I .PH N M ĐUẦ Ở Ầ
A. LÍ DO CH N Đ TÀIỌ Ề
Ti ng vi t là môn h c chi m v trí quan tr ng , ngoài cung c p cácế ệ ọ ế ị ọ ấ
ki n th c c b n v ti ng m đ nh m trang b cho h c sinh m t hế ứ ơ ả ề ế ẹ ẻ ằ ị ọ ộ ệ
th ng kĩ năng ho t đng giao ti p b ng ti ng Vi t, đng th i môn h cố ạ ộ ế ằ ế ệ ồ ờ ọ
này còn b i d ng năng l c t duy cũng nh lòng yêu ti ng Vi t. Nhi uồ ưỡ ự ư ư ế ệ ề
năm qua, vi c b i d ng k năng làm bài T p làm văn cho h c sinh Ti uệ ồ ưỡ ỹ ậ ọ ể
h c trong các nhà tr ng đang là m i quan tâm c a nhi u giáo viên. B iọ ườ ố ủ ề ở
phân môn T p làm văn là phân môn th c hành t ng h p, đc v n d ngậ ự ổ ợ ượ ậ ụ
các tri th c, k năng c a nhi u phân môn khác. Phân môn T p làm văn cóứ ỹ ủ ề ậ
v trí h t s c quan tr ng trong ch ng trình Ti u h c. Thông qua phânị ế ứ ọ ươ ể ọ
T p làm văn nh m rèn luy n cho h c sinh các k năng: Nghe, nói, đc,ậ ằ ệ ọ ỹ ọ
vi t đ ph c v cho vi c h c t p và giao ti p. Cũng t đó có th trau d iế ể ụ ụ ệ ọ ậ ế ừ ể ồ
thái đ ng x có văn hoá, tinh th n trách nhi m trong công vi c, b iộ ứ ử ầ ệ ệ ồ
d ng tình c m lành m nh, tình yêu ti ngVi t, tình yêu quê hu ng đtưỡ ả ạ ế ệ ơ ấ
n c, góp ph n đc bi t quan tr ng trong vi c hoàn thi n và nâng caoướ ầ ặ ệ ọ ệ ệ
các k năng s d ng ti ng Vi t cho h c sinh Ti u h c.ỹ ử ụ ế ệ ọ ể ọ
Đi m i ph ng pháp d y h c là vi c làm th ng xuyên c a nhàổ ớ ươ ạ ọ ệ ườ ủ
tr ng, c a m i giáo viên. Đc phân công gi ng d y kh i 4 + 5 nhi uườ ủ ỗ ượ ả ạ ố ề
năm, tôi nh n th y môn Ti ng Vi t mà nh t là phân môn T p làm vănậ ấ ế ệ ấ ậ
đc nhi u giáo viên cho r ng r t khó d y. Đi đa s các em vi t vănượ ề ằ ấ ạ ạ ố ế
còn khô khan, nh t là văn miêu t vi c s d ng các t ng còn v ng v ,ấ ả ệ ử ụ ừ ữ ụ ề
ch a bi t s d ng các bi n pháp tu t đ g i t nên câu văn ch a cóư ế ử ụ ệ ừ ể ợ ả ư
"h n" t c là ch t l ng h c sinh gi i v môn Ti ng Vi t còn r t h nồ ứ ấ ượ ọ ỏ ề ế ệ ấ ạ
ch , đc bi t là phân môn T p làm văn , các em ch a đc h ng d nế ặ ệ ậ ư ượ ướ ẫ
quan sát c th , t m nên các em ch t ng t ng đ vi t bài. H u h tụ ể ỉ ỉ ỉ ưở ượ ể ế ầ ế
các em ch a t quan sát, tìm tòi khám phá ra đc "cái m i" cái n i b tư ự ượ ớ ổ ậ
c a đi t ng, các em đang t đ nói và và vi t nh ng đi u các em tủ ố ượ ả ể ế ữ ề ự
quan sát và t c m nh n đc.ự ả ậ ượ
Xu t phát t th c t gi ng d y môn Ti ng vi t mà đc bi t làấ ừ ự ế ả ạ ế ệ ặ ệ
phân môn T p làm văn l p 4, b n thân tôi đã nghiên c u, th nghi mậ ớ ả ứ ử ệ
vi c h ng d n h c sinh l p 4 s d ng bi n pháp nhân hoá khi làm cácệ ướ ẫ ọ ớ ử ụ ệ
bài văn miêu t , nh m m c đích nâng cao kĩ năng vi t văn, giúp các emả ằ ụ ế
t c m nh n nh ng đi u mình quan sát đ g i g m tình c m c a mìnhự ả ậ ữ ề ể ử ắ ả ủ
v i đi t ng đang t , giúp cho các em làm văn miêu t phong phú h n,ớ ố ượ ả ả ơ
sinh đng h n.ộ ơ
Chính vì phân môn T p làm văn có vai trò quan tr ng nh v yậ ọ ư ậ
mà tôi mu n đi sâu tìm hi u m t khía c nh nh nh m b i d ng k năngố ể ộ ạ ỏ ằ ồ ưỡ ỹ
cho h c sinh l p 4 v phân môn T p làm văn đó là vi c giúp h c sinh sọ ớ ề ậ ệ ọ ử
d ng bi n pháp nhân hoá trong vi t văn miêu t . Nụ ệ ế ả hân hoá là m t bi nộ ệ
pháp tu t r t quan tr ng trong vi c hình thành cho h c sinh Ti u h c tìnhừ ấ ọ ệ ọ ể ọ
c m g n gũi, yêu thích th gi i xung quanh ; b i nh nhân hoá, các conả ầ ế ớ ở ờ
v t , đ v t tr nên s ng đng , có h n , có tính cách nh con ng i, trậ ồ ậ ở ố ộ ồ ư ườ ở
thành ng i b n thân thi t c a các em . Nhân hoá góp ph n nâng cánhườ ạ ế ủ ầ
c m , phát tri n năng l c c m th và kh năng t duy hình t ng choướ ơ ể ự ả ụ ả ư ượ
h c sinh.ọ
* Gi i h n , ph m vi nghiên c u:ớ ạ ạ ứ
- Sáng ki n kinh nghi m này vi t trong ph m vi môn ti ng Vi t .ế ệ ế ạ ế ệ
- Công tác gi ng d y và quá trình th c hi n ph m vi nghiên c u làả ạ ự ệ ạ ứ
h c sinh l p 4A,ọ ớ Tr ng TH Hoàng Hoa Thám, năm h c 2012- 2013ườ ọ
B . PH NG PHÁP TI N HÀNH :ƯƠ Ế
1. C S LÍ LU N Ơ Ở Ậ
Phân môn T p làm văn có v trí đc bi t trong quá trình d y h cậ ị ặ ệ ạ ọ
ti ng m đ vì t p làm văn nh m th c hi n m c tiêu cu i cùng , quanế ẹ ẻ ậ ằ ự ệ ụ ố
tr ng là d y h c sinh s d ng ngôn ng ti ng vi t đ giao ti p , t duy,ọ ạ ọ ử ụ ữ ế ệ ể ế ư
h c t p. Thông qua môn t p làm văn, h c sinh v n d ng và hoàn thi nọ ậ ậ ọ ậ ụ ệ
m t cách t ng h p nh ng ki n th c, kĩ năng Ti ng vi t đã đc h c vàoộ ổ ợ ứ ế ứ ế ệ ượ ọ
vi c t o nên nh ng bài văn ha , giàu tính ngh thu t . ệ ạ ữ ệ ậ
Văn miêu t là lo i văn có tác d ng r t l n trong vi c tái hi n điả ạ ụ ấ ớ ệ ệ ờ
s ng , nó giúp h c sinh hình thành và phát tri n trí t ng t ng , óc quanố ọ ể ưở ượ
sát và kh năng đánh giá, nh n xét. Nh ng văn b n miêu t có tác d ng toả ậ ữ ả ả ụ
l n nh v y b i s có m t c a bi n pháp tu t . Bi n pháp tu t là nh ngớ ư ậ ở ự ặ ủ ệ ừ ệ ừ ữ
cách ph i h p khéo léo các đn v t v ng có kh năng đem l i hi u quố ợ ơ ị ừ ự ả ạ ệ ả
tu t do nh ng m i quan h qua l i gi a các đn v t v ng trong ngừ ữ ố ệ ạ ữ ơ ị ừ ự ữ
c nh r ng . Vi c d y h c các bi n pháp tu t có ý nghĩa vô cùng quanả ộ ệ ạ ọ ệ ừ
tr ng b i nó giúp ng i h c bi t cách s d ng ngôn t có hi u qu cao.ọ ở ườ ọ ế ử ụ ừ ệ ả
Thông qua vi c d y h c các bi n pháp tu t này không ch giúp ng iệ ạ ọ ệ ừ ỉ ườ
h c c m th cái hay, cái đp trong văn b n ngh thu t mà còn ham mu nọ ả ụ ẹ ả ệ ậ ố
t o ra cái hay cái đp b ng ngôn t . ạ ẹ ằ ừ
2 . TH C TR NG C A VI C H NG D N H C SINH S D NG BI N Ự Ạ Ủ Ệ ƯỚ Ẫ Ọ Ử Ụ Ệ
PHÁP NHÂN HÓA KHI VI T VĂN MIÊU T .Ế Ả
Qua th c t gi ng d y và d gi c a đng nghi p ự ế ả ạ ự ờ ủ ồ ệ trởng ti u h cườ ể ọ
Hoàng Hoa Thám tôi nh n th y th c tr ng c a vi c h ng d n h c sinhậ ấ ự ạ ủ ệ ướ ẫ ọ
s d ng bi n pháp nhân hoá vào vi c làm bài văn miêu t nh sau:ử ụ ệ ệ ả ư
2.1 Đi v i giáo viên:ố ớ
M t s giáo viên còn ch a n m v ng ộ ố ư ắ ữ v các bi n pháp h ng d nề ệ ướ ẫ
h c sinh vi t văn miêu t nói chung và s d ng bi n pháp nhân hoá trongọ ế ả ử ụ ệ
vi t văn miêu t nói riêng. Ph ng pháp, cách th c d y T p làm văn ế ả ươ ứ ạ ậ ở
l p 4 đi v i m t s giáo viên còn lúng túng, đôi khi còn đn đi u ch aớ ố ớ ộ ố ơ ệ ư
phát huy đc tính ch đng sáng t o c a h c sinh.ượ ủ ộ ạ ủ ọ
Giáo viên ch a đào sâu suy nghĩ v các bi n pháp đ h ng d n choư ề ệ ể ướ ẫ
h c sinh vi t văn m t cách c hi u qu nh t. Các cách d y c a giáo viênọ ế ộ ố ệ ả ấ ạ ủ
th ng quá ph thu c vào sách h ng d n, ườ ụ ộ ướ ẫ ng i thay đi các phạ ổ ư ngơ
pháp, hình th c t ch c d y h c, ứ ổ ứ ạ ọ đi theo đng mòn, ch a mang tínhườ ư
sáng t o, ch a m nh d n đa nh ng sáng ki n, ý t ng c a mình vàoạ ư ạ ạ ư ữ ế ưở ủ
quá trình gi ng d y.ả ạ
2.2 Đi v i h c sinh:ố ớ ọ
H c sinh không h ng thú v i phân môn T p làm văn, các em ng i h cọ ứ ớ ậ ạ ọ
ho c h c m t cách đi phó vì các em ít đc quan sát th c t khi miêuặ ọ ộ ố ượ ự ế
t . Ph n l n các đi t ng miêu t đc đa vào ch ng trình r t quenả ầ ớ ố ượ ả ượ ư ươ ấ
thu c đi v i các em. Tuy nhiên vì các em th ng hay không đ tâm quanộ ố ớ ườ ể
sát nên vi c tìm ý đ miêu t là r t khó. B i v y, th c t bài làm c a h cệ ể ả ấ ở ậ ự ế ủ ọ
sinh nhi u câu văn còn mang tính ch t sao chép, c ng nh c, ch a th c t ,ề ấ ứ ắ ư ự ế
không mang tính phát hi n c a b n thân. Ch ng h n có h c sinh t : “Câyệ ủ ả ẳ ạ ọ ả
nhãn này do ông em tr ng t m i năm tr c. Cây cao kho ng 40 cm ,ồ ừ ườ ướ ả
cành lá xum xuê che bóng mát cho c m t khu đt r ng”. M t khác h uả ộ ấ ộ ặ ầ
nh các bài văn c a h c sinh làm ch mang tính ch t li t kê s v t chư ủ ọ ỉ ấ ệ ự ậ ứ
ch a mang tính ch t miêu t , th m chí các em còn d a nhi u vào nh ngư ấ ả ậ ự ề ữ
bài văn m u có trong các sách tham kh o. ẫ ả
Đng tr c th c tr ng trên, là giáo viên ch nhi m l p 4A,ứ ướ ự ạ ủ ệ ớ tôi th tậ
s băn khoăn và đt ra nhi m v là làm th nào đ h c sinh ng d ngự ặ ệ ụ ế ể ọ ứ ụ
nh ng đi u đã h c v bi n pháp nhân hóa trong bài văn ? ữ ề ọ ề ệ Làm th nào đế ể
h c sinh vi t đc m t văn miêu t hay? Chính vì th mà tôi ch n đ tài:ọ ế ượ ộ ả ế ọ ề
M t s kinh nghi m h ng d n h c sinh vi t văn miêu t s d ngộ ố ệ ướ ẫ ọ ế ả ử ụ
bi n pháp nhân hóa.ệ
3. Ph ng pháp nghiên c uươ ứ :
- Ph ng pháp đàm tho i, trao đi kinh nghi m v i đng nghi p v iươ ạ ổ ệ ớ ồ ệ ớ
h c sinh l p 4A.ọ ớ
- Ph ng pháp quan sát .ươ
- Ph ng pháp kh o sát th c t .ươ ả ự ế
- Ph ng pháp th ng kê .ươ ố
- Ph ng pháp th c nghi m .ươ ự ệ
II. PH N N I DUNGẦ Ộ
1. M c tiêu:ụ
- Tìm hi u v n i dung qui đnh Ch ng trình sách giáo khoa ti ngể ề ộ ị ươ ế
vi t 4 .ệ
- Tìm hi u và nghiên c u tài li u có liên quan đn vi c d y h cể ứ ệ ế ệ ạ ọ
sinh s d ng bi n pháp nhân hóa khi vi t văn miêu t , trao đi v i đngử ụ ệ ế ả ổ ớ ồ
nghi p v i h c sinh và t tìm ra nh ng kinh nghi m hay phù h p đệ ớ ọ ự ữ ệ ợ ể
gi ng d y cho h c sinh.ả ạ ọ
2. Gi i pháp đ ra:ả ề
V i th c tr ng trên, trong năm h c 2012-2013, tôi đớ ự ạ ọ ư c nhà trợ ư ngờ
phân công gi ng d y l p 4A. Ngay t đu năm, tôi đã ti n hành đi u traả ạ ớ ừ ầ ế ề
kh o sát ch t lu ng môn t p làm văn c a h c sinh trong l p mình phả ấ ợ ậ ủ ọ ớ ụ
trách. K t qu đt đế ả ạ ư c nhợ sau:ư
L pớSĩ sốGi iỏKháTrung bình Y uế
SL % SL % SL % SL %
4A 19 1 5 6 31 7 37 5 27
4B 20 1 5 7 35 8 40 4 20
