Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong thiết kế dạy học tình huống cho sinh viên ngành Luật

461

ỨNGDỤNGCÔNGNGHỆTRÍTUỆNHÂNTẠOTRONG

THIẾTKẾDẠYHỌCTÌNHHUỐNGCHOSINHVIÊN

NGÀNHLUẬT

NguyễnMinhGiám

Email:giamnm@tdmu.edu.vn

Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025

Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025

Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025

DOI:10.59266/houjs.2025.1064

Tómtắt:Trongbốicảnhchuyểnđổisốtronggiáodụcđạihọc,việcứngdụngtrítuệnhân

tạo(AI)vàothiếtkếvàtổchứcdạyhọctheotìnhhuốngđangmởranhữngcơhộimớitrongđào

tạochosinhviênngànhLuật,đặcbiệttrongviệcpháttriểntưduyphảnbiệnvànănglựcgiải

quyếtvấnđềpháplý.Nghiêncứunàyhướngtớixâydựngmộtmôhìnhlýluậnvàquytrìnhứng

dụngAItrongthiếtkếbàigiảngtìnhhuốngchosinhviênngànhLuật.Trêncơsởphântíchcác

lýthuyếtvềdạyhọctìnhhuống,họctậptrảinghiệmvàlýthuyếtvềứngdụngAItronggiáodục,

nghiêncứuđềxuấtmộtquytrìnhthiếtkếdạyhọcvới4bước:Bước1:Xácđịnhcấutrúctình

huống;bước2:Xâydựngnộidungtìnhhuống;bước3:Đưatìnhhuốnglênmôitrườnggiảng

dạy;bước4:Kiểmtravàdạythửvàbước5:Đánhgiádựatrêncácnguyêntắcthiếtkếchặt

chẽ,khoahọc.NghiêncứuchỉrarằngAIcóthểhỗtrợđángkểtrongviệctạolậptìnhhuốngđa

dạng,cánhânhóatiếntrìnhhọctậpvàcungcấpphảnhồikịpthời,quađónângcaohiệuquả

họctậpvàpháttriểntưduyphảnbiệncủasinhviên.Kếtquảnghiêncứugópphầncungcấp

luậncứkhoahọcvàđịnhhướngthựctiễnchoviệcứngdụngcôngnghệtrítuệnhântạođổimới

phươngphápdạyhọctrongđàotạongànhLuật,đồngthờimởrahướngnghiêncứutiếptheo

vềviệcpháttriểnhọctậpthôngminhtronggiáodụcphápluật.

Từkhóa:dạyhọcngànhluật,dạyhọctìnhhuống,thiếtkếdạyhọc,trítuệnhântạo,ứngdụng

trítuệnhântạo

1TrườngĐạihọcThủDầuMột

I.Đặtvấnđề

Giáo dục đang trải qua một giai

đoạnchuyểnbiếnsâusắccảvềnộidung

vàphươngphápđàotạo.Trongđó,nhiệm

vụ trung tâm của đào tạo cho sinh viên

ngành Luật không chỉ dừng lại ở việc

cungcấptrithứcvềcácquyphạmpháp

luật,màquantrọnghơnlà hìnhthànhở

ngườihọckhảnăngtưduyvàlậpluậncác

yếutốpháplýmộtcáchhệthống,thường

đượcmôtảbằngcụmtừ“tưduynhưmột

luật sư” (Mertz, 2007). Để đạt mục tiêu

462

đó,phươngphápnghiên cứu tìnhhuống

đãđượcthừanhậnrộngrãinhưmộtnền

tảngsưphạmhiệuquả,khichophépsinh

viêntiếpcậnvàxửlýcácvấnđềliênquan

đếnpháplýtrongbốicảnhcụthể,từđó

rènluyệntưduyphảnbiện,phântích,lập

luậnvàgiảiquyếtvấnđề.

Tuy nhiên, việc vận dụng phương

pháptìnhhuốngtrongthựctiễngiảngdạy

lạiđặtrakhôngíttháchthức.Trướchết,

việcthiếtkếvàpháttriểncáctìnhhuống

điển hình, có tính thực tiễn vàphù hợp

vớimụctiêuđàotạo,đòihỏigiảngviên

phải đầu tư thời gian, công sức và kinh

nghiệmchuyênmônđángkể(Sullivanvà

cộngsự2007).Bêncạnhđó,môitrường

hànhnghềpháplýđangthayđổimạnhmẽ

dướitácđộngcủacôngnghệ,đặcbiệtlà

sựxuấthiệnvàpháttriểnnhanhchóngcủa

Trítuệnhântạo(AI).Nhiềutácvụpháp

lývốnđượcthựchiệnthủcôngnaycóthể

đượctựđộnghóaởcácmứcđộkhácnhau

(Susskind, 2023), mở ra câu hỏi nghiên

cứu:sinhviênngànhLuậtcầnđượcchuẩn

bịnhữngnănglựcnàođểthíchứngvàtạo

ragiátrịtrongbốicảnhmớinày?

Sự phát triển của Trí tuệ nhân tạo

đem đến một cơ hội lớn trong đổi mới

giáo dục. Công nghệ này không chỉ có

thểhỗtrợgiảngviêntrongviệcxâydựng,

điềuchỉnhvàđadạnghóacáctìnhhuống

học tập mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới

cáchthứctổchứchoạtđộngdạyhọctheo

hướngtươngtácsâuhơn,lấy ngườihọc

làmtrung tâm.Tuy vậy, các nghiên cứu

hiệntạivềAItrongdạyhọcchosinhviên

ngànhLuậtvẫnchủyếutậptrungvàohai

hướng:(i) ứng dụngAI tronghoạtđộng

ngành Luật và các vấn đề đạo đức liên

quan, (ii) các nghiên cứu ứng dụng còn

mangtínhrờirạc,thiếunềntảngsưphạm

vàchưagiảiquyếtđượcyêucầuthiếtkế

bàigiảngmộtcáchcóhệthống.Điềunày

chothấymộtkhoảngtrốngnghiêncứurõ

rệt:chưacómôhìnhlýluậnvàquytrình

tíchhợpgiúpgiảngviênkhaithácAInhư

mộtcôngcụsưphạmcóchủđíchđểtrong

dạyhọcchosinhviênngànhLuật.

Từ bối cảnh đó, nghiên cứu này

đượctriểnkhaivớimụctiêuđềxuấtmột

môhìnhlýluậnvàquytrìnhứngdụngAI

trongthiếtkếbàigiảngtìnhhuốngdành

cho sinh viên ngành Luật. Bài báo tập

trunglàmrõcáchthứcAIcóthểđượctích

hợpvàocácgiaiđoạnthiếtkếhọcliệu,tổ

chứccáchoạtđộngdạyhọcvàđánhgiá,

nhằmnângcaohiệuquảhọctậpvàphát

triểntưduyphảnbiệnchosinhviên.Qua

đó,nghiêncứukỳvọnggópphầnbổsung

cơsởhọcthuậtvàthựctiễnchođổimới

phươngphápdạyhọcchosinhviênngành

Luậthiệnnay.

II.Cơsởlýthuyết

2.1. Phương pháp dạy học tình

huốngtrongđàotạongànhLuật

Trong nghiên cứu giáo dục và sư

phạm,đặcbiệtlàlýluậnvàphươngpháp

dạyhọc,cácnhànghiêncứuAnneBessot

vàFrancoiseRichard(1990)phântíchvai

tròcủagiáodụctrongquátrìnhkiếntrúc

tạoratrithứcvàpháttriểnnănglựccủa

ngườihọc.Phântíchnàyđượcxemlàsự

kế thừa và mở rộng nguyên lý nền tảng

mànhàgiáodụcSBRobinsohn(1967)đã

đưaravấnđề:“Giáodụclàviệcchuẩnbị

chongườihọcvàoviệcgiảiquyếtcáctình

huốngcủacuộcsống”.Đâylàmộtquan

điểmsâusắc,đặtrachogiáodụckhông

chỉlàquátrìnhtruyềnthụkiếnthứcđơn

thuần, mà là quá trình trang bị những

nănglựcthiếtyếuđểngườihọccóthểđối

mặt,xử lý vàvượt quanhững thửthách

đadạng,phứctạpnảysinhtrongđờisống

thựctế.

463

Trong bối cảnh đó, dạy học tình

huống nổi lên như một phương pháp sư

phạmhiệnđại,mangtínhứngdụngcao.

Theo nghiên cứu của Trịnh Văn Biều

(2010)chỉrarằngdạyhọctìnhhuốnglà

mộtphương phápdạyhọc đượctổ chức

theo những  tình  huống có thực trong

cuộcsống,trongđóngườihọcđượckiến

tạotrithứcquaviệcgiảiquyếtcácvấnđề

cótínhxãhộicủaviệchọctập,ngườihọc

khôngchỉtiếpthukiếnthứcthụđộngmà

còn chủ động kiến tạo nên tri thức cho

chínhmình.

Mở rộng thêm về bản chất, Phan

Trọng Ngọ (2005) đã chỉ ra rằng, điểm

cốtlõicủaphươngphápdạyhọc(PPDH)

bằng tình huống là thông qua việc thực

hànhgiảiquyếthàngloạtcáctìnhhuống

tronghọctập,ngườihọcsẽrènluyệnđược

khảnăngthíchứngtốtnhấtvớimôitrường

xãhộiluônthayđổi,đầybiếnđộng,một

yêucầurấtquantrọngđốivớicôngdân

trongthếkỷ21.

CũngtheoPhanTrọngNgọ(2005)

đã công bố rằngcó hai loại tình huống

họctập:

Tìnhhuốngthựclàtìnhhuốngdạy

học có thể được người dạy chọn lọc từ

nhữngtìnhhuốngcóthựctrongcuộcsống.

Việcsửdụngtìnhhuốngthựcgiúpbàihọc

trởnênsinhđộng,trựcquanvàtăngtính

kếtnốigiữalýthuyếtvớithựctiễnnghề

nghiệp,thựctiễngắnvớibốicảnhxãhội.

Tình huống giả định là các tình

huống dạy học được tạo dựng, thiết kế

bởi chính các nhà sư phạm. Trong việc

xâydựngtìnhhuốnggiảđịnh,ngườidạy

phảicósựamhiểusâu sắcvềlĩnhvực

khoahọcđanggiảngdạyđểcóthể“phục

chếlại”mộtcáchlogic,cócăncứvàkhoa

họccácnộidungdạyhọc.Cụthể,người

dạy cần tái hiện lại con đường lịch sử,

các điều kiện, các sự kiện then chốt đã

dẫnđếnsựhìnhthànhcủatrithứckhoa

họcmàngườihọccầnnắmbắt.Điềunày

khôngchỉgiúpngườihọchiểuđược"cái

gì"màcònhiểuđược"vìsao"trithứcđó

tồntạivàpháttriển.

Sửdụngtìnhhuốngđiểnhìnhtrong

giảng dạy học phần Luật Hình sự Việt

Namlàmộthìnhthứcdạyhọccótínhthực

tiễncao.Phươngphápnàycóvaitròquan

trọngtrongviệcgiúpsinhviêntăngcường

tínhchủ động, sáng tạo, phát triển năng

lựctựhọc,vàquantrọngnhấtlàbiếtvận

dụngtrithứcphápluậtvàocôngviệcthực

tiễn sau này (Dương Thị Hồng Thuận,

2021).TheoHuỳnhThịThuOanhvàTrần

ThịNhưTâm(2025)chorằngngànhLuật

đòihỏitưduyphântích,phảnbiệnvàkỹ

nănggiảiquyếtvấnđềmộtcáchđộclập.

Việctựnghiêncứucácánlệ,họcthuyết

pháplývàcáctìnhhuốngthựctiễnkhông

chỉmởrộngkiếnthứcmàcònrènluyện

nhữngkỹnăngcốtlõinày,biếnsinhviên

từ người tiếp thu thụ động thành người

chủđộngkiếntạotrithức.TheoMutoni

Uwase N. (2025), việcsử dụng cáctình

huốngpháplýphứctạptronggiảngdạy

ngành Luật khắc phục hạn chế truyền

thống,giúpsinhviên pháttriển kỹnăng

giaotiếp,hùngbiệnvàđàmphán.Phương

phápnàyhìnhthànhvàpháttriểntưduy

phântích,sángtạovàhợptác,trangbịcho

ngườihọcnhữngthửtháchgắnvớinghề

nghiệpởthựctế.

TheoVũThịThúy(2010),việcsử

dụngphươngphápgiảngdạytìnhhuống

tronggiáodục,đặcbiệtlàtronglĩnhvực

luật.Phươngphápnàygiúpsinhviênphát

hiệnranhữngvấnđềthựctếmàchưacó

cơsở pháp lý hoặclý thuyết rõ ràng để

giảiquyết,từđóthúcđẩytưduyđộclập

vàsángtạocủangườihọc.Ngoàira,việc

464

học bằng tình huống còn là môi trường

thuận lợi để sinh viên rèn luyện các kỹ

năng cơ bản như làm việc nhóm, tranh

luận và thuyết trình, những yếu tố quan

trọngdẫnđếnthànhcông,đặcbiệtđốivới

sinhviênluật.

Tầm quan trọng của việc sử dụng

tìnhhuống trong dạy học ngành Luật là

khôngthểphủnhận,bởilẽmụcđíchcốt

lõicủagiáodụclàchuẩnbịchongườihọc

giảiquyếtcáctìnhhuốngphứctạpthựctế

trongcuộcsống.Dạyhọctìnhhuống,với

vaitròlàphươngphápsưphạmmangtính

ứngdụngcao,giúpsinhviênngànhLuật

chuyểntừtrạngtháitiếpthukiếnthứcthụ

độngsangchủđộngkiếntạotrithứccho

chínhmìnhthôngquaviệcgiảiquyếtcác

vấn đề thực tiễn. Phương pháp này đặc

biệtthiếtyếutrongdạyhọcngànhLuậtvì

nógiúpsinhviênvậndụngtrithứcpháp

luậtvàocôngviệcthựctiễnsaunàyvàrèn

luyệnkhảnăngthíchứngtốtnhấtvớimôi

trườngxãhộiluônthayđổi.NgànhLuật

đòihỏicaovềtưduyphântích,phảnbiện

và kỹ năng giải quyết vấn đề một cách

độclậpvàviệcnghiêncứucáctìnhhuống

thựctiễnhaytìnhhuốnggiảđịnhlogiclà

môitrườnglýtưởngđểpháttriểncáckỹ

năngcốtlõinày.Hơnnữa,việcgiảiquyết

cáctìnhhuốngpháplýphứctạpkhắcphục

đượcnhữnghạnchếtruyềnthống,không

chỉthúcđẩytưduyđộclậpvàsángtạokhi

đốidiệnvới vấnđề chưa cócơ sởpháp

lýrõràng,màcònpháttriểncáckỹnăng

mềmthiếtyếunhưgiaotiếp,hùngbiệnvà

đàmphán.Tómlại,nếuđượcápdụnghiệu

quả, phương pháp giảng dạy tình huống

đảmbảođạtđượcđồngthờibamụctiêu

quan trọng nhất của giáo dục hiện nay:

kiến thức, kỹ năng và thái độ, qua đó

trang bị toàn diện cho người học những

thửtháchgắnvớinghềnghiệpởthựctế.

2.2.Thiếtkếdạyhọctrongngành

Luật

Thiếtkếdạyhọclàmộtquanđiểm

mởrộngvàchiếnlượcvềcôngviệcgiảng

dạy,nhấnmạnhvàoviệclậpkếhoạchvà

sắp xếp bối cảnh để thúc đẩy việc học

tập.Chứcnăngcủagiảngdạylàsắpxếp-

thiếtkếvàthựchiện-mộtbốicảnhtrong

đóviệc họctập có thể phát triển mạnh.

Thiếtkếdạyhọcnằmtrongphagiảngdạy

trước hoạt động cùng với lập kế hoạch

(Goodyear,2015).Thiếtkếgiảngdạytập

trungvàoviệcxácđịnhcácmụctiêuhiệu

suất,phântíchcácnhiệmvụhọctập,thiết

kếcácchuỗigiảngdạyvàxemxétcông

nghệ trongcácmôi trường họctậpkhác

nhau (Gagne and Briggs, 1974). Theo

Bajracharya, J. (2019), thiết kế giảng

dạylàmộtquátrìnhcóhệthốngvàphản

ánhđểtạoracácchươngtrìnhgiáodục,

chương trình học và các khóa học, đảm

bảochấtlượnggiảngdạythôngquaviệc

pháttriểncáchướngdẫnvàđặctảsửdụng

lýthuyếthọctậpvàgiảngdạy.

Nhưvậy,thiếtkếdạyhọcđượchiểu

làmộtlĩnhvựcmangtínhliênngành,có

sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn,

nhằmhướngđếnviệcnângcaochấtlượng

giáodục.Trongquátrìnhthiếtkếdạyhọc,

người thiết kế phải tuân thủ đầy đủ các

quytrìnhvànguyêntắcchuyênmôn,đồng

thờichúýđếnđặcđiểmcủangườihọc,là

cơsởquantrọngđểxâydựngcácchương

trìnhvàhoạtđộngdạyhọc cóhiệuquả,

hiện đạivàphùhợpvới định hướng đổi

mớigiáodục.

Thiếtkếdạyhọctìnhhuốngtrong

ngànhluậtđượchiểulàquátrìnhxâydựng

vàtổchứccáchoạtđộnghọctậpdựatrên

cácvụviệchoặctìnhhuốngpháplýthực

tế haymô phỏng, nhằm tạo cơ hội cho

sinh viên vận dụng kiến thức lý thuyết

465

vàothựctiễn.Thôngquaviệcphântích

và thảo luận các tình huống, sinh viên

đượcrènluyệntưduypháplý,pháttriển

kỹ năng phân tích, lập luận, phản biện

vàgiảiquyếtvấnđềtrongbốicảnhnghề

nghiệp.Cáchtiếpcậnnàykhôngchỉtăng

tínhchủđộngvàsángtạotrongquátrình

họcmàcòntạomôitrườnggầnvớithực

tiễnhànhnghề,giúpchuyểnvaitròcủa

ngườihọctừthụđộngtiếpnhậnsangchủ

độngthamgia.

2.3.Trítuệnhântạotrongthiếtkế

dạyhọc

Trí tuệ nhân tạo (Articial

Intelligence-AI)làmộtngànhthuộclĩnh

vựckhoahọcmáytính,làtrítuệdocon

người lập trìnhtạo nên vớimong muốn

máytínhcóthểthựchiệnđượccáchành

vi thông minh như con người, từ đó hỗ

trợconngườithựchiệnđượcnhữngcông

việc một cách dễ dàng, nhanh chóng và

thuận tiện hơn (Nguyễn Minh Giám và

cộng sự, 2023). Theo Keangnam (2020),

AIngàycàngcónhiềucácứngdụngtrong

giáodục,từnhữngcôngviệchànhchính,

quảnlí,…chođếnviệcgiảngdạy.

Theo Bolick, A., và Da Silva, R.

(2023), các công cụAI như Chat GPT,

Mid Journey và Javascript có thể nâng

caohiệuquảtrongquytrìnhtạonộidung

thiếtkếgiảngdạy,chophépcácnhàthiết

kếcónhiềuthờigianhơnchocácnhiệm

vụtưduybậccaovàđảmbảochấtlượng

cácnộidungthiếtkế.TheoNguyễnMinh

Giámvàcộngsự(2022),AIChatbotlàhệ

thốngtròchuyệnthôngminhcókhảnăng

xửlýngônngữcủaconngười.Cũngtheo

NguyễnMinhGiámvàcộngsự(2023)Sử

dụngAIChatbottrongdạyhọcthôngqua

kịchbảndạyhọcđượcgiáoviênxâydựng

AIChatbotpháttriểnnănglựctựhọccho

ngườihọcbằngcáchkếthợpcácphương

pháphọcmáyvàtrítuệnhântạođểtùy

chỉnhnộidunghọctập,phùhợpvớinhu

cầuvàkhảnănghọctậpcủatừngngười

học,cungcấphỗtrợtựđộngvàphảnhồi

tứcthì,từđótạoramôitrườnghọctậpcá

nhânvàhiệuquảchotừngngườihọc.

ViệcứngdụngcôngnghệAIđược

trìnhbàytrongbàibáonàyđểthiếtkếra

sản phẩm dạyhọc, đặcbiệt làtrong dạy

họcchosinhviênngànhLuật.

III.Phươngphápnghiêncứu

Nghiên cứu được triển khai theo

hướngtiếpcậnđịnhtính,tậptrungphân

tích-tổnghợpcơsởlýluậnvềdạyhọc

tìnhhuốngtrongđàotạongànhLuật,thiết

kế dạy học và các ứng dụngcủa trí tuệ

nhântạotronggiáodụcđạihọc.Trêncơ

sởđó,nghiêncứusửdụngphươngpháp

phân tích tài liệu nhằm khai thác có hệ

thốngcáccôngtrìnhtrongvàngoàinước

liênquanđếnphươngphápgiảngdạytình

huống, lý thuyết học tập trải nghiệm và

nhữngcáchthứcứngdụngAItrongthiết

kếdạyhọc.Việcđốichiếu,sosánhvàquy

nạpcáckếtquảnghiêncứutrướcđâycho

phéppháthiệncáckhoảngtrốnglýluận

cũngnhưcácxuhướngđổimớiphương

pháp dạy học thông qua việc ứng dụng

công nghệ AI có giá trị thực tiễn trong

hoạtđộngđàotạongànhLuật.Từcơsở

đó,cầnxâydựngquytrìnhchuẩnhóaviệc

ứngdụngtrítuệnhântạovàothiếtkếbài

giảngtìnhhuống,đảmbảotínhlogic,tính

sưphạmvàkhảnăngvậndụngtrongthực

tiễn giảng dạy. Các nguyên tắc thiết kế

đượcxáclậpkhôngchỉdựatrênlýthuyết

thiếtkếdạyhọcmàcònchútrọngđếnđặc

thùnộidungdạydạyhọcngànhLuật,yêu

cầurènluyệntưduyphảnbiệnvàkỹnăng

nghề nghiệp cho sinh viên. Nghiên cứu

khôngdừnglạiởviệcmôtảcáclýthuyết

màcònkiếntạomộtkhungquytrìnhcó

Ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo trong thiết kế dạy học tình huống cho sinh viên ngành Luật

Bài viết nghiên cứu ứng dụng AI trong thiết kế dạy học tình huống ngành Luật, giúp phát triển tư duy phản biện, kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên.

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi