0
Dự án “Thúc đẩy quản lý cộng đồng tại Việt Nam - PCM”
-----------------
Nhà tài trợ: Cơ quan hợp tác và phát triển Thụy Sỹ (SDC)
Đơn vị thực hiện dự án: Trung tâm hỗ trợ phát triển vì Phụ nữ và Trẻ em (DWC)
TÀI LIỆU TẬP HUẤN
Dạy học tích cực
(Dành cho giáo viên trường trung học cơ sở)
- 2014 -
1
Nội dung
Tài liệu tham khảo ................................................................................................ 2
Mục tiêu khóa tập huấn ...................................................................................... 3
Chu trình học tập tích cực theo vòng xoắn .................................................. 3
Khái niệm dạy học tích cực............................................................................... 3
Khái niệm thúc đẩy và thái độ của thúc đẩy viên ....................................... 4
Thúc đẩy là gì? ................................................................................................... 4
Thúc đẩy bao gồm những gì? .......................................................................... 5
Thúc đẩy được sử dụng khi nào? ................................................................... 5
Một số phát biểu về thúc đẩy: .......................................................................... 5
Thái độ của thúc đẩy viên ................................................................................. 5
Một số kỹ năng thúc đẩy cơ bản ..................................................................... 6
Kỹ năng lắng nghe ............................................................................................. 6
Kỹ năng đặt câu hỏi ........................................................................................... 8
Kỹ năng khuyến khích và xử lý các ý kiến đóng góp ................................. 10
Kỹ năng trực quan ............................................................................................ 10
Một số phương pháp thúc đẩy áp dụng cho dạy học tích cực ............. 14
Phương pháp khăn trải bàn ............................................................................ 14
Phương pháp động não .................................................................................. 15
Phương pháp làm việc nhóm ......................................................................... 16
Phương pháp tia chớp .................................................................................... 17
Phương pháp hội ý tại chỗ (Phillips xyz) ...................................................... 18
Đóng vai (biên soạn và trình diễn tiểu phẩm) .............................................. 18
Một số yếu tố thúc đẩy dạy học tích cực .................................................... 19
2
Tài liệu tham khảo
1. Helvetas Vietnam: Dự án « Hỗ trợ phổ cập và đào tạo phục vụ Nông nghiệp và Lâm
nghiệp vùng cao (ETSP) – Bản dịch tài liệu Kỹ năng thúc đẩy của RECOFTC (2004) ;
2. The Co-Intelligence Institute (CII): Dialogues
3. Lydia Braakmann (RECOFTC – Bangkok Thailand): The Art of facilitating
participation: unlearning old habits and learning new ones;
4. Equitas Canada : Excerpts from Participatory Prctices in Adult Education - Resource
Manual – Internatinal Human Rights Training Program (2011);
5. Nguyễn Lăng Bình: Dạy học tích cực cho giáo viên (Tài liệu tập huấn – 2010 – Dự án
của Save The Children);
6. Bùi Thị Kim - Nguyễn Vĩnh Chân: Tài liệu tập huấn « Kỹ năng và phương pháp thúc
đẩy » - Dự án PCMM (2008-2012) do SDC tài trợ.
3
Mục tiêu khóa tập huấn
Cuối khoá tập huấn, giáo viên sẽ:
1. Hiểu rõ chu trình học tập tích cực theo vòng xoắn;
2. Hiểu rõ khái niệm, sự cần thiết và lợi ích của dạy học tích cực;
3. Biết cách sử dụng một số kỹ năng và phương pháp thúc đẩy trong dạy học
tích cực để phát huy sự tham gia và sức sáng tạo của học sinh.
Chu trình học tập tích cực theo vòng xoắn
Dạy học theo chu trình này sẽ thúc đẩy được sự tham gia, phát huy được các
sáng kiến, sáng tạo của các em học sinh!
Khái niệm dạy học tích cực
Dạy học tích cực:
Các em học sinh là trung tâm, học sinh được tham gia và chia sẻ các kiến thức
và kinh nghiệm sẵn có của mình;
Giáo viên chỉ hướng dẫn hoặc thúc đẩy, còn các em học sinh chủ động tham gia
vào quá trình học và được học tích cực.
Học thụ động
Học tích cực
Kinh nghiệm
Phân tích
Khái quát
Áp dụng
Kinh nghiệm mới
Phân tích
Khái quát
4
Sự khác nhau giữa dạy học tích cực và dạy học thụ động:
Dạy học thụ động
Dạy học tích cực
Giáo viên là chủ thể, học sinh thụ động.
Học sinh là chủ thể, giáo viên thúc đẩy.
Truyền thụ một chiều từ giáo viên đến học
sinh, truyền đạt theo cách “đổ” kiến thức
của giáo viên vào đầu học sinh.
Tương tác đa chiều giữa giáo viên và học
sinh, giữa học sinh và học sinh (môi
trường học như cái bóng đèn chiếu sáng
vào đầu các em học sinh).
Coi trọng lý thuyết, cách dạy phổ biến là
giáo viên giảng bài và đọc, học sinh nghe
và chép bài.
Coi trọng lắng nghe và hỏi-đáp, coi trọng
thực hành, gắn lý thuyết với thực tiễn, học
sinh học qua trải nghiệm và qua hành
động, học qua “làm”.
Học sinh ghi nhớ và nhắc lại các kiến thức
từ giáo viên và sách giáo khoa.
Học sinh được chia sẻ các kiến thức, phát
triển khả năng nhận thức, phát huy tính
sáng tạo và xây dựng kỹ năng.
Giáo viên độc quyền trong đánh giá học
sinh.
Học sinh tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau,
kết hợp với đánh giá của giáo viên.
Kết quả:
Học sinh thụ động, học thuộc lòng,
học “vẹt”, học đối phó, học để thi…
Học sinh ít có cơ hội phát triển hoặc
thể hiện năng lực sáng tạo.
Kết quả:
Học sinh chủ động khám phá kiến
thức;
Học sinh có điều kiện phát triển
tiềm năng và năng lực sáng tạo.
Khái niệm thúc đẩy và thái độ của thúc đẩy viên
Thúc đẩy là gì?
Thúc đẩy là việc sử dụng các kỹ năng và phương pháp khác nhau để tạo môi trường
làm việc có hiệu quả nhất cho một nhóm gồm nhiều thành viên.
Thúc đẩy viên phải là người có thái độ đúng mực, có kỹ năng và phương pháp thúc
đẩy, biết sử dụng các phương tiện và vật liệu sẵn có để hỗ trợ một nhóm người tự tìm
ra giải pháp (giải pháp = cách giải quyết) cho các vấn đề của nhóm.
Không ai biết được tất cả mọi điều, nhưng bất kỳ ai cũng biết được một điều
gì đó!