Đ bài: So sánh g ng m t đt n c trong hai bài th cùng mang tên Đt n c c aề ươ ặ ấ ướ ơ ấ ướ ủ
Nguy n Đình Thi và Nguy n Khoa Đi mễ ễ ề
Bài làm
Đt n c luôn luôn là hành trang tinh th n trên b c đng đi t i c a th h tr , và haiấ ướ ầ ướ ườ ớ ủ ế ệ ẻ
bài th s kh i d y trong h tình yêu T qu c và nh ng d đnh t t đp đ góp ph nơ ẽ ơ ậ ọ ổ ố ữ ự ị ố ẹ ể ầ
d ng xây Đt n c. Hai bài th đã đem đn cho h hai g ng m t đp v T qu c: Đtự ấ ướ ơ ế ọ ươ ặ ẹ ề ổ ố ấ
n c c a Nguy n Đình Thi mang nhi u s c thái hi n đi, còn Đt n c c a Nguy nướ ủ ễ ề ắ ệ ạ ấ ướ ủ ễ
Khoa Đi m l i đm đà phong v dân gian. Vì th c hai g ng m t này g p l i, có thề ạ ậ ị ế ả ươ ặ ộ ạ ể
làm cho th h tr c m nh n đy đ, tr n v n h n mà cũng phong phú, sâu s c h n vế ệ ẻ ả ậ ầ ủ ọ ẹ ơ ắ ơ ề
T qu c.ổ ố
Trong Đt n c c a Nguy n Đình Thi, không ph i không có nh ng nét dân t c (Gió th iấ ướ ủ ễ ả ữ ộ ổ
mùa thì: h ng c m m i), nh ng hình nh Vi t Nam (Nh ng cánh đng th m mát –ươ ố ớ ữ ả ệ ữ ồ ơ
Nh ng ng đng bát ngát – Nh ng dòng sông đ n ng phù sa) nh ng nhìn toàn bài thữ ả ườ ữ ỏ ặ ư ơ
thì cái s c thái hi n đi v n hi n lên khá đm, v n có nh ng m ch ng m “rì r m trongắ ệ ạ ẫ ệ ậ ẫ ữ ạ ầ ầ
ti ng đt” n i v i truy n th ng ông cha, nh ng đã hi n lên m t Đt n c hi n đi c aế ấ ố ớ ề ố ư ệ ộ ấ ướ ệ ạ ủ
th k XX, t sau Cách m ng tháng Tám. Đó là g ng m t Đt n c đã đc Nguy nế ỉ ừ ạ ươ ặ ấ ướ ượ ễ
Đình Thi p , tr i nghi m và đúc k t trong cu c kháng chi n ch ng Pháp. Ta b t g pấ ủ ả ệ ế ộ ế ố ắ ặ
trong bài th nhi u hình nh hi n đi, nhi u cách nói hi n đi. Khi anh nói v Đt n cơ ề ả ệ ạ ề ệ ạ ề ấ ướ
đau th ng:ươ
Ôi nh ng cánh đng quê ch y máuữ ồ ả
Dây thép gai đâm nát tr i chi uờ ề
Khi anh ca ng i Đt n c anh hùng b t khu t:ợ ấ ướ ấ ấ
Xi ng xích chúng bay không khóa đcề ượ
Tr i đy chim và đt đy hoaờ ầ ấ ầ
Súng đn chúng bay không b n đcạ ắ ượ
Lòng dân ta yêu n c, th ng nhàướ ươ
Và c khi anh miêu t Đt n c c a tình nghĩa, tình yêu:ả ả ấ ướ ủ
Nh ng đêm dài hành quân nung n uữ ấ
B ng b n ch n nh m t ng i yêuỗ ồ ồ ớ ắ ườ
Thì nh ng hình nh “cánh đng quê ch y máu”, “dây thép gai”, “xi ng xích”, “súng đn”,ữ ả ồ ả ề ạ
“nh m t ng i yêu” làm ta liên t ng đn th n c ngoài v i t duy hi n đi, s c màuớ ắ ườ ưở ế ơ ướ ớ ư ệ ạ ắ
hi n đi.ệ ạ
Nh ng rõ nh t là kh th “t ng k t” cu i bài: m t t ng đài Đt n c b ng th c aư ấ ở ổ ơ ổ ế ố ộ ượ ấ ướ ằ ơ ủ
th i k hi n đi:ờ ỳ ệ ạ
Súng n rung tr i gi n dổ ờ ậ ữ
Ng i lên nh n c v bườ ư ướ ỡ ờ
N c Vi t Nam t máu l aướ ệ ừ ử
Rũ bùn đng d y sáng lòaứ ậ
24 ch th d n nén c m xúc, tích t năng l ng, v i nh ng hình nh hi n đi (Súng nữ ơ ồ ả ụ ượ ớ ữ ả ệ ạ ổ
rung tr i gi n d ), nh ng cách nói hi n đi cùng v i ngôn ng cô đúc, k t tinh (rũ bùnờ ậ ữ ữ ệ ạ ớ ữ ế
đng d y sáng lòa) đã d ng lên nh ch m kh c vào Th k XX 1 m t g ng m t Đtứ ậ ự ư ạ ắ ế ỉ ộ ươ ặ ấ
n c sáng lòa trong nh ng ngày chi n th ng gi c Pháp.ướ ữ ế ắ ặ
Tôi v n mu n nh c l i r ng: không ph i là trong h n th Nguy n Đình Thi không có ch tẫ ố ắ ạ ằ ả ồ ơ ễ ấ
dân gian – dân t c (ch ng c là anh đã vi t đo n Quê h ng Vi t Nam r t đm đà phongộ ứ ớ ế ạ ươ ệ ấ ậ
v ca dao trong Bài th H c H i), nh ng vì sao bài th này, g ng m t Đt n c l iị ơ ắ ả ư ở ơ ươ ặ ấ ướ ạ
đc chi u r i và t a sáng t nh ng s c màu hi n đi? Ta th y, bài th đã đc “thaiượ ế ọ ỏ ừ ữ ắ ệ ạ ấ ơ ượ
nghén” trong 8 năm (1947 – 1955), c m h ng v Đt n c đã đc anh p , tr iả ứ ề ấ ướ ượ ấ ủ ả
nghi m, tích lũy trong su t cu c kháng chi n ch ng Pháp, gi đây đã “chín” đ anh có thệ ố ộ ế ố ờ ể ể
d ng lên m t g ng m t Đt n c t ng h p, cô đúc k t tinh. Và anh vi t bài th khi Đtự ộ ươ ặ ấ ướ ổ ợ ế ế ơ ấ
n c đã rũ bùn đng d y sáng lòa, g ng m t Đt n c đc t a sáng b ng v đpướ ứ ậ ươ ặ ấ ướ ượ ỏ ằ ẻ ẹ
Th i đi. Hai đi u trên đây bu c anh ph i tìm đn m t cách th hi n thích h p và anh đãờ ạ ề ộ ả ế ộ ể ệ ợ
ch n các câu t t ng h p, cái gi ng đi u tr m hùng ch a ch t nhi u suy nghĩ, cách nói côọ ừ ổ ợ ọ ệ ầ ứ ấ ề
đúc – hi n đi và nh ng hình nh k t tinh – hi n đi. Ch có đi u là tính hi n đi đâyệ ạ ữ ả ế ệ ạ ỉ ề ệ ạ ở
không h mâu thu n v i tính dân t c, m t ph m ch t m i trong th anh: tính dân t c –ề ẫ ớ ộ ộ ẩ ấ ớ ơ ộ
hi n đi. Đó cũng là lý do khi n cho bài th Đt n c đng v ng trong “sóng gió banệ ạ ế ơ ấ ướ ứ ữ
đu” và nhanh chóng đi vào lòng b n đc nhi u th h .ầ ạ ọ ề ế ệ
Khác v i bài th trên, Đt n c c a Nguy n Khoa Đi m là Đt n c c a ca dao th nớ ơ ấ ướ ủ ễ ề ấ ướ ủ ầ
tho i. “Đt n c c a Nhân dân, Đt n c c a ca dao th n tho i”, đó là câu th đã quy tạ ấ ướ ủ ấ ướ ủ ầ ạ ơ ụ
m i v n đ c a bài th : t t ng c t lõi c a bài th là Đt n c c a nhân dân, vàọ ấ ề ủ ơ ư ưở ố ủ ơ ấ ướ ủ
Nguy n Khoa Đi m đã dùng m t Đt n c c a ca dao th n tho i đ th hi n t t ngễ ề ộ ấ ướ ủ ầ ạ ể ể ệ ư ưở
đó. Dùng ca dao, th n tho i… t c là s d ng các ch t li u dân gian đ nói lên t t ngầ ạ ứ ử ụ ấ ệ ể ư ưở
Đt n c c a nhân dân là đúng, là sáng t o, là ngh thu t. B i dân gian cũng đng nghĩaấ ướ ủ ạ ệ ậ ở ồ
v i nhân dân, dân gian chính là nhân dân cái ph n c b n nh t, đm đà nh t và cũng dớ ở ầ ơ ả ấ ậ ấ ễ
th y nh t. Nh ph ng h ng đúng y mà anh đã thành công. Nh ng có l không ch làấ ấ ờ ươ ướ ấ ư ẽ ỉ
v n đ ngh thu t đn thu n, mà ch c r ng cái ch t dân gian y đã th m vào máu th t,ấ ề ệ ậ ơ ầ ắ ằ ấ ấ ấ ị
tâm h n anh, đ khi d ng lên g ng m t Đt n c này, thì nó c t nhiên ch y ra theoồ ể ự ươ ặ ấ ướ ứ ự ả
ngòi bút:
Khi ta l n lên Đt n c đã có r iớ ấ ướ ồ
Đt n c có trong nh ng cái “ngày x a ngày x a”… m th ng hay k …ấ ướ ữ ử ư ẹ ườ ể
L i th nghe nh l i bà k chuy n c tích dân gian b n b p l a. Có mi ng tr u, có g ngờ ơ ư ờ ể ệ ổ ế ế ử ế ầ ừ
cay mu i m n, có cái kèo cái c t, h t g o m t n ng hai s ng, chi c khăn trong n i nhố ặ ộ ạ ạ ộ ắ ươ ế ỗ ớ
th m, l i có c “tr ng tre mà đánh gi c”. Không ch nh ng cái g n gũi thân quen trongầ ạ ả ồ ặ ỉ ữ ầ
cu c s ng, mà còn có nh ng đi u tôn kính, thiêng liêng:ộ ố ữ ề
Đt là n i Chim vấ ơ ề
N c là n i R ng ướ ơ ồ ở
L c Long Quân và Âu Cạ ơ
Đ ra đng bào ta trong b c tr ngẻ ồ ọ ứ
Vì v y mà “h ng năm ăn đâu làm đâu – cũng bi t cúi đu nh ngày gi T ”ậ ằ ế ầ ớ ỗ ổ
Nguy n Khoa Đi m đã tìm v v i c i ngu n, tìm v v i văn hóa dân gian đ hi u sâuễ ề ề ớ ộ ồ ề ớ ể ể
thêm g ng m t Đt n c. Và t kho tàng văn hóa dân gian phong phú và đp đ y, anhươ ặ ấ ướ ừ ẹ ẽ ấ
đã có nh ng phát hi n v Đt n c đy thi v l i giàu ch t trí tu :ữ ệ ề ấ ướ ầ ị ạ ấ ệ
Nh ng ng i v nh ch ng còn góp cho Đt n c nh ng núi V ng Phuữ ườ ợ ớ ồ ấ ướ ữ ọ
C p v ch ng yêu nhau góp nên hòn Tr ng Máiặ ợ ồ ố
Gót ng a c a Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đm đ l i,ự ủ ầ ể ạ
Chín m i con voi góp mình d ng đt T Hùng V ngươ ự ấ ổ ươ
Nh ng con r ng n m im góp dòng sông xanh th mữ ồ ằ ẳ
Ng i h c trò nghèo góp cho Đt n c mình núi Bút non Nghiênườ ọ ấ ướ
Con cóc, con gà quê h ng cùng góp cho H Long thành th ng cànhươ ạ ắ
……
Ôi đt n c sau b n nghìn năm đi đâu ta cũng th yấ ướ ố ấ
Nh ng cu c đi đã hóa núi sông ta…ữ ộ ờ
Và c nh ng phát hi n cho m i ng i, cho anh và cho em, th t sâu s c, b t ng : Trongả ữ ệ ỗ ườ ậ ắ ấ ờ
anh và em hôm nay Đu có m t ph n Đt n c.ề ộ ầ ấ ướ
Đ r i đi đn m t khái quát – l ch s cho Đt – N c – B n – Ngàn – Năm:ể ồ ế ộ ị ử ấ ướ ố
Trong b n nghìn l p ng i gi ng ta l a tu iố ớ ườ ố ứ ổ
H đã s ng và ch tọ ố ế
Gi n d và bình tâmả ị
Không ai nh m t đt tênớ ặ ặ
Nh ng h đã làm ra Đt n c.ư ọ ấ ướ
Nh ng phát hi n này đã nêu b t t t ng c t lõi c a đo n th là Đt n c c a Nhân dân.ữ ệ ậ ư ưở ố ủ ạ ơ ấ ướ ủ
Nh ng Đt n c c a Nhân dân cũng chính là Đt n c c a ca dao th n tho i.. Đt n cư ấ ướ ủ ấ ướ ủ ầ ạ ấ ướ
y đã:ấ
D y anh bi t yêu em t thu trong nôiạ ế ừ ở
Bi t quý công c m vàng nh ng ngày l n l iế ầ ữ ặ ộ
Bi t tr ng tre đi ngày thành g yế ồ ợ ậ
Đi tr thù mà không s dài lâu…ả ợ
S d ng đm đc ch t li u dân gian mà bài th v n thoáng là do Nguy n Khoa Đi m đãử ụ ậ ặ ấ ệ ơ ẫ ễ ề
bi t ch n l c nh ng cái tiêu bi u nh t, có ý nghĩa nh t và quan tr ng h n, là anh đã bi tế ọ ọ ữ ể ấ ấ ọ ơ ế
“chê bi n” nó, v n d ng nó m t cách sáng t o vào l i th c a mình. Vì v y, nh ng y uế ậ ụ ộ ạ ờ ơ ủ ậ ữ ế
t c a văn hóa, văn h c dân gian đây đã hòa nh p khá t nhiên v i cách di n đt và tố ủ ọ ở ậ ự ớ ễ ạ ư
duy hi n đi, t o ra màu s c th m m v a quen thu c l i v a m i m c a th anh. Và đóệ ạ ạ ắ ẩ ỹ ừ ộ ạ ừ ớ ẻ ủ ơ
m i chính là đi u đóng góp quan tr ng c a gi ng th Nguy n Khoa Đi m trong n n thớ ề ọ ủ ọ ơ ễ ề ề ơ
ca hi n đi Vi t Nam.ệ ạ ệ
M t g ng m t Đt n c mang s c thái hi n đi và m t g ng m t Đt n c đm đàộ ươ ặ ấ ướ ắ ệ ạ ộ ươ ặ ấ ướ ậ
phong v dân gian đã đem đn cho th h tr trong nhà tr ng nh ng rung đng th m mị ế ế ệ ẻ ườ ữ ộ ẩ ỹ
và nh ng c m nh n đy đ, tr n v n v T qu c, ch c ch n s kh i d y trong các emữ ả ậ ầ ủ ọ ẹ ề ổ ố ắ ắ ẽ ơ ậ
nh ng tình c m t t đp và nh ng d đnh l n lao đ góp ph n d ng xây đt n c. Vuiữ ả ố ẹ ữ ự ị ớ ể ầ ự ấ ướ
s ng h n khi nh ng bài th đó đã đn v i th h t ng lai c a Đt n c.ướ ơ ữ ơ ế ớ ế ệ ươ ủ ấ ướ