520
ĐIMỚIGIẢNGDẠYHỌCPHẦNLUẬTĐTĐAIVÀ
HCPHNPHÁPLUTKINHDOANHBẤTĐNGSN
TRONGMÔITRƯNGSỐ:VẤNĐĐẶTRAVÀGIẢIPHÁP
NguyễnThịNga
Email:ngasontuan@yahoo.com
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1070
Tómtắt:Bàiviếtphântíchcơsởlýluận,pháplývàthựctiễncủaviệcđổimớigiảng
dạyhaihọcphầntrọngtâmtrongchươngtrìnhđàotạoluật-LuậtĐấtđaivàPhápluậtKinh
doanhbấtđộngsản-trongbốicảnhchuyểnđổisốquốcgia.Bàiviếtnhậndiệncáchạnchế
chủyếunhư:chươngtrìnhchậmcậpnhật,thiếuhọcliệusố,phươngphápdạyhọccònnặng
truyềnthụ,kỹnăngcôngnghệcủagiảngviênvàsinhviênchưađồngđều.Từđó,bàiviếtđề
xuấthệthốnggiảipháptoàndiệnvềchươngtrình,phươngpháp,họcliệu,độingũvàcơchế
liênkếtthựctiễn;đồngthờikiếnnghịkhungtriểnkhaiđổimớitrongbagiaiđoạn2025-2027.
KếtquảnghiêncứugópphầnđịnhngđổimớiđàotạoluậttạiViệtNam,hướngtớinền
giáodụcpháplýhiệnđại,gắnkếtvớithựctiễnvàthíchứngvớichuyểnđổisố.
Từkhóa:đổimớigiảngdạy,LuậtĐấtđai,phápluậtKinhdoanhbấtđộngsản,nănglựcsố
pháplý
1TrườngĐạihọcLuậtHàNội
I.Đặtvấnđề
1.1.Bốicảnhvàtínhcấpthiết
Trongbốicảnhchuyểnđổisố,việc
đổimớigiảngdạyhaihọcphầnLuậtĐất
đai và Luật Kinh doanh Bất động sản
khôngcònlàlựachọnmàlàyêucầubắt
buộc,nhằmtrangbịchosinhviênnănglực
làmviệc“trêndữliệuvàbngdữliệu”-
baogồmđọchiểuvănbảnphápluậtđộng,
thaotácvớidữliệuđịachính-quyhoạch
vàsửdụngcôngcụpháp-côngnghệ.
Tuynhiên,hiệntồntạimột“khoảngtrống
kép”:chươngtrìnhhọcvẫnnặngvềtruyền
thụkiếnthứcquyphạmtĩnhtrongkhithực
tiễnphápluậtvàdữliệumởthayđổinhanh
chóng,đồngthờiphươngphápgiảngdạy
cònthiênvềthuyếtgiảng,thiếumôphỏng
quy trình số và rèn luyện kỹ năng nghề
nghiệptrongmôitrườngsố.Bêncạnhđó,
hìnhthứcđánhgiáchủyếuvẫnlàthiviết,
chưađolườngđưcnănglctíchhợpgiữa
tưduypháplý,xửdữliệuvàsửdụng
côngcụsốđểgiảiquyếtvấnđềthựctiễn.
521
1.2.Mụctuvànhimvnghiêncứu
Mụctiêucủachuyênđềlàđềxuất
mộtlộtrìnhđổimớikhảthi,cóthểtriển
khai theo từng học kỳ, với các “mảnh
ghép”cụthể:chuẩnđầuradạngmatrận
nglực;mẫuthiếtkếđềcươnghọcphần
tíchhợpdữliệu;bộkhungcase-le“ảo”
(phânbổđấtđai,đấugiá/đấuthầu,chuyển
nhượngdựán,đăngkýthếchấpQSDĐ,
quảnlýdựánnhàở);rubricđánhgiáđa
phươngthức;vàbộquytắcsửdụngAI/
LegalTechtronghọctậpvàkiểmtra.Lộ
trìnhnàyhướngtớikếtquảkép:rútngắn
đángkểđộtrễcậpnhậtgiữaphápluật-
họcliệu-lớphọc;vàhìnhthànhởngười
họcnănglựchànhnghềdựatrêndữliệu,
cóđạođứcvàtráchnhiệmsố.
1.3.Đốitượngvàphạmvinghncu
Đốitượngnghiêncứulàhoạtđộng
giảngdạy,họctậpvàđánhgiáhaihọcphần
LuậtĐấtđaivàPhápluậtKinhdoanhbất
độngsảntạicáccơsởđàotạoluật.
Phạm vi nghiên cứu bao gồm: nội
dung chương trình, phương pháp giảng
dạy,họcliệu,nănglựcgiảngviên-sinh
viên,vàcơsởhạtầngcôngnghệphụcvụ
dạy-họctrongmôitrườngsố.Nghiêncứu
tậptrungvàohaihọcphầnnêutrênởbậc
đạihọc,nhưngcácđềxuấtcóthểmởrộng
chocaohọcvàbồidưỡngnghềnghiệp.
II.Cơsởlýthuyết
Việc đổi mới giảng dạy luật trong
môitrườngsốđượcđặttrênbanềntảng
lýluậncơbản:
Thứ nhất, lý thuyết giáo dục số
(DigitalPedagogy)
TheoUNESCO,giáodụcsốlà“quá
trìnhthiếtkế,tổchứcvàthựchiệnhọctập
dựatrêncôngnghệkỹthuậtsố,hướngđến
cánhânhóavàpháttriểnnănglựcsốcho
người học” (UNESCO, 2023).Trong đào
tạo luật, giáo dục số khôngchỉ thayđổi
côngcụdạy-học(E-learning,LMS,AI
hỗtrợ)màcònchuyểnđổicáchtiếpcận-
từtruyềnthụtrithứcsangrènluyệnnăng
lựchànhnghềvàtưduypháplýdữliệu.
Thứhai,lýthuyếttiếpcậnđàotạo
theo năng lực đầu ra (OBE - Outcome-
BasedEducation)
OBEnhấnmạnhviệcthiếtkếchương
trình và phương pháp dạy học dựa trên
nănglựccụthểmàsinhviêncầnđạtđược
sautốtnghiệp.VớihaihọcphầnLuậtĐất
đaiPhápluậtKDBĐS,nănglựcđầura
cần bao gồm: ng lực hiểu và áp dụng
phápluậthiệnhành;nglựcsố(digital
literacy), năng lc dữ liệu pháp (data
literacy);Nănglựchànhnghềpháplýđiện
tử(e-legalpractice)(Baguio,2019).
Thứba,lýthuyếthọctậptrảinghiệm
(ExperientialLearning)
Họctậphiệuquảbắtnguồntừtrải
nghiệm thực tiễn, phản tư và ứng dụng
(Kolb,1984).Ápdụngvàogiảngdạyluật,
điều này đòi hỏi giảngviên tổ chức các
môphỏngvụviệcpháplý,phònghọcthực
nh (legal clinic), và moot court trực
tuyến,giúpsinhviêntrảinghiệmquytrình
nhchính-tưpháptrongmôitrưngsố.
III.Phươngphápnghiêncứu
i viết sử dụng kết hợp nhiều
phươngphápnghiêncứunhằmđảmbảo
tínhtoàndiệnvàsâusắc.Cụthể,phương
phápphântích-tổnghợpđượcápdụng
đểlàmrõnộidung,bảnchấtvàxuhướng
pháttriểncủacácquyđịnhphápluậtliên
quan. So sánh pháp luật giúp đối chiếu
quyđịnhtrongnướcvớithônglệquốctế.
Điutrakhảosátthựctiễnđượcthựchiện
thôngquaphỏngvấnđốivớigiảngviênvà
sinhviênđểđánhgiáthựctrạnggiảngdạy
học tập. Phỏng vấn chuyên gia cung
522
cấpgócnhìnchuyênsâutừnhàquảnlý,
giảngviênvàluậtsư.Cuốicùng,nghiên
cứuđiểnnh(casestudy)đượcsửdụng
đểminhhọathựctiễnápdụngphápluật
trongmôitrườngsố.
IV.Kếtquảnghiêncứu
4.1.Đặctrưngcủahaihọcphầnvà
yêucầuđổimớitrongbốicảnhchuyển
đổisố
Luật Đất đai năm 2024 và Luật
Kinh doanh bất động sản năm 2023 đã
chínhthứcsốhóacáchoạtđộngquảnlý,
giaodịchvàdữliệutronglĩnhvựcđấtđai
bấtđộngsản,phảnánhxuthếchuyển
dịchtừnềnkinhtếvậtchấtsangnềnkinh
tếdữliệuvàquảntrịsố.Trongbốicảnh
phápluậtđã“sốhóa”,việcgiảngdạyhai
họcphầnLuậtĐấtđaivàPhápluậtKinh
doanhbấtđộngsảntheomôhìnhtruyền
thốngchỉtậptrungvàotruyềnđạtvănbản
trnênlạchậuvàkhôngđápứngyêucầu
thựctiễn.Đổimớigiảngdạyvìvậykhông
chỉlàcậpnhậtnộidungphápluật,màphải
chuyển dịch triết lý giáo dục sang phát
trinnănglựchànhnghềsốchosinhviên,
đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ về chương
trình,phươngpháp,họcliệuvàđánhgiá.
Tớchết,vềnộidungcơngtrình,
cầnđượcthiếtkếtheoớngtíchhợpln
ngành,gắngiữaphápluật-côngnghệ-
quảnlý-thịtrường.Chẳnghạn,khidạy
vềquyhoạch,kếhoạchsửdụngđất,giảng
viêncóthểhướngdẫnsinhviênsửdụng
dữliệuGIShoặccácnềntảngbảnđồđịa
chính số để nhận biết sự khác biệt giữa
ranhgiớihànhchínhvàranhgiớisửdụng
đất;hoặckhihọcvềhợpđồngmuabánbất
độngsảnhìnhthànhtrongtươnglai,cần
tổchứcmôphỏngquytrìnhkýkết,công
chứng,đăngkýhợpđồngđiệntửtheoquy
địnhcủaLuậtGiaodịchđiệntửnăm2023.
Sựtíchhợpnàykhôngchỉgiúpngườihọc
hiểuluậtsâuhơnmàcònrènluyệntưduy
pháplýtheohướngthựchành,phảnánh
đúngbốicảnhnghềnghiệp.
Về phương pháp giảng dạy, thay
vìtruyềnthụmộtchiều,cầnápdụngcác
phươngpháplấyngườihọclàmtrungtâm
nhưlớphọcđảongược(Flippedclassroom),
họctheovấnđề(Problem-basedlearning),
môphỏng(Simulation),hayhọctheodự
án (Project-based learning). Các trường
đại học luật tiên tiến trên thế giới như
Đại họcQuản lýSingaporehayĐạihọc
quốcgiaAustralianđềuđãápdụnghình
thứcnàytronggiảngdạyLuậtvềsởhữu
hay Luật quảnlý đất đai (Property Law
LandAdministrationLaw),giúpsinh
viênrènluyệnkỹnănghànhnghềngaytừ
ghế nhà trường (Singapore Management
University,2022).
Đồng thời, về đội ngũ giảngviên,
ng lực chuyên môn về công nghệ, dữ
liệuvàkỹnăngsốtrởthànhyêucầubắt
buộc.Giảngviêncầnđượcbồiỡngvề
LegalTech,GIS,AIhỗtrợpháplý,vàkỹ
ng phạm số (digital pedagogy) để
cóthểthiếtkế,vậnhànhvàđánhgiáhoạt
độngdạyhọctrongmôitrườngtrựctuyến.
TheoChiếnlượcchuyểnđổisốgiáodục
(QĐ131/QĐ-TTg,2022),đếnnăm2030,
100%cơsởgiáodụcđạihọcphảiápdụng
dạy - học kết hợp; do đó, nếu đội ngũ
khôngđược“sốhóa”,mọicảicáchkhác
khócóthểtriểnkhaibềnvững.
Mộtyêucầunữalàxâydựnghệsinh
thái học liệu số chohai học phần. Hiện
nay,họcliệuchủyếuvẫnlàgiáotrìnhin
vănbảnphápluật,trongkhinộidung
phápluậtđấtđaivàbấtđộngsảnthayđổi
nhanh, dẫn đến việc tài liệu giảng dạy
thườnglạchậu.Việchìnhthànhkhohọc
liệusố,cơsởdữliệuánlệ,bảnán,hợp
đồngmẫu,hồsơhànhchínhẩndanh,bản
523
đồpháplý,videobàigiảng,họcliệumở
(OER)sẽtạoranguồntưliệusốngđộng
linhhoạt,giúpsinhviêncóthểhọcmọi
lúc,mọinơi.
4.2.Thựctrạnggiảngdạyhaihọc
phầntạicáccơsởđàotạoluậthiệnnay
Thực tiễn giảng dạy hai học phần
LuậtĐấtđaivàPhápluậtKinhdoanhbất
độngsản tại cáctrường đại họcchuyên
ngànhluậtởViệtNamhiệnnayquathực
tiễncôngtácgiảngdạyphảnánhmộtbức
tranh đa dạng, nhưng còn tồn tại nhiều
điểm hạn chế và thiếu đồng bộ. Cụ thể
nhưsau:
Tớchết,vềnộidungchươngtrình,
cácbàigiảng,giáotrình,tàiliệuthamkhảo
phần nhiều vẫn thiên về giải thích khái
niệm, phân tích điều luật, chưa chuyển
sang hướng học tập tình huống và phân
tíchdữliệupháplýthựctiễn.Hệquảlà
sinhviênnắmđượcquyđịnh,nhưngchưa
hiểucáchquyđịnhđóvậnhànhtrongmôi
trườngđiệntử,hoặccáchxácđịnhrủiro
pháplýkhidữliệusốbịsailệch.
Về phương pháp giảng dạy, nhiều
giảng viên vẫn trung thành với lối dạy
thuyếttrình-ghichép,lấygiảngviênlàm
trung tâm. Hình thức seminar, thảo luận
nhóm, mô phỏng hay học dự án tuy đã
đượckhuyếnkhíchnhưngtriểnkhaicòn
hìnhthức,chủyếumangtính“báocáo”
hơn là“hành nghề”. Trong khi đó, việc
ứngdụnghệthốngquảnlýhọctập(LMS),
cácphầnmềmhỗtrợtươngtác,kiểmtra,
đánhgiátrựctuyếnmớichỉdừngởmức
bản như đăng tải bàigiảng, giao bài
tập,chấmđiểm.
Vềhọcliệunguồndữliệugiảng
dạy,thựctrạnghiệnnaychothấysựthiếu
hụtnghiêmtrọng.Đaphầngiáotrìnhcác
mônnàyđượcbiênsoạnnộibộ,chậmcập
nhậtsovớidiễnbiếnphápluậtmới.Các
trườnghầunhưchưaxâydựngđượcthư
việnhọcliệusốchuyênngànhđấtđai-bất
độngsn,baogồmcơsởdữliệuánlệ,bản
án,hồsơhànhchính,hợpđồngmẫu,video
igiảng,tìnhhuốngmôphỏng.Mộtsố
giảngviêntrẻchủđộngtạohọcliệuđiện
tử(slide,video,tàiliệuhướngdẫn)nhưng
chưacócơchếchiasẻvàthẩmđịnhhọc
thuậtchínhthức.
Vềđộingũgiảngviên,phầnlớncó
trìnhđộchuyênmônvữngvàngvềpháp
luậtđấtđaivàbấtđộngsản,songnănglực
ứngdụngcôngnghệsốtronggiảngdạyvà
nghiêncứucònhạnchế.
Cơsởhạtầngkỹthuậtphụcvụdạy
họccũnglàràocảnđángkể.Phầnlớn
các trường chưa có phòng học pháp lý
mô phỏng (legal simulation room) hoặc
phòngdữliệupháplýsố.
Ngoàira,sựliênkếtgiữanhàtrường
vàthựctiễncònkháyếu.Cácchươngtrình
thựctập,kiếntậpphầnlớnmangtínhquan
sát, thiếu nhiệm vụ chuyên môn cụ thể.
Việc hợptác với SởTài nguyên và i
trường,SởXâydựng,Vănphòngđăngký
đấtđai,sàngiaodịch,côngtymôigiớihay
doanh nghiệp phát triển dự án cònmanh
mún,chưacócơchế“đặthàng”haichiều.
4.3.Nhữngvấnđềđặtratrongquá
trìnhđổimớigiảnghayhaihọcphần
Tớctn,cómộtkhoảngcáchlớn
giữacáchgiảngdạyphápluậttruyềnthống
(tậptrungvàovănbảnvàđiềuluật)vàu
cầu thựctiễnhànhnghềpháplýsốhiện
nay, vốn đòi hỏi kỹ năng xử lý dữ liệu,
sửdụngcôngcụsốvàmôhìnhhóaquy
trình.CácluậtmớinhưLuậtĐấtđai2024
LuậtKinhdoanhBấtđộngsản2023đã
bắtbuộcsốhóatoàndiệnhồsơ,giaodịch
thủtục,yêucầungườihànhnghềphải
thànhthạonềntảngsố.Tuynhiên,những
kỹ năng thiết yếu như tra cứu hệ thống
524
thôngtinđấtđai,soạnhợpđồngđiệntử
haysửdụngchữkýsốvẫnchưađượctích
hợpvàochươngtrìnhđàotạochínhthức.
Vấnđềthứhailàthiếumộtkhung
nglựcsốdànhriêngchosinhviênngành
luật, đặc biệt trong các lĩnh vực có tính
ứngdụngcôngnghệcaonhưđấtđaivàbất
độngsản.Hầuhếtctrườngđạihọcluật
hiệnnaymớidừngởmứcxácđịnh“chuẩn
đầura”chungvềkiếnthức,kỹnăng,thái
độ,chứchưalượnghóacụthểnănglực
sốpháplý(digitallegalcompetency)mà
sinhviêncầnđạt.
Thứba,bốicảnhhiệnnaythiếusự
kếtnốichiasẻdữliệugiữacáccơquan
quảnnhànướcvàcơsởđàotạoluật.
MặcdùBộTàinguyênvàMôitrườngđã
xâydựngCơsởdữliệuđấtđaiquốcgia
và đang tiến hành kết nối với hệ thống
đăngkýđấtđaicấptỉnh,songcáctrường
đạihọcchưađượccấpquyềntruycậpđể
phục vụ giảng dạy, nghiên cứu và thực
hànhmôphỏng.
Thứ , thách thức trong công tác
đánhgiákếtquảhọctậptrongmôitrường
số. Phần lớn các trường vẫn áp dụng
phương thức kiểm tra truyền thống: thi
viết, trắc nghiệm, hoặc bài luận. Trong
khiđó,dạyhọctrongmôitrườngsốcần
mộtcơchếđánhgiámới-đánhgiátheo
sản phẩm năng lực (performance-based
assessment).Tuynhiên,hầuhếtcáctrường
luậtcacóđơnvịchuyêntráchpháttriển
côngcụđánhgiásố,nênviệckiểmđịnh
chấtợngvẫntheotiêuchítruyềnthống,
khôngđolườngđượcnănglựchànhnghề
thựctếcủasinhviên.
Thứnăm,hạtầngpháplýchohoạt
độnggiảngdạytrongmôitrườngsốvẫn
cònthiếu.Hiệnchưacónbảnquyphạm
phápluậtnàoquyđịnhcụthểvềviệcsử
dụng dữ liệu hành chính, bản án, hồ sơ
thật (ẩn danh) trong giảng dạy. Nhiều
giảngviênengạiviphạmquyđịnhvềbảo
mậthoặcquyềnriêngkhiđưadữliệu
thậtvàobàihọc.Cùngvớiđó,cơchếbản
quyềnhọcliệusốchưarõràng,khiếncác
giảng viên ít mặn mà chia sẻ bài giảng,
videohoặctàiliệusố.Đâylànhững“o
cảnmềm”nhưngtácđộngmnhđếnquá
trìnhchuyểnđổisốtronggiảngdạyluật.
Thứsáu,ngdụngtrítuệnhântạo
(AI) tronghọc tập, tra cứu và soạn thảo
pháplýđặtravấnđề“đạođứchọcthuật”
trongviệccũngđángđượclưuý.Vicng
dụngtrítuệnhântạo(AI)tronghọctập,
tracứuvàsoạnthảopháplýđangmởra
nhiềucơhội,nhưngcũngtiềmẩnnguycơ
lạmdụngcôngnghệ,saochépnộidungvà
msuygiảmnănglựctưduypháplýđộc
lậpcủasinhviên.
4.4.Giải pháp đổi mớigiảngdạy
và đề xuất khung triển khai ba năm
(2025-2027)
Thứnhất,chươngtrìnhđàotạoluật
cầnchuyểntừtruyềnđạtvănbảnphápluật
sanghìnhthànhnănglựchànhnghềtrong
môitrườngsố,đặcbiệtthôngquaviệctích
hợpdữliệuvàcôngnghệvàocácmônhọc
nhưLuậtĐấtđaivàPhápluậtKinhdoanh
bấtđộngsản.Nộidunggiảngdạyphảibổ
sungcácchuyênđềthựctiễnnhưhệthống
thôngtinđấtđaiquốcgia,giaodịchđiện
tử,hợpđồngsố,ứngdụngGISvàđạođức
anninhtrongkhônggiansốđểđápứng
ucầuthựctế.Việcthiếtkếchươngtrình
mớiphảidựatrênmatrậnnănglựcđầura
(PLO - CLOmapping) theo chuẩn kiểm
định chất lượng AUN-QA hoặc MOET,
đảmbảotínhminhchứng,đolườngđược
gắnvớinhucầuthịtrườnglaođộng.
Thứhai,phươngphápgiảngdạyvà
đánhgiácầnchuyểntừtruyềnthốngsang
lấy người học làm trung tâm, tích hợp