Lee Chu Keong
S H U TRÍ TUỞ Ữ Ệ
S h u Trí tu (STTT) là s công nh n c a xã h i đ i v i nh ng ở ữ ệ ự ậ ủ ộ ố ớ ữ
n l c v trí tu . Đó là s đ c quy n ban ra đ ghi nh n s ỗ ự ề ệ ự ộ ề ể ậ ự
đóng góp c a các sáng t o trí tu cho xã h i. Đó là m t quy n ủ ạ ệ ộ ộ ề
s h u vô hình. Vi c s d ng SHTT c a m t đ i t ng th ba ở ữ ệ ử ụ ủ ộ ố ượ ứ
không t c đo t đ c quy n s h u c a s h u ch . Nh v y, ướ ạ ượ ề ở ữ ủ ở ữ ủ ư ậ
quy n SHTT là quy n đ h n ch ng i khác s d ng quy n ề ề ể ạ ế ườ ử ụ ề
này. S m r ng quy n này tùy thu c vào ph m vi quy n h n ự ở ộ ề ộ ạ ề ạ
quy đ nh b i pháp lu t đ h n ch s d ng quy n này. Ph m vi ị ở ậ ể ạ ế ử ụ ề ạ
quy n h n càng r ng thì s đ c quy n c a ng i s h u ch ề ạ ộ ự ộ ề ủ ườ ở ữ ủ
quy n SHTT càng l n.ề ớ
(Hamzah, 2006, tr. 19)
S H U TRÍ TU LÀ GÌ ?Ở Ữ Ệ
Vi c ch ng minh v m t lý thuy t cho vi c b o v SHTT bao ệ ứ ề ặ ế ệ ả ệ
g m t các cu c tranh lu n v kinh t hay sáng t o cho đ n các ồ ừ ộ ậ ề ế ạ ế
cu c tranh lu n d a trên ni m tin SHTT là s m r ng tính cách ộ ậ ự ề ự ở ộ
c a m t con ng i – đi u này đ c ng d ng cho b n quy n. ủ ộ ườ ề ượ ứ ụ ả ề
Rõ ràng SHTT là thành qu lao đ ng c a m t con ng i và do ả ộ ủ ộ ườ
đó ng i y đáng đ c quy n SHTT. S khác bi t v giá tr ườ ấ ượ ề ự ệ ề ị
gi a m t khúc g và m t cái gh là giá tr tăng thêm do ng i ữ ộ ỗ ộ ế ị ườ
th m c đem đ n – s khéo léo và s c lao đ ng c a ông ta đã ợ ộ ế ự ứ ộ ủ
bi n khúc g thành 1 cái gh . T ng t nh v y, s n ph m c a ế ỗ ế ươ ự ư ậ ả ẩ ủ
trí thông minh và s sáng t o mà quy n SHTT b o v cũng ph i ự ạ ề ả ệ ả
đ c đánh giá t ng úng. ượ ươ
(Hamzah, 2006, tr. 19)
Hesse (2002) cho r ng khái ni m SHTT – ý nghĩ v vi c s ằ ệ ề ệ ở
h u m t ý t ng,là con đ c a Th i đ i Ánh sáng châu Âu.ữ ộ ưở ẻ ủ ờ ạ ở
Ng i Hy l p c không nghĩ r ng tri th c là m t cái gì có th ườ ạ ổ ằ ứ ộ ể
s h u ho c buôn bán đ c.ở ữ ặ ượ
D o qua các n n văn minh l n tr c th i hi n đ i – Văn minh ạ ề ớ ướ ờ ệ ạ
Trung hoa, H i giáo, Do thái giáo và Thiên chúa giáo -, có th ồ ể
nh n th y s thi u v ng khái ni m v quy n s h u c a con ậ ấ ự ế ắ ệ ề ề ở ữ ủ
ng i đ i v i nh ng ý t ng ho c l i nói c a mình. ườ ố ớ ữ ưở ặ ờ ủ
Có nh ng ý t ng không đúng coi th ng th ng m i và do ữ ưở ườ ươ ạ
đó coi th ng c vi c vi t đ ki m ti n.ườ ả ệ ế ể ế ế
NGU N G C C A M T Ý T NGỒ Ố Ủ Ộ ƯỞ
Các tác gi s d ng s khéo léo c a mình đ t hoàn ả ử ụ ự ủ ể ự
thi n và hoàn thi n ng i khácệ ệ ườ
Các tác gi Trung hoa không có quy n s h u v ả ề ở ữ ề
nh ng l i phát ngôn c a mình tr c công chúng. ữ ờ ủ ướ
Không th s h u n i dung c a nh ng cu n sách – k ể ở ữ ộ ủ ữ ố ể
c nh ng ý t ng đ c bi t mà tác gi s d ng và cho ả ữ ưở ặ ệ ả ử ụ
r ng đó là s h u c a mìnhằ ở ữ ủ
Ch vi t c a Trung hoa đ c cho là ch t ng hình và ữ ế ủ ượ ữ ượ
không ng i nào có quy n không cho ng i khác s ườ ề ườ ử
d ng ch vi t này.ụ ữ ế
Ý t ng c a ng i Trung hoaưở ủ ườ