ng d ng m t s thí nghi m khoa h c vào vi c giáo d c cho tr 4 - 5 tu i Ứ ụ ộ ố ệ ọ ệ ụ ẻ ổ
I. ĐT V N ĐẶ Ấ Ề
1. Lý do ch n đ tài.ọ ề
Tr c t c đ phát tri n c a khoa h c và công ngh giáo d c tr em nóiướ ố ộ ể ủ ọ ệ ụ ẻ
chung và giáo d c m m non nói riêng cũng không ng ng nghiên c u đi m iụ ầ ừ ứ ổ ớ
ph ng pháp, n i dung d y h c đ đáp ng nhu c u dân trí c a th i đi.ươ ộ ạ ọ ể ứ ầ ủ ờ ạ
Ch ng trình đi m i cho phép giáo viên phát huy h t kh năng linh ho t vàươ ổ ớ ế ả ạ
sáng t o c a mình trong vi c v n d ng nh ng hi u bi t, nh ng tri th c khoaạ ủ ệ ậ ụ ữ ể ế ữ ứ
h c vào vi c giáo d c tr .ọ ệ ụ ẻ Khi nói đn tr mế ẻ ầm non không ai không bi t trế ẻ
l a tu i này r t thích tìm hi u, khám phá môi tr ng xung quanh. D iở ứ ổ ấ ể ườ ướ
ánh sáng c a tri t h c Mác- Lê nin. Khám phá môi tr ng xung quanh là m tủ ế ọ ườ ộ
th c th đa d ng, phong phú và luôn bi n đng. Con ng i là k t qu c aự ể ạ ế ộ ườ ế ả ủ
quá trình phát tri n lâu dài và liên t c cu gi i t nhiên. Con ng i khác cácể ụ ả ớ ự ườ
sinh v t khác là có tính xã h i và bi t sáng t o văn hoá. Ng i l n h ngậ ộ ế ạ ườ ớ ướ
d n tr em khám phá môi tr ng xung quanh là d y cho tr cách nh n bi tẫ ẻ ườ ạ ẻ ậ ế
các s v t hi n t ng xung quanh, đng th i d y cho chúng bi t cách hànhự ậ ệ ượ ồ ờ ạ ế
đng trong th c ti n đ đt đc nh ng m c đích nh t đnh.ộ ự ễ ể ạ ượ ữ ụ ấ ị T o s h ngạ ự ứ
thú, kích thích tính tò mò t nhiên c a tr v th gi i xung quanh; giúp trự ủ ẻ ề ế ớ ẻ
bi t quan sát, xem xét, đt câu h i, th nghi m, phán đoán và gi i quy t v nế ặ ỏ ử ệ ả ế ấ
đ v i các s v t, hi n t ng. các kĩ năng này s đc tr s d ng trongề ớ ự ậ ệ ượ ẽ ượ ẻ ử ụ
su t cu c đi. Giúp tr nh n th c r ng, m i s v t luôn có s thay đi vàố ộ ờ ẻ ậ ứ ằ ọ ự ậ ự ổ
nh ng thay đi này luôn có s liên quan đn nhau. Khuy n khích tr suyữ ổ ự ế ế ẻ
nghĩ đc l p, t ng t ng và sáng t o. phát tri n tr n c m xúc và có tháiộ ậ ưở ượ ạ ể ở ẻ ả
đ thân thi n, g n gũi v i môi tr ng xung quanh. Phát tri n ngôn ng choộ ệ ầ ớ ườ ể ữ
tr thông qua vi c tr miêu t và gi i thích nh ng gì tr khám phá đc.ẻ ệ ẻ ả ả ữ ẻ ượ
Giúp tr liên h nh ng gì đã bi t v i đi u m i l .Khám phá môi tr ngẻ ệ ữ ế ớ ề ớ ạ ườ
xung quanh th c ch t lá giúp tr tìm hi u môi tr ng xung quanh m t cáchự ấ ẻ ể ườ ộ
tích c c. tr s d ng các giác quan đ thu nh n ki n th c, đng th i phátự ẻ ử ụ ể ậ ế ứ ồ ờ
tri n các kĩ năng t duy. ể ư T nh ng tính ch t v t lí, hoá h c c a nh ng sừ ữ ấ ậ ọ ủ ữ ự
v t hi n t ng quen thu c trong t nhiên mà chúng ta có th ti n hànhậ ệ ượ ộ ự ể ế
nh ng thí nghi m nh ,nh ng trò ch i khoa h c vui. Qua đó, tr m m nonữ ệ ỏ ữ ơ ọ ẻ ầ
b t đu đc tìm hi u nh ng đi u kì thú trong th gi i xung quanh, đcắ ầ ượ ể ữ ề ế ớ ượ
t n m t nhìn th y nh ng bi n hoá c a s v t hi n t ng mà có l tr t ngậ ắ ấ ữ ế ủ ự ậ ệ ượ ẽ ẻ ưở
ch ng ch có trong nh ng câu chuy n c tích. H n th , nh nh ng thíừ ỉ ữ ệ ổ ơ ế ờ ữ
nghi m có tính minh ch ng này, chúng ta có th áp d ng vào trong gi ngệ ứ ể ụ ả
d y đ gi i thích cho tr m t cách rõ ràng và thuy t ph c v đc tính c aạ ể ả ẻ ộ ế ụ ề ặ ủ
s v t hi n t ng, đáp ng đc nhu c u khám phá c a tr , v a kích thíchự ậ ệ ượ ứ ượ ầ ủ ẻ ừ
1
ng d ng m t s thí nghi m khoa h c vào vi c giáo d c cho tr 4 - 5 tu i Ứ ụ ộ ố ệ ọ ệ ụ ẻ ổ
kh năng t duy ti m n trong m i cá th tr . T đó giáo d c tr cách sả ư ề ẩ ỗ ể ẻ ừ ụ ẻ ử
d ng đ v t, c nh báo nh ng nguy hi m n u có.ụ ồ ậ ả ữ ể ế
Chính vì v y mà tr m m non r t thích khám phá môi tr ng xungậ ẻ ầ ấ ườ
quanh tr r t vui s ng khi t tay mình đc làm các thí nghi m r i t rút raẻ ấ ướ ự ượ ệ ồ ự
nh ng k t lu n. B ng nh ng nguyên li u và đ v t th t tr đc làm nh ngữ ế ậ ằ ữ ệ ồ ậ ậ ẻ ượ ữ
thí nghi m nh s hình thành tr nh ng bi u t ng v môi tr ng tệ ỏ ẽ ở ẻ ữ ể ượ ề ườ ự
nhiên,cây c i, hoa lá, các hi n t ng t nhiên , các thí nghi m tr c ti p nàyố ệ ượ ự ệ ự ế
r t thích h p v i l a tu i m m non và là m t trong nh ng nhi m v c aấ ợ ớ ứ ổ ầ ộ ữ ệ ụ ủ
công tác đi m i c a công tác giáo d c hi n nay. l a tu i này tr l i r tổ ớ ủ ụ ệ Ở ứ ổ ẻ ạ ấ
tò mò, r t thích tìm hi u khám phá nh ng đi u k l xung quanh tr h n thấ ể ữ ề ỳ ạ ẻ ơ ế
n a tr em tu i m u giáo “ch i mà h c, h c mà ch i”, vì v y các ho t đngữ ẻ ổ ẫ ơ ọ ọ ơ ậ ạ ộ
khám phá tr i nghi m đc t ch c nh m t trò ch i tr tham gia hào h ngả ệ ượ ổ ứ ư ộ ơ ẻ ứ
th a s c đt ra nh ng nh ng d ki n c a tr r i cu i cùng cũng đa ra m tỏ ứ ặ ữ ữ ự ế ủ ẻ ồ ố ư ộ
câu tr l i thích đáng th a tính tò mò c a tr .ả ờ ỏ ủ ẻ
Là m t giáo viên, ng i làm công tác giáo d c M m non, tôi luôn trănộ ườ ụ ầ
tr làm sao đ tr có th phát tri n nh n th c th gi i xung quanh mìnhở ể ẻ ể ể ậ ứ ế ớ
m t cách tích c c và h ng thú, có hi u qu nh t. Qua th c t gi ng d y vàộ ự ứ ệ ả ấ ự ế ả ạ
đng l p, tôi luôn nghiên c u và h c h i kinh nghi m các đng nghi p, tôiứ ớ ứ ọ ỏ ệ ồ ệ
nh n th y vi c thi t k m t s giáo án khám phá khoa h c và s d ngậ ấ ệ ế ế ộ ố ọ ử ụ
ph ng pháp thí nghi m cho tr th c s đáp ng đc nh ng gì mà tôi tâmươ ệ ẻ ự ự ứ ượ ữ
huy t và trăn tr b y lâu nay. Xu t phát t nh ng v n đ th c ti n trên tôiế ở ấ ấ ừ ữ ấ ề ự ễ
đã ch n đ tài “ ọ ề ng d ng m t s thí nghi m khoa h c vào vi c giáoỨ ụ ộ ố ệ ọ ệ
d c tr 4 - 5- tu i trong tr ng m m nonụ ẻ ổ ườ ầ ”. Qua đ tài này nh m nângề ằ
cao nh n th c c a b n thân đng th i đóng góp m t ph n nh bé c a mìnhậ ứ ủ ả ồ ờ ộ ầ ỏ ủ
vào công vi c nâng cao ch t l ng chăm sóc giáo d c tr đa ph ng vàệ ấ ượ ụ ẻ ở ị ươ
giúp tr có nh n th c đúng v môi tr ng xung quanh nói chung và th cẻ ậ ứ ề ườ ự
hành thí nghi m nói riêng.ệ
2. M c đích đ tài.ụ ề
Đ tài nghiên c u th c tr ng vi c đa nh ng thí nghi m khoa h c vàoề ứ ự ạ ệ ư ữ ệ ọ
giáo d c cho tr 4- 5 tu i. Trên c s đó đ ra nh ng bi n pháp nh m tụ ẻ ổ ơ ở ề ữ ệ ằ ổ
ch c các ho t đng khám phá, tr i nghi m cho tr tr ng m m non đtứ ạ ộ ả ệ ẻ ở ườ ầ ạ
hi u qu cao.ệ ả
3. Đi t ng và ph m vi nghiên c u.ố ượ ạ ứ
- Đi t ng: ố ượ Tr ẻtrong đ tu i 4-5 tu i trong tr ng m m nonộ ổ ổ ườ ầ
- Th i gian và ph m vi th c hi nờ ạ ự ệ : T tháng 9 /2018 đn tháng 3 /2019ừ ế
2
ng d ng m t s thí nghi m khoa h c vào vi c giáo d c cho tr 4 - 5 tu i Ứ ụ ộ ố ệ ọ ệ ụ ẻ ổ
4. Ph ng pháp nghiên c u.ươ ứ
- Ph ng pháp nghiên c u lý lu nươ ứ ậ
- Ph ng pháp đi u tra kh o sát.ươ ề ả
- Ph ng pháp trò chuy n.ươ ệ
- Ph ng pháp quan sátươ
- Ph ng pháp phân tích t ng h pươ ổ ợ
II. GI I QUY T V N ĐẢ Ế Ấ Ề
1. C s lí lu n.ơ ở ậ
Cho tr khám phá môi tr ng xung quanh là m t trong nh ng ho t đngẻ ườ ộ ữ ạ ộ
có tác d ng phát tri n nh n th c và quá trình nh n th c cho tr m t cáchụ ể ậ ứ ậ ứ ẻ ộ
nhanh và hi u qu nh t. Vì t duy c a tr m m non là t duy tr c quan,ệ ả ấ ư ủ ẻ ầ ư ự
thông qua các ho t đng khám phá môi tr ng xung quanh, tr có c h iạ ộ ườ ẻ ơ ộ
đc ti p xúc v i các s v t hi n t ng b ng các hình th c khác nhau. Trượ ế ớ ự ậ ệ ượ ằ ứ ẻ
m m non là l a tu i có s phát tri n c c nhanh v ngôn ng , đc bi t là trầ ứ ổ ự ể ự ề ữ ặ ệ ẻ
4-5 tu i, theo h ng hoàn thi n d n d n v các m t ng âm, t v ng vàổ ướ ệ ầ ầ ề ặ ữ ừ ự
n m tr c c u trúc c a câu. Tuy v y các t mang ý nghĩa tr u t ng c a trắ ắ ấ ủ ậ ừ ừ ượ ủ ẻ
ch a th hi u đc v i nh ng t m i, t khó. Chú ý có ch đnh c a tr emư ể ể ượ ớ ữ ừ ớ ừ ủ ị ủ ẻ
ch a th t phát tri n, tr th ng chú ý đn cái gì mình thích, chúng d bư ậ ể ẻ ườ ế ễ ị
phân tán chú ý, vì chú ý ch đnh tr m i b t đu hình thành và không b nủ ị ở ẻ ớ ắ ầ ề
v ng. T ng t ng c a tr lúc đu còn r t h n ch , m t m t có tính ch tữ ưở ượ ủ ẻ ầ ấ ạ ế ộ ặ ấ
tái t o, th đng, m t khác có tính ch t không ch đnh, đn l a tu i m uạ ụ ộ ặ ấ ủ ị ế ứ ổ ẫ
giáo s t ng t ng c a tr em không ch d ng tính ch t tái t o mà còn cóự ưở ượ ủ ẻ ỉ ừ ở ấ ạ
tính ch t sáng t o. Khi nghe nói đn:ấ ạ ế “ Tr m m non Khám Phá Khoa H c”.ẻ ầ ọ
M i ng i đu r t ng c nhiên và t h i: “Tr m m non ch có ph i c p II,ọ ườ ề ấ ạ ự ỏ ẻ ầ ứ ả ấ
III hay đi h c đâu mà Khám phá khoa h c”,b n thân tôi lúc đu cũng nghĩạ ọ ọ ả ầ
nh v y nh ng sau khi tham kh o m t s tài li u nói v “ Khám Phá Khoaư ậ ữ ả ộ ố ệ ề
H c”,tôi t đt câu h i t i sao mình không l y nh ng thí nghi m phù h pọ ự ặ ỏ ạ ấ ữ ệ ợ
v i l p mình và t o thành các ho t đng khám phá khoa h c cho tr m uớ ớ ạ ạ ộ ọ ẻ ẫ
giáo. Nh ng suy nghĩ câu h i đó c làm tôi trăn tr và cu i cùng tôi đã tìm raữ ỏ ứ ở ố
m t s ho t đng đ tôi và các cháu cùng tham gia thí nghi m, cùng ch i,ộ ố ạ ộ ể ệ ơ
cùng tr i nghi m và k t qu là các cháu r t thích h c, ti t h c vô cùng sinhả ệ ế ả ấ ọ ế ọ
đng và đc bi t các cháu t tìm ra. T khám phá ra k t qu mà các cháuộ ặ ệ ự ự ế ả
v a đc thí nghi m.ừ ượ ệ Qua quá trình công tác, nghiên c u và th nghi m m tứ ử ệ ộ
s thí nghi m khoa h c v n c, ánh sáng, không khí và s chuy n đng, tôiố ệ ọ ề ướ ự ể ộ
th y chúng ta có th ng d ng m t s ki n th c khoa h c vào ho t đngấ ể ứ ụ ộ ố ế ứ ọ ạ ộ
3
ng d ng m t s thí nghi m khoa h c vào vi c giáo d c cho tr 4 - 5 tu i Ứ ụ ộ ố ệ ọ ệ ụ ẻ ổ
chung ho c dùng đ gây h ng thú cho tr tr c khi vào bài m i. Ngoài ra cóặ ể ứ ẻ ướ ớ
th th c hi n trong các gi ho t đng ngoài tr i, ho t đng ngo i khoá để ự ệ ờ ạ ộ ờ ạ ộ ạ ể
m r ng hi u bi t cho tr . Trong đó, ta có th k t h p làm m t s đ dùngở ộ ể ế ẻ ể ế ợ ộ ố ồ
đ ch i đn gi n.ồ ơ ơ ả
2. Th c tr ng v n đ.ự ạ ấ ề
T tr c đn nay trong tr ng m m non v n d y tr :“Tìm hi u môiừ ướ ế ườ ầ ẫ ạ ẻ ể
tr ng xung quanh”. Th c ch t nhi u giáo viên th ng chú tr ng cho tr tìmườ ự ấ ề ườ ọ ẻ
hi u b ngoài (Các b ph n, màu s c, hình dáng, công d ng) c a s v t,ể ề ộ ậ ắ ụ ủ ự ậ
hi n t ng trong môi tr ng xung quanh. m t s giáo viên còn xem nh vi cệ ượ ườ ộ ố ẹ ệ
cho tr s d ng các giác quan trong quá trình quan sát và tìm hi u s thay điẻ ử ụ ể ự ổ
c a s v t, hi n t ng. Giáo viên ch a chú ý đn các câu h i m , kích thíchủ ự ậ ệ ượ ư ế ỏ ở
s tìm tòi, khám phá c a tr , chính vì v y mà ít có nh ng tr i nghi m, ít cóự ủ ẻ ậ ữ ả ệ
đi u ki n đ gi i quy t v n đ và d đoán nh ng đi u có th s y ra trongề ệ ể ả ế ấ ề ự ữ ề ể ả
quá trình tìm hi u, khám phá môi tr ng xung quanh.ể ườ Trong th c t hi n nayự ế ệ
có r t nhi u giáo viên cũng đã nh n th c đc tác d ng c a ph ng pháp thíấ ề ậ ứ ượ ụ ủ ươ
nghi m. Tuy nhiên kinh nghi m t ch c cho tr làm thí nghi m v i m cệ ệ ổ ứ ẻ ệ ớ ụ
đích khám phá môi tr ng xung quanh còn nhi u h n ch , vi c l a ch n n iườ ề ạ ế ệ ự ọ ộ
dung thí nghi m còn lúng túng, không phù h p v i đ tu i, cách th c t ch cệ ợ ớ ộ ổ ứ ổ ứ
ch a mang l i hi u qu nh mong mu n, ch có cô làm cho tr xem hay m tư ạ ệ ả ư ố ỉ ẻ ộ
vài tr đc làm cùng cô….vv. Đ giúp tr khám phá môi tr ng xungẻ ượ ể ẻ ườ
quanh thông qua ho t đng thí nghi m m t cách h th ng có hi u qu ngayạ ộ ệ ộ ệ ố ệ ả
t l a tu i m m non là vô cùng c n thi t, nó không nh ng thu hút tr mà cònừ ứ ổ ầ ầ ế ữ ẻ
giúp tr d nh h n và nh lâu h n.ẻ ễ ớ ơ ớ ơ Đ t ch c các ho t đng khám phá cóể ổ ứ ạ ộ
hi u qu , tr c khi vào th c hi n c th tôi đã ệ ả ướ ự ệ ụ ể đt ra các tiêu chí đ ặ ể ti nế
hành kh o sát đánh giá ch t l ng h c sinh đu năm nh sau:ả ấ ượ ọ ầ ư
+ Tiêu chí 1 : Ki n th c hi u bi t ế ứ ể ế
+ Tiêu chí 2 : Tham gia HĐ tích c cự
+ Tiêu chí 3: Kĩ năng th c hành ự
+ Tiêu chí 4: Thao tác th nghi mử ệ
+ Tiêu chí 5: Kh năng phán đoán, suy lu n.ả ậ
B ng đánh giáả
S ố
trẻTiêu chí 1 Tiêu chí 2 Tiêu chí 3 Tiêu chí 4 Tiêu chí 5
49 ĐtạCĐ Đ tạCĐ Đ tạCĐ Đ tạCĐ Đ tạCĐ
27 22 28 21 27 22 25 24 27 22
4
ng d ng m t s thí nghi m khoa h c vào vi c giáo d c cho tr 4 - 5 tu i Ứ ụ ộ ố ệ ọ ệ ụ ẻ ổ
Tỷ
l %ệ55% 45% 57% 43% 55% 45% 51% 49% 55% 45%
Tuy nhiên trong quá trình th c hi n tôi đã g p nh ng thu n l i và khóự ệ ặ ữ ậ ợ
khăn sau
a. Thu n l i.ậ ợ
- Đc ban giám hi u quan tâm, trú tr ng đu t c s v t ch t và đượ ệ ọ ầ ư ơ ở ậ ấ ồ
dùng đ ch i và nhà tr ng luôn ng h khuy n khích , đng viên vi c choồ ơ ườ ủ ộ ế ộ ệ
tr tham gia nh ng bài t p khám phá khoa h c.ẻ ữ ậ ọ
- Ph huynh nhi t tình ng h các nguyên v t li u, ph huynh cùngụ ệ ủ ộ ậ ệ ụ
giáo viên chu n b đ dùng cho bài t p, cùng tham gia làm giàu v n kinhẩ ị ồ ậ ố
nghi m v môi tr ng s ng, th gi i xung quanh cho trệ ề ườ ố ế ớ ẻ
- Đ dùng làm thí nghi m đn gi n có s n trong các gia đình l p h c.ồ ệ ơ ả ẵ ớ ọ
- Tr có v n kinh nghi m v k năng nh t đnh so v i đ tu i, hamẻ ố ệ ề ỹ ấ ị ớ ộ ổ
h c h i tìm tòi khám phá.ọ ỏ
- N m v ng n i dung, ph ng pháp d y tr khám phá môi tr ngắ ữ ộ ươ ạ ẻ ườ
xung quanh và ho t đng th c hành thí nghi m cho tr nói riêng.ạ ộ ự ệ ẻ
b. Khó khăn.
- K năng khám phá khoa h c nh kh năng suy lu n, phán đoán …ỹ ọ ư ả ậ
c a tr còn h n ch .ủ ẻ ạ ế
- Kinh nghi m c a b n thân khi t ch c cho tr làm thí nghi m v iệ ủ ả ổ ứ ẻ ệ ớ
m c đích khám phá môi tr ng xung quanh còn nhi u h n ch .Vi c l aụ ườ ề ạ ế ệ ự
ch n n i dung thí nghi m còn lúng túng, không phù h p v i đ tu i, cáchọ ộ ệ ợ ớ ộ ổ
th c t ch c ch a mang l i hi u qu nh mong mu n.ứ ổ ứ ư ạ ệ ả ư ố
- Đa s giáo viên ph trách l p ch a hi u đc vi c xây d ng gócố ụ ớ ư ể ượ ệ ự
khám phá khoa h c cho tr là nh th nào? C n chu n b nh ng đ dùng vàọ ẻ ư ế ầ ẩ ị ữ ồ
v t li u gì? C s v t ch t ph c v cho thí nghi m ch a đa d ng và phongậ ệ ơ ở ậ ấ ụ ụ ệ ư ạ
phú ch a h p d n tr . ư ấ ẫ ẻ
- Ph huynh không hi u bi t gì v vi c t ch c cho tr ho t đngụ ể ế ề ệ ổ ứ ẻ ạ ộ
khám phá môi tr ng xung quanh còn cho r ng :“Tr m m non bi t gì màườ ằ ẻ ầ ế
khám m i c phá”.ớ ả
- Kh năng di n đt c a tr còn nhi u h n ch vì ki n th c hi u bi tả ễ ạ ủ ẻ ề ạ ế ế ứ ể ế
c a tr ch a phong phú,tr ch a có k năng th c hành, khám phá tr iủ ẻ ư ẻ ư ỹ ự ả
nghi mệ
3. Các bi n pháp th c hi n.ệ ự ệ
Đng tr c nh ng thu n l i và khó khăn trên k t h p v i quá trìnhứ ướ ữ ậ ợ ế ợ ớ
đi u tra th c ti n t i l p h c, đ th c hi n t t nhi m v giáo d c tr nóiề ự ễ ạ ớ ọ ể ự ệ ố ệ ụ ụ ẻ
5
