473
ỨNGDNGCÔNGNGHỆSỐTRONGHOTĐỘNG
NGHIÊNCUKHOAHỌCCỦAGINGVIÊNNGÀNHLUẬT
TrầnVănTuân
Email:tuantv@utt.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1065
Tómtắt:Ứngdụngcôngnghệsốtrongnghiêncứukhoahọccủagiảngviênngànhluật
hiệnnaytrởthànhyêucầukháchquannhằmnângcaochấtlượng,tínhthựctinvàkhảnăng
hộinhập.Bàiviếttậptrunglàmrõthựctrạngvàđềxuấtgiảipháptăngcườngngdụng
côngnghệsốtrongnghiêncứucủagiảngviênluật.Nghiêncứusửdụngphươngphápphân
tích-tổnghợp,dựatrêndữliệuthứcấptừvănbảnchínhsách,quyđịnhphápluật,côngtrình
khoahọcvàcácnguồnhọcthuậttrựctuyến.Dữliệuđượcthuthậptừcơsởdữliệupháplý,
báocáocủacáccơsởđàotạoluậtvàcácnghiêncứuvềchuyểnđổisốtronggiáodục.Kết
quảchothấycôngnghệsốmởrộngkhảnăngtiếpcậntrithứcpháplý,hỗtrợphântíchdữ
liệuvànângcaohiệuquảcôngbốkhoahọc.Tuyvậy,vẫntồntạihạnchếvềnănglựcsố,hạ
tầngdữliệuvàphươngphápnghiêncứu.Bàiviếtđềxuấtcácgiảiphápgồm:bồidưỡngnăng
lựcsốchogiảngviên,đổimớiphươngphápnghiêncứutheohướngtíchhợpcôngnghệvà
tăngcườngđầutưhạtầngdữliệu.Bàiviếtgópphầnđịnhớngpháttriểnhoạtđộngnghiên
cứupháplýtrongbốicảnhchuyểnđổisố.
Từkhóa:ngànhluật,côngnghệsố,nghiêncứukhoahọc,giảngviênluật
1TrườngĐạihọcCôngnghệGiaothôngvậntải
I.Đặtvấnđề
Trongbốicảnhtoàncầuhóavàcách
mạngcôngnghiệplầnthứtư,côngnghệ
sốđanglàmthayđổicănbảnphươngthức
tổchức,triểnkhaivàcôngbốhoạtđộng
nghiêncứukhoahọc(NCKH)ởtấtcảcác
lĩnh vực. Tại Việt Nam, chuyển đổi số
đượcxácđịnhlàxuớngtấtyếunhằm
ng cao năng suất, chất lượng và hiệu
quảtronggiáodụcđạihọcnóichungvà
trong hoạt động NCKH nói riêng. Nghị
quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024
của Bộ Chính trị về đột phá phát triển
khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo
chuyểnđổisốquốcgiađãđưaraquan
điểmchỉđạoPháttriểnkhoahọc,công
nghệ,đổimớisángtạovàchuyểnđổisố
quốcgialàđộtpháquantrọnghàngđầu,
làđộnglựcchínhđểpháttriểnnhanhlực
lượngsảnxuấthiệnđại,hoànthiệnquan
474
hệsảnxuất,đổimớiphươngthứcquảntrị
quốcgia,pháttriểnkinhtế-xãhội,ngăn
chặnnguycơtụthậu,đưađấtớcphát
triểnbứtphá,giàumạnhtrongkỷnguyên
mới”(BộChínhtrị,2024).Theotinhthần
đó,Chính phủ,BộGiáo dụcvà Đào tạo
(GD&ĐT)đãbannhnhiềuvănbảnchỉ
đạonhằmđẩymạnhứngdụngcôngnghệ
thôngtinvàcôngnghệsốtronghoạtđộng
đàotạo,quảnlývànghiêncứukhoahọc
củacáccơsởgiáodụcđạihọc(Chínhphủ,
2020;Chínhphủ,2021;Chínhphủ,2022;
BộGiáodụcvàĐàotạo,2021;BộGiáo
dụcvàĐàotạo,2024).
Hin nay, nhiu tờng Đại học
đàotạonnhluậtđãxâydựnghthng
qun lý đ tài nghiên cu trực tuyến,
pháttrintviệnđintửvớikhnăng
truy cp hàng ngn nguồn dữ liệu
pháplýtrongvàngoàinước.ncnh
đó, các nn tng như Google Scholar,
ResearchGate, hay các s dữ liu
chunngành như Thư vin pp lut,
VietnamLaw Database, đã được ging
viênsửdụngphổbiếntrongtracứu,phân
tíchtưliu.Mtsốcôngcụhtrợviết
vàtríchdẫniliệu(Mendeley,Zotero,
Grammarly),cùngcácphầnmmkim
trađạovăn(Turnitin,iThenticate)cũng
ngàycàngđượcứngdụngrngrãitrong
hotđngcôngbkhoahọc.
Tuy nhiên, n cạnh những thuận
lợi bước đầu, việc ứng dụng công nghệ
sốtronghoạtđộngNCKHcủagiảngviên
ngànhluậtvẫncònnhiềuhạnchế.Hạtầng
sốởnhiềutrườngđạihọcluậtcònca
đồngbộ;nguồndữliệupháplýđượcsố
hóacònphântánvàthiếucậpnhật;trình
độnănglựcsốcủamộtbộphậngiảngviên
cònhạnchế;cơchếkhuyếnkhích,đánh
giávàcôngbốkhoahọctrongmôitrường
sốcathựcsựphùhợp.
II.Cơsởlýthuyết
2.1.Pháttriểncôngnghệsốtrong
nghiêncứukhoahọc
Côngnghệsốtậphợpcácpơng
phápkhoahọc,quytrìnhngnghệ,ng
ckỹthuậtđểsảnxuất,truyềnđưa,thuthập,
xửlý,lưutrữ,traođổithôngtin,dữliệusố
vàsốhóathếgiớithực(Quốchội,2025).
Tronglĩnhvựcnghiêncứukhoahọc,
côngnghệsốkhôngchỉlàcôngcụhỗtrợ
cònlàmôitrường,hạtầngvàphương
thứctổchứclạitoànbộchutrìnhnghiên
cứu.Côngnghệsốtrongnghiêncứukhoa
họclàtổnghợpcáccôngcụ,phươngpháp
hệthốngdựatrênnềntảngkỹthuậtsố
(nhưmáytính,Internet,trítuệnhântạo,
dữ liệu lớn, điện toán đám mây...) được
ứngdụngocácgiaiđoạncủahoạtđộng
nghiêncứukhoahọc,từthuthập,xửlý,
phân ch, lưu trữ đến phổ biến tri thức
khoahọc.
Đối với giảng viên ngành Luật,
công nghệ số đặc biệt quan trọng vì
nghiêncứupháplýthườnggắnvớilượng
lớntưliệugồmhệthốngnbản,ánlệ,
côngtrìnhkhoahọc,bìnhluậnhọcthuật
dữliệuxãhội-chínhtrị.Việcchuyển
từmôhìnhnghiêncứutruyềnthống(dựa
o sách in,tài liệu lưutrữvật lý)sang
môhìnhnghiêncứuđiệntử,sốhóagiúp
giảngviênrútngắnthờigiantiếpcận,mở
rộngphạmvitìmkiếmthôngtinvànâng
caotínhkháchquan,đachiềutrongphân
tích.TheoChiếnlượcchuyểnđổisốquốc
giađếnnăm2025,địnhớng2030,lĩnh
vựcgiáodục-đàotạo,trongđócóhoạt
độngnghiêncứukhoahọc,đượcxácđịnh
mộttrongtámlĩnhvựcưutiên(Chính
phủ,2020).cmụctiêuvàđịnhhướng
chiếnlượccủaViệtNamvềchuyểnđổisố
tronglĩnhvựcgiáodụcđếnnăm2025và
tầmnhìnđếnnăm2030baogồmviệcxây
475
dựngnềntảngdạyvàhọctrựctuyến,phát
triển kho học liệu số dùng chung, tăng
cườngnănglựcsốchođộingũnhàgiáo
cánbộquảnlýgiáodục,ứngdụngcông
nghệsốtrongquảnlýgiáodụctổchức
thi,kiểmtra,đánhgiá(Vietnamnet,2025).
NgànhGiáodụchiệnycũngđangphát
triểnhệsinhtháigiáodụcsố,giúpgiảng
viênvàngườihọcpháttriểncáckỹnăng
sốquantrọng.Đâylàđiềukiệntiênquyết
để đổimới căn bản phương thứcnghiên
cứu, tăng khả năng công bố quốc tế và
thúcđẩyhợptáchọcthuậttoàncầu.
2.2.Đặcđiểmcủahoạtđộng ứng
dụng công nghệ số trong nghiên cứu
khoahọc
Ứng dụng công nghệ số trong
nghiêncứukhoahọccómộtsốđặcđiểm
nổibậtsau:
-Tínhsốhóa(Digitalization):Toàn
bộdữliệu,thôngtin,quytrìnhnghiêncứu
được chuyển đổi từ dạng truyền thống
sangdạngsố(digitalform).
-Tínhkếtnốivàchiasẻ(Connectivity
& Sharing): Nền tảng số giúp các nhà
khoahọcliênkếthợptácxuyênbiên
giớiquamôitrườngtrựctuyến.
-nhtựđộngvàtrítuệ(Automation
&Intelligence):ccôngcụsố(nhưTrí
tuệnhântạo-AI,họcmáy,môhìnhdự
đoán)giúpphântíchdữliệulớnvàphức
tạpmộtcáchtđộnggpgiảmđángkể
thờigian,côngsức,đồngthờinângcao
độ cnh xác và khả ng phát hiện tri
thứcmới.
- Tính tương tác và mô phỏng
(Interactivity & Simulation): Cho phép
mô phỏng hiện ợng khoa học, thử
nghiệmảovàtươngtáctrựctiếpvớimô
hìnhnghiêncứumàkhôngcầnđiềukiện
vậtchấttruyềnthống.
- Tính mở và truy cập toàn cầu
(Openness & Accessibility): Các nguồn
dữ liệu mở (Open Data) và kho tri thức
mởgiúpnhànghiêncứuởmọinơiđềucó
thểtruycậpthôngtinkhoahọc.
- Tính liên ngành và tích hợp
(Interdisciplinarity & Integration): Công
nghệsốkhôngchỉlàcôngcụmàcòntạo
ra phương pháp luận mới trong nghiên
cứu, kết nối nhiều ngành khác nhau thể
hiệntínhliênngành,đangành.
III.Phươngphápnghiêncứu
i viết sử dụng phương pháp
nghiêncứuchủyếulàphântíchtổng
hợp.Phươngphápphântíchsửdụngđối
vớicácvănbảnchínhsáchcủaĐảngvà
Nhà nước, quyđịnhpháp luật,các công
trình nghiên cứutrong ớc vàquốc tế,
cácsốliệuvàbáocáocủacáccơsởđào
tạoluậtđểlàmrõbốicảnhlýluậnvàpháp
lý,nhữngyếutốảnhhưởngvànhậndiện
thựctrạngcủaviệcứngdụngcôngnghệ
sốhiệnnay.Phươngpháptổnghợpnhằm
thuthậpdữliệutừnguồn:chínhsách,báo
cáo,côngtrìnhkhoahọc,sốliệuthốngkê;
kếtnốicáckếtquảphântíchđểhìnhthành
bức tranh tổng quan về thựctrạng; tổng
hợpcáchướngtiếpcậnkhácnhaunhằm
đưa ra đánh giá có cơ sở. Việc sử dụng
dữliệuthứcấpbảođảmtínhđầyđủ,cập
nhật có căn cứ trong phần phân tích
thựctrạngvàlàcơsởkháchquanđểđề
xuất giải pháp phù hợp bối cảnh nghiên
cứukhoahọcngànhluậthiệnnay.
IV.Kếtquảvàthảoluận
4.1.Cáclĩnhvựccôngnghệsốứng
dụng trong nghiên cứu khoa học của
giảngviênngànhluật
Hiệnnay,việcngdụngcôngnghệ
sốđangdầnphổbiếntrongnhiềulĩnhvực
nghiên cứu, trongđó cóngành luật học.
476
Cóthểkểđếnmộtsốlĩnhvựcđangđược
ứngdụngphổbiếntrongnghiêncứukhoa
họcngànhluậtnhưsau:
-Ứngdụngdữliệulớn(BigData)
trongnghiêncứupháplý:Côngnghệdữ
liệulớnhỗtrợcácgiảngviênluậtthuthập,
xửlývàphântíchkhốilượngdữliệucác
nbản,ánlệ,tàiliệuthamkhảovàthực
tiễnxétxửởquymôlớn.
-SửdụngAItrongphântíchvàlập
luậnpháplý
AI được ứng dụng ngày càng sâu
olĩnhvựcpháplý,đặcbiệttrongphân
tích văn bản pháp luật, trích xuất quy
phạm, phát hiện mâuthuẫn vàgợiý lập
luậnpháplý.Cáchệthốngxửlýngônngữ
tựnhiêncóthểhỗtrợtựđộngphânloạitài
liệu,xácđịnhchuẩnmựcpháplýcóliên
quan, hoặcmô phỏng quátrìnhra quyết
địnhcủatòaán.
-Hệthốngquảnlýtrithứcvàkho
họcliệumở(KnowledgeManagement&
OpenAccess)
Công nghệ số tạo điều kiện hình
thành hệ thống quản lý tri thức pháp
lý,nơicáccôngtrình,dữliệuvàtưliệu
nghiêncứuđượcsốhóa,utrữvàchia
sẻrộngrãi.
4.2. Thực trạng ứng dụng công
nghệsốtrongnghiêncứukhoahọccủa
giảngviênngànhluậthiệnnay
4.2.1. Những kết quả đạt được
trongnghiêncứukhoahọccủagiảngviên
ngànhluật
Trong những năm gần đây, hoạt
độngnghiêncứukhoahọcvàcôngbốcủa
giảngviênngànhluậtởViệtNamđãcó
nhữngớctiếnnhấtđịnh.Sốlượngcác
công trình nghiên cứu khoa học ngành
luậtđượccôngbố nglênđángkể,với
nhiều bài báo vàbáo cáo khoa họcxuất
hiệntạicáchộinghịtrongnướcquốc
tế,phảnánhsựnỗlựccủađộingũgiảng
viên.Theosốliệuthốngkê,côngbốkhoa
học củaViệt Nam tăng liên tục qua các
m, riêng 2022-2023 số lượng bài báo
ng nhẹ từ 18.551 lên 19.196 bài báo
(VnExpress, 2025). Trong 2023-2024,
ViệtNamduytrìmứckhoảng19.000bài
o quốc tế/năm. Theo bảng xếp hạng
Journal & Country Rank của SCImago,
Việt Nam đứng thứ 47/234 quốc gia và
vùnglãnhthổđượcxếphạng.Đâylànền
tảngquantrọngđểcácngànhkhoahọcxã
hội,trongđócóLuậthọcpháttriểnnăng
lực công bố quốc tế. Mặc dù số lượng
côngbốquốctế(ISI/Scopus)từcácnhà
nghiêncứu/lĩnhvựcluậtcònkhiêmtốnso
vớicácngànhkhoahọckhác,nhưngđang
ngdầnnhờsựquantâm,chínhsáchđầu
tưvàkhuyếnkhíchcủacáctrườngđạihọc
(chiasẻ,ớngdẫnkỹngviếtcôngbố
quốctế,hỗtrợdịchthuật,xuấtbảnsong
ngữ).Cácnghiêncứuđãgópphầnquan
trọngvàoviệcxâydựngvàhoànthiệnhệ
thốngphápluật,nhấtlàtrongcáclĩnhvực
nhưquảnlýhànhchínhnhàớc,cảicách
tưpháp,bảođảmquyềnconngườivàtạo
lậpmôitrườngpháplýtrongkinhdoanh.
Tại các trường đại học có truyền
thốngđàotạoluậtđãđạtđượcnhiềukết
quảnổibật.TrườngĐạihọcLuật-Đại
họcQuốcgiaHàNộitrungbìnhmỗinăm
có30-35bàibáocôngbốquốctế(WoS/
Scopus),trong5nămquacó184bàibáo
quốc tế, hơn 700 bài trong nước (Đại
họcQuốcgiaHàNội,2025).Chấtlượng
nghiêncứuđượcnângcaorõrệt,thểhiện
qua các công trình không chỉ có giá trị
họcthuậtmàcònmangtínhứngdụngcao
trong giải quyết những vấn đề thực tiễn
củangànhluật.Nhiềutrườngđãbắtđầutổ
chứccácbuổichiasẻ,hướngdẫnkỹnăng
viếtbàiquốctế,tăngcườnghợpcquốc
477
tế, mở chuỗi bồi dưỡng kỹ năng nghiên
cứucôngbốquốctế(TrườngĐạihọc
LuậtHàNội,2025;TờngĐạihọcHòa
Bình,2025).
Riêng trong năm 2025, Hội đồng
GiáosưNhànướccôngbốdanhsách900
ứngviênđạtchuẩnchứcdanhGiáosưvà
PhóGiáonăm2025.Trongđó,ngành
Luậthọccó22nhàkhoahọcđượccông
nhận đạt chuẩn chức danh Phó Giáo sư
(HộiđồngGiáosưNhànước,2025),điều
ythểhiệnsựghinhậnsựcốnghiếncủa
cácnhàkhoahọc.Việcngàycàngnhiều
giảng viên ngành Luật được phong học
m,tăngtrìnhđộtiếnsĩcũnggópphần
cho khả năng nghiên cứu có chiều sâu
hơn;đồng thời khẳng địnhsự pháttriển
mạnhmẽcủalĩnhvựckhoahọcpháplý
tronggiaiđoạnhộinhậpvàchuyểnđổisố
quốcgia.
4.2.2. Những tồn tại, hạn chế và
nguyênnhân
Mặcdùhoạtđộngnghiêncứukhoa
họccủagiảngviênngànhluậtđãvàđang
đạtđượcnhữngkếtquảnhấtđịnhnhưng
vẫnchưaơngxứngvớinguồnlựcvốn
có trong thời kỳ công nghệ số như hiện
nay.Nhữnghạnchếbắtnguồntừnhững
nguyên nhân mang tínhhệthốngvà cấu
trúc.Cụthểnhư:
Nănglựcsửdụngcôngnghệsốcủa
giảng viên còn hạn chế. Hiện nay trình
độ,kỹnăngcôngnghệsốcủagiảngviên
ngành Luật, đặc biệtkỹ năng ứng dụng
AI,phântíchdữliệu,khaitháccơsởdữ
liệu số - vẫn ở mức khiêm tốn. Việc sử
dụngcôngnghệ số,đặcbiệtAIvàcông
cụtrợgiúp,tuycónhiềulợiíchnhưngcó
thể dẫn tới lệ thuộc hoặc sử dụng thiếu
kiểmduyệt,gâyảnhhưởngtớichấtlượng
nghiêncứu.Nhiềucơsởđàotạoluậtchưa
cóhướngdẫncụthểvềvấnđềchuẩnmực
đạo đức nghiên cứu; hiệntại cũng chưa
có mộthệ thốngtiêu chíchung đểđánh
giá tạp chí khoa học ởViệt Nam (Trần,
Bùi,&Nguyễn,2019),dẫnđếnviệcgiảng
viênsửdụngcôngnghệmàkhôngcócơ
chếkiểmsoátphùhợp,tiềmẩnrủirosai
lệchhoặcviphạmquytắcchuẩnmựchọc
thuật. Đây là hệ quả trực tiếp của việc
chậmbổsungchươngtrìnhđàotạo,thiếu
cáckhóa bồidưỡngchuyênsâuvềnăng
lựcsốvàthiếucơchếhỗtrợtừcấpcơsở
đàotạo.
inghiêncứu“VaitròcủaAItrong
hỗtrợgiảngdạyvànghiêncứucủagiảng
viên ngành luật” (Nguyễn & Võ, 2024)
chothấyviệcsửdụngAIcũngđặtranhiều
tháchthức,đặcbiệtliênquanđếnvấnđề
đạo đứcvà độtin cậycủacácphân tích
doAI thực hiện. Giảng viên ngành luật
sửdụngcôngnghệsốgiúptiếpcậnthông
tinnhanh hơn. Tuy nhiên, công nghệ số
giúpnângcaokhảnăngtiếpcậnthôngtin
nhưngđồngthờicũnglàmtăngnguybị
tấncôngvàròrỉdữliệu(Đỗ,2024).
Điềunàyphảnánhtínhhạnchếcủa
ứngdụngcôngnghệtrongthờiđiểmhiện
nay là mặc dù có công nghệ sẵn sàng,
nhưngnếugiảngviênchưađượcđàotạo
chưa có đủ năng lực ng dụng công
nghệ số một cách hiệu quả hoặc các cơ
sởđàotạochưacóbiệnphápbảomậtđủ
mạnhthìhoạtđộngnghiêncứusẽkhông
khai thác hết lợi thế của công nghệ số,
hoặcsửdụngnhưngkhôngđảmbảochất
lượng,dẫntớihiệuquảthấp.Đồngthời,
giảngviênvàcơsởđàotạophảiđốimặt
vớinguycơròrỉdữliệunghiêncứu,dữ
liệupháplýnộibộ.
Một hạn chế nổi bật khác là sự
chậmđổimớitrongphươngphápnội
dungnghiên cứu, chưađápngyêu cầu
của thời kỳ công nghệ số. Nhiều giảng