422
ĐỔIMỚIPHƯƠNGPHÁPGIẢNGDẠYHỌCPHẦN
LUẬTNSỰVÀLUẬTTỐTỤNGDÂNS
TRONGKỶNGUYÊNSỐ
NguyễnThịVânAnh
Email:ntvanh10@hou.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1060
Tómtắt:Bàiviếttậptrunglàmrõsựcầnthiếtphảiđổimớiphươngphápgiảngdạy
mônLuậtDânsựvàLuậtTốtụngDânsự(LuậtDSvàLuậtTTDS)trongbốicảnhkỷnguyên
sốvàchuyểnđổisốgiáodục.Bàiviếtsửdụngđadạngphươngphápnghiêncứunhư phân
tíchtàiliệu;sosánh,đốichiếu;tổnghợp,suyluậnlogiccácđểtìmhiểuvềcácmàcáccơsở
đàotạoluậttnthếgiớiđangápdụng.Kếtquảnghiêncứukinhnghiệmquốcphươngpháp
giảngdạythựctếchothấyviệctíchhợpcôngnghệsốvàcácphươngphápgiảngdạyhiện
đạicóthểnângcaosựthamgiavàkỹnăngthựchànhphápluậtcủasinhviên,khắcphụchạn
chếcủalốidạyhọctruyềnthốngvốnnặnglýthuyết.Trêncơsởđó,bàiviếtđềxuấtmộtsố
kiếnnghịnhằmgópphầnđổimớiphươngphápgiảngdạyhọcphầnLuậtDSvàLuậtTTDS
nóiriêngvànângcaochấtlượngđàotạoluậttạiVitNamnóichung,đápứngyêucầucủa
kỷnguyênsốvàhộinhậpquốctế.
Từkhóa:chuyểnđổisố,phươngphápgiảngdạy,họctậpkếthợp,lớphọcđảongược,họctheo
tìnhhuống
1TrườngĐạihọcMởHàNội
I.Đặtvấnđề
Cuộc Cách mạng Công nghip4.0
xuớngchuyểnđổisốtrêntoàncầu
đãvàđangtácđộngmạnhmẽđếngiáodục
đại học. Giáodục phápluậtcũngkhông
nằmngoàixuthếđó,khicôngnghệsốmở
ra những phươngthức gingdạyvàhọc
tậpmới.Thựctiễnchothấy,giáodụcluật
truyềnthốngởViệtNamlâunaycònchủ
yếu sử dụng phương pháp thuyết giảng,
thiên về truyền thụ lý thuyết một chiều,
thiếurènluyệnkỹngthựchành-dẫn
đến tình trạngsinh viên tốt nghiệpkém
thíchngvới yêu cầunghề nghiệp thực
tiễn(Trần,2025).ViệcgiảngdạyLuậtDS
Luật TTDS - các học phần nền tảng
trong chương trình đào tạocử nhânluật
cũngđangtồntạihạnchếđó.Điềunàyđặt
423
ranhucầucấpthiếtphảiđổimớiphương
phápgiảngdạyhọcphầnLuậtDSvàLuật
TTDSnhằmnângcaochấtlượngđàotạo,
giúpsinhviênnắmvữngkiếnthứcpháplý
vậndụngđượcvàothựctiễnhiuquả.
Trên thế giới, nhiều cơ sở đào tạo
luậthàng đầu đãtriển khaicác môhình
giảngdạyhiệnđạidựatrênứngdụngcông
nghệsố,vớiphươngchâmlấyngườihọc
mtrungtâm.Xuhướngchuyểnđổisang
môhìnhtrựctuyếnhoặckếthợpgiữatrực
tiếpvàtrựctuyếntrongđàotạoluậthiện
nay khôngchỉcònlàgiải pháptạmthời
trongnhữngnămđạidịchCovid-19nữa,
đãtrởthànhchiếnlượcdàihạn,được
thúcđẩybởitiếnbộkhoahọccôngnghệ
nhucầuxãhội(Johnson,2025).Những
cảitiếnnàyphùhợpvớiyêucầuđàotạo
nguồnnhânlựcphápluậttrongkỷnguyên
số:Khôngchỉhiểuluậtmàcònbiết ứng
dụngcôngnghệ,làmviệcnhómhiệuquả
cókhảnănggiảiquyếttìnhhuốngphức
tạptrongmôitrườngsốhóa.TạiViệtNam,
ĐảngvàNhànướctađãđềrachủtrương
chuyểnđổisốtoàndiệntronggiáodục-
tiêubiểulàQuyếtđịnh131/QĐ-TTgngày
25/01/2022củaThủtướngChínhphủPhê
duyệtĐềán“Tăngcườngứngdụngcông
nghệthôngtinvàchuyểnđổisốtronggiáo
dụcvàđàotạogiaiđoạn2022-2025,định
ớng đến năm2030”,mới đâylà Nghị
quyếtsố71-NQ/TWngày22/08/2025của
Bộ Cnh trị về đột phá phát triển giáo
dụcđàotạo.Đâylànềntảngchínhsách
quantrngthúcđẩycáccơsởgiáodụcđổi
mớiphươngthứcdạyvàhọc.Đốivớilĩnh
vựcđàotạoluật,chuyểnđổisốkhôngchỉ
đưagiáotrình,bàigiảnglênmạng,mà
cònđòihỏiđổimớicănbảnphươngpháp
phạmnhằmpháthuytínhchủđộngcủa
ngườihọcvàgắnkiếnthứcvớikỹnăng
thựctiễn.Trongbốicảnhđó,việcnghiên
cứukinhnghiệmquốctếđểvậndụngvào
đổimớiphươngphápgiảngdạyhọcphần
LuậtDSvàLuậtTTDSlàhếtsứccầnthiết
cấpbách.
II.Cơsởlýthuyết
2.1.CĐStronggiáodụcluật
Chuyển đổi số được hiểu là quá
trìnhtíchhợpcôngnghệkỹthuậtsốvào
mọimặthoạtđộnggiáodục,từnộidung,
phươngphápđếnquảnlý,nhằmnângcao
hiệuquảvàmởrộngcơhộitiếpcận.Trong
giáodụcluật,chuyểnđổisốthểhiệnqua
việcápdụngcáccôngnghệnhưhệthống
quảnlýhọctậptrựctuyến,bàigiảngđiện
tử,thưviệnsố,môphỏngphiêntòaảo,...
Trênthếgiới,môhìnhđàotạotrựctuyến
kếthợptrựctuyếnvớitrựctiếptrong
lĩnh vực đào tạo luật đã chứng tỏ nhiều
ưuđiểmnhư:Mởrộngtiếpcậnchongười
họctừxa,linhhoạtvềthờigianhọc,tiết
kiệmchiphí,đồngthờicungcấpcáccông
cụhọctậphiệnđạigiúptăngcườngtrải
nghiệm của sinh viên. Như vậy, chuyển
đổisốtạotiềnđềchonhữngPPGDlinh
hoạt,lyngườihọclàmtrungtâm.
2.2. Học tập kết hợp (Blended
Learning)
Đây mô hình kết hợp giữa học
trctuyến vàhọctrực tiếp trênlớp. Mô
hìnhnàythườngbaogồmphầnhọckhông
đồngbộ(asynchronous)quacáctàiliệu,
i giảng video mà sinh viên tự học
trước;kếthợpvớicácbuổihọcđồngbộ
(synchronous) trực tiếp hoặc trực tuyến
đểthảoluận,thựchành.Ưuđiểmcủahọc
kết hợp là tận dụngđược thế mạnhcủa
cảhaihìnhthức:Sựlinhhoạt,chủđộng
tronghọctrựctuyếnvàsựtươngtáctrực
tiếp,phản hồi tức thì trong họctrênlớp
(Johnson, 2025). Nhiều nghiên cứu cho
thấymôhìnhnàygiúptăngtínhchủđộng
tráchnhiệmhọctậpcủasinhviên,đồng
424
thờitốiưuhóathờigiantrênlớpchocác
hoạt động tương tác sâu(Mulder, Bone,
FrenchandConnelly,2023).
2.3. Lớp học đảo ngược (Flipped
Classroom)
Lớphọcđảongượclàmộtbiếnthể
cụthểcủahọckếthợp,trongđótrìnhtự
truyền đạt kiến thức được đảo ngược:
phầnlýthuyết,bàigiảngđượccungcấp
chosinhviêntựhọcởnhà(quavideo,tài
liệusố),cònthờigiantrênlớpdànhcho
việcđàosâukiếnthứcquathảoluận,làm
itậptìnhhuống,làmviệcnhóm.Trong
bốicảnhđàotạoluật,lớphọcđảongược
đặcbiệtphùhợpđểpháttriểnkỹnăngtư
duyphảnbiệnvàkỹnăngpháplý.
2.4. Học qua tình huống (Case-
BasedLearning)
Phươngpháptìnhhuốnglàphương
phápgiảngdạysửdụngtìnhhuốngthực
tiễnhoặcgiảđịnh(chẳnghạnvụán,tình
huống pháp lý cụ thể) làm nền tảng để
sinh viên phân ch, thảo luận và rút ra
kiến thức. Đây là phương pháp lâu đời
tạicáctrưngluậtởhệthốngthôngluật
(CommonLaw)điểnhìnhđãđượckhẳng
định: nó kết nối lý thuyết với thực tiễn,
giúpsinhviênthấyđượcsự“sốngđộng”
củaphápluậttrongđờisống,từđóhiểu
uhơnbảnchấtquyphạmthayvìhọcvẹt
(Wilde,2023).Hơnnữa,phươngphápnày
rènluyệnkỹnăngphântíchvàgiảiquyết
vấn đề pháp lý, phát triển tư duy phản
biện, kỹ năng làm việc nhóm và tranh
luận-nhữngnglựcthiếtyếucủaluậtsư
tươnglai(Wilde,2023).
2.5. Khung thuyết cho đi mi
phươngphápdyhcLuậtDSLutTTDS
Đổi mới phương pháp không có
nghĩalàphủnhậnvaitròcủagiảngviên
haybàigiảnglýthuyết,màlàtáicấutrúc
quátrìnhdạy-họcsaochosinhviênđược
tham gia nhiều hơn vào việc phân tích,
thảoluậnvàthựchành.Nhiềunghiêncứu
tạiViệtNamcũngđãchỉrahiệuquảcủa
cácphươngphápnày.Vídụ,Trần(2025)
nhậnđịnhrằngsovớilốigiảngthuầntúy
lýthuyết,việcgiảngdạybằngtìnhhuống
thựctếlàmsinhviênhứngthúhơn,chủ
độngnghiêncuhơnngcaokỹnăng
ápdụngphápluậtogiảiquyếtvụviệc
cụthể.
III.Phươngphápnghiêncứu
Để thực hiện nghiên cứu này, tác
giảsửdụngphươngphápnghiêncứuchủ
yếusau:
3.1.Phântíchtàiliệu
Thu thập và phân ch các tàiliệu
thứcấpgồm:bàibáokhoahọc,báocáo,
iviếttrêntạpchígiáodụcluật,vàthông
tinchínhthốngtừcáctrườngđạihọcvề
PPGD.Đặcbiệttậptrungvàotàiliệumô
tảkinhnghiệmđổimớigiảngdạyởcác
trườngluậtquốctế(ĐHMelbourne,ĐH
Monash) và các nghiên cứu về phương
pháp dạy họchiện đại (blended,ipped,
case-based)trongđàotạoluật.
3.2.Sosánh,đốichiếu
So sánh mô hình kết quả triển
khai phương pháp giảng dạy giữa các
trườngluậthàngđầuthếgiớivớithựctiễn
các trường luật ởViệt Nam. Qua đó rút
ranhữngđiểmtươngđồng,khácbiệtvà
ihọckinhnghiệmcóthểvậndụng.c
giảcũngsosánhgiữaphươngpháptruyền
thống và phương pháp hiện đại trong
giảngdạyluậtđểlàmrõưu,nhưcđiểm.
3.3.Tổnghợp,suyluậnlogic
Từdữliệuthuthậpđược,tiếnhành
tổnghợpcácluậnđiểmvềhiệuquảcủa
từngphươngpháp;đồngthờisuyluậnđể
đềxuấtcácgiảipháp,kiếnnghịphùhợp
425
vớibối cảnh vàchínhsách giáodụcđại
họcViệtNam.
iviếtmangtínhnghiêncứutổng
quankếthợpvớiphântíchtìnhhuốngđiển
hình. Các trường hợp (case study) tiêu
biểunhư:môhìnhbánđảongượcởĐH
Monash (Castan and Hyams, 2017), lớp
họcđảongượctạiĐHMelbourne(Castan
andHyams,2017),haykhóahọcLuậtvà
CôngnghệtạiĐHMelbourne(Josefand
MelbourneLawSchool,2021)đượcxem
tnhưminhchứngthựctiễn.Bêncạnh
đó,tácgiảthamkhảocácvănbảnchính
ch của Việt Nam về CĐS trong giáo
dụcđểđảmbảocácđềxuấtphùhợpđịnh
ớngvĩmô.
IV.Kếtquảnghiêncứuvàthảoluận
4.1. Kinh nghiệm quốc tế về đổi
mớiphương phápgiảngdạy luậttrong
kỷnguyênsố
4.1.1.Ứngdụngcôngnghệsốvàhọc
tậpkếthợptạicáctrườngluậthàngđầu
KểtừsauđạidịchCOVID-19,hầu
hếtcáctrườngluậtdanhtiếngtrênthếgiới
đềuđãchuyểnsanghoặcduytrìởmộtmức
độnhấtđịnhhìnhthứcdạyhọctrựctuyến
kếthợp(hybrid).Quátrìnhnàybanđầu
sự thích ứng bắt buộc nhưng dần trở
thànhmộtchiếnlượcudàitrongđàotạo
luậtsưtươnglai(Johnson,2025).TạiĐại
họcYale(Mỹ),tronggiaiđoạncaođiểm
dịch bệnh, trường đã nhanh chóng triển
khaimôhìnhhọchybrid:khoảng40%số
lớphọccóthànhphầntrựctiếpđángkể,
kếthợpvớithànhphầntrựctuyếnđểđảm
bảo giãn cách (YaleLaw School,2020).
YaleLawSchoolđãđầutưmạnhvàocải
tạocơsởvậtchất(lắpmànhìnhlớn,hệ
thốngâmthanhhìnhảnhtươngtác)tập
huấngiảngviênsửdụngcôngnghệ,biến
cácphònghọcvàthậmchícảnhàăn,sân
vườn thành lớp học kết hợp (Yale Law
School,2020).Nhờđó,trườngvẫnduytrì
được các buổi thảo luận sôinổi và hoạt
độnglâmsàngchosinhviêndùhoàncảnh
khókhăn,chothấytínhlinhhoạtvàhiệu
quảcủamôhìnhđàotạokếthợp.Sauđại
dịch, nhiều yếutốcủamô hình nàytiếp
tục được duytrì vì nhữnglợi ích rõrệt:
cho phép sinh viên ở xa tham gia, mời
diễngiảkháchmờitrựctuyếndễng,ghi
lạibàigiảnglàmtưliệuhọctập.Johnson
(2025)cũngghinhậncáclợiíchnổibật
của đào tạo trực tuyến/kết hợp, như mở
rộngcơhộitiếpcậnchongườihọcởvùng
xa,linhhoạtchongườivừahọcvừalàm,
giảmchiphíđilại,vàđặcbiệtlàsựphong
phúcủacôngcụhọctậpsố-từthảoluận
thờigianthực,làmviệcnhómtrựctuyến
đếnkhobàigiảngghisẵnđểxemlại.Tuy
nhiên,mộtsốtháchthứccũngđượcnêu
ra,chẳnghạnduytrìtínhkỷluậtvàtương
cthựcchấtcủangườihọc,đảmbảođánh
giácôngbằng(tránhgianlậntrựctuyến),
thuhẹpkhoảngcáchsố(vìkhôngphải
sinhviênnàocũngcóthiếtbịvàinternet
tốt)(Johnson,2025).Cáctrườngluậthàng
đầuđangtiếptụchoànthiệnmôhìnhkết
hợp - chẳng hạn đầu tư vào mô phỏng
phiêntòaảođểsinhviêncómôitrường
thựchànhkỹnăng,sửdụngAIhỗtrợhọc
tập(vídụdùngAIđểkiểmtratríchdẫn,hỗ
trnghiêncứupháplý)(Johnson,2025).
Tại Úc,hai trườnglut tiêu biểu là
Đại học Melbourne và Đại học Monash
đã đi đầu trong việc tích hợp công nghệ
sốvàogiảngdạy.ĐihọcMonashtừgiữa
thậpniên2010đãtriểnkhaichươngtrình“
Dạytốthơn,họctốtn”(BetterTeaching,
BetterLearning)nhằmnângcaochấtlượng
đào tạo, trong đó khuyến khích sử dụng
videobàigiảngngắn,bàitậptrựctuyếnkết
hợpvớigiờhọctươngtác.Castan&Hyams
(2017)môtảthíđiểmtạiMonash,nơicác
426
giảngviênLutchosinhviênnămnhấtđã
xây dựng một loạt videongắntruyềnđạt
nhữngnộidungcốtlõi,giaotrướcchosinh
viên,sauđóyêucầusinhviênlàmquizvà
thamgiathảoluậntrêndiễnđàntrựctuyến
trướckhiđếnlớp.Kếtquảlàtrênlớp,sinh
viênchuẩnbịtốthơn,thamgiasôinổihơn
vàothảoluậntìnhhuốngdothờigiantrên
lớp không còn bị chiếm bởi việc giảng
lại lý thuyết cơ bản.Mô nhnàycóth
coi là mộtdạng lớp họcđảo ngược n
phần”(semi-ippedclassroom),bướcđầu
giúpsinhviênchủđộnghơnvàgiảngviên
cũngcóthờigiantậptrungvàonhữngnội
dungkhó,giảiđápsâu.Monashcũngphát
triểnckhóahọctrựctuyếnbổtrợ,dụ
module về kỹ ng nghiên cứu thư viện
luật,kỹnăngsoạnthảohợpđồngtrênnền
tảnge-learningđểsinhviênhọcsongsong.
Đại học Melbourne thì nổi tiếng
vớiviệckếthợpphươngphápgiảngdạy
truyền thống và sáng tạo trong chương
trìnhJurisDoctor(JD).Bêncạnhlớphọc
đảo ngược trong môn Luật Bản quyền
(TheUniversityofMelbourneHandbook,
2025), Melbourne Law School còn chú
trọngtrangbịkỹngcôngnghệvàtưduy
đổimớichosinhviênluật(TheUniversity
of Melbourne Handbook, 2025). Một
minhchứnglàkhóahọcngắnhạn“Law
TechPopUp”dotrườngtổchứchợptác
cùng một số đối tác công nghệ: trong 4
tuần, 90 sinh viên được học về thiết kế
pháplý,duylogictrongluậtvàtrựctiếp
pháttriểncácchatbotpháplýtheonhóm
(Josef legal,2025). Đâylà mộtví dụvề
việc tích hợp học tập trải nghiệm có sử
dụngcôngnghệsố:sinhviên“họcthông
qualàm”,sửdụngmộtnềntảngtựđộng
hóapháplý(Josef)đểtạoracácngdụng
pháplýthựctiễn.Kếtquảchothấysinh
viênrấthàohứng,khóahọctựnguyệnmà
thuhútđăngkýđông(90ngườichỉtrong
i ngày) hoàn thành với nhiều sản
phẩmsángtạo(Joseflegal,2025).Mặcdù
vídụnàythiênvềnộidung“luậtvàcông
nghệ”,nóchothấymộtxuhướngchung:
các trường luật hàng đầu đang thay đổi
cáchdạyđểđápứngnhucầumới-sinh
viênvừanắmvữngkiếnthứcpháplý,vừa
thànhthạokỹnăngcôngnghệvàduy
ngtạo.
4.1.2.Triểnkhailớphọcđảongược
trongđàotạoluật
Lớp học đảo ngược (Flipped
classroom)đangtrởnênphổbiếnkhông
chỉ ở cácmôn khoa họckỹ thuật màcả
tronglĩnhvựcluật.Nhiềutrườngđãbáo
cáokếtquảtíchcựckhiápdụngmôhình
ychomộtsốhọcphầnluật.Điểmmấu
chốtlàsinhviêncảmthấyhứngthúhơnvà
thamgianhiềuhơnkhilớphọcđượcđảo
ngược,bởihọcócơhộitươngtáctrựctiếp
vớigiảngviênđểgiảiquyếtnhữngvướng
mắccụthểthayvìthụđộngnghegiảng.
TạiÚc,ngoàiĐạihọcMelbournenhưđã
u,cáctrườngnhưĐạihọcSydney,Đại
học New SouthWales cũng đã thí điểm
lớphọcđảongượctrongcáclớpkỹnăng
luậtvànhậnphảnhồitíchcựcvềmứcđộ
gắnkết.Lớphọcđảongượcthườngđược
hỗtrợbởimộtnềntảngLMSmạnh:giảng
viênuploadvideobàigiảng,bộcâuhỏitự
trắc nghiệm, tài liệu đọc… để sinh viên
họctừtrước;LMScũngchophéptheodõi
việchọccủasinhviên(aiđãxemvideo,
kết quả quiz ra sao) để giảng viên biết
đượcmứcđộchuẩnbịcủacảlớp.Nhờdữ
liệunày,khiolớptrựctiếp,giảngviên
cóthểđiềuchỉnhtrọngtâmbuổihọccho
phùhợp(vídụ:nếunhiềusinhviênlàm
saimộtcâuhỏi,cóthểdànhthờigiangiải
thíchkỹphầnđó). Kinhnghiệmquốctế
nhấnmạnhtầmquantrọngcủakhâuthiết
kếhọcliucholớphọcđảongược:video