
MÔHÌNHCÁCYẾUTỐẢNHHƯỞNGTỚIĐỘNGLỰC
NGHIÊNCỨUKHOAHỌCCỦASINHVIÊN-
NGHIÊNCỨUTRƯỜNGHỢPTRƯỜNGĐẠIHỌCMỞHÀNỘI
PhạmThịLoan,NguyễnThịHoàiAn,ĐoànThịLinh,TrầnThịBíchThục
Email:loanpt.ufba@gmail.com
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:02/06/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:04/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:24/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1090
Tómtắt:Bàiviếttậptrungđánhgiátácđộngcủacácyếutố:Nănglựccủasinhviên,
sựcộngtáctrongnghiêncứu,lợiíchkỳvọngnhậnđượctừnghiêncứu,chươngtrìnhđàotạo
củanhàtrường,cơsởvậtchấtvàchínhsáchcủatrườngđạihọcđốivớiđộnglựcnghiêncứu
khoahọccủasinhviênchínhquy-TrườngĐạihọcMởHàNội.Nghiêncứuđượcthựchiện
từsốliệukhảosát282sinhviênchínhquycủatrườngĐạihọcMởHàNội.Kếtquảchothấy:
Nănglựccủasinhviênlàyếutốtácđộnglớnnhấtđếnđộnglựcnghiêncứukhoahọc,tiếp
đếnlàsựcộngtáctrongnghiêncứu,lợiíchkỳvọngnhậnđượctừnghiêncứu,chươngtrình
đàotạovàchínhsáchcủanhàtrường.Nghiêncứulàcăncứthamkhảochonhàtrườngvà
cáccơsởgiáodụckhiđưachínhsáchthúcđẩyđộnglựcnghiêncứukhoahọccủasinhviên.
Từkhóa:độnglựcnghiêncứukhoahọc,nhântốtácđộng,sinhviên,HOU
TrườngĐạihọcTàichính-Quảntrịkinhdoanh
TrườngĐạihọcMởHàNội
I.Đặtvấnđề
Trong bối cảnh Việt Nam chủ
trương lấy khoa học, công nghệ và đổi
mớisángtạo(KH,CN&ĐMST)làmđộng
lựcpháttriển,việcnghiêncứucácyếutố
ảnhhưởngđếnđộnglựcnghiêncứukhoa
học(NCKH)củasinhviêncóýnghĩavừa
mangtínhchiếnlược,vừamangtínhvận
hànhđốivớicơsởgiáodụcđạihọc.Với
sinhviên,NCKHkhôngchỉgiúpcủngcố
và mở rộng kiếnthứcmà còn rèn luyện
tưduylogic,kỹnănggiảiquyếtvấnđề,
lậpkếhoạch,quảnlýthờigian,làmviệc
nhómvà thuyết trình. Quá trìnhnày tạo
cơhội kết nối học thuật vớigiảng viên,
bạn học và các tổ chức, góp phần định
hướngnghềnghiệpvàpháttriểnbảnthân.
TheobáocáothốngkêcủaPhòngQuảnlý
KhoahọcvàĐốingoại,trong5nămhọc
gần đây, chỉkhoảng3% sinh viênchính
quyTrườngĐạihọcMởHàNộithamgia
NCKH, sốlượngđềtàiđạtgiảicònhạn
chế,chưatươngxứngvớitiềmnăngcủa
nhà trường. Điều đó cho thấy sinh viên
vẫn thiếu động lực nghiên cứu. Do đó,

việc tìm hiểu các yếutốảnh hưởngđến
độnglực NCKHlà cầnthiết để đề xuất
giải pháp phù hợp, góp phần nâng cao
hiệuquảvàchấtlượngnghiêncứutrong
nhàtrường.”
II.Cơsởlýthuyết
2.1.Độnglựcnghiêncứukhoahọc
Động lực là một khái niệm rộng,
đượccáchọcgiảđịnhnghĩakhácnhautùy
theogócnhìnnghiêncứu.SteersvàPorter
(1983)chorằngđộnglựclàquátrìnhtiếp
thêmnănglượng,địnhhướngvàduytrì
nỗlựcđểđạtmụctiêu,đồngthờixâydựng
môhìnhgiảithíchsựtácđộngcủayếutố
nộitạivàngoạiviđếnhànhvilàmviệc.
DecivàRyan(1985)nhấnmạnhđộnglực
gắn với năng lượng, sự kiên trì và định
hướngcủahànhvi.ĐộnglựcNCKHcủa
sinhviênchínhlàsựcụthểhóacủađộng
lựcnóichungtronglĩnhvựchọcthuật.Nó
phảnánhsựkếthợpgiữanhucầu,niềmtin
vàkhátvọngcánhânvớiđiềukiện,cơchế
vàcơhộimànhàtrường vàxãhộicung
cấp,từđóquyếtđịnhmứcđộthamgiavà
hiệuquảcủahoạtđộngnghiêncứu.”
2.2.Cácnhântốảnhhưởngđếnđộng
lựcnghiêncứukhoahọccủasinhviên
Các lý thuyết kinh điển về động
lực làm việc là nền tảng quan trọng để
lý giải động lực NCKH của sinh viên.
Theo Maslow (1943), con người có hệ
thốngnhucầupháttriểntừthấpđếncao;
khi các nhu cầu cơ bản được thỏa mãn,
họhướngtớitựkhẳngđịnhbảnthânqua
hoạt động sáng tạo,trong đó cóNCKH.
Herzberg(1950s)phânbiệthainhómyếu
tốảnh hưởng đến động lực: yếu tốkích
thích(thành tựu, công nhận, thăngtiến)
tạođộnglựctíchcực,trongkhiyếutốduy
trì(lương,môitrường,quanhệ)nếuthiếu
sẽgâybấtmãn.Vroom(1964)nhấnmạnh
rằng động lực hình thành khi cá nhân
tinrằngnỗ lực sẽ dẫntới kếtquảtốtvà
đượctưởngthưởngxứngđáng.Nhưvậy,
MaslowvàHerzbergđãđặtnềntảngmôi
trường,Vroomcungcấpcơchếnhậnthức
raquyếtđịnh,cònDecivàRyangiảithích
chiềusâutâmlýnộitại.Khikếthợp,bốn
họcthuyếtnàytạorakhungphântíchtoàn
diện,vừachúýtớiđiềukiệncơbản,vừa
giảithíchquátrìnhnhậnthứcvàduytrì
độnglựclâudài.Điềunàyphảnánhtính
phứchợpcủađộnglựcNCKH,vốnkhông
thểlýgiảibởimộthọcthuyếtđơnlẻ.”
Theo Võ (2023), sinh viên nhận
thứcrõlợiíchtừnghiêncứunhưhỗtrợ
hoànthànhluậnvăn,mởrộngcơhộihọc
bổngquốctế,từđótạođộnglựcnghiên
cứu mạnh mẽ hơn. Trần và cộng sự
(2024)nhấnmạnhnghiêncứukhoahọc
giúpsinhviênpháttriểnkỹnăngnghiên
cứu, nâng cao triển vọng nghề nghiệp,
tăngcơhộitrúngtuyểnsauđạihọc,rèn
luyệntinhthầnlàmviệcnhómvàbổsung
thànhtíchvàohồsơcánhân,trongđólợi
ích nghề nghiệp và cơ hội học tiếp sau
đạihọcđượcđánhgiácaonhất.Bêncạnh
đó,HàvàNông(2018)khẳngđịnhđộng
cơ nghiên cứu càng cao thì sinh viên
càngtíchcựcthamgia,ngượclại,động
cơ giảm sẽ làm giảm sự quan tâm đến
nghiêncứukhoahọc.Vìvậygiảthuyết
thứnhấtđượcđưara:
H: Lợi ích kì vọng nhận được
từnghiêncứukhoahọccóảnhhưởng
thuận chiều tới động lực nghiên cứu
khoahọccủasinhviênchínhquytrường
ĐạihọcMởHàNội.
Năng lực nghiên cứu khoa học là
yếu tố đại diện cho khả năng vận dụng
kiếnthức,kỹnăngvàtháiđộđểđạtkết
quả mong muốn. Ở góc độ nghiên cứu
khoa học, Prosekov và cộng sự (2020)

xem năng lực NCKH là khả năng áp
dụngkiếnthứcvàkỹnăngvàonhiệmvụ
chuyênmôn.Ngô(2024)cụthểhóanăng
lực NCKH của sinh viên qua ba nhóm:
kiếnthức,kỹnăngvàtháiđộ,trongđókỹ
năngbaogồmtừtracứu,xửlýdữliệuđến
trìnhbàysảnphẩmvàtưduynghiêncứu
vànănglựcNCKHcótácđộngtíchcực
đến động lực nghiên cứucủa sinh viên.
Vậygiảthuyếtthứhaiđượcđặtra:
H:Nănglựcnghiêncứukhoahọc
củasinhviêncóảnhhưởngthuậnchiều
tới động lực nghiên cứu khoa học của
sinhviênchínhquytrườngĐạihọcMở
HàNội.
Chính sách nhà trường là những
quyđịnhvàquychếtrongdạy-học,có
tácđộngtrựctiếpđếngiảngviênvàsinh
viên. Trong nghiên cứu khoa học, chính
sáchcóthểbaogồmviệctíchhợpnghiên
cứuvàochươngtrìnhgiảngdạy,yêucầu
gắnvớithựctiễn,cũngnhưcácquyđịnh
khenthưởngnhằmkhuyếnkhíchhọctập
vànghiêncứu.Phạmvàcộngsự(2018)
chỉ ra các yếu tố chính sáchảnh hưởng
đếnNCKHnhư:kinhphíhỗtrợ,phổbiến
thànhtích,tổchứcsinhhoạthọcthuật,và
phươngphápgiảngdạykhuyếnkhíchtư
duysángtạo.Ôngcũngchứngminhrằng
chínhsáchnàycótácđộngtíchcựcđến
độnglựcnghiêncứucủasinhviên.”Tương
tự,Deemervàcộngsự(2010)cùngTrần
vàcộngsự(2024)khẳngđịnhchínhsách
khenthưởngvàquyđịnhhợplýlànhântố
thúcđẩyđộnglựcNCKH.
H: Chính sách của nhà trường
cóảnhhưởngthuậnchiềutớiđộnglực
nghiêncứukhoahọccủasinhviênchính
quytrườngĐạihọcMởHàNội.
Cơsởvậtchấtcủanhàtrườngbao
gồmtrangbịphòngthínghiệm;sốlượng
sáchvàtàiliệuthamkhảotrongthưviện;
độ phủ sóng của internet trong các khu
thưviện,kýtúcxá,lớphọc.Đâylànhững
công cụ phục vụ cho nghiên cứu khoa
học.Sinhviênmuốntracứutàiliệutham
khảothìcầncókếtnốiinternetđủmạnh,
tàiliệuthamkhảođadạng,cóphòngđọc,
phòngthínghiệmđầyđủ.Phạmvàcộng
sự(2018)chỉrarằngcơsởvậtchấtcủa
nhàtrườngcóảnhhưởngthuậnchiều,có
ýnghĩathốngkêđếnđộnglựcNCKHcủa
sinhviên.Trầnvàcộngsự(2024)cũngchỉ
ranhàtrườngthiếucơsởvậtchất,trang
thiết bị phục vụ nghiên cứu cũnglà rào
cảnlớnđếnđộnglựcnghiêncứukhoahọc
củasinhviên.
H:Cơsởvậtchấtcủanhàtrường
cóảnhhưởngthuậnchiềutớiđộnglực
nghiêncứukhoahọccủasinhviênchính
quytrườngĐạihọcMởHàNội.
Katz và Martin(1997) định nghĩa
cộngtáctrongnghiêncứulàviệccácnhà
nghiên cứu cùng làm việc để tạo ra tri
thức khoa học mới. Trong NCKH, sinh
viêncóthểcộngtácvớibạnhọc,giảng
viên,nhànghiêncứu haydoanh nghiệp
trongvàngoàinước,thậmchícùngđứng
tênđồng tácgiả. Sựcộngtác giúpsinh
viênthuậnlợihơntrongviệctriểnkhaiđề
tàinhờđượchỗtrợvềphươngpháp,nội
dung,dữliệu,nhânlựcvàtàichính.Cơ
hộithamgiadựánsớmcùngsựhướng
dẫntừ giảng viênsẽlàm tăngđộnglực
nghiêncứu.Tương tự,Nguyễn vàcộng
sự (2022) chỉ ra rằng việc kết nối với
cộngđồngkhoahọc,thamgiahộithảo,
nhómnghiêncứuvànhậnđượcsựhỗtrợ
họcthuật cũng là yếu tố thúc đẩy động
lựcNCKHcủasinhviên.
H:Sựcộngtáctrongnghiêncứu
cóảnhhưởngthuậnchiềutớiđộnglực
nghiêncứukhoahọccủasinhviênchính
quytrườngĐạihọcMởHàNội.

Trong môi trường đại học, giảng
viên giữ vaitròthen chốt đốivới kết quả
vàhứngthúhọctậpcủasinhviên(Phạm,
2021;2024).Họkhôngchỉtruyềnđạtkiến
thứcmàcònkhơigợiýtưởng,truyềncảm
hứngvàđịnhhướngsinhviêntrongnghiên
cứukhoahọc.Trongmỗiđềtài,giảngviên
hướngdẫnhỗtrợvềphươngpháp,nộidung
và giải đáp thắc mắc cho sinh viên. Các
nghiêncứucủaPhạmvàVõ(2022),Phạm
và cộng sự (2018) đều khẳng định giảng
viên là yếu tốquantrọng nhất ảnh hưởng
đếnđộnglựcnghiêncứukhoahọc.Sựquan
tâm, năng lực, sự nhiệt tình và khả năng
khuyến khích, thúc đẩy tiến độ của giảng
viênchínhlànhữngyếutốcốtlõigiúptăng
độnglựcnghiêncứucủasinhviên.
H:Giảngviêncóảnhhưởngthuận
chiềutớiđộnglựcnghiêncứukhoahọc
củasinhviênchínhquytrườngĐạihọc
MởHàNội.
Chươngtrìnhđàotạoxéttrênkhía
cạnh có tích hợp nhiều môn học liên
quanđếnnghiêncứukhoahọccóvaitrò
quyết định trong việc hình thành động
lực nghiêncứu khoa họccủa sinhviên,
đặcbiệtthôngquacáchọcphầnphương
pháp nghiên cứu và các bài tập nghiên
cứutíchhợp,giúpngườihọcpháttriểntư
duyphảnbiệnvàkỹnăngphântích.Khi
đượcthamgiacácdựánnghiêncứunhỏ
ngaytừsớm,sinhviênsẽchủđộnghơn
trongtiếpcậntrithứcvàtănghứngthú
vớinghiêncứu.
H: Chươngtrìnhđào tạo có ảnh
hưởngthuậnchiềutớiđộnglựcnghiên
cứu khoa học của sinh viên chính quy
trườngĐạihọcMởHàNội.”
Cácyếutốnàyhìnhthànhcơsởcho
môhình nghiên cứu tại Trường Đại học
MởHàNội.”
Hình1:Môhìnhcácnhântốảnhhưởngđếnđộnglựcnghiêncứukhoahọccủasinhviên
Nguồn:Tácgiảtổnghợp
III.Phươngphápnghiêncứu
Bài viết sử dụng kết hợp phương
phápđịnhtínhvàđịnhlượngtrongphân
tích.Nghiêncứuđịnhtínhnhằmthuthập
thôngtin,phânloại,hệthốnglýthuyếtvề
độnglựcnghiêncứukhoahọcvàcácyếu
tố tác động. Từ đó xây dựng giả thuyết
nghiên cứu, thang đo, câu hỏi khảo sát.
Đồngthời,tácgiảsửdụngphươngpháp
thảoluậnnhómvớiđộingũcánbộgiảng
viên và sinh viên để khám phá và điều
chỉnh biến quan sát trong thangđo. Sau
khitiếnhànhkhảosátthửvàđiềuchỉnh
thangđo,tácgiảtiếnhànhkhảosátchính

thức bằng Google form và thu về 282
phiếuhợplệ.Cáccâuhỏiđềulàbiếnđịnh
tínhcóthangLikerttừ1-5.(Trongđó:
1-Rấtkhôngđồngý;2-Khôngđồngý;
3-Bìnhthường;4-Đồngý;5-Rấtđồng
ý). Các phân tích định lượng được tiến
hànhbaogồmthốngkêmôtả,kiểmđịnh
độtincậycủathangđo,phântíchEFA,
phân tíchtương quan,phân tíchhồiquy
đểlàmrõcácnhântốảnhhưởngđếnđộng
lựcnghiêncứukhoahọccủasinhviên.”
IV.Kếtquảnghiêncứuvàthảoluận
4.1.Cácbiếnsốtrongmôhình
Thamgiakhảosátcó39%sinhviên
thuộcnămthứ2,và35,8%sinhviênthuộc
nămthứ4và20,6%sinhviênthuộcnăm
thứ 3. Số lượng sinh viên năm thứ nhất
thamgiakhảosátlàítnhất.Trongđó,tỷlệ
sốhọcsinhnữthamgiakhảosátchiếmđa
số(chiếm60%).Trongđósốsinhviênđã
từnglàmcánbộlớpchiếm20,21%vàsinh
viênkhônglàmcánbộlớpchiếm79,79%.
Từkếtquảnghiêncứu,tácgiảđềxuất
bảynhântốđộclậpgồm:Nănglực(NL1-
NL7),Lợiích(LI1-LI5),Chínhsách(CS1-
CS6), Cơ sở vật chất (CSVC1-CSVC6),
Cộng tác (CT1-CT6), Giảng viên (GV1-
GV5) và Chương trình đào tạo (CTDT1-
CTDT6).Tấtcảcácbiếnđượcgiảđịnhcó
tương quan và tác động thuận chiều đến
độnglựcnghiêncứukhoahọc(DL1-DL10).
4.2.Kiểmđịnhđộtincậycủathang
đo(PhântíchhệsốCronbach’sAlpha)
Trướckhiphântích,cầnkiểmtrađộ
tin cậy thang đo.Theo Nunnally (1978)
vàPeterson(1994),thangđođạtyêucầu
khiCronbach’sAlpha>0,6vàtươngquan
biếntổng>0,3.Kếtquảnhưsau:
Bảng1.Kếtquảphântíchđộtincậycủathangđo
Biến Thangđo Nguồntham
khảo Tên
viếttắt
Hệsố
tươngquan
giữatừng
biếnvới
tổngthể
Cronbach’s
Alphacủa
toànthang
đo(nếuloại
bỏbiến)
Cronbach’s
Alpha
Nănglực
củasinh
viên
Tôihiểurõquytrìnhtriểnkhaithựchiện
đềtàinghiêncứukhoahọc
Phạmvàcộng
sự(2018)
Trầnvàcộng
sự(2024);
HàvàNông
(2018);
Deemer
vàcộngsự
(2010)
NL1 .868 .924
.939
Tôinắmvữngkiếnthứcchuyênmônđể
thựchiệnnghiêncứukhoahọc NL2 .899 .921
Tôicócáckỹnăngcầnthiếtđểtriểnkhai
nghiêncứukhoahọc NL3 .913 .920
Tôibiếtcáchtổchứcthờigianhợplýđể
hoànthànhnghiêncứuđúnghạn NL4 .896 .921
Tôicótưduyphảnbiệnvàsángtạo,pháthiện
vấnđềvàcócáchthứcgiảiquyếtvấnđề NL5 .904 .920
Tôi tuân thủ các quy tắc đạo đức liêm
chínhtrongnghiêncứukhoahọc NL6 .746 .934
Khigặpkhókhăntrongnghiêncứutôibỏ
cuộcvàkhôngcốgắnghếtsứctìmcách
giảiquyếtvấnđề NL7 .511 .964
Lợiích
Tôiđượcpháttriểnchuyênmôn,hiểusâu
hơnvềkiếnthứcđãhọcvàtìmhiểuđược
nhiềukiếnthứcmớithôngquanghiêncứu] Võ(2023);
Trầnvàcộng
sự(2024)
LI1 .891 .960
.966
Nghiêncứukhoahọcgiúptôipháttriển
kỹnăngtìmkiếm,phântíchthôngtin,kỹ
nănglàmviệcnhómvàlàmviệcđộclập LI2 .934 .953