VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
VIỆN NGHIÊN CỨU TÔN GIÁO
TÀI LIỆU
TÔN GIÁO, TÍN NGƯỠNG VỚI DI SẢN VĂN HÓA
Ở VIỆT NAM
(Thuộc Đề án Hỗ trợ thông tin, tuyên truyền về dân tộc, tôn giáo theo quyết định
số 219-QĐ/TTg ngày 21 tháng 2 năm 2019)
Hà Nội, 2022
DANH SÁCH CÁC THNH VIÊN THAM GIA
THỰC HIỆN
1.
TS. Phm Thị Thy Chung, CN
Vin Nghiên cu Tôn giáo
2.
ThS. Phm Phương Anh, TK
Vin Nghiên cu Tôn giáo
3.
TS. Hoàng Văn Chung, TVC
Vin Nghiên cu Tôn giáo
4.
TS. Nguyn Thị Quế Hương, TVC
Vin Nghiên cu Tôn giáo
5.
ThS. Hoàng Thị Bch Ngc, TVC
Vin Nghiên cu Tôn giáo
DANH MC CH VIT TT
DSVHTGTN
Di sn văn ha tôn giáo, tn ngưng
DSVHTGTNVT
Di sn văn ha tôn giáo, tn ngưng vt th
DSVHTGTNPVT
Di sn văn ha tôn giáo, tn ngưng phi vt th
DSVH
Di sn văn ha
DSVHVT
Di sn văn ha vt th
DSVHPVT
Di sn văn ha phi vt th
ICCROM
Trung tâm quốc tế Nghiên cu bo tn và phc chế tài
sn văn ha (International Centre for the Study of the
Preservation and Restoration of Cultural Property)
ICOM
Hội đng quốc tế Các bo tàng (International Council of
Museums)
ICOMOS
Hội đng quốc tế Các tượng đài và di tch (International
Council on Monuments and Sites)
IJHS
Tp ch quốc tế Nghiên cu di sn (International Journal
of Heritage Studies)
UN
Liên hợp quốc (United Nations)
UNESCO
T chc Giáo dc, Khoa hc và Văn ha ca Liên Hợp
quốc (United Nations Educational, Scientific and
Cultural Organization)
WHC
World Heritage Convention
WHS
World Heritage Sites
MC LC
LỜI M ĐU .................................................................................................. 1
CHƯƠNG 1 CC VN Đ CHUNG V DI SN VĂN HA TÔN
GIO, TN NGƯNG .................................................................................... 5
1.1. Một s quan đim v di sn văn ha tôn gio, tn ngưng ......... 5
1.1.1. Quan điểm định hướng của Hồ Chí Minh về vấn đề tôn giáo,
tín ngưỡng và di sản văn hóa .................................................................. 5
1.1.2. Quan điểm ch đo về di sản văn hóa tôn gio, tín ngưỡng
của Đảng Cng sản Vit Nam ................................................................. 7
1.1.3. Quan điểm hướng dẫn ca Nh nước thông qua mt s văn bản
pháp quy ..................................................................................................... 9
1.1.4. Mt số hiến chương và công ước quốc tế.............................. 12
1.2. Một s khi nim liên quan đn di sn văn ha tôn gio, tn
ngưng ........................................................................................................ 17
1.2.1. Khi nim về di sản văn hóa .................................................. 17
1.2.1.3. Mối quan hệ giữa di sản văn hóa phi vt th v di sản văn hóa
vt th
....................................................................................................... 21
1.2.2. Cng đồng tôn gio, tín ngưỡng ............................................ 24
1.3. Di sn văn ha tôn gio, tn ngưng l g? ............................. 27
CHƯƠNG 2 DI SN VĂN HA TÔN GIO, TN NGƯNG VIT
NAM ............................................................................................................... 38
2.1. Nhn din di sn văn ha tôn gio, tn ngưng ......................... 38
2.1.1. Di sản văn hóa tôn gio, tín ngưỡng vật thể ......................... 38
2.1.2. Di sản văn hóa tôn gio, tín ngưỡng phi vật thể .................. 45
2.2. Gi tr ca di sn văn ha tôn gio, tn ngưng trong văn ha, x hi Vit
Nam ............................................................................................................. 52
2.2.1. Gi trị văn hóa ........................................................................ 53
2.2.2. Gi trị lịch s .......................................................................... 56
2.2.3. Gi trị x hi ........................................................................... 58
2.2.4. Gi trị kinh tế .......................................................................... 60
2.2.5. Gi trị khoa hc ...................................................................... 61
2.3. Gii thiu một s di sn văn ha tôn gio, tn ngưng Vit
Nam ............................................................................................................. 64
2.3.1. Di sản văn hóa tín ngưỡng .................................................... 65
2.3.2. Di sản văn hóa tôn gio.......................................................... 69
CHƯƠNG 3 BO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SN VĂN HA
TÔN GIO, TN NGƯNG VIT NAM TRONG BỐI CNH HIN
NAY ................................................................................................................ 92
3.1. Những yu t thun lợi và thách thức đi vi vic bo tồn và
phát huy di sn văn ha tôn gio, tn ngưng ........................................ 92
3.1.1. Những thuận lợi ..................................................................... 92
3.1.2. Những thách thức .................................................................. 99
3.2. Các nguồn lực chủ yu tham gia vào quá trình bào tồn và
phát huy di sn văn ha tôn gio, tn ngưng .................................. 108
3.2.1. Quản lý nhà nước các cấp ....................................................... 108
3.2.2. Nghiên cứu khoa hc ............................................................... 110
3.2.3. Giáo dục .................................................................................... 111
3.2.4. Truyền thông............................................................................. 113
3.2.5. Cng đồng ................................................................................. 115
3.3. Một s phương thức bo tồn di sn văn ha tôn gio, tn
ngưng hưng ti sự pht trin bn vững ........................................ 116
3.3.1. Bảo tồn tnh xc thc v ton vn ca di sản văn ha tôn gio, tn
ngưng ...................................................................................................... 119
3.3.2. Bảo tồn chn lc ....................................................................... 121
3.3.3. Bảo tồn đi đôi với phát triển ..................................................... 122
3.3.4. Số hóa di sản văn hóa tôn gio, tín ngưỡng ........................... 125
TI LIU THAM KHO .......................................................................... 131