
473
ỨNGDỤNGCÔNGNGHỆSỐTRONGHOẠTĐỘNG
NGHIÊNCỨUKHOAHỌCCỦAGIẢNGVIÊNNGÀNHLUẬT
TrầnVănTuân
Email:tuantv@utt.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1065
Tómtắt:Ứngdụngcôngnghệsốtrongnghiêncứukhoahọccủagiảngviênngànhluật
hiệnnaytrởthànhyêucầukháchquannhằmnângcaochấtlượng,tínhthựctiễnvàkhảnăng
hộinhập.Bàiviếttậptrunglàmrõthựctrạngvàđềxuấtgiảipháptăngcườngứngdụng
côngnghệsốtrongnghiêncứucủagiảngviênluật.Nghiêncứusửdụngphươngphápphân
tích-tổnghợp,dựatrêndữliệuthứcấptừvănbảnchínhsách,quyđịnhphápluật,côngtrình
khoahọcvàcácnguồnhọcthuậttrựctuyến.Dữliệuđượcthuthậptừcơsởdữliệupháplý,
báocáocủacáccơsởđàotạoluậtvàcácnghiêncứuvềchuyểnđổisốtronggiáodục.Kết
quảchothấycôngnghệsốmởrộngkhảnăngtiếpcậntrithứcpháplý,hỗtrợphântíchdữ
liệuvànângcaohiệuquảcôngbốkhoahọc.Tuyvậy,vẫntồntạihạnchếvềnănglựcsố,hạ
tầngdữliệuvàphươngphápnghiêncứu.Bàiviếtđềxuấtcácgiảiphápgồm:bồidưỡngnăng
lựcsốchogiảngviên,đổimớiphươngphápnghiêncứutheohướngtíchhợpcôngnghệvà
tăngcườngđầutưhạtầngdữliệu.Bàiviếtgópphầnđịnhhướngpháttriểnhoạtđộngnghiên
cứupháplýtrongbốicảnhchuyểnđổisố.
Từkhóa:ngànhluật,côngnghệsố,nghiêncứukhoahọc,giảngviênluật
1TrườngĐạihọcCôngnghệGiaothôngvậntải
I.Đặtvấnđề
Trongbốicảnhtoàncầuhóavàcách
mạngcôngnghiệplầnthứtư,côngnghệ
sốđanglàmthayđổicănbảnphươngthức
tổchức,triểnkhaivàcôngbốhoạtđộng
nghiêncứukhoahọc(NCKH)ởtấtcảcác
lĩnh vực. Tại Việt Nam, chuyển đổi số
đượcxácđịnhlàxuhướngtấtyếunhằm
nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu
quảtronggiáodụcđạihọcnóichungvà
trong hoạt động NCKH nói riêng. Nghị
quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024
của Bộ Chính trị về đột phá phát triển
khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo
vàchuyểnđổisốquốcgiađãđưaraquan
điểmchỉđạo“Pháttriểnkhoahọc,công
nghệ,đổimớisángtạovàchuyểnđổisố
quốcgialàđộtpháquantrọnghàngđầu,
làđộnglựcchínhđểpháttriểnnhanhlực
lượngsảnxuấthiệnđại,hoànthiệnquan

474
hệsảnxuất,đổimớiphươngthứcquảntrị
quốcgia,pháttriểnkinhtế-xãhội,ngăn
chặnnguycơtụthậu,đưađấtnướcphát
triểnbứtphá,giàumạnhtrongkỷnguyên
mới”(BộChínhtrị,2024).Theotinhthần
đó,Chính phủ,BộGiáo dụcvà Đào tạo
(GD&ĐT)đãbanhànhnhiềuvănbảnchỉ
đạonhằmđẩymạnhứngdụngcôngnghệ
thôngtinvàcôngnghệsốtronghoạtđộng
đàotạo,quảnlývànghiêncứukhoahọc
củacáccơsởgiáodụcđạihọc(Chínhphủ,
2020;Chínhphủ,2021;Chínhphủ,2022;
BộGiáodụcvàĐàotạo,2021;BộGiáo
dụcvàĐàotạo,2024).
Hiện nay, nhiều trường Đại học
đàotạongànhluậtđãxâydựnghệthống
quản lý đề tài nghiên cứu trực tuyến,
pháttriểnthưviệnđiệntửvớikhảnăng
truy cập hàng nghìn nguồn dữ liệu
pháplýtrongvàngoàinước.Bêncạnh
đó, các nền tảng như Google Scholar,
ResearchGate, hay các cơ sở dữ liệu
chuyênngành như Thư viện pháp luật,
VietnamLaw Database, đã được giảng
viênsửdụngphổbiếntrongtracứu,phân
tíchtưliệu.Mộtsốcôngcụhỗtrợviết
vàtríchdẫntàiliệu(Mendeley,Zotero,
Grammarly),cùngcácphầnmềmkiểm
trađạovăn(Turnitin,iThenticate)cũng
ngàycàngđượcứngdụngrộngrãitrong
hoạtđộngcôngbốkhoahọc.
Tuy nhiên, bên cạnh những thuận
lợi bước đầu, việc ứng dụng công nghệ
sốtronghoạtđộngNCKHcủagiảngviên
ngànhluậtvẫncònnhiềuhạnchế.Hạtầng
sốởnhiềutrườngđạihọcluậtcònchưa
đồngbộ;nguồndữliệupháplýđượcsố
hóacònphântánvàthiếucậpnhật;trình
độnănglựcsốcủamộtbộphậngiảngviên
cònhạnchế;cơchếkhuyếnkhích,đánh
giávàcôngbốkhoahọctrongmôitrường
sốchưathựcsựphùhợp.
II.Cơsởlýthuyết
2.1.Pháttriểncôngnghệsốtrong
nghiêncứukhoahọc
Côngnghệsốlàtậphợpcácphương
phápkhoahọc,quytrìnhcôngnghệ,công
cụkỹthuậtđểsảnxuất,truyềnđưa,thuthập,
xửlý,lưutrữ,traođổithôngtin,dữliệusố
vàsốhóathếgiớithực(Quốchội,2025).
Tronglĩnhvựcnghiêncứukhoahọc,
côngnghệsốkhôngchỉlàcôngcụhỗtrợ
màcònlàmôitrường,hạtầngvàphương
thứctổchứclạitoànbộchutrìnhnghiên
cứu.Côngnghệsốtrongnghiêncứukhoa
họclàtổnghợpcáccôngcụ,phươngpháp
vàhệthốngdựatrênnềntảngkỹthuậtsố
(nhưmáytính,Internet,trítuệnhântạo,
dữ liệu lớn, điện toán đám mây...) được
ứngdụngvàocácgiaiđoạncủahoạtđộng
nghiêncứukhoahọc,từthuthập,xửlý,
phân tích, lưu trữ đến phổ biến tri thức
khoahọc.
Đối với giảng viên ngành Luật,
công nghệ số đặc biệt quan trọng vì
nghiêncứupháplýthườnggắnvớilượng
lớntưliệugồmhệthốngvănbản,ánlệ,
côngtrìnhkhoahọc,bìnhluậnhọcthuật
vàdữliệuxãhội-chínhtrị.Việcchuyển
từmôhìnhnghiêncứutruyềnthống(dựa
vào sách in,tài liệu lưutrữvật lý)sang
môhìnhnghiêncứuđiệntử,sốhóagiúp
giảngviênrútngắnthờigiantiếpcận,mở
rộngphạmvitìmkiếmthôngtinvànâng
caotínhkháchquan,đachiềutrongphân
tích.TheoChiếnlượcchuyểnđổisốquốc
giađếnnăm2025,địnhhướng2030,lĩnh
vựcgiáodục-đàotạo,trongđócóhoạt
độngnghiêncứukhoahọc,đượcxácđịnh
làmộttrongtámlĩnhvựcưutiên(Chính
phủ,2020).Cácmụctiêuvàđịnhhướng
chiếnlượccủaViệtNamvềchuyểnđổisố
tronglĩnhvựcgiáodụcđếnnăm2025và
tầmnhìnđếnnăm2030baogồmviệcxây

475
dựngnềntảngdạyvàhọctrựctuyến,phát
triển kho học liệu số dùng chung, tăng
cườngnănglựcsốchođộingũnhàgiáo
vàcánbộquảnlýgiáodục,ứngdụngcông
nghệsốtrongquảnlýgiáodụcvàtổchức
thi,kiểmtra,đánhgiá(Vietnamnet,2025).
NgànhGiáodụchiệnnàycũngđangphát
triểnhệsinhtháigiáodụcsố,giúpgiảng
viênvàngườihọcpháttriểncáckỹnăng
sốquantrọng.Đâylàđiềukiệntiênquyết
để đổimới căn bản phương thứcnghiên
cứu, tăng khả năng công bố quốc tế và
thúcđẩyhợptáchọcthuậttoàncầu.
2.2.Đặcđiểmcủahoạtđộng ứng
dụng công nghệ số trong nghiên cứu
khoahọc
Ứng dụng công nghệ số trong
nghiêncứukhoahọccómộtsốđặcđiểm
nổibậtsau:
-Tínhsốhóa(Digitalization):Toàn
bộdữliệu,thôngtin,quytrìnhnghiêncứu
được chuyển đổi từ dạng truyền thống
sangdạngsố(digitalform).
-Tínhkếtnốivàchiasẻ(Connectivity
& Sharing): Nền tảng số giúp các nhà
khoahọcliênkếtvàhợptácxuyênbiên
giớiquamôitrườngtrựctuyến.
-Tínhtựđộngvàtrítuệ(Automation
&Intelligence):Cáccôngcụsố(nhưTrí
tuệnhântạo-AI,họcmáy,môhìnhdự
đoán)giúpphântíchdữliệulớnvàphức
tạpmộtcáchtựđộnggiúpgiảmđángkể
thờigian,côngsức,đồngthờinângcao
độ chính xác và khả năng phát hiện tri
thứcmới.
- Tính tương tác và mô phỏng
(Interactivity & Simulation): Cho phép
mô phỏng hiện tượng khoa học, thử
nghiệmảovàtươngtáctrựctiếpvớimô
hìnhnghiêncứumàkhôngcầnđiềukiện
vậtchấttruyềnthống.
- Tính mở và truy cập toàn cầu
(Openness & Accessibility): Các nguồn
dữ liệu mở (Open Data) và kho tri thức
mởgiúpnhànghiêncứuởmọinơiđềucó
thểtruycậpthôngtinkhoahọc.
- Tính liên ngành và tích hợp
(Interdisciplinarity & Integration): Công
nghệsốkhôngchỉlàcôngcụmàcòntạo
ra phương pháp luận mới trong nghiên
cứu, kết nối nhiều ngành khác nhau thể
hiệntínhliênngành,đangành.
III.Phươngphápnghiêncứu
Bài viết sử dụng phương pháp
nghiêncứuchủyếulàphântíchvàtổng
hợp.Phươngphápphântíchsửdụngđối
vớicácvănbảnchínhsáchcủaĐảngvà
Nhà nước, quyđịnhpháp luật,các công
trình nghiên cứutrong nước vàquốc tế,
cácsốliệuvàbáocáocủacáccơsởđào
tạoluậtđểlàmrõbốicảnhlýluậnvàpháp
lý,nhữngyếutốảnhhưởngvànhậndiện
thựctrạngcủaviệcứngdụngcôngnghệ
sốhiệnnay.Phươngpháptổnghợpnhằm
thuthậpdữliệutừnguồn:chínhsách,báo
cáo,côngtrìnhkhoahọc,sốliệuthốngkê;
kếtnốicáckếtquảphântíchđểhìnhthành
bức tranh tổng quan về thựctrạng; tổng
hợpcáchướngtiếpcậnkhácnhaunhằm
đưa ra đánh giá có cơ sở. Việc sử dụng
dữliệuthứcấpbảođảmtínhđầyđủ,cập
nhật và có căn cứ trong phần phân tích
thựctrạngvàlàcơsởkháchquanđểđề
xuất giải pháp phù hợp bối cảnh nghiên
cứukhoahọcngànhluậthiệnnay.
IV.Kếtquảvàthảoluận
4.1.Cáclĩnhvựccôngnghệsốứng
dụng trong nghiên cứu khoa học của
giảngviênngànhluật
Hiệnnay,việcứngdụngcôngnghệ
sốđangdầnphổbiếntrongnhiềulĩnhvực
nghiên cứu, trongđó cóngành luật học.

476
Cóthểkểđếnmộtsốlĩnhvựcđangđược
ứngdụngphổbiếntrongnghiêncứukhoa
họcngànhluậtnhưsau:
-Ứngdụngdữliệulớn(BigData)
trongnghiêncứupháplý:Côngnghệdữ
liệulớnhỗtrợcácgiảngviênluậtthuthập,
xửlývàphântíchkhốilượngdữliệucác
vănbản,ánlệ,tàiliệuthamkhảovàthực
tiễnxétxửởquymôlớn.
-SửdụngAItrongphântíchvàlập
luậnpháplý
AI được ứng dụng ngày càng sâu
vàolĩnhvựcpháplý,đặcbiệttrongphân
tích văn bản pháp luật, trích xuất quy
phạm, phát hiện mâuthuẫn vàgợiý lập
luậnpháplý.Cáchệthốngxửlýngônngữ
tựnhiêncóthểhỗtrợtựđộngphânloạitài
liệu,xácđịnhchuẩnmựcpháplýcóliên
quan, hoặcmô phỏng quátrìnhra quyết
địnhcủatòaán.
-Hệthốngquảnlýtrithứcvàkho
họcliệumở(KnowledgeManagement&
OpenAccess)
Công nghệ số tạo điều kiện hình
thành hệ thống quản lý tri thức pháp
lý,nơicáccôngtrình,dữliệuvàtưliệu
nghiêncứuđượcsốhóa,lưutrữvàchia
sẻrộngrãi.
4.2. Thực trạng ứng dụng công
nghệsốtrongnghiêncứukhoahọccủa
giảngviênngànhluậthiệnnay
4.2.1. Những kết quả đạt được
trongnghiêncứukhoahọccủagiảngviên
ngànhluật
Trong những năm gần đây, hoạt
độngnghiêncứukhoahọcvàcôngbốcủa
giảngviênngànhluậtởViệtNamđãcó
nhữngbướctiếnnhấtđịnh.Sốlượngcác
công trình nghiên cứu khoa học ngành
luậtđượccôngbố tănglênđángkể,với
nhiều bài báo vàbáo cáo khoa họcxuất
hiệntạicáchộinghịtrongnướcvàquốc
tế,phảnánhsựnỗlựccủađộingũgiảng
viên.Theosốliệuthốngkê,côngbốkhoa
học củaViệt Nam tăng liên tục qua các
năm, riêng 2022-2023 số lượng bài báo
tăng nhẹ từ 18.551 lên 19.196 bài báo
(VnExpress, 2025). Trong 2023-2024,
ViệtNamduytrìmứckhoảng19.000bài
báo quốc tế/năm. Theo bảng xếp hạng
Journal & Country Rank của SCImago,
Việt Nam đứng thứ 47/234 quốc gia và
vùnglãnhthổđượcxếphạng.Đâylànền
tảngquantrọngđểcácngànhkhoahọcxã
hội,trongđócóLuậthọcpháttriểnnăng
lực công bố quốc tế. Mặc dù số lượng
côngbốquốctế(ISI/Scopus)từcácnhà
nghiêncứu/lĩnhvựcluậtcònkhiêmtốnso
vớicácngànhkhoahọckhác,nhưngđang
tăngdầnnhờsựquantâm,chínhsáchđầu
tưvàkhuyếnkhíchcủacáctrườngđạihọc
(chiasẻ,hướngdẫnkỹnăngviếtcôngbố
quốctế,hỗtrợdịchthuật,xuấtbảnsong
ngữ).Cácnghiêncứuđãgópphầnquan
trọngvàoviệcxâydựngvàhoànthiệnhệ
thốngphápluật,nhấtlàtrongcáclĩnhvực
nhưquảnlýhànhchínhnhànước,cảicách
tưpháp,bảođảmquyềnconngườivàtạo
lậpmôitrườngpháplýtrongkinhdoanh.
Tại các trường đại học có truyền
thốngđàotạoluậtđãđạtđượcnhiềukết
quảnổibật.TrườngĐạihọcLuật-Đại
họcQuốcgiaHàNộitrungbìnhmỗinăm
có30-35bàibáocôngbốquốctế(WoS/
Scopus),trong5nămquacó184bàibáo
quốc tế, hơn 700 bài trong nước (Đại
họcQuốcgiaHàNội,2025).Chấtlượng
nghiêncứuđượcnângcaorõrệt,thểhiện
qua các công trình không chỉ có giá trị
họcthuậtmàcònmangtínhứngdụngcao
trong giải quyết những vấn đề thực tiễn
củangànhluật.Nhiềutrườngđãbắtđầutổ
chứccácbuổichiasẻ,hướngdẫnkỹnăng
viếtbàiquốctế,tăngcườnghợptácquốc

477
tế, mở chuỗi bồi dưỡng kỹ năng nghiên
cứuvàcôngbốquốctế(TrườngĐạihọc
LuậtHàNội,2025;TrườngĐạihọcHòa
Bình,2025).
Riêng trong năm 2025, Hội đồng
GiáosưNhànướccôngbốdanhsách900
ứngviênđạtchuẩnchứcdanhGiáosưvà
PhóGiáosưnăm2025.Trongđó,ngành
Luậthọccó22nhàkhoahọcđượccông
nhận đạt chuẩn chức danh Phó Giáo sư
(HộiđồngGiáosưNhànước,2025),điều
nàythểhiệnsựghinhậnsựcốnghiếncủa
cácnhàkhoahọc.Việcngàycàngnhiều
giảng viên ngành Luật được phong học
hàm,tăngtrìnhđộtiếnsĩcũnggópphần
cho khả năng nghiên cứu có chiều sâu
hơn;đồng thời khẳng địnhsự pháttriển
mạnhmẽcủalĩnhvựckhoahọcpháplý
tronggiaiđoạnhộinhậpvàchuyểnđổisố
quốcgia.
4.2.2. Những tồn tại, hạn chế và
nguyênnhân
Mặcdùhoạtđộngnghiêncứukhoa
họccủagiảngviênngànhluậtđãvàđang
đạtđượcnhữngkếtquảnhấtđịnhnhưng
vẫnchưatươngxứngvớinguồnlựcvốn
có trong thời kỳ công nghệ số như hiện
nay.Nhữnghạnchếbắtnguồntừnhững
nguyên nhân mang tínhhệthốngvà cấu
trúc.Cụthểnhư:
Nănglựcsửdụngcôngnghệsốcủa
giảng viên còn hạn chế. Hiện nay trình
độ,kỹnăngcôngnghệsốcủagiảngviên
ngành Luật, đặc biệtkỹ năng ứng dụng
AI,phântíchdữliệu,khaitháccơsởdữ
liệu số - vẫn ở mức khiêm tốn. Việc sử
dụngcôngnghệ số,đặcbiệtAIvàcông
cụtrợgiúp,tuycónhiềulợiíchnhưngcó
thể dẫn tới lệ thuộc hoặc sử dụng thiếu
kiểmduyệt,gâyảnhhưởngtớichấtlượng
nghiêncứu.Nhiềucơsởđàotạoluậtchưa
cóhướngdẫncụthểvềvấnđềchuẩnmực
đạo đức nghiên cứu; hiệntại cũng chưa
có mộthệ thốngtiêu chíchung đểđánh
giá tạp chí khoa học ởViệt Nam (Trần,
Bùi,&Nguyễn,2019),dẫnđếnviệcgiảng
viênsửdụngcôngnghệmàkhôngcócơ
chếkiểmsoátphùhợp,tiềmẩnrủirosai
lệchhoặcviphạmquytắcchuẩnmựchọc
thuật. Đây là hệ quả trực tiếp của việc
chậmbổsungchươngtrìnhđàotạo,thiếu
cáckhóa bồidưỡngchuyênsâuvềnăng
lựcsốvàthiếucơchếhỗtrợtừcấpcơsở
đàotạo.
Bàinghiêncứu“VaitròcủaAItrong
hỗtrợgiảngdạyvànghiêncứucủagiảng
viên ngành luật” (Nguyễn & Võ, 2024)
chothấyviệcsửdụngAIcũngđặtranhiều
tháchthức,đặcbiệtliênquanđếnvấnđề
đạo đứcvà độtin cậycủacácphân tích
doAI thực hiện. Giảng viên ngành luật
sửdụngcôngnghệsốgiúptiếpcậnthông
tinnhanh hơn. Tuy nhiên, công nghệ số
giúpnângcaokhảnăngtiếpcậnthôngtin
nhưngđồngthờicũnglàmtăngnguycơbị
tấncôngvàròrỉdữliệu(Đỗ,2024).
Điềunàyphảnánhtínhhạnchếcủa
ứngdụngcôngnghệtrongthờiđiểmhiện
nay là mặc dù có công nghệ sẵn sàng,
nhưngnếugiảngviênchưađượcđàotạo
và chưa có đủ năng lực ứng dụng công
nghệ số một cách hiệu quả hoặc các cơ
sởđàotạochưacóbiệnphápbảomậtđủ
mạnhthìhoạtđộngnghiêncứusẽkhông
khai thác hết lợi thế của công nghệ số,
hoặcsửdụngnhưngkhôngđảmbảochất
lượng,dẫntớihiệuquảthấp.Đồngthời,
giảngviênvàcơsởđàotạophảiđốimặt
vớinguycơròrỉdữliệunghiêncứu,dữ
liệupháplýnộibộ.
Một hạn chế nổi bật khác là sự
chậmđổimớitrongphươngphápvànội
dungnghiên cứu, chưađápứngyêu cầu
của thời kỳ công nghệ số. Nhiều giảng

