
483
ỨNGDỤNGCÔNGNGHỆTRONGGIẢNGDẠYLUẬT
HÌNHSỰVÀTỐTỤNGHÌNHSỰ:THỰCTRẠNGVÀ
GIẢIPHÁPNHẰMBẢOĐẢMQUYỀNCONNGƯỜI
NguyễnPhươngAnh
Email:phuonganhlawb@gmail.com
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1066
Tómtắt:Nghiêncứunàyđặtmụctiêuphântíchthựctrạngứngdụngcôngnghệtrong
giảngdạyLuậtHìnhsựvàTốtụnghìnhsựtạiViệtNam,từđónhậndiệncáctháchthứcđối
vớiviệcbảođảmquyềnconngườitrongmôitrườnggiáodụcsố.Dựatrênphươngpháp
phântíchtàiliệuthứcấp,phântíchnộidungvàsosánhluậthọc,bàiviếtđãđánhgiácác
vănbảnphápluậthiệnhành,cácchínhsáchchuyểnđổisốvàthựctiễntriểnkhaitạicáccơ
sởđàotạoluật.Kếtquảnghiêncứuchỉrarằng,mặcdùcôngnghệthúcđẩyđổimớiphương
phápsưphạm,nhưngcũngđồngthờiđặtratháchthứcnghiêmtrọngvềbảomậtdữliệu,tính
côngbằngtrongđánhgiávànguycơlàmsuygiảmtínhtônnghiêmtưpháp.Vềmặtýnghĩa,
nghiêncứucungcấpcơsởkhoahọcđểđềxuấtkhungchínhsáchgiáodụcpháplýsốdựa
trênquảntrịminhbạchvàchuẩnhóasưphạm,nhằmbảođảmquyềnconngườivànângcao
chấtlượngđàotạonghềluậttrongkỷnguyênsố.
Từkhoá:ứngdụngcôngnghệ,giảngdạyđạihọc,LuậthìnhsựvàTốtụnghìnhsự,quyềncon
người,chuyểnđổisố
1TrườngĐạihọcLuậtHàNội
I.Đặtvấnđề
Chuyển đổi số đang tạo ra những
thayđổisâurộngtronggiáodụcđạihọc
Việt Nam, đặt ra yêu cầu phải đổi mới
mạnhmẽmôhìnhđàotạo.Cáccôngnghệ
nhưhệthốngquảnlýhọctập(LMS),học
trực tuyến, trí tuệ nhân tạo (AI) và mô
phỏngảomởracơhộinângcaochấtlượng
dạyhọc,tăngtínhtươngtácvàhỗtrợsinh
viên chủ động tiếp cậntri thức. Đốivới
đàotạophápluật,đặcbiệttrongcáchọc
phần Luật Hình sự và Tố tụng hình sự,
côngnghệchophéptriểnkhaimôphỏng
vụán,thựchànhtranhtụngvàphântích
tình huống gần với thực tiễn, góp phần
pháttriểnkỹnăngnghềnghiệpchongười
học.Tuynhiên,donhữngyếutốđặcthù,
việc ứngdụng côngnghệvàogiảng dạy
nhữngngànhluậtnàykhôngchỉđơnthuần
làđổimớiphươngpháp,màcònphảibảo

484
đảmquyềnriêngtư,quyềnbảovệdữliệu
cánhân,quyềnđượcđánhgiácôngbằng
vàquyềntiếpcậngiáodụcbìnhđẳngcủa
sinhviên.Mộtsốcôngnghệmới,nếuvận
hànhthiếukiểmsoát,cóthểlàmnảysinh
nguycơxâmphạmquyềnconngườihoặc
ảnhhưởngđếnnhậnthứccủasinhviênvề
bản chấttư pháp.Thựctiễn triển khaiở
cáccơsởđàotạoluậtchothấyquátrình
ứngdụngcôngnghệdiễnranhanhnhưng
chưađồngđều.Từnhữngvấnđềnêutrên,
bàiviếtđặtmụctiêu:(1)phântíchcơsở
lý thuyết liên quan đến ứng dụng công
nghệvàbảođảmquyềnconngườitrong
giáodụcphápluật;(2)đánhgiáthựctrạng
giảng dạy haihọc phầnLuật hình sựvà
Tốtụnghìnhsựtrongbốicảnhchuyểnđổi
số;(3)nhậndiệncácrủiro,tháchthứcđối
vớiviệcbảođảmquyềnconngười;và(4)
đềxuấtcáchàmýchínhsáchnhằmbảo
đảm quyền con người và nâng caochất
lượng đào tạo pháp lý trong kỷ nguyên
số.Nghiêncứugópphầnbổsungluậncứ
khoahọcchoquátrìnhđổimớigiáodục
luậttạiViệtNamhiệnnay.
II.Cơsởlýthuyết
2.1. Lý thuyết về ứng dụng công
nghệtronggiáodụcđạihọc
Trướchết,nghiêncứunàyđặttrên
nềntảngcáclýthuyếtvềứngdụngcông
nghệtronggiáodụcđạihọc(technology-
enhancedlearning,digitalpedagogy).Các
tiếpcậnnàynhìnnhậncôngnghệkhông
phải là mục tiêu tự thân, màlà công cụ
đểnângcaochấtlượng,mứcđộcánhân
hóavàtínhtươngtáccủaquátrìnhdạy-
học,vớiđiềukiệnviệcsửdụngcôngnghệ
phải đượcthiếtkế“gắn vớimụctiêu sư
phạm”(pedagogy-driven,nottechnology-
driven).TổchứcGiáodục,Khoahọcvà
VănhóacủaLiênHợpQuốc-UNESCO
(2023)vềAIvàgiáodụcnhấnmạnhrằng
côngnghệAIchỉthựcsựcóýnghĩakhi
đượctíchhợpvàochươngtrìnhvàphương
pháp giảng dạy theo cách tôn trọng giá
trịconngười,bảođảmminhbạch,trách
nhiệm giải trình và không làm gia tăng
bấtbìnhđẳngtrongtiếpcậngiáodục.Ở
gócđộtươngtự,TổchứcHợptácvàPhát
triển kinh tế -OECD (2020) khi bàn về
“AIđángtincậytronggiáodục”cũngcho
rằngviệcứngdụngcáchệthốngAItrong
đánhgiá,hỗtrợhọctập,hayphântíchdữ
liệungườihọcchỉcóthểđượcchấpnhận
nếutuânthủcáctiêuchívềtínhminhbạch,
côngbằng,antoàndữliệuvàkiểmsoát
củaconngườiđốivớiquyếtđịnhdothuật
toángợiý.Nhữngluậnđiểmnàycungcấp
nềntảnglýluậnquantrọngđểnghiêncứu
xemxétviệcsửdụngLMS,lớphọctrực
tuyến,môphỏngphiêntòahaychấmđiểm
tựđộngtronggiảngdạyLuậtHìnhsựvà
TốtụnghìnhsựtạiViệtNam.
2.2.Lýthuyếtvềgiáodụcpháplý
sốvàmôphỏngtrongđàotạoluật
Đốivớilĩnhvựcgiáodụcpháplý,
đặc biệt là đào tạo luật trong bối cảnh
chuyểnđổisố,cácnghiêncứuvềgiáodục
pháplýsố(digitallegaleducation)vàmô
phỏngđàotạoluật(simulation-basedlegal
education) đã chỉ ra cả cơ hộilẫn thách
thức của việc đưa công nghệ vào giảng
dạy luật. Demchenko và cộngsự (2021)
khi phân tích quá trình số hóa giáo dục
luậtởNgachothấy,chuyểnđổisốgiúp
mởrộngkhảnăngtiếpcậntrithứcpháp
luật,nhưngđồng thờilàm bộclộ những
vấnđềvềhạtầng,nănglựcsốcủagiảng
viênvàsựlệthuộcquámứcvàocácnền
tảng trực tuyến nếu thiếu chiến lược sư
phạmrõràng.NghiêncứucủaRyzhenkov
vàInzhieva(2021)vềcácvấnđềhiệntại
củagiáodụcpháplýsốtrongbốicảnhđại
dịch COVID-19 cũng khẳng định rằng

485
khoaluậtvừađượchưởnglợitừkhảnăng
linhhoạt của côngnghệ trong giaiđoạn
đại dịch, vừagặp phảicácvấn đề mang
tínhhệthốngnhưquátảithôngtin,thiếu
chuẩn mực thống nhất về sử dụng hệ
thốngquảnlýhọctậpvàkhókhăntrong
việcđánhgiákỹnăngthựchànhpháplý
quamôitrườngsố.Nhữngkếtquảnàytạo
nênnềntảngthựcchứngquantrọngcho
việcphântíchthựctrạngViệtNam.
2.3.Lýthuyếtvềquyềnconngười
trongmôitrườnggiáodụcsố
Ứngdụngcôngnghệtrongđàotạo
phápluậtchịusựchiphốicủanhiềuchuẩn
mựcquyềnconngười,trongđóquantrọng
nhấtlàquyềnriêngtư,quyềnbảovệdữ
liệucánhân, quyền đượcđánh giácông
bằngvàquyềnđượctiếpcậngiáodụcchất
lượng.UNESCO(2021)vàOECD(2020)
đềucảnhbáorằngcôngnghệtronggiáo
dục,nếukhôngđượckiểmsoát,cóthểdẫn
đếntìnhtrạngthuthậpdữliệuquámức,
xâmphạmquyềnriêngtưcủangườihọc,
tạorathiênlệchthuậttoántrongđánhgiá
học tập hoặc làm gia tăng khoảng cách
bấtbìnhđẳngsố.Khácvớicácngànhhọc
thôngthường,rủirotronggiáodụcLuật
HìnhsựvàTốtụnghìnhsựnghiêmtrọng
hơn,bởinóliênquanđếnquyềnđượctôn
trọng nhân phẩm vàquyềntắc suyđoán
vôtội.Việcsốhoáhồsơvụánhoặcmô
phỏng phiên toà nếu bị “trò chơi hoá”
quámứcsẽlàmlumờtínhnghiêmminh
của chế tài hình sự. Một hướng nghiên
cứuliênquanlàcácphântíchcủaDeniz
vàcộngsự(2020)vềtưphápảo(virtual
courts).Cáctácgiảchorằngmôitrường
sốcóthểlàmsuygiảmnhậnthứcvềtính
tôn nghiêm tư pháp và ảnh hưởng đến
quyềnđượcxétxửcôngbằng(fairtrial).
Khihoạtđộngmôphỏngphiêntòađược
đưavàogiáodục,cácchuẩnmựcnàycàng
có ý nghĩa vì nó định hình ý thức pháp
quyền(legalconsciousness)củasinhviên,
nhữngngườisẽtrởthànhluậtsư,kiểmsát
viênhoặcthẩmphántrongtươnglai.Do
đó,lýthuyếtgiáodụcpháplýsốhiệnđại
đòihỏiviệc ứng dụngcông nghệkhông
chỉdừnglạiởhiệuquảhoạtđộngsưphạm
màphảiđảmbảokhônglàmsailệchcác
giátrịcốtlõicủacônglýhìnhsựvàcác
quyềnconngườigắnliềnvớitốtụng.
2.4.Khungphântíchlýthuyếtđềxuất
Trênnềntảngtổnghợpcáclýthuyết
nêutrên,bàiviếtxâydựngmộtkhungphân
tíchbathànhtốgắnbóhữucơvớinhau:
(i)mứcđộvà dạngthứcứngdụngcông
nghệtronggiảngdạyLuậtHìnhsựvàTố
tụng hình sự (LMS, lớp học trực tuyến,
môphỏngphiêntòa,AIhỗtrợchấmđiểm,
phântíchdữliệuhọctập);(ii)cácchuẩn
mựcquyềnconngườicóliênquantrong
môitrường giáodụcsố(quyền riêngtư,
quyềnbảovệdữliệucánhân,quyềnđược
đánhgiácôngbằng,quyềnđượctiếpcận
giáo dục và quyền được tôn trọng nhân
phẩm, trong đó dữ liệu hình ảnh, giọng
nói,sảnphẩmhọctậpcủasinhviênđược
coilàdữliệucầnbảovệđặcbiệt);và(iii)
cácmụctiêusưphạmcủagiáodụcpháp
lý trong kỷ nguyên số (phát triển năng
lựctưduypháplý,kỹnăngtranhtụng,ý
thứcphápquyềnvànănglựcsốcủangười
học).Khung phântíchnàychophépbài
viếtđánhgiákhôngchỉ“côngnghệđược
dùngnhưthếnào”,màquantrọnghơnlà
“côngnghệtácđộngrasaotớiquyềncon
ngườivàchấtlượngđàotạoluật”,tạora
mạchliênkếtlogicgiữacơsởlýthuyết,
phươngphápnghiêncứu,cáckếtquảvề
thựctrạngvàvấnđềthảoluận.
III.Phươngphápnghiêncứu
Nghiêncứuđượcthựchiệndựatrên
phân tích tài liệu thứ cấp,tập trung vào

486
cácvănbảnphápluậtcủaViệtNamcùng
các nghiên cứu trong và ngoài nước về
giáodụcpháplýsố.Phươngphápnàycho
phép nhậndiện các đặc điểm,xu hướng
vàvấnđềnổibậttrongquátrìnhứngdụng
công nghệ vào giảng dạy các học phần
Luật hình sự vàTố tụng hình sự.Đồng
thời, nghiên cứu sử dụng phân tích nội
dungđểđánhgiácácrủirovàtácđộng
đốivớiquyềnconngười,thôngquaviệc
đốichiếuthựctiễn triểnkhai côngnghệ
với các yêu cầu pháp lý liên quan đến
quyềnriêngtư,bảovệdữliệuvàbảođảm
côngbằnghọcthuật.Bêncạnhđó,phương
pháp so sánh được vận dụng nhằm đặt
thựctiễnViệtNamtrongtươngquanvới
mộtsốchuẩnmựcvàkhuyếnnghịquốc
tế.Việckếthợpcácphươngphápnàygiúp
xâydựngkhungphântíchtoàndiện,làm
cơsởchođánhgiáthựctrạngvàđềxuất
hàmýchínhsách.
IV.Kếtquảnghiêncứuvàthảoluận
4.1.Kếtquảnghiêncứu
4.1.1. Thực trạng ứng dụng công
nghệtronggiảngdạyLuậtHìnhsựvàTố
tụnghìnhsựtạiViệtNam
Hiệnnay,theoPhươngMai(2025)
và Huế Xuân (2025), các cơ sở đào tạo
luậtlớnnhưTrườngĐạihọcLuậtHàNội,
TrườngĐạihọcLuậtThànhphốHồChí
Minhđãtriểnkhaitươngđốiđadạngcác
hìnhthứcchuyểnđổisố,baogồmhệthống
LMS,lớphọctrựctuyến,bàigiảngđiệntử
vàviệcmôphỏngphiêntoà.Điềunàyphù
hợpvớiđịnhhướngchuyểnđổisốcủaBộ
GiáodụcvàĐàotạotrongChươngtrình
chuyểnđổisốtronggiáodụcnghềnghiệp
đếnnăm2025,địnhhướngđếnnăm2030.
Nghiên cứu của Lưu và Lưu (2023) về
chuyểnđổisốtrongđàotạophápluậttừ
thực tiễn hoạt động học tập điện tử tại
mộtsốcơsởđàotạoluậttạiThànhphố
HồChíMinhchothấycáctrườngluậtđã
triểnkhaitươngđốiđadạngcáchìnhthức
e-learning, song vẫn còn khoảng trống
trongviệcxâydựngkhungpháplýnộibộ,
chuẩn hóa quy trìnhđánh giá và bảo vệ
dữliệungườihọc.Ởgócđộmôphỏngtố
tụng,một trongnhữngnội dungđặcthù
củamônLuậtHìnhsựvàTốtụnghìnhsự,
theo HVTP (n.d), Học viện Tư pháp đã
tổchứcmôphỏngphiêntoàcóứngdụng
côngnghệ,đặcbiệttrongthờigiandiễnra
đạidịchCOVID-19.Tuynhiên,hiệnnay
chưacócơsởgiáodụcđạihọcnàoban
hànhBộQuytắcvềđạođứcsốtrongmô
phỏngtốtụng.Đâychínhlàkhoảngtrống
quantrọngliênquanđếnvấnđềbảođảm
quyềnconngườitronggiáodục.
4.1.2.Rủirovàtháchthứcđốivới
việc bảo đảm quyền con người khi ứng
dụngcôngnghệtronggiảngdạyphápluật
tạiViệtNam
Phântíchcáctàiliệuthứcấpvàvăn
bản pháp luật trong nước cho thấy, quá
trìnhứngdụngcôngnghệtronggiảngdạy
đại học nói chung, giảng dạy pháp luật
(trongđócóLuậtHìnhsựvàTốtụnghình
sự)nóiriêngcòntồntạimộtsốrủirovà
tháchthứcnổibật:
Thứnhất,dữliệucánhâncủasinh
viên,giảngviêncónguycơbịxâmphạm.
Theo Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo
vệdữliệucánhânvàLuậtBảovệdữliệu
cánhânnăm2025,dữliệugiọngnói,hình
ảnh,bàinộptrựctuyến,dữliệutruycập
LMSđềulànhữngdạngdữliệucánhân
cần bảo vệ.Tuy nhiên, nhiều cơ sở đào
tạođạihọcchưacóquytrìnhrõràngvề
việcthuthập,lưutrữ,xoádữliệuhọctập
củasinhviên,dữliệugiảngdạycủagiảng
viên.Sinhviênthườngkhôngđượcthông
báođầyđủvềviệccáclớphọctrựctuyến
cóthểđượcghiâm/ghihình.Giảngviên

487
cũngkhôngthểkiểmsoátviệcghiâm/ghi
hìnhtrongcáclớphọctrựctuyếndomình
thựchiện.Điềunàycũngtrùngkhớpvới
cảnh báo của UNESCO (2023) về việc
thiếukhungpháplývàsựchưachuẩnbị
về điều kiện đánh giá các nền tảngtrực
tuyếncóthểkhiếndữliệucủangườihọc,
giảngviên,baogồmcảdữliệucánhânvà
họctập,rơivàotìnhtrạngkhôngđượcbảo
vệđầyđủ,từđótạoranguycơxâmphạm
quyềnriêngtư.
Thứhai,rủirovềviệcmấttínhcông
bằngtrongkiểmtra,đánhgiá.TheoThúy
AnvàHàGiang(2025)mộtsốcơsởgiáo
dụcsửdụngcôngcụAIđểpháthiệnđạo
vănhoặchỗtrợchấmđiểm.Trongkhiđó,
OECD(2020)chỉrarằng,cácthuậttoán
tronggiáodụccókhảnăngtạorathiênlệch
hoặctổnhạiđốivớicánhânhoặcnhóm,
nếuviệcthiếtkếvàvậnhànhkhôngminh
bạch.Điềunàyđặcbiệtđángchúýđốivới
mônLuậtHìnhsựvàTốtụnghìnhsự,vì
cácbàitậptrongcácmônhọcnàyđòihỏi
khảnăngđánhgiá,lậpluậncao-mộtloại
nănglựccủasinhviênmàAIkhócóthể
đánhgiáchínhxác.
Thứba,tháchthứctrongviệcđảm
bảo tính tôn nghiêm tư pháp trong mô
tả phiên toà, nguy cơ vi phạm nguyên
tắcsuyđoánvôtộihoặclàmảnhhưởng
đếndanhdựvàquyềnnhânthâncủacác
chủthểtronghồsơvụán.Thôngthường,
tínhtrang trọng của phiên toà là yếu tố
cốtlõibảođảmcảmnhậncônglý.Trong
môitrườngsố,sinhviênthườngthamgia
môphỏngtrongphốicảnhkhônggianảo
thiếuchuẩnmực(phôngnềnlàhìnhảnh
nhà riêng, âm thanh không có sự kiểm
soát…).Điềuđócókhảnănglàmsailệch
nhận thức về phiên tòa hình sự. Một số
tácgiảquốctế,nhưMulcahyvàcộngsự
(2020) cũng có nhận định tương tự khi
nghiêncứuvềphiêntòatrựctuyếntrong
đạidịchCOVID-19.Nghiêncứunàycho
thấysựsụtgiảmnghiêmtrọngvềtínhtrang
nghiêm của phiên tòa khi chuyển sang
hình thức trực tuyến. Thêm vào đó, đặc
thùcủaLuậtHìnhsựvàTốtụnghìnhsự
khiếncácrủirocôngnghệtrởnênnghiêm
trọnghơnsovớicácmônhọckhác.Việc
sửdụngAIthiếukiểmsoáttrongphântích
tộiphạmcóthểtạorađịnhkiếnthuậttoán,
viphạmnguyêntắcsuyđoánvôtội.Đồng
thời,việcsốhoáhồsơvụánnếukhông
kiểmsoáttốtsẽxâmphạmtrựctiếpđến
danhdựvàquyềnnhânthâncủacácchủ
thểtrongtìnhhuống,gâyhậuquảnặngnề
hơnnhiềusovớicácdữliệuhọctậpthông
thường.
Thứtư,tồntạisựbấtbìnhđẳngsố.
TheoVũ(2025)vàCao(2025),sinhviên
đến từ nhiềuđịa phương khó khănhoặc
cóđiềukiệnhạtầnghạnchếgặptrởngại
khitruycậpvàocáclớphọctrựctuyến,
dẫn đếnsự bất bìnhđẳng về cơ hộihọc
tập.Trongkhiđó,theoUNESCO(2017),
khoảngcáchvềhạtầngkếtnối,nănglực
sốvàkhảnăngtiếpcậnnộidunghọctập
sốvẫnlớn,đặcbiệtđốivớicácnhómyếu
thế,từđóảnhhưởngđếnquyềntiếpcận
giáodục.
4.1.3.Tácđộnghaichiềucủacông
nghệđốivớimụctiêugiáodụcphápluật
HìnhsựvàTốtụnghìnhsựtạiViệtNam
Những phân tích trên cho thấy,
công nghệ đang tác động hai chiều đối
vớimụctiêuđàotạoLuậtHìnhsựvàTố
tụnghìnhsựtạiViệtNam.Về mặttích
cực,việcứngdụngkhoahọccôngnghệ
mớiđãgópphầnnângcaomứcđộtrực
quan,giatăngcơhộithựchànhvàhỗtrợ
sinh viên phát triển kỹ năng nghề luật.
Tuynhiên,côngnghệkhôngphảilúcnào
cũngthúcđẩymụctiêuđàotạopháplý.

