_____________________________________________________________________
1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT QUỲNH LƯU 2
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
VẬN DỤNG CHIẾN LƯỢC ĐỌC SIÊU SÁU ĐỂ DẠY HỌC
VĂN BẢN VỢ CHỒNG A PHỦ VÀ VỢ NHẶT TRONG CHƯƠNG
TRÌNH NGỮ VĂN 12 THEO ĐỊNH HƯỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
LĨNH VỰC: NGỮ VĂN
Tác giả: Nguyễn Thị Hương
Tổ chuyên môn: Văn - Anh
Điện thoại: 0987.589.557
Nghệ An, 4/2022
_____________________________________________________________________
2
MỤC LỤC
Nội dung Trang
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
1. Lí do chọn đề tài 1
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu 2
3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi tài liệu khảo sát 4
4. Nhiệm vụ nghiên cứu 5
5. Phương pháp nghiên cứu 5
6. Đóng góp của sáng kiến kinh nghiệm 5
7. Cấu trúc sáng kiến kinh nghiệm 5
NỘI DUNG 6
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu 6
1.1. Cơ sở lý luận 6
1.1.1. Một số vấn đề về năng lực và phát triển năng lực 6
1.1.2. Dạy học theo đặc trưng thể loại 8
1.1.3. Sử dụng các chiến lược trong đọc hiểu văn bản 10
1.1.4. Chiến lược đọc Siêu sáu 14
1.2. Cơ sở thực tiễn 15
1.2.1. Nội dung khảo sát 15
1.2.2. Phương pháp khảo sát 16
1.2.3. Kết quả khảo sát 16
Chương 2: Vận dụng chiến lược đọc Siêu sáu để dạy học văn bản Vợ chồng 20
A Phủ và Vợ nhặt theo định hướng phát triển năng lực học sinh
2.1. Tạo sự kết nối 20
2.2. Dự đoán 27
2.3. Đặt câu hỏi và trả lời câu hỏi 30
2.4. Giám sát 36
2.5. Hình dung 38
_____________________________________________________________________
3
2.6. Tóm tắt 40
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm 47
3.1. Mục đích và yêu cầu thực nghiệm 47
3.2. Nội dung thực nghiệm 29
3.3. Tiến trình thực nghiệm 30
3.4. Đánh giá kết quả thực nghiệm 67
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 72
1. Kết luận 72
2. Ý nghĩa của đề tài 73
3. Phạm vi áp dụng 73
4. Kiến nghị 74
Tài liệu tham khảo 74
Phụ lục 75
_____________________________________________________________________
4
BẢNG QUY ƯỚC VIẾT TẮT
Giáo viên
GV
H
ọ
c sinh
HS
Nhà xu
ấ
t b
ả
n
Nxb
Sách giáo khoa
SGK
Sách giáo viên
SGV
Trung h
ọ
c ph
ổ
thông
THPT
Th
ự
c nghi
ệ
m
TN
Đ
ố
i ch
ứ
ng
ĐC
Th
ứ
c nghi
ệ
m sư ph
ạ
m
TNSP
Phương pháp gi
ả
ng d
ạ
y
PPGD
K
ế
ho
ạ
ch bài d
ạ
y
KHBD
Phi
ế
u h
ọ
c
t
ậ
p
PHT
V
ợ
ch
ồ
ng A Ph
ủ
VCAP
V
ợ
nh
ặ
t
VN
_____________________________________________________________________
5
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
1.1. Những thay đổi của kinh tế - xã hội đang đặt ra cho ngành giáo dục những nhiệm
vụ hết sức nặng nề, nhất là đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của đất
nước. Để đáp ứng mục tiêu đó, ngành giáo dục cần có những thay đổi về chất. Vì thế
Nghị quyết số 29 - NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI của Ban
chấp hành Trung ương Đảng đã đặt ra yêu cầu là phải thay đổi căn bản, toàn diện về
giáo dục từ cơ chế, mục tiêu, chương trình cho đến sách giáo khoa và phương pháp
giảng dạy. Sự thay đổi này đang đặt việc dạy, học của GV và HS trước những thách
thức mới. Một trong những thách thức đó là làm thế nào để phát huy được phẩm chất
và năng lực của học sinh.
1.2. Có rất nhiều năng lực và phẩm chất cần được hình thành cho học sinh khi còn
ngồi trên ghế nhà trường. Và mỗi một môn học sẽ đóng một vai trò khác nhau. Ngữ
văn đã trở thành một bộ môn quan trọng, nó vừa có tính khoa học, vừa có tính nghệ
thuật. Môn Ngữ văn không chỉ cung cấp kiến thức mà còn góp phần không nhỏ vào
việc phát triển ngôn ngữ, hình thành kĩ năng giao tiếp, kĩ năng sống, giáo dục nhân
cách, hướng học sinh tiếp nhận các giá trị chân thiện mĩ trong cuộc sống... Vì vậy,
việc tổ chức dạy học với việc vận dụng các phương pháp dạy học tích cực là yêu cầu
thực sự cần thiết đối với một giáo viên Ngữ văn nói riêng và giáo viên nói chung.
1.3. Trong những năm trở lại đây, việc dạy Ngữ văn trong nhà trường phổ thông đã
có nhiều đổi mới, chú trọng hoạt động đọc – hiểu văn bản văn chương của học sinh,
trả lại cho bộ môn đúng vai trò của mình. Với học sinh THPT, việc đọc hiểu văn bản
văn học không thể chỉ dừng lại ở phạm vi các tác phẩm trong chương trình sách giáo
khoa mà cần phải có sự mở rộng về phạm vi đọc. Từ đó học sinh mới có thể có được
kiến văn sâu sắc, suy tư đa chiều, nghị luận sắc bén, vốn sống phong phú, có nhiều
cảm nhận mới mẻ… Hoạt động này chỉ có thể thực hiện tốt khi học sinh có sự đam
mê, tìm tòi và quan trọng hơn là cần có sự định hướng, hỗ trợ của giáo viên. Khi
hướng dẫn học sinh đọc – hiểu văn bản, giá viên cần phải sử dụng nhiều chiến lược
đọc hiểu để giúp tiệm cận văn bản một cách tốt nhất. Một trong số đó là chiến lược
đọc “Siêu sáu”.
1.4. Chiến lược đọc Siêu sáu là một chiến lược bao gồm sáu phần nhỏ có quan hệ
chặt chẽ và thường được sử dụng chung nhằm phát triển năng lực đọc độc lập cho
học sinh. Chiến lược này được sử dụng khá rộng rãi trong dạy đọc. Đây không chỉ là
chiến lược đọc mà giáo viên sử dụng để tổ chức hoạt động đọc trên lớp mà còn là một
chiến lược mà học sinh có thể sử dụng để tự đọc bất cứ một văn bản bất kì mà các em
được tiếp cận. Đây là một chiến lược giúp học sinh trở thành nhưng người biết “đọc”
và “đọc hiệu quả”. Điều này rất quan trọng, giúp cho học sinh có thêm kĩ năng khi
