1
MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT
TÀI LIỆU KHỐI 11 NĂM HỌC 2022-2023
NGUYÊN TẮC TẬP LUYỆN THỂ DỤC THỂ THAO
I NỘI DUNG VÀ YÊU CẨU
1. Nguyên tắc vừa sức
a) Khái niệm
Nguyên tắc vừa sức là một trong những nguyên tắc sư phạm của giảng
dạy và tập luyện TDTT. Tập luyện TDTT muốn đạt được hiệu quả thì các
bài tập phải phù hợp với những đặc điểm về trí tuệ, sức khoẻ, giới tính, thể
lực, tâm lí và trình độ vận động của người học.
b) Nội dung
Theo nguyên tắc vừa sức, việc lựa chọn và thực hiện các bài tập để học
kĩ thuật động tác, phát triển các tố chất thể lực (trong giờ học và ngoài giờ)
cần phải phù hợp với sức khoẻ, giới tính, trình độ vận động và thể lực của
nguời tập.
Tuy nhiên vừa sức không có nghĩa là không có khó khăn, mà nguợc lại
để thực hiện các yêu cầu tập luyện nguời tập cần phải có sự nỗ lực rất lớn về
thể chất và tinh thần.
Những bài tập quá dễ, thực hiện với số lần lặp lại nhỏ hoặc thực hiện
trong thời gian ngắn, hay yêu cầu tập luyện quá thấp sẽ không mang lại hiệu
quả tập luyện.
Nên lựa chọn các bài tập, phuơng pháp tập luyện vừa với sức khoẻ của
HS, phù hợp với trình độ vận động, đặc điểm giới tính
c) Yêu cầu
Khi tiến hành tập luyện TDTT các em cần có kế hoạch tự theo dõi, kiểm
2
tra để xác định mức độ phù hợp của LVĐ tập luyện và ảnh hưởng của nó đối
với sức khoẻ và thể lực.
Tập luyện TDTT bao giờ cũng dẫn đến sự mệt mỏi, làm giảm sút tạm
thời năng lực làm việc. Nhờ quá trình nghỉ ngơi, ăn uống phù hợp cơ thể sẽ
đuợc hồi phục.
Có thể căn cứ vào một số dấu hiệu cơ bản dễ theo dõi, kiểm tra nhu :
Mạch đập, lượng mồ hôi, màu da, cảm giác tâm lí, bữa ăn, giấc ngủ của
mình để đánh giá mức độ phù hợp của LVĐ tập luyện đối với sức khoẻ và
thể lực của mình. Cụ thể như sau :
- Mạch đập : Nên đo mạch đập trước và sau khi tập luyện, đặc biệt là
sau các bài tập chạy bền. Nếu sau khi kết thúc bài tập sức bền hoặc kết thúc
buổi tập 10 - 15 phút mà mạch đập vẫn cồn cao hơn bình thường 10 - 15
lần/phút thì LVĐ của buổi tập đó quá sức so với trình độ thể lực và sức khoẻ.
- Lượng mồ hôi : Mồ hôi ra nhiều trong điều kiện mùa hè nóng và ẩm là
điều bình thường, song sau tập luyện một thời gian 1 - 2 giờ mà mồ hôi vẫn
ra nhiều, thậm chí ban đêm vẫn cồn ra mồ hôi, đặc biệt ở thắt lưng thì đó là
dấu hiệu LVĐ quá mức chịu đựng.
- Màu da : Nếu thấy sau tập luyện da đỏ nhiều là biểu hiện đã mệt mỏi
do LVĐ cao. Nhưng nếu thấy da tái thì đó là biểu hiện mệt mỏi quá mức do
LVĐ vượt quá sức chịu đựng.
- Cảm giác chủ quan : Rất mệt, không chịu đựng được ; cảm thấy đau,
rát ở cơ, khớp ; cảm giác chóng mặt, buồn nôn,... là những tín hiệu của LVĐ
quá mức chịu đựng.
- Ăn uống : Mệt nhưng sau nghỉ ngơi vẫn ăn ngon miệng thì đó là dấu
hiệu của LVĐ phù hợp. Ăn không ngon, không ăn hết mức ăn hằng ngày là
LVĐ đến giới hạn chịu đựng. Nếu thấy chán ăn, không muốn ăn trong nhiều
bữa, thì đó là biểu hiện của LVĐ quá sức chịu đựng.
- Giấc ngủ : Mệt nhưng vẫn ngủ ngon, đó là LVĐ phù hợp. Nếu ngủ bị
3
mê sảng, có cảm giác "bị đè nặng ở ngực", thì đó là LVĐ đến giới hạn. Nếu
bị khó ngủ, mất ngủ liên tục, thì chính là dấu hiệu của LVĐ quá sức chịu
đựng của bản thân.
2. Nguyên tắc hệ thống
a) Khái niệm
Nguyên tắc hệ thống là một trong những nguyên tắc su phạm chỉ rõ
giảng dạy và tập luyện TDTT cần phải dựa trên cơ sở khoa học, phải đuợc
tiến hành theo một trật tự, một cấu trúc thống nhất và chặt chẽ.
b) Nội dung
Nguyên tắc này dựa trên các quy luật của quá trình nhận thức và mối
quan hệ mang tính quy luật giữa LVĐ tập luyện và sự phát triển năng lực
vận động. Theo nguyên tắc tập luyện hệ thống, quá trình tập luyện TDTT
muốn đạt đuợc hiệu quả cao cần phải đảm bảo tính mục đích, tính tuần tự và
tính liên tục.
Muốn tiếp thu đuợc các kĩ năng kĩ xảo vận động cũng nhu phát triển
đuợc các tố chất thể lực thì các em cần hiểu đuợc mục đích, nội dung của bài
tập ; tạo đuợc cảm giác, tri giác vận động và hình thành đuợc biểu tuợng vận
động. Vì vậy muốn đạt đuợc hiệu quả tập luyện, việc chọn lựa, sắp xếp các
bài tập, các phuơng pháp tập luyện cần tuân theo một trật tự nhất định mang
tính mục đích, tính khoa học.
Tập luyện TDTT thuờng xuyên sẽ dẫn đến quá trình thích ứng nâng cao
sức khoẻ, nâng cao trình độ thể lực và mức độ hoàn thiện các kĩ năng kĩ xảo
vận động cũng nhu các phẩm chất tâm lí. Ngừng tập luyện sẽ làm giảm dần
và mất đi các thích ứng đã đạt được, do vậy muốn nâng cao sức khoẻ, thể lực
và hoàn thiện kĩ thuật các động tác TDTT cần phải tập luyện thường xuyên
và liên tục.
c) Yêu cầu
Tập luyện TDTT cần phải tiến hành một cách có chủ đích, có kế hoạch.
- Trước khi tiến hành tập luyện cần xác định rõ mục đích cần phải đạt
4
được, bao gồm mục đích dài hạn (trong năm học lớp 11), mục đích giai đoạn
(trong học kì, trong tháng, trong tuần) và mục đích cụ thể trong từng buổi
tập.
Sắp xếp nội dung các buổi tập cần chú ý đến tính tuần tự và mối liên hệ
lẫn nhau giữa chúng.
Nội dung tập luyện nên sắp xếp theo quy tắc sau :
- Từ đơn giản đến phức tạp, từ chưa biết đến biết, từ thấp đến cao, từ dễ
đến khó, từ nhẹ đến nặng.
- Khi lựa chọn các bài tập, các em cần chú ý đến mố'i quan hệ bổ trợ
cho nhau giữa các bài tập, ví dụ : tập chạy tốc độ sẽ có lợi cho học kĩ thuật
chạy ngắn và kĩ thuật chạy đà trong môn nhảy xa. Tuy nhiên không nên tập
nhảy cao đồng thời với tập nhảy xa vì kĩ thuật nhảy xa có cấu trúc khác,
thậm chí có giai đoạn kĩ thuật ngược với nhảy cao, chẳng hạn như giai đoạn
giậm nhảy. Nếu tập đồng thời hai môn này HS dễ bị mắc sai lầm về kĩ thuật.
Cần tập luyện thường xuyên, liên tục, tránh nghỉ tập luyện quá dài.
Tập luyện thuờng xuyên, liên tục sẽ không làm mất đi hiệu quả đạt đuợc
.
BÀI THỂ DỤC PHÁT TRIỂN CHUNG
(LIÊN HOÀN 50 ĐỘNG TÁC DÀNH CHO NAM)
I - NỘI DUNG
TTCB : Đứng nghiêm.
Động tác ỉ : Kiễng chân, hai tay lăng thẳng từ dưới - sang ngang - lên
cao, bàn tay vỗ vào nhau 1 lần, thân người căng, mắt nhìn thẳng.
Động tác 2 : Hai tay đưa thẳng từ trên cao - sang ngang - xuống dưới, hạ
gót chân về tư thế đứng nghiêm.
Động tác 3 : Như động tác 1, nhưng vỗ tay 2 lần thật nhanh.
Động tác 4 : Như động tác 2.
5
Động tác 5 và 6 . Hai tay đan chéo trước thân (tay phải ngoài, tay ưái
trong) lăng thẳng lừ dưới - lên cao. Thực hiộn hai động tác liên tục. Kết thúc
động tác ờ tư thê' đứng khép chân, hai tay chếch cao, mắt nhìn thẳng.
Đông tác 7 : Hạ hai tay thành dang ngang, bàn tay ngửa, căng thân, đầu
ngửa, mắt nhìn chếch cao.
Động tác 8 : Hai tay giơ chếch cao, căng thân, đầu ngửa, mắt nhìn chếch
cao, lòng bàn tay hướng vào nhau.
Động tác 9 : Như động tác 7.
Động tác 10 : Chân trái bước sang trái một bước rộng hơn vai, gập thân
về trước, hai tay dang ngang, bàn tay sấp, đầu ngẩng, căng thần, mắt nhìn
thẳng.
Động tác 11 : Quay người sang trái, tay phải lăng thẳng xuống dưới, bàn
tay phải chạm mu bàn chân trái. Tay trái lăng thẳng lên ưén, bàn tay duỗi
thẳng.
Động tác 12 : Quay người sang phải, tay trái lăng thảng xuống dưới, hàn
tay trái chạm mu bàn chân phải. Tay phải lăng thẳng lên trên, bàn tay duỗi
thằng.
Động tác 1 3 : Như động tác 11.
Động tức 14 : Như động tác 12.
Động tác 15 : Thu chân trái về với chân phải thành tư thê' ngồi xổm trên
nửa trước bàn chân, hai tay chống đất.
Động tác 16 : Tung hai chân ra sau thành tư thô' nằm sấp chống thẳng
tay, múi bàn chân chống đất, thân người thẳng.
Động tác 17: Co tay (gập hết khớp khuỷu tay), hạ thân và giữ thân người
thẳng.
Động tác 18 : Duỗi tay, thân thảng thành tư thẻ' nàm sấp chống thẳng
lay, mũi bàn chân chống đất, thân người thẳng (như động tác 16).
Động tác 19 : Như động tác 17.
Động tác 20 : Thu hai chân thành tư thè' ngồi xổm, tì trên nửa trước bàn