvaitròđịnhớngvàpháttriển
duy,từđótạonênmôhìnhgiảngdạy
hiệuquảvàtoàndiện.
2.2.Tổngquannghiêncứu
Tổngquannghiêncứuchothấyxu
hướng hợptácgiữa ngườivà y trong
giáo dục ngôn ngữ đang chuyển nhanh
từ thảoluận lýthuyết sangcác môhình
đồnggiảngdạy(co-teaching)cóthểkiểm
chứng.Tronglĩnhvựcdạy-họctiếngTrung
Quốc, người học bắt đầu nhấn mạnhAI
như“trụcộtthứba”củahệsinhtháihọc
tậpcùngvớigiáoviênvàngườihọctạo
thànhquanhệcộngtácbabên;đồngthời
xuấthiệncáckhảosáttheongữcảnhvề
lợiích/hạnchếkhitíchhợpAIvàolớphọc
tiếngTrungQuốc,quađógợimởnhững
điểmcần chuẩnhóa về phương phápvà
đạođứcnghềnghiệp.NghiêncứucủaLê
(2023)vớiđềtài“Ứngdụngtrítuệnhân
tạotrongdạyvàhọctiếngTrungQuốctại
mộtsốtrườngđạihọcởViệtNam”đãkhảo
tthựctrạngvàtiềmnăng,chỉrarằngcác
ứngdụngnhưHelloChinesevàSuperTest
HSKOnlinechủyếuđượcdùngđểbổtrợ
nngoàilớphọc,chứchưađượctíchhợp
mộtcáchhệthốngvàoquytrìnhgiảngdạy
chínhkhóa.Ứngvàcộngsự(2024)tập
trungphântíchtácđộngvàhiệuquảcủa
việcứngdụngtrítuệnhântạo(AI)trong
quátrìnhhọctiếngTrungQuốc.Trongbối
cảnhgiáodụcsố,AIđangngàycàngtrở
thành công cụ quan trọng hỗ trợdạy và
họcngoạingữ,đặcbiệtlàngônngữkhó
nhưtiếngTrungQuốc.
III.Phươngphápnghiêncứu
Nghiên cu được trin khai theo
phươngpphỗnhợp(mixed-method),kết
hpcảđnhngvàđịnhtínhnhmđánh
giákháchquanhiệuquảcủamôhìnhhp
tácgiữaAIvàgoviên.Munghiêncứu
gm59sinhvnnămhaiTờngĐạihọc
Ngoại ngữ - ĐHQGHN, được chia tnh
hainhómtươngđươngvềtrìnhđộđuvào:
31sinhviênnhómthcnghiệm(EG)và
sinhviênnhómđichứng(CG).Nhómthực
nghiệmđượcápdụngmôhìnhdyhctích
hpAI trong 8 tuần, trong khi nhóm đi
chứnghọctheophươngpptruynthống.
MtgiảngviêntiếngTrungthamgianghiên
cứu, phụ tch lớp thực nghim và giảng
dylớpđốichứng.Thcnghimđượctiến
hànhtronghọcphầnTiếngTrungQuốcđa
phươngtiện.Dữliệunghiêncứuđượcthu
thpthôngquabàikimtratrước-sauthực
nghiệm,bảnghỏiLikert5mứcđộvềđng
lựcmứcđộhàing,ngphỏngvnbán
cấutrúcvới8sinhviên,sauđóxửlýbằng
thngkêmôtvàsonhgiátrịtrungbình.
IV.Kếtquảnghiêncứuvàtholuận
4.1.ƯuthếcủahệthốngAItrong
giảngdạytiếngTrungQuốc
4.1.1.Họctậpcánhânhóa
Thông qua dữ liệu lớn, AI có thể
phân tích chính xác mức độ nắm vững
kiếnthức,lỗiphátâm,khảnăngghinhớ
từvựng-ngữphápvàtiếnđộhọctậpcủa

từngsinh viên, từđó cungcấp phảnhồi
tứcthìvà cơsởdữliệukháchquancho
giáoviên.Trênnềntảngđó,AIxâydựng
lộtrìnhhọctậpcánhânhóatheomụctiêu
trìnhđộ,hỗtrợluyệnthi,mởrộngkỹ
ng hoặc tăng cường lĩnh vực còn hạn
chế,đồngthờiđưarabáocáovàdựđoán
kết quả học tập. Bên cạnh phân tích và
định tuyến, AI điều chỉnh thích ng độ
khó,duytrìnờihọctrong“vùngphát
triểngần”,linhhoạtthayđổitốcđộ,nội
dungvàhìnhthứcbàitập.
4.1.2.Hỗtrợgiảngdạythôngminh
Đánhgiáphátâmthôngminhlàmột
trongnhữngứngdụngtiêubiểucủatrítuệ
nhântạotronggiảngdạyngoạingữ.Công
nghệnàychophéphệthốngsửdụngthuật
toánnhậndiệngiọngnóiđểtựđộngchấm
điểm, phân tích chi tiết các yếu tố phát
âmnhưthanhđiệu,ngữđiệu,độrõràng,
đưa ra phản hồi theo thời gian thực.
Nhờđó,sinhviêncóthểnắmbắtkịpthời
nhữnglỗithườnggặpvàđiềuchỉnhphát
âm mộtcách hiệuquả.Vídụ, ứngdụng
HelloChinesetíchhợpchứcnăngAInhận
diện giọng nói, có thể sosánh trực tiếp
cáchphátâmcủangườihọcvớichuẩnngữ
âmbảnngữ,sauđóđưarađánhgiámức
độchínhxáctheothangđiểm.Ngoàira,
SuperTest (HSKOnline) cũng ứngdụng
AI đểmôphỏng đềthi nói HSK,hỗtrợ
sinhviênluyệntậptrongbốicảnhsátthực
tế.Côngnghệnàykhôngchỉnângcaođộ
chínhxácvàsựtựtintrongphátâm,mà
còngiúptiếtkiệmthờigiancủagiáoviên,
đểhọcóthểtậptrungvàoviệchướngdẫn
uhơnvềngữcảnhsửdụngngônngữvà
kỹnănggiaotiếpliênvănhóa.
4.1.3.Tốiưuhóachiếnợcgiảng
dạydựatrêndữliệu
AIcóthểbiếndữliệuphứctạpthành
ocáotrựcquan,chophéptheodõitiến
độquabiểuđồvàxuhướng.Cácnềntảng
nhưSuperTestcungcấpbiểuđồđánhgiá
toàn diện kỹ năng, trong khi Duolingo
thốngkêtầnsuấthọc,lỗithườnggặpvà
hiệusuấtluyệntập.Đồngthời,AIhỗtrợ
y dựng và điềuchỉnh lộ trình họctập
cánhânhóadựatrênhànhvihọctập,như
HelloChinesetựđộngđiềuchỉnhđộkhó
luyệnphátâmhayLingQđềxuấttàiliệu
phù hợp năng lực. Tuy nhiên, việc ng
dụngAIđặtratháchthứcvềbảomậtdữ
liệu,hạtầng côngnghệ và nguycơphụ
thuộc.Dođó,cầnkếthợphàihòagiữaAI
vaitròsưphạmcủagiáoviênđểbảo
đảmtínhnhânvăntronggiáodục.
4.1.4. Nâng cao hứng thú và hiệu
quảhọctập
AI đã mở ra phương thứcmới gia
ng trải nghiệm học tập tiếng Trung
Quốcthôngquahaikhíacạnh:tròchơivà
phảnhồikịpthời.Tròchơikếthợpđiểm
thưởng,huyhiệu,bảngxếphạngvàobài
học, biến quá trình học khô khan thành
trải nghiệmvừahọc vừachơi.Duolingo
cho phép tích lũy “điểm kinh nghiệm”,
duytrì“chuỗingàyhọcliêntục”vàcạnh
tranhvớibạnbè,khuyếnkhíchthóiquen
họchằngngày.HelloChinesekếthợptrò
chơinhỏluyệnnhậndạngchữHán,phát
âmvớinhânvậthoạthìnhsinhđộngphản
hồitứcthờitừAIduytrìhiệuquảhọctập
thôngqualịchôntậpthôngminhvàkhích
lệkịpthời.SuperTest(HSKOnline)tăng
tầnsuấtxuấthiệncủachữHánngườihọc
thườngquên,đưaraphầnthưởngảokhi
trảlờiđúnghoặcgiảithíchchitiếtbằng
pinyinkhisai.LingQghinhậnsốlượng
từvựngtheomứcđộnắmvững,gửibáo
cáo tiến độ hằng tuầnđể khíchlệ.Phản
hồi liên tục giúp người học nhận diện
nhtrìnhpháttriển,giatăngtựtinvàgắn
bóvớihọctập.Haicơchếnàymanglại

giátrị:khơidậyhứngthúởgiaiđoạnkhó
khăn,giúpnhậndiệnsaisótvàđiềuchỉnh
ngay,giảmtảichogiáoviênđểtậptrung
địnhhướngvănhóa-xãhội.
4.2.Kếtquảđiềutra
Bảng1.Kếtquảkhảosátcủasinhviên
giữanhómđốichứng(CG)vànhómthực
nghiệm(EG)
Tiêuchí Nhóm
CG
Nhóm
EG
Hứngthúkhihọc 4,0 4,5
Tựtinkhigiaotiếp 3,9 4,3
Chủđộngtựhọc 3,8 4,6
Kiêntrìkhigặpnộidungkhó 3,2 4,1
Muốnduytrìphươngphápnày 4,0 4,7
Dựa trên bảngsố liệu vềđộng lực
học tập (thang 5 điểm) giữa nhóm đối
chứng(CG)vànhómthựcnghiệm(EG),
chúng ta có thể thấy rằng nhóm thực
nghiệmđạtđiểmtrungbìnhcaohơnởtất
cảcáctiêuchí.Mứcchênhlệchdaođộng
từ0,4đến0,9điểm,chothấytácđộngtích
cựctươngđốirõrệtcủamôhìnhtíchhợp
AI.Ởtiêuchíhứngthúkhihọc,nhómEG
đạt 4,5 so với4,0 của nhómCG (chênh
lệch+0,5).Đâylàmứckhácbiệtlớnnhất
trongbảng,chothấyviệcứngdụngAIđã
gópphầngiatăngsựhấpdẫncủaquátrình
họctiếngTrungQuốc.Vềtựtinkhigiao
tiếp,nhómEGđạt4,3,caohơn0,4điểmso
vớinhómCG(3,9).Điềunàyphảnánhvai
tròcủaAItrongviệccungcấpmôitrường
luyệntậpantoàn,chophépsinhviênsửa
lỗingaylậptứctrướckhigiaotiếpthựctế
trênlớp.Tiêuchíchủđộngtựhọcchothấy
sựkhácbiệtđángkể(4,6sovới3,8;+0,8).
Kếtquảnàyphùhợpvớiđặcđiểmcủamô
hìnhcánhânhóa:AIcungcấplộtrìnhhọc
tậpriêng,theodõitiếnđộvàphảnhồiliên
tục,từđóthúcđẩytínhtựchủ-mộtyếutố
quantrọngtronglýthuyếtZPD.Đốivới
kiêntrìkhigặpnộidungkhó,nhómEG
đạt 4,1so với3,2 của nhómCG (+0,9).
Điunàychothấycơchếphảnhồitứcthì
điều chỉnh độ khó thíchứngđã giúp
giảmcảmgiácquátải,duytrìngườihọc
trong “vùng phát triển gần”. Cuốicùng,
tiêuchímongmuốnduytrìphươngpháp
yđạtmứcrấtcaoởnhómEG(4,7sovới
4,0).Đâylàchỉbáoquantrọngvềmứcđộ
chấpnhậnvàtínhbềnvữngcủamôhình
trongthựctiễngiảngdạy.Quaphỏngvấn,
sinhviênchiasẻcóAIgiúpcácembiết
mìnhsaiởđâungaylậptức,đặcbiệtlàcó
thểhỗtrợcácemchỉnhsửaphátâmthanh
điệu. Ngoài ra khi thấybiểu đồ tiến bộ,
cácemcóthêmđộnglựchọchơn.Tổng
thểdữliệuchothấymôhìnhhợptácgiữa
AI và giáo viên không chỉ cải thiện kết
quả học tập màcòn tác động mạnh đến
độnglựcnộitạivàtháiđộhọctậpcủasinh
viên.ĐiềunàycủngcốlậpluậnrằngAI,
khiđược tích hợp theoớng bổ trợ
phạmthayvìthaythếgiáoviên,cóthểtạo
ra môi trường họctập tích cực, cánhân
hóavàhiệuquảhơntronggiảngdạytiếng
TrungQuốc.
4.3.Xâydựngmôhìnhgiảngdạy
kếthợpAIvàgiáoviêntiếngTrungQuốc
4.3.1.Pháttriểntàinguyênvàcông
cụgiảngdạy
TrongmôhìnhgiảngdạyhợptácAI
giáoviên,việcpháttriểntàinguyênvà
công cụgiảngdạy giữvai trò trungtâm
nhằm tối ưu hóa hiệu quả học tập. Về
phươngdiện tàinguyên,AI có thểcung
cấpmộtkhohọcliệuphongphúvớitính
cánhânhóacao.Thôngquacôngnghệxử
lýngônngữtựnhiênvànhậndiệngiọng
nói,AIcó khảnăng tạora cácđoạnhội
thoạitheochủđề, mô phỏngtình huống
giaotiếp,cũngnhưthiếtkếcácbàinghevà
luyệnphátâmsátvớingữcảnhthựctế.Ví
dụ,ứngdụngHelloChinesetíchhợpcông

cụ luyệnphát âmdựatrênAI, chophép
sinhviênsosánhtrựctiếpgiọngđọccủa
mìnhvớibảnngữ,đồngthờiđưaraphản
hồichitiếtđểđiềuchỉnh.AIcònđóngvai
tròlà“trợgiảngthôngminh”hỗtrợgiáo
viênquảnlývàtheodõitiếnđộhọctập
của sinh viên. Ứng dụng như SuperTest
(HSK Online) không chỉ giúp sinh viên
luyệntậptheocấutrúcđềthiHSKmàcòn
phântíchkếtquảlàmbài,từđógợiýlộ
trìnhhọctậpcánhânhóa.Bằngcáchnày,
giáoviêncóthểtậptrungnhiềuhơnvào
khâuđịnhhướng,trongkhiAIđảmnhận
các công việc lặp lại như đánh giá phát
âm,chấmđiểmhayđềxuấtbàitập.Như
vậy,sựkếthợpgiữaAIvàgiáoviênkhông
chỉlàmphongphúnộidunggiảngdạy,mà
còntạođiềukiệnđểxâydựngmôitrường
họctậpthôngminh,đápứngnhucầucá
thểhóavànângcaochấtlượngdạy-học
tiếngTrungQuốc.
4.3.2.Thựchànhgiảngdạyvàđánh
giátrongmôhình
TrongmôhìnhhợptácAIvàgiáo
viên, quá trình giảng dạy được tổ chức
theobagiaiđoạn:trước,trongvàsaugiờ
học.Trướcgiờhọc,AIcóthểphântíchdữ
liệuvềthóiquen,sởthíchvàtrìnhđộcủa
sinhviênđểgợiýhọcliệucánhânhóa.
dụ,ứngdụngDuolingohoặcLingQsử
dụngAIđểthiếtkếlộtrìnhhọctậpphù
hợp, từ đó khuyến khích người học chủ
độngthamgia.Giáoviêndựatrêndữliệu
y đểxâydựngnộidung vàhoạtđộng
giảngdạysátvớinhucầuthựctế.Trong
giờhọc,AIhỗtrợthựchiệncáctácvụnhư
chấm điểm phát âm hay kiểm tra nhanh
mứcđộhiểubài.ỨngdụngHelloChinese
với chức năng nhận diện giọng nói cho
phép sinh viên luyện phát âm theo thời
gian thực, trong khi giáo viên tập trung
o việc giảng giải kiến thc ngữ pháp,
tổchứcthảoluậnnhómvàớngdẫnkỹ
nggiaotiếpliênvănhóa.Saugiờhọc,
AIcóthểgiaobàitậpcánhânhóa,phân
tíchdữliệuhọctậpvàphảnhồitứcthì.
dụ,SuperTest(HSKOnline)khôngchỉ
môphỏng đề thi HSKmà còn thống kê
chitiếtđiểmmạnhvàđiểmyếucủasinh
viên. Giáo viêndựa trênkết quả nàyđể
điềuchỉnhchiếnlượcdạyhọc,cungcấp
hỗtrợbổsungvàkhuyếnkhíchkịpthời.
Hệthốngđánhgiátrongmôhìnhcũngtrở
nđadạnghơn,kếthợptựđánhgiá,đánh
giáđồngđẳngvàphântíchdữliệubởiAI,
đảmbảokếtquảkháchquanvàtoàndiện.
4.3.3.Chiến ợc phổ biếnvà ứng
dụngmôhìnhgiảngdạy
Việctriểnkhaimôhìnhhợptácgiữa
AIvàgiáoviêncầnđượcthựchiệntheo
chiếnlượcđồngbộđểbảođảmhiệuquả.
Trước hết, về chính sách, cơ quan quản
lýgiáodụccầnbanhànhcơchếhỗtrợ,
đầu tưhạtầng vàtriểnkhaithíđiểmtại
mộtsốtrườngđạihọc,từđótổngkếtvà
nhân rộng mô hình. Ngoài ra, cần nâng
caonănglựcchogiáoviênthôngquacác
chươngtrìnhbồiỡngkỹnăngsửdụng
AI,tậphuấnvềnhậndiệngiọngnói,chấm
phát âm tự động, cũng như tổ chức hội
thảovàtraođổichuyênmônvớichuyên
gia công nghệ giáo dục. Cuối cùng, cần
ydựngnềntảngchiasẻhọcliệuthông
minh,chophépcậpnhậtphânloạitài
nguyênphụcvụdạy-học,thúcđẩycơchế
đồngkiếntạogiữagiáoviênvàngườihọc.
Nhìnchung,sựkếthợpgiữachínhsách,
bồidưỡnggiáoviênvàpháttriểnhọcliệu
sốsẽtạonềntảngchomôitrườnggiáodục
hiệnđại,cánhânhóavàbềnvững.
V.Kếtluận
Nghiêncứuđãchỉranhữngưuđiểm
vượttrộicủaAItrongviệchỗ trợgiảng
dạytiếngTrungQuốc,từcánhânhóalộ