SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
Đơn vị: Trường THPT Phan Đăng Lưu
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:
“Vận dụng phương pháp đóng vai vào dạy học văn bản Truyện
An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy trong chương trình
Ngữ Văn 10 (tập 1)”
Môn: Ngữ Văn
Người thực hiện: Phan Thị Phương
Điện thoại: 0944184038
Có đính kèm:
Mô hình Phần mềm Phim ảnh Hiện vật khác
NĂM HỌC: 2021-2022
BẢNG QUY ƯỚC VIẾT TẮT
PPĐV
Phương pháp đóng vai
PPDH
Phương pháp dạy học
GV
Giáo viên
HS
Học sinh
ĐC
Đối chứng
TN
Thực nghiệm
PP
Phương pháp
SGK
Sách giáo khoa
NXB
Nhà xuất bản
THPT
Trung học phổ thông
HĐXX
Hội đồng xét xử
MỤC LỤC
Trang
ĐẶT VẤN ĐỀ …………………………………………………………………….1
1. Lí do chọn đề tài ………………………………………………………………..1
2. Mục đích nghiên cứu ………………………………………………………….. 2
3. Đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu …………………………………………… 2
3.1. Đối tượng nghiên cứu ………………………………………………………...2
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu …………………………………………………………2
4. Phạm vi khảo sát ………………………………………………………………..2
5. Phương pháp nghiên cứu ………………………………………………………..2
6. Đóng góp của đề tài .........................................................................................….3
7. Tính mới của đề tài ……………………………………………………………...3
8. Cấu trúc của đề tài ……………………………………………………………...4
CHƯƠNG I. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI ……………………………..5
1.1. Cơ sở lí luận .................................................................................................….5
1.1.1. Phương pháp dạy học tích cực …………………………………………….. 5
1.1.2. Khái niệm phương pháp đóng vai và vai trò của phương pháp đóng vai trong
dạy học Ngữ Văn ở trường THPT …………………………………………………6
1.2. Cơ sở thực tiễn …………………………………………………………….. …9
1.2.1. Thực trạng dạy học môn Ngữ Văn ……………………………………….…9
1.2.2. Thực trạng nhận thức của giáo viên về việc vận dụng phương pháp đóng vai
vào dạy học Ngữ Văn ở trường THPT ...............................................................…10
1.2.3. Mức độ vận dụng PPĐV của GV trong dạy học Ngữ Văn ở trường THPT..10
1.2.4. Mức độ hứng thú của HS đối với các phương pháp dạy học của giáo viên..11
CHƯƠNG II. VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI VÀO DẠY HỌC
VĂN BẢN TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU - TRỌNG THỦY
2.1. Các nguyên tắc vận dụng phương pháp đóng vai vào dạy học cho HS …….14
2.1.1. Phương pháp đóng vai phải đảm bảo mục tiêu dạy học …………………..14
2.1.2. Phương pháp đóng vai phải đảm bảo khai thác kiến thức cơ bản, trọng tâm
……………………………………………………………………………….14
2.1.3. Phương pháp đóng vai phải đảm bảo tính khả thi …………………………15
2.1.4. Phương pháp đóng vai đảm bảo tính tích cực, chủ động ………………….15
2.1.5. Phương pháp đóng vai phải đảm bảo nguyên tắc tự nguyện ………………15
2.2 Một số hình thức đóng vai trong dạy học Truyện An Dương Vương và Mị Châu
- Trọng Thủy ………………………………………………………………………………16
2.2.1. Hình thức đóng vai tái hiện ………………………………………………..16
2.2.2. Hình thức đóng vai suy luận ………………………………………………20
2.2.3. Đóng vai người kể chuyện …………………………………………………23
2.2.4. Đóng vai giả định ………………………………………………………….27
CHƯƠNG III. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM …………………………………34
3.1. Mục đích, nhiệm vụ, yêu cầu thực nghiệm ......................................................34
3.1.1. Mục đích thực nghiệm ……………………………………………………..34
3.1.2. Nhiệm vụ của thực nghiệm ……………………………………………… ..34
3.1.3. Yêu cầu thực nghiệm ……………………………………………………. ..34
3.2. Đối tượng, địa bàn, thời gian và quy trình thực nghiệm ………………….. ..34
3.2.1. Đối tương, địa bàn thực nghiệm …………………………………………...35
3.2.2. Thời gian và quy trình thực nghiệm ……………………………………….35
3.3. Thiết kế giáo án thực nghiệm …………………………………………….. ...35
3.4. Đánh giá kết quả thực nghiệm …………………………………………… …45
3.4.1. Tiêu chuẩn đánh giá …………………………………………………… …45
3.4.2. Đánh giá kết quả thực nghiệm về phía giáo viên ………………………….45
3.4.3. Đánh giá kết quả thực nghiệm về phía học sinh …………………………..46
3.4.4. Đánh giá chung ……………………………………………………………47
KẾT LUẬN ……………………………………………………………………..49
MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ ……………………………………………………50
TÀI LIỆU THAM KHẢO ……………………………………………………..51
PHỤ LỤC ……………………………………………………………………….52
1
ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Giáo dục là một hoạt động sáng tạo, vận động không ngừng theo xu thế
chung của thời đại. Vì thế trong những năm qua, cùng với xu hướng đổi mới trên
mọi lĩnh vực, giáo dục cũng ưu tiên nhiệm vụ đổi mới. Thực hiện Nghị quyết
Trung ương số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; giáo
dục phổ thông trong phạm vi cả nước đang thực hiện đổi mới toàn bộ, từ mục tiêu
chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh, từ
nội dung nặng tính hàn lâm sang nội dung có tính thực tiễn cao, từ phương pháp
truyền thụ một chiều sang phương pháp dạy học tích cực, từ hình thức dạy học trên
lớp là chủ yếu sang kết hợp đa dạng các hình thức dạy học trong và ngoài lớp,
trong và ngoài nhà trường, trực tiếp và qua mạng, từ hình thức đánh giá tổng kết là
chủ yếu sang coi trọng đánh giá trên lớp và đánh giá quá trình, từ giáo viên đánh
giá học sinh là chủ yếu sang tăng cường việc học sinh tự đánh giá và đánh giá lẫn
nhau của học sinh.
Văn học dân gian có vai trò, vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần cũng
như trong nền văn học dân tộc. Như bầu sữa ngọt ngào, trong lành, tươi mát, văn
học dân gian đã nuôi dưỡng tâm hồn Việt, nuôi dưỡng nền văn hóa Việt Nam. Đối
với Nhân dân lao động, văn học dân gian vừa là cuốn sách bách khoa của đời sống,
vừa là một trong những phương tiện giáo dục những phẩm chất tốt đẹp nhất của
con người như: Tình yêu Tổ quốc, lòng dũng cảm, tinh thần lạc quan, lòng ngay
thẳng, ý thức về điều thiện và tinh thần đấu tranh chống điều ác … Đối với các bộ
môn khoa học xã hội, văn học dân gian là nguồn tài liệu vô giá cho việc nghiên
cứu đời sống và thế giới quan nhân dân trong các thời kỳ lịch sử khác nhau. Trong
chương trình Ngữ Văn lớp 10 (tập 1), phần đọc hiểu văn bản văn học dân gian
chiếm số lượng khá nhiều (26%). Điều đó cho thấy vị trí quan trọng của văn học
dân gian trong chương trình phổ thông.
Truyền thuyết là thể loại văn học dân gian quen thuộc với học sinh và khi
dạy GV chủ yếu cung cấp kiến thức còn HS ghi nhớ một cách thụ động, máy móc.
Từ kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm, tôi thấy việc đưa truyền thuyết trở về với
môi trường diễn xướng là một điều hoàn toàn hợp lí vì văn học dân gian tồn tại
bằng hình thức diễn xướng dân gian. Việc làm đó vừa giúp HS thấy được vẻ đẹp
của tác phẩm truyền thuyết vừa giúp các em phát huy được sự chủ động, tích cực,
sáng tạo của mình. Từ những lí do trên, tôi đã đưa phương pháp dạy học đóng vai
vào khai thác, áp dụng trong hoạt động dạy học của bản thân, cụ thể là trong quá
trình dạy tác phẩm Truyện An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy - Phần văn
học dân gian Việt Nam, chương trình Ngữ Văn 10 (tập 1) vì ưu điểm của phương
pháp dạy học đóng vai có thể đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục nói chung và phù
hợp với đặc trưng của thể loại.