B GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NI
DƯƠNG TẤN GIÀU
PHÁT TRIỂNNG LỰC ĐÁNH G SỰ KIN
CHO HC SINH TRONG DY HC LCH S
TNG TRUNG HC PH THÔNG
(Vn dụng qua chương trình Lịch s Vit Nam
t năm 1858 đến năm 1918)
Chuyên ngành: Lí luận và Phương pháp dạy hc b môn Lch s
Mã s: 62.14.01.11
TÓM TT LUN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DC
HÀ NI, 2022
CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Mạnh Hưởng
Phản biện 1: PGS.TS. Đỗ Hồng Thái
Phản biện 2: PGS.TS. Nguyễn Thành Nhân
Phản biện 3: TS. Phạm Thị Tuyết
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường họp tại
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội vào hồi …..giờ … ngày … tháng… năm…
Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:
Thư viện Quốc Gia, Hà Nội
hoặc Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
[1]. Nguyn Mnh Hưng, Dương Tn Giàu, (2017), Hưng dn hc sinh đánh giá s kiện trong dy học lch s
trưng ph thông theo hưng phát trin năng lc, Tp chí Giáo dc, S đc bit, Hà Ni, trang 162-165.
[2]. Nguyn Mnh Hưng, Dương Tn Giàu, (2017), Thc trng hưng dn hc sinh đánh giá s kin trong dy
hc lch s trưng trung hc ph thông theo hưng phát trin năng lc, K yếu Hi tho khoa hc Cán b
tr m rng ln th III, Nxb Đại hc Sư phm TP.HCM, trang 47 58.
[3]. Dương Tn Giàu, Đào ThMng Ngọc (2017), Hưng dn sinh viên ngành Sư phm lch s mt s bin
pháp phát trin năng lc đánh giá s kin cho hc sinh (qua dy hc ni dung Cách mng tháng Mưi Nga
năm 1917), K yếu hi tho khoa hc Cách mng tháng Mưi Nga, nghiên cu và ging dy, Nxb Đi hc
Sư phm TP.HCM, trang 210 - 227.
[4]. Nguyn Mnh Hưng, Dương Tấn Giàu (2017), Thc trng gii pháp hưng dn hc sinh đánh giá s
kin trong dy hc lch s trưng ph thông (Qua kho sát mt s trưng thành ph H Chí Minh), K
yếu Hi tho khoa hc quc tế: Đào tạo và bi dưng giáo viên môn Lch s đáp ng yêu cu đi mi
chương trình,sách giáo khoa, Nxb Đi hc quc gia Hà Ni, Hà Ni, trang 421 432.
[5]. Nguyn Mnh Hưng, Dương Tn Giàu, Đào Th Mng Ngc (2017), Đ xut ca giáo viên lch s trong
công tác bi dưng, tập hun nhm đáp ng chương trình, SGK mi, K yếu hi tho khoa hc quc tế: Đào
tạo, bi dưng go viên ph thông, cán b qun cơ s giáo dc ph thông và ging viên sư phm, Nxb Đi
hc Sư phm TP.HCM, TP.HCM, trang 180 189.
[6]. Nguyn Mnh Hưng, Dương Tn Giàu (2018), Hưng dn hc sinh đánh giá s kin trong dy hc lch s
trường phổ thông (Qua ví d Lch s 12, chương trình Chun), Tp chí Go dc và xã hi, s 82 (143),
tháng 1-2018.
[7]. Nguyen Manh Huong, Duong Tan Giau (2018), Current situation and solutions to guide students to evaluate
events in teaching history at high schoolch s in Ho Chi Minh City, Vietnam, American Journal of
Educational research, 2018 6(6), p.787 794.
[8]. Nguyn Mnh Hưng, Dương Tn Giàu (2018), Phát trin năng lc đánh giá s kin cho hc sinh qua vic
s dng tài liu ngoài sách giáo khoa, Tp chí Thiết b Giáo dc, S 174, kì 1 tháng 8/2018, trang 33 35 và
trang 80.
[9]. Nguyn Mnh Hưởng, Dương Tn Giàu (2018), Hưng dn hc sinh đánh giá s kin trong dy hc lch s
trưng trung hc phổ thông ti thành ph H Chí Minh, K yếu Hi tho khoa hc cán b tr các trưng
Đi hc Sư phm toàn quc, ln th VII m 2018, Nxb Đi hc Sư phm, Hà Ni, trang 492 499.
[10]. Duong Tan Giau, Dao Thi Mong Ngoc, Ho Ngoc Diem Thanh (2018), The reality of high school teachers
practice of teaching history following a competency oriented aphương pháproach in Ho Chi Minh city and
some provinces, K yếu Hội tho khoa hc cán b tr các trưng Đi học Sư phạm toàn quc, ln th VII
năm 2018, Nxb Đi hc Sư phạm, Hà Ni, trang 535 539.
[11]. Dương Tn Giàu (2019), Giáo dc giá trị truyn thng dân tc thông qua hưng dn hc sinh đánh giá s
kin lịch s, K yếu hi tho quc tế: Giáo dc giá trị trong nhà trường, Nxb ĐH Huế, Huế, trang 496 512.
[12]. Dương Tn Giàu, Giang Hoàng Thái (2019), Phát trin năng lực đánh g s kin lch s cho hc sinh trung
hc ph thông qua s liu, Tp c Khoa hc, Đi hc Cn Thơ, Tp 55, S chuyên đ Khoa hc Giáo dc,
trang 62 67.
[13]. Dương Tn Giàu (2020), Phát triển năng lực đánh giá s kin cho hc sinh trong dy hc lịch s trưng ph
thông, Tp chí Thiết b Giáo dục, S đc bit, tháng 11 2020, trang 116 118.
[14]. Dương Tn Giàu (2020), Hưng nghip cho hc sinh qua ch đ và chuyên đ đnh hướng ngh nghiệp trong
dy hc lịch s trưng ph thông, Tp chí Thiết bGo dc, S 228, tháng 11 2020, trang 105 107.
[15]. Nguyn Mnh Hưng, Dương Tn Giàu (2021), Thiết kế khung năng lc đánh giá s kiện trong dy hc lch
s trưng trung hc ph thông, Tp c Thiết b Giáo dc, S 236, K 1 Tháng 3, trang 28 30.
1
M ĐẦU
1. Tính cp thiết của đề tài
S hc i chung, kiến thc môn Lch si riêng bao gi ng có hai phần: phn
“sử” phần luận. Phn s là nhng s kin, hin tưng đã xảy ra, gn lin vi thi
gian, không gian, nhân vt, din biến nht đnh. kết qu ca quá trình khai tc, x
s kn để khôi phc li bc tranh quá kh, biết lch s din ra như thế nào mt ch
chân tht nht. Phn lun nhng đánh giá, giải thích, nhn t bình lun của đời sau v
lch s, giúp cho cng ta hiu đưc tính logic, mi ln h bn cht n trong ca các s
kin. lun phương pháp dạy hc lch s đã ch ra rng: s lun thng nht vi
nhau, nghĩa lch s diễn ra như thế o thì phi đánh g như thế y. Điu đó mách
bo cho giáo viên trong dy hc lch s trưng trung hc ph thông phi đảm bo
nguyên tc mi s kin, hiện ng lch s quan trng đu phi được đánh giá mi
đánh giá, gii thích phi xut phát tc s kin, hin ng khách quan, cn thc
c hc sinh biết đưc. Ví d: Hc sinh đánh g triều Nguyn tích cc hay tiêu cc,
khen hay c xut phát t s kin nào? n cứ o đâu?... Nói ch khác, phát triển
ng lực đánh giá sự kin lch s cho hc sinh trong dy hc lch s trường trung hc
ph thông t u đã đưc lun dy hc b môn chú trng.
Tiếc rng vi vic dy hc lch s trường trung hc ph thông hin nay, phát
trin ng lc đánh g sự kin cho hc sinh n nhiu hn chế. Mt b phn giáo viên
khi t chc cho hc sinh tìm hiu kiến thc mi vn nng v thông báo s kin, tnh
y, ging gii hoc gii thích và xen k vi trình chiếu hình nh mà chưa chú trọng vào
ng dn hc sinh phát trin c ng lực như: tìm hiểu lch s, nhn thc duy
lch s, vn dng kiến thc, ng đã học, t ch t hc, giao tiếp hp tác, gii
quyết vn đề sáng to,... Khi dy hc, nhiu giáo viên cũng ca c trọng o hưng
dn học sinh đánh giá sự kin, hoc việc đánh giá còn mang nh áp đặt, ch quan, không
xut pt t ngun s liệu, không pt huy duy độc lp ca hc sinh,Nhồi nhét
mt m kiến thc va nng v hc thuc ghi nh va nng v tuyên truyn nhưng lại
không biết vn dụngo đâu. Vic kim tra vn ch yếu thuc lòng, nhn biết gây ra
s nhàm chán cho hc sinh[114]. Đây một trong nhng lí do dn đến nhiu hc sinh
không còn hng thú, không mn mà vi vic tìm tòi, khám phá khi hc tp lch s. Tóm
li, thc tin dy hc lch s phn ánh vi vic đánh giá sự kin lch s, thy lúng ng,
trò ng ng túng, phụ thuộc vào đánh giá của ngưi kc nên phát trin ng lực này
cho hc sinh (và mc độ nhất định cho c giáo viên) điu cn thiết.
2
Trong chương tnh lch s dân tc trường trung hc ph thông (cơng trình
2006 và chương trình 2018), lịch s Vit Nam t năm 1858 đến năm 1918 có một v trí
quan trng, trang b cho hc sinh nhiu s kin, ch đ chuyên đề chuyên sâu như:
c giai đon thc n Pp m c cuc kháng chiến ca nhân n Vit Nam;
Phong trào yêu nưc chng Pháp cui thế k XIX; Chiến tranh bo v T quc và chiến
tranh gii phóng dân tc trong lch s Vit Nam (tc ch mạng tháng Tám năm
1945), Mt s cuc ci ch ln trong lch s Vit Nam (trước năm 1858). Lch s Vit
Nam (1858 1918) gn lin vi lch s triu Nguyn triu đại phong kiến cui cùng
trong lch sn tc, nhiu biến c, hinng, nhân vt cn đưc đánh giá thấu đáo và
như vậy, có ưu thế gp hc sinh phát trin ng lực đánh giá sự kin. Trong q trình
dy hc lch s Vit Nam (1858 1918), giáo viên cn phi hưng dn hc sinh đánh
giá s kin, bo đảm đúng quy trình, da trên các sở, căn c khoa hc nhm giúp hc
sinh hc tp lch s hng thú hơn, đem li hiu qu caon.
Xut phát t cơ s và thc tin trên, chúng tôi la chn vn đ: Phát trin năng lực
đánh giá s kin cho hc sinh trong dy hc lch s trưng trung hc ph thông (Vn dng
qua chương trình Lch s Vit Nam t năm 1858 đến năm 1918) làm đ tài lun án tiến sĩ,
chuyên nnh Lí lun và pơng pháp dy hc môn Lch s, mã s 62.14.01.11.
2. Đối tượng và phm vi nghiên cu
2.1. Đối tượng nghiên cu của đề tài quá trình phát triển năng lực đánh giá
s kin cho hc sinh trong dy hc lch s trường trung hc ph thông.
2.2. Phm vi nghiên cu ca đề tài liên quan đến luận phương pháp dạy
hc lch s, ni dung kiến thc áp dụng và địa bàn kho sát, thc nghiệm sư phạm.
- V lí luận và phương pháp dy học: Đề tài tp trung vào nghiên cứu và đề xut
các bin pháp phát trin năng lực đánh giá sự kin cho hc sinh trong dy hc lch s
trường trung hc ph thông, hình thc dy hc ni khóa.
- V ni dung kiến thc áp dng: Lun án vn dng qua thc nghiệm phm
lch s Vit Nam t năm 1858 đến năm 1918, lp 11 trường trung hc ph thông
(chương trình 2006 và chương trình 2018). Trong chương trình 2006, tác gi chn bài
19: Nhân dân Vit Nam kháng chiến chng thực dân Pháp xâm c (1858 1873)
để thc nghiệm sư phạm ti thành ph H Chí Minh và mt s tnh Nam B.
- V địa bàn kho sát, thc nghiệm sư phạm: thông qua khảo sát, điều tra, d
gi, xin ý kiến chuyên gia, thăm quan thc tin vic dy hc lch s nhiều trường
trung hc ph thông trên c ớc, trong đó tập trung vào các trường trung hc ph
thông phía Nam.